SayıştaySayıştay Temyiz Kararı57694
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire3
Dosya No54495
Yılı2018
Konu: Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde belirlenen koşulu taşımayan kişinin zabıta müdürü kadrosuna atanması.
310 sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesi ile; İskenderun Belediyesinde özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’un 11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 17’nci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne aykırı olarak “en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmak” şartını sağlamadan 16.11.2015 tarihli Belediye Başkanı Olur’u ile zabıta müdürlüğü kadrosuna atanması ve kendisine zabıta müdürü maaşı ödenmesi sonucunda … TL kamu zararının, atama sürecinde yer alan ve atama belgesinde imzası veya parafı bulunan Üst Yönetici … (Belediye Başkanı), Diğer Sorumlular; … (Başkan Yardımcısı), … (İnsan Kayn. Eğitim Müd. V.) ile atama işlemini müteakip ilk ödeme emri belgesini imzalayan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinden ilişikli ödeme emri belgelerini de imzalamış olanlardan (imzaladıkları ödeme belgelerindeki kamu zararı tutarları itibariyle) müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
..., İskenderun Belediyesinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak çalışırken önce özel kalem müdürü olarak atanmış, kısa bir süre sonra da 16.11.2015 tarihli Belediye Başkanı Olur’u ile 1. dereceli zabıta müdürü kadrosuna asaleten atanmıştır. ...’un zabıta müdürü olarak atandığı tarih itibariyle 4 yıl süreli … Üniversitesi Eğitim Fakültesi mezunu olup, 14 yıllık kamu hizmeti bulunmaktadır. Kendisine 2018 yılında müdürlük kadrosuna ait maaş unsurları ödenmiştir.
Daire Kararı, ...’un zabıta müdürlüğü kadrosuna atanması için ilgili mevzuatın aradığı “en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmak” şartını sağlamadığı, özel kalem müdürlüğünden ayrıldıktan sonra hakettiği (aynı zamanda önceki kadrosu olan) veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosu yerine zabıta müdürlüğü kadrosuna atanmasının ilgili mevzuata aykırı olduğu, zabıta müdürü için yapılan ödemelerle 5018 sayılı Kanunun 71/g maddesi kapsamında kamu zararına neden olunduğu gerekçesine dayanmaktadır.
Mevzuat
04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin, “Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 21’inci maddesinde, “Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.” denilmiştir.
11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde;
“Kadro ve unvanlar
MADDE 6 – (1) Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre belirlenmiş; daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşur.
Görevde yükselme şartları
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
b) Zabıta amirliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta komiseri olarak çalışmış olmak,
3) Yüksek öğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
c) Zabıta komiserliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta memuru olarak çalışmış olmak,
3) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
4) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
5) Kadro durumu elverişli olmak,
şartları aranır.
(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.
Görüldüğü üzere; zabıta teşkilatında kariyer basamak sistemi çerçevesinde bir üst görev için alttaki görevde en az 2 yıl çalışma şartı öngörülmüştür. 17’nci maddenin birinci fıkrasında daire başkanı, zabıta müdürü kadroları hariç tutularak diğer kadro unvanlarına yapılacak atamalarda gerekli olan şartlar (sınav, okul, hizmet süreleri, zabıta teşkilatında en az 2 yıl çalışmış olma gibi) tek tek belirlenmiştir. Bu fıkrada daire başkanı ve zabıta müdürünün atanması bu esasların dışında tutulmuş olsa da; mezkûr Yönetmelik'in 17'nci maddesinin ikinci fıkrasında, zabıta daire başkanlığı ve zabıta müdürlüğü kadrolarına atanabilmek için gerekli hizmet sürelerine yönelik düzenleme yapılarak, zabıta kadrolarına yapılacak atamalarda 657 sayılı Kanunun 68’inci maddesi B bendine göre değerlendirilecek hizmet sürelerinin kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet süreleri olarak dikkate alınacağı, bu sürelerin de en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olmasının şart olduğu belirtilmiştir.
Nitekim Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 9, 17, 40 ve 49'uncu maddelerinin iptali istemiyle açılan davaya ilişkin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun Esas No: 2010/2799, Karar No: 2013/4540 sayılı kararındaki gerekçede; zabıta daire başkanı ya da zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin de hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmaları gerektiği ifade edilmiştir.
