Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

Yıkım bedeli

…. Belediyesi tarafından yıkılan yapılara ait 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve bu Kanun hükümleri uyarınca hazırlanan Uygulama Yönetmeliği gereği tahsil edilmesi gereken yıkım bedellerinin yapı maliklerinden tahsil edilmeyerek …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde;

“a) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,

b) İdare: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini, … ifade eder.” denilmektedir.

Mezkûr Kanun’un (yıkımın gerçekleştiği 18.05.2023 tarihinde mer’i olan) “Tahliye ve yıktırma” başlıklı 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Uygulamaya başlanmadan önce, riskli yapıların yıktırılması için, bu yapıların maliklerine altmış günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapı, malik tarafından yıktırılmadığı takdirde, yapının idari makamlarca yıktırılacağı belirtilerek ve tekrar süre verilerek tebligatta bulunulur. Verilen bu süre içinde de maliklerince yıktırma yoluna gidilmediği takdirde, bu yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri, yıktırma masrafı ile gereken diğer yardım ve krediler öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere, mahallî idarelerin de iştiraki ile mülki amirler tarafından yapılır veya yaptırılır.” hükmü yer almaktadır.

Aynı maddenin dördüncü fıkrasında; “Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen usullere göre süresinde yıktırılmadığı tespit edilen riskli yapıların yıktırılması, Bakanlıkça yazılı olarak İdareye bildirilir. Buna rağmen yıktırılmadığı tespit edilen yapılar, Bakanlıkça yıkılır veya yıktırılır. Uygulamanın gerektirmesi hâlinde Bakanlık, yukarıdaki fıkralarda belirtilen tespit, tahliye ve yıktırma iş ve işlemlerini bizzat da yapabilir” denilmektedir.

Söz konusu Kanun’un “Çeşitli hükümler” başlıklı 8 inci maddesinin yedinci fıkrasında; “Riskli yapıların tespit edilmesine veya ettirilmesine dair usul ve esaslar, risklilik kriterleri, riskli yapıların tespitinde ve itirazların değerlendirilmesinde görev alacak teknik heyet ve diğer komisyonlar ile bu Kanunun uygulanmasına dair diğer usul ve esaslar, Başkanlıkça hazırlanacak yönetmelikler ile düzenlenir.” hükmüne yer verilerek 6306 sayılı Kanun’un uygulanmasına ilişkin düzenlemelerin yönetmelik ile yapılacağı belirtilmiştir.

6306 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkarılan ve 15.12.2012 tarihli ve 28948 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin “Riskli yapıların yıktırılması” başlıklı 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Maliklere verilen süreler içerisinde maliklerce yıktırılmayan riskli yapılar mülki amire bildirilir ve bu yapıların tahliyesi ve yıktırma işlemleri, mülkî amirler tarafından sağlanacak kolluk kuvveti desteği ile İdarece yapılır veya yaptırılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı maddenin altıncı fıkrasında ise; “Müdürlük veya yetki devri yapılması durumunda İdare, yıktırılan riskli yapılara ilişkin bilgileri elektronik yazılım sistemine kaydeder. İdare, tahliye ve yıkım işlemleri gerçekleştirilemeyen riskli yapılara ilişkin bilgi ve belgeleri, ikişer aylık periyotlar hâlinde Müdürlüğe bildirir. Yukarıdaki fıkralara göre yıktırılamayan yapılar Bakanlıkça veya Müdürlükçe yıkılır veya yıktırılır. Malikler tarafından yıktırılmadığı için Bakanlık veya İdare tarafından yapılan veya yaptırılan tahliye ve yıkımın masraflarından malikler hisseleri oranında sorumludur. Malikler tarafından yıktırılmadığı için Bakanlık veya İdare tarafından yapılan veya yaptırılan tahliye ve yıkımın masraflarından malikler hisseleri oranında sorumludur. Riskli yapının tahliye ve yıktırılmasının masrafları, Bakanlıkça veya İdarece ilgilisine yapılacak tebligatı takip eden bir aylık süre içerisinde ödenir. Süresinde ödenmeyen masraflar, tahliye ve yıkım Bakanlıkça yapılmış veya yaptırılmış ise Bakanlığın ilgili vergi dairesine bildirmesi üzerine vergi dairesince, İdarece yapılmış veya yaptırılmış ise İdarece 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.” denilmek suretiyle malikleri tarafından yıktırılmayan riskli yapıların İdare tarafından yıkılması durumunda maliyetlerinin yapı maliklerine ait olacağı belirtilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde riskli yapı olarak tespit edilen yapıların malikleri tarafından yıkılması gerektiği, verilen süre içinde malikleri tarafından yıkılmayan yapıların tahliye ve yıkım işlemlerinin mülkî amir tarafından sağlanacak kolluk kuvvetlerinin desteği ile İdare tarafından yapılacağı, tahliye ve yıkıma ilişkin masrafların riskli yapının maliklerinden tahsil edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; … ada/… parseldeki (eski … ada/… parsel) yapının … Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarihli yazısı ile riskli yapı olarak tespit edildiği, bu hususun … tarihli yazı ile … Belediyesine bildirildiği, İdare tarafından maliklere yasal süre ve ek süre verildiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Afet Riski Altındaki Alanların Dönüşümü (ARAAD) sisteminde … tarihinde yıkılmış olarak görünen yapının yerinde yapılan kontroller neticesinde, yıkılmadığının tespit edildiği, bu durumun … tarihli yazı ile Bakanlığa bildirildiği,

