SayıştaySayıştay Daire Kararı524
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire3
İlam No69
Madde No34
Yılı2023
Personele asilde aranan şartları taşımadığı halde şube müdürü kadrosu için öngörülen mali hakların ödenmesi ve ilgilinin icrai niteliği bulunmayan afet işleri dairesi başkanı kadrosuna atanması
“İtfaiye Eri” kadrosunda bulunan ve “İtfaiye Şube Müdürü” kadrosuna vekalet eden ...’e; asilde aranan şartları taşımadığı halde, “şube müdürü” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile “itfaiye eri” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları arasındaki farkın ödenmesi sonucu … TL,
İlgilinin, 07.09.2023 tarihinde, hizmet gereklerine uygun olarak belirlenmeyen ve icrai niteliği bulunmayan “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna atanması suretiyle kendisine daire başkanı kadrosunun mali haklarının ödenmesi sonucu … TL,
Olmak üzere, toplamda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddialarıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
...’in hizmet belgesi ile maaş bordroları incelendiğinde;
• ….09.2007 tarihinde iki yıllık İtfaiye ve Yangın Güvenliği bölümünden mezun olduğu ve ….02.2009 tarihinde “İtfaiye Eri” kadrosuna açıktan atandığı,
• ….07.2020 tarihinde dört yıllık İşletme Fakültesinden mezun olan ve halen kadrosu “İtfaiye Eri” olan ilgilinin, ….08.2020 tarihinde İtfaiye Dairesi Başkanlığı bünyesinde kurulan ... Afet Koordinasyon Merkezi Şube Müdürü kadrosunda vekaleten görevlendirildiği,
• 2023 yılı Ocak-Ağustos aylarında, “şube müdürü” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile “itfaiye eri” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları arasındaki farkın kendisine ödendiği,
• İlgilinin, ….09.2023 tarihinde, “İtfaiye Eri” kadrosundan “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna naklen atandığı, 2023 yılı Eylül-Aralık aylarında kendisine daire başkanı kadrosunun mali haklarının ödendiği
Görülmüş olup, ilgilinin itfaiye amiri veya itfaiye çavuşu kadrolarında asaleten bulunmak suretiyle çalışmadığı tespit edilmiştir.
“İtfaiye Eri” kadrosunda bulunan ve “İtfaiye Şube Müdürü” kadrosuna vekalet eden ...’e; asilde aranan şartları taşımadığı halde, “şube müdürü” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile “itfaiye eri” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları arasındaki farkın ödenmesi sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak;
23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.” ifadesi yer almaktadır.
657 sayılı Kanun’un “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesine istinaden çıkarılan, 05.05.2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Vekalet” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca;
a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere;
(…)
cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,
kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.
2) aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,
(…)
vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.”,
30.06.1989 tarihli ve 20211 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 9 uncu maddesinin beşinci fıkrasında;
“(…), kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Cumhurbaşkanınca atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmaz.” hükümleri yer almaktadır.
21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 19 uncu maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde sayılan unvanlardan itfaiye daire başkanı ve itfaiye müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır:
a) İtfaiye şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yükseköğrenimi bitirmiş veya en az 4 yıllık yükseköğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl itfaiye amiri veya “altı yıl itfaiye çavuşu (Değişik:RG-18/12/2021-31693)” olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
(…)” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, personelin; şube müdürü kadrosuna asaleten atanmada aranan tüm şartları taşıması kaydıyla, vekalet ettiği şube müdürü kadrosunun özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile asli kadrosunun özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile arasındaki farkın, vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece, ilgiliye ödenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İtfaiye Dairesi Başkanlığına bağlı ... Afet Koordinasyon Merkezi Şube Müdürü kadrosunda vekaleten görevlendirilen ...’in, anılan kadro için asaleten atanmada aranan “en az iki yıl itfaiye amiri veya altı yıl itfaiye çavuşu olarak çalışmış olmak” şartını sağlamadığı; buna rağmen, mevzuata aykırı olarak, “şube müdürü” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile “itfaiye eri” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları arasındaki farkın, ilgiliye ödendiği tespit edilmiştir.
