SayıştaySayıştay Daire Kararı971
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
İlam No75
Madde No53
Yılı2023
Sözleşme Damga Vergisi, Nefaset Kesintisi, Fazla Ödeme
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen;
A) “Vatandaş Memnuniyet Anketi” adı altında düzenlenen “... Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” ile “... Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılması gereken sözleşmelerin düzenlenmediği ve alınması gereken sözleşme damga vergisinin alınmadığı görülmüştür.
22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “22.1.1.2. Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.
22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, malın tesliminin veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması gerekir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
...”,
“Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder. …”,
hükümleri bulunmaktadır. Anılan Kanun’un “Resmi daire” başlıklı 8’inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Kanun’a ekli (1) sayılı Tablo’da damga vergisine tâbi kâğıtlar sayılmış ve “Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı 1’inci Bölümünün A-1’inci fıkrasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmektedir.
Yargılamaya konu hususta, Özel Kalem Müdürlüğü tarafından “Vatandaş Memnuniyet Anketi” adı altında düzenlenen “... Kişilik Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” ile “... Kişilik Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” belli bir süreyi gerektirdiğinden, alımların sözleşmeye bağlanması ve yapılan sözleşmelerden sözleşme damga vergisi alınması gerektiği halde, sözleşme düzenlenmemesi sonucu sözleşme damga vergisinden mahrum kalınması suretiyle, “... Kişilik Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” için ... Araştırma ile yapılması gereken ...-TL tutarlı sözleşme için ...-TL, “... Kişilik Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” için ... Araştırma Tic. AŞ ile yapılması gereken ...-TL tutarlı sözleşme içinse ...-TL olmak üzere toplam ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak kamu zararı tutarı ...-TL’nin, ...-TL’si ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Araştırma’dan, ...-TL’si ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Tic. AŞ’den tahsil edilerek yapılan tahsilatlar ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişi ile muhasebeleştirildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) Anketlerde sorulan soruların bir kısmının vatandaşın memnuniyeti ile ilgili olmaması, doğrudan Belediye Başkanının tanınırlığı ile ilgili olması ve anketlerle ilgili düzenlenen raporlarda çokça hata olmasına rağmen nefaset kesintisi yapılmaksızın ödeme yapılması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde belediyelerin, “belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması” yapabileceği düzenlenmiştir.
Aynı Kanun’un, “Belediye Başkanı” başlıklı 37’nci maddesinde, belediye başkanının “belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi” olduğu hükmüne yer verilmiş ve anılan Kanun’un “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (o) bendinde, “Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri” belediye giderleri arasında sayılmıştır.
Yargılamaya Esas Raporda, anket çalışmalarında yer alan soruların bir kısmının Belediye hizmetleri ile ilgili memnuniyet ölçen sorular olmadığı, doğrudan Belediye Başkanının tanınırlığı ile ilgili olduğu ve bu nedenle söz konusu soruların bulunduğu anketlere ilişkin giderlerin bütçeden karşılanmaması gerektiği ifade edilmişse de;
Belediye başkanının tüzel kişiliğin temsilcisi olması sebebiyle, belediye başkanı hakkındaki algı ve izlenimlerin doğrudan belediyenin hizmet ve faaliyetlerine yönelik algı ve izlenimleri yansıttığı, bu nedenle bahse konu soruların esas itibariyle belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacını taşıdığı değerlendirildiğinden, bu kapsamda yapılan ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, anketlerde yer alan yazı ve görsellerde çok sayıda maddi hata tespit edilmiş olup, teknik olarak kabule engel olmayan, işin İdareye teslimini veya kullanılmasını engellemeyen ancak giderilmesi de mümkün olmayan bu eksiklikler için nefaset kesintisi yapılması gerektiği halde yapılmaması suretiyle ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak kamu zararı tutarı ...-TL’nin, ...-TL’si ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Tic. AŞ’den ...-TL’si ise ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Araştırma’dan tahsil edilerek yapılan tahsilatlar ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirilmiştir.
Bu itibarla, yargılamaya konu ...-TL’nin,
Mevzuatına uygun olan ...-TL’si hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
Tahsil edilen ...-TL’si hakkında ise ilişilecek husus kalmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) Olumsuz hava şartları nedeniyle açık havada yapılması gereken “23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı Etkinlikleri Organizasyonu”nun yeri değiştirilerek kapalı alanda yapıldığı ve etkinliklerde değişikliklere gidildiği halde ödemenin değişiklikten önce öngörüldüğü şekilde yapılması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
Sorumluların savunmalarından, açık havada kullanılmak üzere satın alınan şişme parkurların 22 Nisan gecesi etkinliğin gerçekleşeceği alana kurulduğu, ancak hava koşullarının olumsuzluğu nedeniyle organizasyonun güvenliğini sağlamak amacıyla parkurların iptal edilerek kaldırıldığı anlaşılmış olup, bu çerçevede Yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmesi noktasında herhangi bir kusuru bulunmadığından alınan hizmet karşılığı gerçekleşmiş olan ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
... Belediyesi tarafından gerçekleştirilen;
A) “Vatandaş Memnuniyet Anketi” adı altında düzenlenen “... Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” ile “... Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılması gereken sözleşmelerin düzenlenmediği ve alınması gereken sözleşme damga vergisinin alınmadığı görülmüştür.