Yine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/10/2019 tarihli, Esas No:2018/137, Karar No:2019/4596 sayılı kararındaki gerekçede; zabıta müdürü kadrosuna atanacakların görevde yükselme sınavına tabi tutulamayacağı, ancak zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için atanacak kişinin hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun kararlarındaki gerekçeler birlikte değerlendirildiğinde, 11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin geçerli olduğu dönemde belediye zabıta daire başkanlığı ile zabıta müdürlüğüne yapılacak atamalarda 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan hizmet süresi ve öğrenim şartlarının yanı sıra “en az iki yıl belediye zabıta teşkilatında çalışmış olma” şartının da aranması gerekmektedir.
16.11.2015 tarihinde zabıta müdürü kadrosuna atanan ...’un hizmet döküm cetveli incelendiğinde; ilgili personelin zabıta teşkilatında daha önce herhangi bir çalışmasının bulunmadığı görülmüştür. Bu nedenle söz konusu personelin atandığı tarihte zabıta müdürlüğüne atanabilmek için gereken “en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olma” şartını taşımadan zabıta müdürü olarak atanması, işlemin yapıldığı dönemde yürürlükte olan mevzuata aykırıdır.
Sorumlular, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 19’uncu maddesi b bendinde yer alan; “…Mahalli idarelerde ve diğer kamu/kurum ve kuruluşlarında, daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzey görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan atama yapılabilir.” hükmü gereği özel kalem müdürlüğünden diğer müdürlük kadrolarına sınavsız atama yapılabileceğini ifade etmişlerdir. Ancak 657 sayılı Kanunun 59’uncu maddesi uyarınca istisnai memurluk kadrosu (özel kalem müdürlüğü) diğer memurluk kadrolarına naklen atanmada kazanılmış hak sayılmamaktadır. Bu nedenle özel kalem müdürlüğünden görevde yükselmeye tabi diğer kadro unvanlarına (müdür, şube müdürü gibi) sınavsız, şartsız direkt geçiş yapılamaz.
İdarenin atanma şartlarını taşımayan bir personeli haketmediği bir kadroya ataması açık hata olup, süre kaydı aranmaksızın hukuka aykırı yapılan bu atama işlemini her zaman geri alması mümkündür. Nitekim ..., 15.12.2022 tarihli Belediye Başkan V. Olur’u ile müdürlük görevine son verilerek müktesebine uygun veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanmıştır.
Sonuç olarak mevzuata aykırı yapılan atama işleminden kaynaklanan ödemeler sonucu 5018 sayılı Kanunun 71/g maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verildiği görüldüğünden, temyiz başvurusuna konu ek ilam hükmünün esas yönüyle hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.
Sorumluluk yönünden inceleme
Ek ilam hükmünde; atama sürecinde yer alan ve atama belgesinde imzası veya parafı bulunan Üst Yönetici … (Belediye Başkanı), Diğer Sorumlular; … (Başkan Yardımcısı), … (İnsan Kayn. Eğitim Müd. V.) ile birlikte 16.11.2015 tarihli atama işlemini müteakip ilk ödeme emri belgesini imzalayan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinden ilişikli ödeme emri belgesini de imzalamış olanlar (imzaladıkları ödeme emrindeki kamu zararı tutarları itibariyle) 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararından sorumlu tutulmuştur.
Konuyla ilgili temyize gelen sorumlular Harcama Yetkilisi ... (Zabıta Müd.) ile Gerçekleştirme Görevlisi … (Memur) temyiz dilekçelerinde; atama işlemine bağlı maaş ödemesini harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla gerçekleştirdiklerini, kendilerinin atama yetkisi bulunmadığı gibi atama belgesinin doğruluğunu araştırma, sorgulama görevlerinin de bulunmadığını, öne sürerek sorumluluk itirazında bulunmuşlardır.
Kamu zararına sebebiyet veren mevzuata aykırı işlem, zabıta müdürü kadrosunun koşullarını taşımayan ...’un müdür kadrosuna atanması ve atama işlemine bağlı olarak kendisine müdür maaşının ödenmesidir.
