SayıştaySayıştay Daire Kararı35813
Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar
Kurum / İdareYüksek Öğretim Kurumları
Daire2
İlam No93
Madde No12
Yılı2023
Üniversite geliri-Döner sermaye katkı payı
... Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Etik Kurulu koordinatörlüğünce bilimsel araştırma ve incelemeler için Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce başvuru ücreti alınması sonucu döner sermaye hesaplarında toplanan başvuru ücretlerinden Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu başkan ve üyelerine katkı payı dağıtıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; Kamu kaynakları, borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerler şeklinde tanımlanmıştır.
Yapılan incelemede; ... tarih ve ... sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile İlaç ve Tıbbi Cihaz Dışı Araştırmalar, Diş Hekimliği Fakültesi İlaç ve Tıbbi Cihaz Dışı Araştırmalar, Fen ve Mühendislik Bilimleri Bilimsel Araştırmalar, Sağlık Bilimleri Bilimsel Araştırmalar, Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırmalar Etik Kurullarının kurum dışı başvuru ücreti olarak ... TL, üniversite akademik ve idari personeli ve öğrencilerinden ... TL alınmasına, tüm Etik Kurulu başvuru ücretlerinin ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü hesaplarına yatırılmasına karar verildiği; Üniversite Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda tahsil edilen tutarların, ilgili döner sermaye biriminin banka hesaplarına yatırıldıktan sonra bütçeye gelir olarak kaydedildiği; söz konusu Üniversite Yönetim Kurulu Kararı kapsamında bilimsel araştırma ve incelemeler için döner sermaye hesaplarında toplanan ücretlerin, Etik Kurulu koordinatörü, sekretaryaları ile ilgili Etik Kurulu başkan, başkan yardımcıları ve üyelerine dağıtıldığı görülmüştür.
İlgili tutarların döner sermaye banka hesaplarına yatırılması ve bütçeye gelir olarak kaydedilmesi, kamu kaynağı olarak nitelendirilmesi için yeterlidir. Bu doğrultuda, tahsil edilen etik kurulu başvuru ücretlerinin, 5018 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde belirtilen kamu kaynağı tanımı içerisinde yer alan “hesaplarda bulunan tutarlar” olduğu anlaşılmaktadır. 5018 sayılı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” kamu zararı olarak nitelendirildiğinden, bilimsel araştırma ve incelemeler için Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce başvuru ücreti alınması sonucu döner sermaye hesaplarında toplanan başvuru ücretlerinden katkı payı dağıtılması kamu zararı oluşturmaktadır.
Konu sorumluluk yönünden değerlendirildiğinde;
5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci ve “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddeleri uyarınca, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtildiğinden, ödeme evrakı üzerinde imzası bulunan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumluluğu bulunmaktadır.
Kamu zararı; yukarıda açıklandığı üzere, ilgili tutarların döner sermaye banka hesaplarına yatırılması ve bütçeye gelir olarak kaydedilmesi sonucu oluşan kamu kaynağının Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu başkan ve üyelerine katkı payı olarak dağıtılması ile doğduğundan; ... tarih ve ... sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı etik kurul başvuru ücretlerinin belirlenmesi ve hangi hesaba yatırılacağına dair bir karar olup, başvuru ücreti alınması sonucu döner sermaye hesaplarında toplanan ücretlerden katkı payı dağıtılmasına dair bir karar olmadığından, söz konusu kararda imzaları olan kişilerin sorumlulukları yoktur.
Bu itibarla; ... Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Etik Kurulu koordinatörlüğünce, bilimsel araştırma ve incelemeler için Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce başvuru ücreti alınması sonucu döner sermaye hesaplarında toplanan başvuru ücretlerinden Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu başkan ve üyelerine katkı payı dağıtılmasıyla oluşan ve ayrıntısı aşağıda tabloda görülen toplam ... TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (Müd.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Bil. İşlet.) ...’ye müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye ...’un azınlık görüşü:
“Üniversitenin ... Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Etik Kurulu Koordinatörlüğünce, herhangi bir ücrete tabi olmayan bilimsel araştırma ve incelemeler için Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce başvuru ücreti alınması, döner sermaye hesaplarında toplanan başvuru ücretlerinden Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu Başkan ve Üyelerine katkı payı dağıtılmasıyla ilgili olarak;
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında yürütülen faaliyetler için Üniversite Yönetim Kurulunca tespit edilip alınan başvuru ücretinin yetkisiz tahsilat kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, Yönerge kapsamındaki çalışmalar ve bir hizmet karşılığı olarak tespit edilen başvuru ücretinin mevzuata aykırılığından bahsedilemez. Ayrıca, Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu Başkan ve Üyelerinin asli görevleri dışında yürüttükleri ve ilave mesai gerektiren bu faaliyetler için de bir ücret ödenmesi gerektiğinde kuşku olmamalıdır.
Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile; Etik Kurulların kurum dışı başvuru ücreti olarak ... TL, üniversite akademik ve idari personeli ve öğrencilerinden ... TL alınmasına, tüm etik kurulu başvuru ücretlerinin ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü hesaplarına yatırılmasına karar verilmiştir. Söz konusu döner sermaye gelirlerinden yasal sınırlar dahilinde Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu Başkan ve Üyelerine yapılan ek ödemelerin mevzuata uygun olduğu düşünülmektedir.
Bu itibarla, somut olaydaki döner sermaye ek ödemesinde mevzuata aykırılık olmadığından İdarenin uygulamasında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi uygun olacaktır.”
... Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Etik Kurulu koordinatörlüğünce bilimsel araştırma ve incelemeler için Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce başvuru ücreti alınması sonucu döner sermaye hesaplarında toplanan başvuru ücretlerinden Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu başkan ve üyelerine katkı payı dağıtıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; Kamu kaynakları, borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerler şeklinde tanımlanmıştır.
Yapılan incelemede; ... tarih ve ... sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile İlaç ve Tıbbi Cihaz Dışı Araştırmalar, Diş Hekimliği Fakültesi İlaç ve Tıbbi Cihaz Dışı Araştırmalar, Fen ve Mühendislik Bilimleri Bilimsel Araştırmalar, Sağlık Bilimleri Bilimsel Araştırmalar, Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırmalar Etik Kurullarının kurum dışı başvuru ücreti olarak ... TL, üniversite akademik ve idari personeli ve öğrencilerinden ... TL alınmasına, tüm Etik Kurulu başvuru ücretlerinin ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü hesaplarına yatırılmasına karar verildiği; Üniversite Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda tahsil edilen tutarların, ilgili döner sermaye biriminin banka hesaplarına yatırıldıktan sonra bütçeye gelir olarak kaydedildiği; söz konusu Üniversite Yönetim Kurulu Kararı kapsamında bilimsel araştırma ve incelemeler için döner sermaye hesaplarında toplanan ücretlerin, Etik Kurulu koordinatörü, sekretaryaları ile ilgili Etik Kurulu başkan, başkan yardımcıları ve üyelerine dağıtıldığı görülmüştür.
İlgili tutarların döner sermaye banka hesaplarına yatırılması ve bütçeye gelir olarak kaydedilmesi, kamu kaynağı olarak nitelendirilmesi için yeterlidir. Bu doğrultuda, tahsil edilen etik kurulu başvuru ücretlerinin, 5018 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde belirtilen kamu kaynağı tanımı içerisinde yer alan “hesaplarda bulunan tutarlar” olduğu anlaşılmaktadır. 5018 sayılı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” kamu zararı olarak nitelendirildiğinden, bilimsel araştırma ve incelemeler için Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce başvuru ücreti alınması sonucu döner sermaye hesaplarında toplanan başvuru ücretlerinden katkı payı dağıtılması kamu zararı oluşturmaktadır.
Konu sorumluluk yönünden değerlendirildiğinde;
5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci ve “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddeleri uyarınca, ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtildiğinden, ödeme evrakı üzerinde imzası bulunan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumluluğu bulunmaktadır.
Kamu zararı; yukarıda açıklandığı üzere, ilgili tutarların döner sermaye banka hesaplarına yatırılması ve bütçeye gelir olarak kaydedilmesi sonucu oluşan kamu kaynağının Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu başkan ve üyelerine katkı payı olarak dağıtılması ile doğduğundan; ... tarih ve ... sayılı Üniversite Yönetim Kurulu Kararı etik kurul başvuru ücretlerinin belirlenmesi ve hangi hesaba yatırılacağına dair bir karar olup, başvuru ücreti alınması sonucu döner sermaye hesaplarında toplanan ücretlerden katkı payı dağıtılmasına dair bir karar olmadığından, söz konusu kararda imzaları olan kişilerin sorumlulukları yoktur.
Bu itibarla; ... Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Etik Kurulu koordinatörlüğünce, bilimsel araştırma ve incelemeler için Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce başvuru ücreti alınması sonucu döner sermaye hesaplarında toplanan başvuru ücretlerinden Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu başkan ve üyelerine katkı payı dağıtılmasıyla oluşan ve ayrıntısı aşağıda tabloda görülen toplam ... TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (Müd.) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Bil. İşlet.) ...’ye müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye ...’un azınlık görüşü:
“Üniversitenin ... Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan Etik Kurulu Koordinatörlüğünce, herhangi bir ücrete tabi olmayan bilimsel araştırma ve incelemeler için Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce başvuru ücreti alınması, döner sermaye hesaplarında toplanan başvuru ücretlerinden Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu Başkan ve Üyelerine katkı payı dağıtılmasıyla ilgili olarak;
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında yürütülen faaliyetler için Üniversite Yönetim Kurulunca tespit edilip alınan başvuru ücretinin yetkisiz tahsilat kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, Yönerge kapsamındaki çalışmalar ve bir hizmet karşılığı olarak tespit edilen başvuru ücretinin mevzuata aykırılığından bahsedilemez. Ayrıca, Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu Başkan ve Üyelerinin asli görevleri dışında yürüttükleri ve ilave mesai gerektiren bu faaliyetler için de bir ücret ödenmesi gerektiğinde kuşku olmamalıdır.
Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile; Etik Kurulların kurum dışı başvuru ücreti olarak ... TL, üniversite akademik ve idari personeli ve öğrencilerinden ... TL alınmasına, tüm etik kurulu başvuru ücretlerinin ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü hesaplarına yatırılmasına karar verilmiştir. Söz konusu döner sermaye gelirlerinden yasal sınırlar dahilinde Etik Kurulu koordinatör ve sekretaryaları ile Etik Kurulu Başkan ve Üyelerine yapılan ek ödemelerin mevzuata uygun olduğu düşünülmektedir.
Bu itibarla, somut olaydaki döner sermaye ek ödemesinde mevzuata aykırılık olmadığından İdarenin uygulamasında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi uygun olacaktır.”