Sorumluların savunmalarında; ...’in vekaleten görevlendirildiği Şube Müdürü kadrosunun, İtfaiye Daire Başkanlığına bağlı olduğundan hareketle yapılacak değerlendirmenin hatalı olduğu; bahse konu Şube Müdürü kadrosuna asaleten atamada aranacak şartlar bakımından, 02.07.2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinin esas alınması gerektiği, ilgilinin mezkûr maddede yer verilen şartları sağladığı iddia edilmişse de ... Afet Koordinasyon Merkezi Şube Müdürlüğünün faaliyet ve görevleri, 28.07.2020 tarihli ve 428 no.lu Belediye Meclisinin Kararına ekli İtfaiye Dairesi Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinde düzenlendiğinden, bahse konu Şube Müdürlüğünün, İtfaiye Dairesi Başkanlığına bağlı bir İtfaiye Şube Müdürlüğü olduğu ve Rapora konu edilen kadronun, görevde yükselme şartlarının, Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 19 uncu maddesi kapsamında yer aldığı açıktır. Ayrıca Sorumluların savunmalarında, Belediye İtfaiye Yönetmeliği esas alınacak olsa dahi, ...’in ….07.2018 tarihinde itfaiye amiri olarak görevlendirildiği ve söz konusu görevi iki yılı aşacak şekilde sürdürdüğü gözetildiğinde; ilgilinin, mezkûr Yönetmelik’te yer alan itfaiye şube müdürü kadrosuna asaleten atanmada aranan şartları sağladığı iddia edilmişse de Yönetmelik’te yer verilen “en az iki yıl itfaiye amiri veya altı yıl itfaiye çavuşu olarak çalışmış olmak” şartının sağlanması için söz konusu kadrolarda asaleten bulunmak suretiyle çalışmış olmak gerekmektedir. Ancak, ..., anılan kadrolarda asaleten bulunmamıştır. Hal böyle iken, Sorumluların savunmaları kabul edilebilir değildir.
Bu itibarla, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması suretiyle 24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinin birinci fıkrası ve ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.
Oluşan kamu zararından sorumlular:
5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisinin,
5018 sayılı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi ile 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, “Harcama yetkilileri, (…) bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerini düzenleyen Gerçekleştirme Görevlilerinin
Oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.
Ek olarak, 5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61 inci maddesinin üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkralarında;
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.
(…)
Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır.” hükümleri yer almakta olup ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisinin imzası bulunmamasına rağmen, ödemeyi gerçekleştiren muhasebe yetkilisinin de bahse konu eksikliğin bulunduğu ödeme emri belgesi ile ilişikli kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.
07.09.2023 tarihinde, hizmet gereklerine uygun olarak belirlenmeyen ve icrai niteliği bulunmayan “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna atanan ...’e daire başkanı kadrosunun mali haklarının ödenmesi sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği ile ilgili olarak;
Belediyelerin norm kadrosu ile personel istihdamına ilişkin düzenlemeler içeren, 22.02.2007 tarihli ve 17523 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’in “Belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri tasnif cetvelleri” başlıklı 5 inci maddesine göre belediyeler hukuki durumu, hizmet özellikleri ve nüfuslarına göre gruplara ayrılmış, söz konusu gruplar Yönetmelik’in ekinde yer alan “Ek-1 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Tasnif Cetveli”nde gösterilmiştir.
Yönetmelik’in “Belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri norm kadro standartları cetvelleri” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında “Mahalli idareler kadrolarını Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro Standartları Cetvellerinde her alt grup için belirlenen standarda uygun olarak tespit ederler.” hükmüne yer verilmiş olup kadrolara ilişkin standartlar, Yönetmelik’e ekli “Ek-2 Belediye ve Belediye Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro Standartları Cetveli”nde belirlenmiştir.