İdare tarafından verilen yasal ve ek sürelerde maliklerince yıkılmayan yapının …Belediyesi tarafından 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak yıkıldığı, yıkım işleminin … Belediyesi …. Müdürlüğünün …. tarihli yazılı talebi üzerine …. Müdürlüğü Yıkım Şefliği tarafından … tarihinde yapıldığı, alan temizliği işlemlerinin de … tarihinde tamamlandığı, yıkım ve alan temizliği işlemlerinin …. Müdürlüğünce aynı tarihte tutanak altına alındığı, yıkım işlemi için katlanılan masrafların … Müdürlüğü tarafından …. yılı ilgili Meclis kararında belirtilen birim fiyatlara göre hesaplanarak … TL olarak belirlendiği, hesaplanan tutarın … tarihli yazının ekinde yer alan Çalışma Hesap Raporu ile … Müdürlüğüne bildirildiği, yapı maliklerine … tarihinde tebligat gönderildiği, yapının yıkımına ilişkin masrafların yapı sahiplerinden tahakkuk ve tahsil edilmemesi suretiyle yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı işlem yapıldığı görülmektedir.

Ancak yapılan savunmalardan, riskli yapının yıkımına ilişkin masrafların tahakkuk ve tahsili konusundaki hukuka aykırı uygulamalarla ilgili düzenlemelerin yapıldığı, ilgili mevzuat çerçevesinde yapılması gereken tahakkukların gerçekleştirildiği, mirasçıların ve yapı sahipliği satışlarının/devirlerinin tespit edildiği, yapı maliklerine ödeme emri tebliğ işlemlerinin yapıldığı, mevzuata uygun takibat sonucunda ….’ a … tarih ve … sayılı ödeme emri gönderildiği, … tarihinde ilgilisine tebliğ edildiği, … tarihinde ..’ ın hissesine düşen … TL bedeli ödediği; ….’ a … tarih ve … sayılı ödeme emri gönderildiği, … tarihinde ilgisine tebliğ edildiği, …. tarihinde ….’ ın hissesine düşen …. TL bedeli ödediği; …. Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi‘ne …. tarih ve …sayılı ödeme emrinin gönderildiği, … tarihinde ilgilisine tebliğ edildiği, …. Sanayi ve Ticaret Limited Şirketince hissesine düşen bedelin ödenmemesi sebebiyle 6183 sayılı Kanun kapsamında … tarihli … sayılı haciz varakası düzenlendiği, amme alacağının zamanaşımına uğramadığı ve bu hususu ispatlayıcı belgelerin savunma eki olarak gönderildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; Karşıyaka Belediyesi tarafından yıkılan yapılara ait 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve bu Kanun hükümleri uyarınca hazırlanan Uygulama Yönetmeliği gereği tahsil edilmesi gereken yıkım bedellerinin yapı maliklerinden tahsil edilmemesi hususunda;

… TL’si … tarih ve … sayılı alındı belgesi ile yapı maliki ….’tan, …. TL’si …. tarih ve … sayılı alındı belgesi ile yapı maliki ….’dan tahsil edildiğinden tahsil edilen toplam …. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus kalmadığına,

Yapı maliklerinden …. Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden yıkım masraflarının tahakkuk ve tahsili konusundaki takibatlar sonucu … tarih ve …sayılı haciz varakası düzenlendiği, kamu zararı oluşmadığı anlaşılan … TL’si ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.