Üst Yönetici … (Belediye Başkanı), … (Başkan Yardımcısı) ve … (İnsan Kayn. Eğitim Müd. V.), personel atama konusundaki görevi ve yetkisi kapsamında atama belgesine imza veya paraf atmak suretiyle atama sürecinde yer aldığından, Daire kararında adı geçen bu görevliler uygun illiyet bağı dahilinde sorumlu tutulmuştur.
Ödemeyi gerçekleştiren harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğuna gelince;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde; harcama yetkililerinin harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden; “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanmasından, sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Aylıklar” başlıklı 8’inci maddesinde,
“(1) Aylık ve aylıkla birlikte ödenen hakedişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi (Örnek: 10) ile duruma göre ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine aşağıda belirtilen belgeler eklenir.
a) İlk atamalarda, atama onayı ve işe başlama yazısı, …” hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümler uyarınca, ...’un zabıta müdürlüğüne atanmasına ilişkin 16.11.2015 tarihli atama onayı ve işe başlama yazısı atamayı müteakip düzenlenen ilk ödeme belgesine eklenmesi gerektiğinden, sadece ilk aya ait ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin yapılan atamanın mevzuata uygunluğunu kontrol etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu durumda atama işlemini müteakip ilk ödeme emri belgesini düzenleyen harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi, atama onayı ve işe başlama yazısını gördüğü halde atamanın mevzuata uygunluğunu kontrol etmeden ödeme yaptıysa ve aynı kişiler sonraki aylarda/yıllarda ödeme yapmaya devam ettiyse kamu zararından sorumluluğu vardır. ... ile …, atamayı takip eden ilk ödeme belgesini düzenleyen ve aynı zamanda 2018 yılında maaş ödemelerini yapan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olduğundan, bu kişilerin imzaladıkları ödeme belgelerine ilişkin hesaplanan kamu zararı tutarlarından sorumlulukları bulunmaktadır.
Sonuç olarak, yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde Ek İlam hükmünün sorumluluk yönüyle de hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla; sorumluların temyiz itirazları reddedilerek 310 sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesiyle verilmiş … TL’lik tazmin hükmünün TASDİKİNE,
(Temyiz Kurulu Başkanı-5. Daire Başkanı …, Üye … ve Üye …’in karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 05.02.2025 tarih ve 57694 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Temyiz Kurulu Başkanı-5. Daire Başkanı …:
11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve ...’un atandığı tarihte geçerli olan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 17’nci maddesi Belediye zabıta müdürü kadrosuna atanmayla ilgili 2 yıllık hizmet süresi dahil görevde yükselme şartlarını içermemektedir. Çevre, Şehircilik Bakanlığının gerek somut olay özelinde verdiği E-53773008-622.02-2570855 sayılı cevabi Görüş Yazısında gerekse müteaddit zamanlarda verdiği (18.07.2019 tarihli ve 16500952-900-E.165862 sayılı ile 03.04.2020 tarihli ve 16500952-900-E.81826 sayılı yazılarda) görüşlerde en az önlisans mezunu olan ve 657 sayılı DMK’nın 68/B maddesinde aranan hizmet şartını taşıyan personelin görevde yükselme sınavına tabi olmaksızın zabıta müdürü kadrolarına atanabileceği belirtilmiştir. Somut olayda ... atandığı tarihte 4 yıllık fakülte mezunu olup, 14 yıllık kamu hizmeti bulunmaktadır. Dolayısıyla ...’un zabıta müdürü kadrosuna atanması genel hükümlere uygun olduğundan, ek ilam hükmünün esastan kaldırılması gerekir.
Üye …:
Somut olayda mevzuata aykırı yapılan atama işleminden dolayı kamu zararının doğduğu görülmekle birlikte, Daire ilamındaki sorumluluk hükmünün isabetli olmadığı değerlendirilmektedir.
5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararı’nda belirtildiği üzere, 5018 sayılı Kanun’a göre mali sorumluluğun şartları şöyle sıralanabilir:
- Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem, eylem bulunmalıdır.
- Ortada bir kamu zararı olmalıdır.
- Mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemle zarar arasında bir illiyet olmalıdır.