Yönetmelik’in “Kadroların tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında ise; “Bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro Standartları Cetvellerinde belirtilen birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadro unvanları ile Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-3 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Kadro Unvanları Listelerinden (I), (II) ve (III) sayılı listelerde belirtilen unvanlar kullanılarak idarî birimler oluşturulur. İdarî birimler ile bu birimlere ait kadro unvanları arasında yetki ve görev mükerrerliğine yer verilemez ve bu kadro unvanlarından aynı mahiyetteki hizmet ve görevleri ifa edebilecek birden fazla yönetici kadro unvanı ihdas edilemez. Birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadro unvanları hizmet gereklerine uygun olarak belirlenir ve fiilen icra edilmeyen hizmetlere ilişkin kadro unvanları kullanılamaz. Ek-3 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Kadro Unvanları Listelerinden (I) ve (II) sayılı listelerde yer alan 2975 unvan kodlu “Daire Başkanı” kadrosunun ihdas edilmesi durumunda; ihdas edilen her kadro için ayrı ayrı olmak üzere; görev ve yetki alanı bu maddede belirtilen hükümlere uygun olarak atamaya yetkili amir tarafından belirlenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; … grubunda yer almakta olan ... Belediyesi tarafından anılan grup için belirlenen standartlar uyarınca, Ek-2 sayılı cetvelde belirtilen … adet daire başkanlığı kadrosunun zorunlu olarak, … adet daire başkanlığı kadrosunun ise “Ek-3-(I) Diğer Daire Başkanları (Büyükşehir Belediyeleri) Kadro Unvanları Listesi”nden seçilmek suretiyle ihdas edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 09.04.2023 tarihli ve 32158 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile büyükşehir belediyeleri tarafından “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosunun, zorunlu olarak ihdas edilmesi gerektiği yönünde hüküm getirildiği; ….07.2023 tarihli ve … no.lu Belediye Meclisinin Kararı ile Afet İşleri Dairesi Başkanlığının kurulduğu ve anılan Daire Başkanlığının Çalışma Yönetmeliği’nin kabul edildiği; ...’in ise ….07.2023 tarihinde “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna atandığı görülmüştür.
Raporda, Belediye Meclisinin Kararı ile Afet İşleri Dairesi Başkanlığının görev tanımının yapılmasına ve ilgili birimlerden, anılan Daire Başkanlığına ödenek aktarılmasının uygun olduğunun kabul edilmesine rağmen; Daire Başkanlığı bünyesinde harcama biriminin oluşturulmadığı, Daire Başkanlığının herhangi bir hizmetinin bulunmadığı ve ilgilinin mali haklarının İtfaiye Dairesi Başkanlığı bütçesinden ödendiği, bu suretle de atamanın mevzuata aykırı olduğu ifade edilmiştir. Ancak, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması, yerel hizmetlerin dengeli dağılımının temin edilmesi, belediyeler tarafından sunulan hizmetlerde kalitenin artırılması, ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının sağlanmasıdır.” ifadesine yer verilmiş olup mezkûr Yönetmelik’in “Kadroların tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “İdarî birimler ile bu birimlere ait kadro unvanları arasında yetki ve görev mükerrerliğine yer verilemez ve bu kadro unvanlarından aynı mahiyetteki hizmet ve görevleri ifa edebilecek birden fazla yönetici kadro unvanı ihdas edilemez.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla, Yönetmelik’te yapılan düzenleme ile ihdası zorunlu hale gelen ve İdare tarafından yetki ile görev mükerrerliğine yer verilmeksizin kullanılan “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna yapılan atamanın, mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir.
Bu itibarla, “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosunun ihdası mevzuata uygun olduğundan, ...’e, daire başkanı kadrosunun mali haklarının ödenmesi suretiyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verilmemiştir.
Sonuç:
1- Rapora konu edilen … TL tutarının;
...’e, daire başkanı kadrosunun mali hakları karşılığında ödenen … TL’si ile ilgili olarak, ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle,
...’e vekalet görevi nedeniyle ödenen mali haklar sonucu oluşan ve hesabı İlama ekli tabloda gösterilen … TL kamu zararının,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Dairesi Başkanı) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Şube Müdürü) ...’e
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Dairesi Başkanı) ... ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Dairesi Başkanı) ...’a, müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Karar verildi.
