SayıştaySayıştay Daire Kararı620
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
İlam No79
Madde No3
Yılı2022
Fazla ödeme
“….. Bölge Teknik Şube Müdürlüğü Sorumluluk Alanında Asfalt Yama Yapılması” işinde revize birim fiyat yapılması gerekirken yeni birim fiyat oluşturularak analiz ve tarifleri aynı olan imalat işleri karşılığı belirlenen tutardan daha fazla ödemede bulunulması sonucu …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 52.1’inci maddesinde;
“(Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./4. md., yürürlük: 18.08.2019)Birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.”,
denilmektedir.
Söz konusu hüküm gereğince, işin devamı sırasında herhangi bir iş kaleminin miktarında %20’nin üzerinde bir artış meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin %1’ini aşması halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı oranında ilgili iş kalemine ait birim fiyatın yukarıdaki formüle göre revize edilmesi gerekmektedir.
Yapım işinin sözleşmesinde ise;
“1….-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Yama Genişliği 1.5 metre ve üzeri olan hendeklerde),
1….-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Yama Genişliği 1.5 metreye kadar olan hendeklerde)”,
pozları imalat kalemleri olarak belirlenmiştir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
Arızalı branşmanların yenileme ve yeni su bağlama işleri yapıldığı için kazıların üst kaplamaları genellikle küçük yama işleri olduğu halde 1.5 metreyi geçmesi, söz konusu poz kaleminin revize birim fiyata girmesi ve diğer kalemin ise az kullanılması gerekçeleri ile “YBF 1- Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (Yama genişliği 1.5metre ve üzeri olan ve 50 metrekareden küçük olan hendeklerde)”, “YBF 2-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)(Serim Asfalt Yapılması)” başlığı ile iki yeni birim fiyat yapıldığı görülmüştür.
Ancak yeni fiyat yöntemiyle yapılan bu imalat kalemlerinin tüm analiz ve tariflerinin “1.22-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Yama Genişliği 1.5 metre üzeri olan hendeklerde)” pozu ile aynı olduğu anlaşılmıştır.
Söz konusu imalatların “1.22-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Yama Genişliği 1.5 metre üzeri olan hendeklerde)” pozundan yapılmaları halinde ….. ton imalat için, revize birim fiyat hesabıyla toplamda ….. TL ödenmesi mümkün iken, yapılan yeni birim fiyatlarla fiyat farkı dahil toplamda KDV hariç ….. TL ödenmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin devamında ise kamu zararının belirlenmesinde; iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının da esas alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere iş veya hizmet karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması kamu zararı oluşması sonucunu doğurmaktadır. Revize birim fiyat uygulamasına gidilmemesi, aynı tarif ve analizlerle oluşturulan yeni birim fiyatlarla imalatlara ödeme yapılması sonucu KDV dahil ….. TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde;
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür” hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümleri çerçevesinde Muhasebe Yetkilisi (Şube Müdürü) ……’ın mevzuata aykırı hakediş ödemelerinden sorumluluğu bulunmamaktadır.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır. Buna göre kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerekmektedir. Bu kapsamda, söz konusu imalata ilişkin yeni birim fiyat tutanağında Diğer Sorumlu (İnşaat Teknikeri) …..'nun imzasının bulunduğu görüldüğünden sorumluluk tevcih edilmiştir.
Diğer taraftan sorumlu savunma ve savunma ekinde göndermiş oldukları belgelerden toplam ….. TL kamu zararının; …… TL’sinin ….. tarih ve …..no’lu muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiği, ….. TL’lik kısmının ise 140-Kişilerden Diğer Alacaklar hesabına kaydedildiği ancak tahsil edilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, “…. Bölge Teknik Şube Müdürlüğü Sorumluluk Alanında Asfalt Yama Yapılması” işinde revize birim fiyat yapılması gerekirken yeni birim fiyat oluşturularak analiz ve tarifleri aynı olan imalat işleri karşılığı belirlenen tutardan daha fazla ödemede bulunulması sonucu oluşan ….. TL kamu zararının;
….. TL’sinin ….. tarih ve ….. no’lu muhasebe işlem fişiyle ahiz …… San. ve Ltd. Şti.’nin geçici kabul noksanı teminatından mahsup edilerek tahsil edildiği anlaşıldığından bu tutar ile ilgili ilişilecek husus kalmadığına,
Geriye kalan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen ….. TL’lik kamu zararının; Harcama Yetkilisi; (…..Dairesi Başkanı) ……, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi (….. Bölge Teknik Şube Müdürü) ….., Diğer Sorumlular; (İnşaat Mühendisi) ….., (İnşaat Teknikeri) ….., (Genel Müdür) ….. ….., (İnşaat Teknikeri) ……., (İnşaat Mühendisi) ……, (…. Elektrik Elektronik Teknikeri) ….. ve (Genel Müdür) …..’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
“….. Bölge Teknik Şube Müdürlüğü Sorumluluk Alanında Asfalt Yama Yapılması” işinde revize birim fiyat yapılması gerekirken yeni birim fiyat oluşturularak analiz ve tarifleri aynı olan imalat işleri karşılığı belirlenen tutardan daha fazla ödemede bulunulması sonucu …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 52.1’inci maddesinde;
“(Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./4. md., yürürlük: 18.08.2019)Birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.”,
denilmektedir.