22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “22.1.1.2. Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.
22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, malın tesliminin veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması gerekir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
...”,
“Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder. …”,
hükümleri bulunmaktadır. Anılan Kanun’un “Resmi daire” başlıklı 8’inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Kanun’a ekli (1) sayılı Tablo’da damga vergisine tâbi kâğıtlar sayılmış ve “Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı 1’inci Bölümünün A-1’inci fıkrasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmektedir.
Yargılamaya konu hususta, Özel Kalem Müdürlüğü tarafından “Vatandaş Memnuniyet Anketi” adı altında düzenlenen “... Kişilik Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” ile “... Kişilik Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” belli bir süreyi gerektirdiğinden, alımların sözleşmeye bağlanması ve yapılan sözleşmelerden sözleşme damga vergisi alınması gerektiği halde, sözleşme düzenlenmemesi sonucu sözleşme damga vergisinden mahrum kalınması suretiyle, “... Kişilik Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” için ... Araştırma ile yapılması gereken ...-TL tutarlı sözleşme için ...-TL, “... Kişilik Anket Çalışması Hizmet Alımı İşi” için ... Araştırma Tic. AŞ ile yapılması gereken ...-TL tutarlı sözleşme içinse ...-TL olmak üzere toplam ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak kamu zararı tutarı ...-TL’nin, ...-TL’si ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Araştırma’dan, ...-TL’si ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Tic. AŞ’den tahsil edilerek yapılan tahsilatlar ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişi ile muhasebeleştirildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) Anketlerde sorulan soruların bir kısmının vatandaşın memnuniyeti ile ilgili olmaması, doğrudan Belediye Başkanının tanınırlığı ile ilgili olması ve anketlerle ilgili düzenlenen raporlarda çokça hata olmasına rağmen nefaset kesintisi yapılmaksızın ödeme yapılması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde belediyelerin, “belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması” yapabileceği düzenlenmiştir.
Aynı Kanun’un, “Belediye Başkanı” başlıklı 37’nci maddesinde, belediye başkanının “belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi” olduğu hükmüne yer verilmiş ve anılan Kanun’un “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (o) bendinde, “Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri” belediye giderleri arasında sayılmıştır.
Yargılamaya Esas Raporda, anket çalışmalarında yer alan soruların bir kısmının Belediye hizmetleri ile ilgili memnuniyet ölçen sorular olmadığı, doğrudan Belediye Başkanının tanınırlığı ile ilgili olduğu ve bu nedenle söz konusu soruların bulunduğu anketlere ilişkin giderlerin bütçeden karşılanmaması gerektiği ifade edilmişse de;
Belediye başkanının tüzel kişiliğin temsilcisi olması sebebiyle, belediye başkanı hakkındaki algı ve izlenimlerin doğrudan belediyenin hizmet ve faaliyetlerine yönelik algı ve izlenimleri yansıttığı, bu nedenle bahse konu soruların esas itibariyle belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacını taşıdığı değerlendirildiğinden, bu kapsamda yapılan ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, anketlerde yer alan yazı ve görsellerde çok sayıda maddi hata tespit edilmiş olup, teknik olarak kabule engel olmayan, işin İdareye teslimini veya kullanılmasını engellemeyen ancak giderilmesi de mümkün olmayan bu eksiklikler için nefaset kesintisi yapılması gerektiği halde yapılmaması suretiyle ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak kamu zararı tutarı ...-TL’nin, ...-TL’si ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Tic. AŞ’den ...-TL’si ise ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Araştırma’dan tahsil edilerek yapılan tahsilatlar ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirilmiştir.
Bu itibarla, yargılamaya konu ...-TL’nin,
Mevzuatına uygun olan ...-TL’si hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
Tahsil edilen ...-TL’si hakkında ise ilişilecek husus kalmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) Olumsuz hava şartları nedeniyle açık havada yapılması gereken “23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı Etkinlikleri Organizasyonu”nun yeri değiştirilerek kapalı alanda yapıldığı ve etkinliklerde değişikliklere gidildiği halde ödemenin değişiklikten önce öngörüldüğü şekilde yapılması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
Sorumluların savunmalarından, açık havada kullanılmak üzere satın alınan şişme parkurların 22 Nisan gecesi etkinliğin gerçekleşeceği alana kurulduğu, ancak hava koşullarının olumsuzluğu nedeniyle organizasyonun güvenliğini sağlamak amacıyla parkurların iptal edilerek kaldırıldığı anlaşılmış olup, bu çerçevede Yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmesi noktasında herhangi bir kusuru bulunmadığından alınan hizmet karşılığı gerçekleşmiş olan ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.