“İtfaiye Eri” kadrosunda bulunan ve “İtfaiye Şube Müdürü” kadrosuna vekalet eden ...’e; asilde aranan şartları taşımadığı halde, “şube müdürü” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile “itfaiye eri” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları arasındaki farkın ödenmesi sonucu … TL,
İlgilinin, 07.09.2023 tarihinde, hizmet gereklerine uygun olarak belirlenmeyen ve icrai niteliği bulunmayan “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna atanması suretiyle kendisine daire başkanı kadrosunun mali haklarının ödenmesi sonucu … TL,
Olmak üzere, toplamda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddialarıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
...’in hizmet belgesi ile maaş bordroları incelendiğinde;
• ….09.2007 tarihinde iki yıllık İtfaiye ve Yangın Güvenliği bölümünden mezun olduğu ve ….02.2009 tarihinde “İtfaiye Eri” kadrosuna açıktan atandığı,
• ….07.2020 tarihinde dört yıllık İşletme Fakültesinden mezun olan ve halen kadrosu “İtfaiye Eri” olan ilgilinin, ….08.2020 tarihinde İtfaiye Dairesi Başkanlığı bünyesinde kurulan ... Afet Koordinasyon Merkezi Şube Müdürü kadrosunda vekaleten görevlendirildiği,
• 2023 yılı Ocak-Ağustos aylarında, “şube müdürü” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile “itfaiye eri” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları arasındaki farkın kendisine ödendiği,
• İlgilinin, ….09.2023 tarihinde, “İtfaiye Eri” kadrosundan “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna naklen atandığı, 2023 yılı Eylül-Aralık aylarında kendisine daire başkanı kadrosunun mali haklarının ödendiği
Görülmüş olup, ilgilinin itfaiye amiri veya itfaiye çavuşu kadrolarında asaleten bulunmak suretiyle çalışmadığı tespit edilmiştir.
“İtfaiye Eri” kadrosunda bulunan ve “İtfaiye Şube Müdürü” kadrosuna vekalet eden ...’e; asilde aranan şartları taşımadığı halde, “şube müdürü” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile “itfaiye eri” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları arasındaki farkın ödenmesi sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak;
23.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.” ifadesi yer almaktadır.
657 sayılı Kanun’un “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesine istinaden çıkarılan, 05.05.2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Vekalet” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca;
a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere;
(…)
cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,
kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.
2) aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,
(…)
vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.”,
30.06.1989 tarihli ve 20211 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 9 uncu maddesinin beşinci fıkrasında;
“(…), kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Cumhurbaşkanınca atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmaz.” hükümleri yer almaktadır.
21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 19 uncu maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde sayılan unvanlardan itfaiye daire başkanı ve itfaiye müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır:
a) İtfaiye şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yükseköğrenimi bitirmiş veya en az 4 yıllık yükseköğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl itfaiye amiri veya “altı yıl itfaiye çavuşu (Değişik:RG-18/12/2021-31693)” olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
(…)” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, personelin; şube müdürü kadrosuna asaleten atanmada aranan tüm şartları taşıması kaydıyla, vekalet ettiği şube müdürü kadrosunun özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile asli kadrosunun özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile arasındaki farkın, vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece, ilgiliye ödenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İtfaiye Dairesi Başkanlığına bağlı ... Afet Koordinasyon Merkezi Şube Müdürü kadrosunda vekaleten görevlendirilen ...’in, anılan kadro için asaleten atanmada aranan “en az iki yıl itfaiye amiri veya altı yıl itfaiye çavuşu olarak çalışmış olmak” şartını sağlamadığı; buna rağmen, mevzuata aykırı olarak, “şube müdürü” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları ile “itfaiye eri” kadrosu için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme tutarları arasındaki farkın, ilgiliye ödendiği tespit edilmiştir.