Söz konusu hüküm gereğince, işin devamı sırasında herhangi bir iş kaleminin miktarında %20’nin üzerinde bir artış meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin %1’ini aşması halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı oranında ilgili iş kalemine ait birim fiyatın yukarıdaki formüle göre revize edilmesi gerekmektedir.
Yapım işinin sözleşmesinde ise;
“1….-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Yama Genişliği 1.5 metre ve üzeri olan hendeklerde),
1….-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Yama Genişliği 1.5 metreye kadar olan hendeklerde)”,
pozları imalat kalemleri olarak belirlenmiştir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
Arızalı branşmanların yenileme ve yeni su bağlama işleri yapıldığı için kazıların üst kaplamaları genellikle küçük yama işleri olduğu halde 1.5 metreyi geçmesi, söz konusu poz kaleminin revize birim fiyata girmesi ve diğer kalemin ise az kullanılması gerekçeleri ile “YBF 1- Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (Yama genişliği 1.5metre ve üzeri olan ve 50 metrekareden küçük olan hendeklerde)”, “YBF 2-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)(Serim Asfalt Yapılması)” başlığı ile iki yeni birim fiyat yapıldığı görülmüştür.
Ancak yeni fiyat yöntemiyle yapılan bu imalat kalemlerinin tüm analiz ve tariflerinin “1.22-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Yama Genişliği 1.5 metre üzeri olan hendeklerde)” pozu ile aynı olduğu anlaşılmıştır.
Söz konusu imalatların “1.22-Asfalt Betonu Aşınma Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Yama Genişliği 1.5 metre üzeri olan hendeklerde)” pozundan yapılmaları halinde ….. ton imalat için, revize birim fiyat hesabıyla toplamda ….. TL ödenmesi mümkün iken, yapılan yeni birim fiyatlarla fiyat farkı dahil toplamda KDV hariç ….. TL ödenmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin devamında ise kamu zararının belirlenmesinde; iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının da esas alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere iş veya hizmet karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması kamu zararı oluşması sonucunu doğurmaktadır. Revize birim fiyat uygulamasına gidilmemesi, aynı tarif ve analizlerle oluşturulan yeni birim fiyatlarla imalatlara ödeme yapılması sonucu KDV dahil ….. TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde;
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür” hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümleri çerçevesinde Muhasebe Yetkilisi (Şube Müdürü) ……’ın mevzuata aykırı hakediş ödemelerinden sorumluluğu bulunmamaktadır.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır. Buna göre kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerekmektedir. Bu kapsamda, söz konusu imalata ilişkin yeni birim fiyat tutanağında Diğer Sorumlu (İnşaat Teknikeri) …..'nun imzasının bulunduğu görüldüğünden sorumluluk tevcih edilmiştir.
Diğer taraftan sorumlu savunma ve savunma ekinde göndermiş oldukları belgelerden toplam ….. TL kamu zararının; …… TL’sinin ….. tarih ve …..no’lu muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiği, ….. TL’lik kısmının ise 140-Kişilerden Diğer Alacaklar hesabına kaydedildiği ancak tahsil edilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, “…. Bölge Teknik Şube Müdürlüğü Sorumluluk Alanında Asfalt Yama Yapılması” işinde revize birim fiyat yapılması gerekirken yeni birim fiyat oluşturularak analiz ve tarifleri aynı olan imalat işleri karşılığı belirlenen tutardan daha fazla ödemede bulunulması sonucu oluşan ….. TL kamu zararının;
….. TL’sinin ….. tarih ve ….. no’lu muhasebe işlem fişiyle ahiz …… San. ve Ltd. Şti.’nin geçici kabul noksanı teminatından mahsup edilerek tahsil edildiği anlaşıldığından bu tutar ile ilgili ilişilecek husus kalmadığına,
Geriye kalan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen ….. TL’lik kamu zararının; Harcama Yetkilisi; (…..Dairesi Başkanı) ……, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi (….. Bölge Teknik Şube Müdürü) ….., Diğer Sorumlular; (İnşaat Mühendisi) ….., (İnşaat Teknikeri) ….., (Genel Müdür) ….. ….., (İnşaat Teknikeri) ……., (İnşaat Mühendisi) ……, (…. Elektrik Elektronik Teknikeri) ….. ve (Genel Müdür) …..’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.