Sorumluların savunmalarında; ...’in vekaleten görevlendirildiği Şube Müdürü kadrosunun, İtfaiye Daire Başkanlığına bağlı olduğundan hareketle yapılacak değerlendirmenin hatalı olduğu; bahse konu Şube Müdürü kadrosuna asaleten atamada aranacak şartlar bakımından, 02.07.2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinin esas alınması gerektiği, ilgilinin mezkûr maddede yer verilen şartları sağladığı iddia edilmişse de ... Afet Koordinasyon Merkezi Şube Müdürlüğünün faaliyet ve görevleri, 28.07.2020 tarihli ve 428 no.lu Belediye Meclisinin Kararına ekli İtfaiye Dairesi Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinde düzenlendiğinden, bahse konu Şube Müdürlüğünün, İtfaiye Dairesi Başkanlığına bağlı bir İtfaiye Şube Müdürlüğü olduğu ve Rapora konu edilen kadronun, görevde yükselme şartlarının, Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 19 uncu maddesi kapsamında yer aldığı açıktır. Ayrıca Sorumluların savunmalarında, Belediye İtfaiye Yönetmeliği esas alınacak olsa dahi, ...’in ….07.2018 tarihinde itfaiye amiri olarak görevlendirildiği ve söz konusu görevi iki yılı aşacak şekilde sürdürdüğü gözetildiğinde; ilgilinin, mezkûr Yönetmelik’te yer alan itfaiye şube müdürü kadrosuna asaleten atanmada aranan şartları sağladığı iddia edilmişse de Yönetmelik’te yer verilen “en az iki yıl itfaiye amiri veya altı yıl itfaiye çavuşu olarak çalışmış olmak” şartının sağlanması için söz konusu kadrolarda asaleten bulunmak suretiyle çalışmış olmak gerekmektedir. Ancak, ..., anılan kadrolarda asaleten bulunmamıştır. Hal böyle iken, Sorumluların savunmaları kabul edilebilir değildir.
Bu itibarla, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması suretiyle 24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinin birinci fıkrası ve ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.
Oluşan kamu zararından sorumlular:
5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisinin,
5018 sayılı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi ile 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, “Harcama yetkilileri, (…) bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerini düzenleyen Gerçekleştirme Görevlilerinin
Oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.
Ek olarak, 5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61 inci maddesinin üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkralarında;
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.
(…)
Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır.” hükümleri yer almakta olup ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisinin imzası bulunmamasına rağmen, ödemeyi gerçekleştiren muhasebe yetkilisinin de bahse konu eksikliğin bulunduğu ödeme emri belgesi ile ilişikli kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.
07.09.2023 tarihinde, hizmet gereklerine uygun olarak belirlenmeyen ve icrai niteliği bulunmayan “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna atanan ...’e daire başkanı kadrosunun mali haklarının ödenmesi sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği ile ilgili olarak;
Belediyelerin norm kadrosu ile personel istihdamına ilişkin düzenlemeler içeren, 22.02.2007 tarihli ve 17523 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’in “Belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri tasnif cetvelleri” başlıklı 5 inci maddesine göre belediyeler hukuki durumu, hizmet özellikleri ve nüfuslarına göre gruplara ayrılmış, söz konusu gruplar Yönetmelik’in ekinde yer alan “Ek-1 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Tasnif Cetveli”nde gösterilmiştir.
Yönetmelik’in “Belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri norm kadro standartları cetvelleri” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında “Mahalli idareler kadrolarını Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro Standartları Cetvellerinde her alt grup için belirlenen standarda uygun olarak tespit ederler.” hükmüne yer verilmiş olup kadrolara ilişkin standartlar, Yönetmelik’e ekli “Ek-2 Belediye ve Belediye Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro Standartları Cetveli”nde belirlenmiştir.
Yönetmelik’in “Kadroların tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında ise; “Bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro Standartları Cetvellerinde belirtilen birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadro unvanları ile Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-3 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Kadro Unvanları Listelerinden (I), (II) ve (III) sayılı listelerde belirtilen unvanlar kullanılarak idarî birimler oluşturulur. İdarî birimler ile bu birimlere ait kadro unvanları arasında yetki ve görev mükerrerliğine yer verilemez ve bu kadro unvanlarından aynı mahiyetteki hizmet ve görevleri ifa edebilecek birden fazla yönetici kadro unvanı ihdas edilemez. Birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadro unvanları hizmet gereklerine uygun olarak belirlenir ve fiilen icra edilmeyen hizmetlere ilişkin kadro unvanları kullanılamaz. Ek-3 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Kadro Unvanları Listelerinden (I) ve (II) sayılı listelerde yer alan 2975 unvan kodlu “Daire Başkanı” kadrosunun ihdas edilmesi durumunda; ihdas edilen her kadro için ayrı ayrı olmak üzere; görev ve yetki alanı bu maddede belirtilen hükümlere uygun olarak atamaya yetkili amir tarafından belirlenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; … grubunda yer almakta olan ... Belediyesi tarafından anılan grup için belirlenen standartlar uyarınca, Ek-2 sayılı cetvelde belirtilen … adet daire başkanlığı kadrosunun zorunlu olarak, … adet daire başkanlığı kadrosunun ise “Ek-3-(I) Diğer Daire Başkanları (Büyükşehir Belediyeleri) Kadro Unvanları Listesi”nden seçilmek suretiyle ihdas edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 09.04.2023 tarihli ve 32158 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile büyükşehir belediyeleri tarafından “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosunun, zorunlu olarak ihdas edilmesi gerektiği yönünde hüküm getirildiği; ….07.2023 tarihli ve … no.lu Belediye Meclisinin Kararı ile Afet İşleri Dairesi Başkanlığının kurulduğu ve anılan Daire Başkanlığının Çalışma Yönetmeliği’nin kabul edildiği; ...’in ise ….07.2023 tarihinde “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna atandığı görülmüştür.
Raporda, Belediye Meclisinin Kararı ile Afet İşleri Dairesi Başkanlığının görev tanımının yapılmasına ve ilgili birimlerden, anılan Daire Başkanlığına ödenek aktarılmasının uygun olduğunun kabul edilmesine rağmen; Daire Başkanlığı bünyesinde harcama biriminin oluşturulmadığı, Daire Başkanlığının herhangi bir hizmetinin bulunmadığı ve ilgilinin mali haklarının İtfaiye Dairesi Başkanlığı bütçesinden ödendiği, bu suretle de atamanın mevzuata aykırı olduğu ifade edilmiştir. Ancak, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması, yerel hizmetlerin dengeli dağılımının temin edilmesi, belediyeler tarafından sunulan hizmetlerde kalitenin artırılması, ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının sağlanmasıdır.” ifadesine yer verilmiş olup mezkûr Yönetmelik’in “Kadroların tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “İdarî birimler ile bu birimlere ait kadro unvanları arasında yetki ve görev mükerrerliğine yer verilemez ve bu kadro unvanlarından aynı mahiyetteki hizmet ve görevleri ifa edebilecek birden fazla yönetici kadro unvanı ihdas edilemez.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla, Yönetmelik’te yapılan düzenleme ile ihdası zorunlu hale gelen ve İdare tarafından yetki ile görev mükerrerliğine yer verilmeksizin kullanılan “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosuna yapılan atamanın, mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir.
Bu itibarla, “Afet İşleri Dairesi Başkanı” kadrosunun ihdası mevzuata uygun olduğundan, ...’e, daire başkanı kadrosunun mali haklarının ödenmesi suretiyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verilmemiştir.
Sonuç:
1- Rapora konu edilen … TL tutarının;
...’e, daire başkanı kadrosunun mali hakları karşılığında ödenen … TL’si ile ilgili olarak, ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle,
...’e vekalet görevi nedeniyle ödenen mali haklar sonucu oluşan ve hesabı İlama ekli tabloda gösterilen … TL kamu zararının,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Dairesi Başkanı) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Şube Müdürü) ...’e
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Dairesi Başkanı) ... ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Dairesi Başkanı) ...’a, müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Karar verildi.