Daire İlamına konu edilen kamu zararını doğuran harcama, atama onayına bağlı olarak yapılan zorunlu ödemelerdir. Burada mevzuat karşısında kusurlu olan işlem, atama onayıdır. Atama onayı sürecinde imzalarıyla veya paraflarıyla yer almayan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisi, atama onayının eklendiği ilk ödeme emri belgesini imzalamış bile olsalar hiçbir şekilde sorumlu tutulamazlar. Zira, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi yapılan atamaya istinaden ödemeyi gerçekleştirmiş olup, kendilerinin atama işleminin mevzuata aykırılığını kontrol etme, mevzuata aykırı ise işlemi iptal etme, geri alma, kaldırma konusunda görev ve yetkileri yoktur. Bu nedenle, somut olaydaki kamu zararından Harcama Yetkilisi ... (Zabıta Müd.) ile Gerçekleştirme Görevlisi … (Memur)’ın sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu itibarla başvurucuların sorumluluk itirazları kabul edilerek, Ek İlam hükmünün sorumluluktan bozulması gerekir.
Üye …:
...’un; 03.07.2000 tarihinde; … Üniversitesi Eğitim Fakültesini bitirdiği, 11.03.2001 tarihinde öğretmen, 24.08.2015 tarihinde … Belediyesinde veri hazırlama kontrol işletmeni, 09.11.2015 tarihinde özel kalem müdürü, 16.11.2015 tarihinde zabıta müdürü olarak atandığı, dosya münderecatından anlaşılmıştır.
657 sayılı Kanunu’nun 68’inci maddesinin (B) fıkrasının (c) bendine göre; ...’un zabıta müdürlüğüne atandığı 16.11.2015 tarih itibariyle gerekli olan hizmet şartını taşıdığı anlaşılmaktadır.
11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin; Görevde Yükselme Şartları başlıklı 17’nci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.”
Denildiğinden “zabıta müdürü” ve “daire başkanı” kadrosu için Yönetmelikte herhangi bir şart öngörülmemiştir.
Diğer taraftan Belediye Zabıta Yönetmeliğinde “Zabıta Müdürü” kadrosu, görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında sayılmadığı gibi özel bir şart da öngörülmediği izahtan varestedir. Tartışmaya konu olan Yönetmeliğin 17’nci maddesinin 2’nci fıkrasında şube müdürlüğü ve diğer görevde yükselmeye tabi kadrolar için öngörülen 2 yıl şartı da 18.12.2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile kaldırılmıştır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 03/04/2020 tarih ve 16500952-900-E.81826 sayılı görüş yazısında;
“Yapılan incelemede; bahse konu personelin, 31.12.1997 tarihinde memuriyete başladığı, 15.02.2015 tarihinde iki yıllık yükseköğrenim (ön lisans) mezunu olarak zabıta müdürü kadrosuna atandığı ilgi yazınızdan anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde; zabıta personelinin görevde yükselme işlemlerinin Belediye Zabıta Yönetmeliğine göre yürütüleceği, Belediye Zabıta Yönetmeliğinde ise, zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların görevde yükselme kapsamı dışında tutulduğu, buna göre zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi hükümlerine göre yapılması gerektiği, dolayısıyla atama tarihi olan 15.02.2015 tarihinde 17 yıl 2 ay 15 gün hizmeti bulunan ve iki yıllık yükseköğrenim mezunu olan söz konusu personelin zabıta müdürü kadrosuna atanmasının mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir.”
Denilerek yukarıda yaptığımız açıklamalar teyit edilerek; “zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların görevde yükselme kapsamı dışında tutulduğu, buna göre zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi hükümlerine göre yapılması gerektiği” açıkça ifade edilmiştir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde kamu zararı; “… mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanmıştır.
Yapılan işlemler; idari ve adli bir soruşturmanın konusu olduğu değerlendirilmekle beraber, 5018 sayılı kanunun 71’inci maddesinde belirtilen kriterler muvacehesinde; kamu zararının belirlenmesinde esas alınması gereken kriterler dikkate alındığında; hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla yaptırılması veya mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapıldığı iddialarından hiçbirini ileri sürme imkânımız bulunmamaktadır. Dolayısıyla “Kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmamıştır. Dosya münderecatından; adı geçen şahsın zabıta müdürlüğüne atama için gerekli şartları taşıdığı, yaptığı görev nedeniyle kendisine yapılan ödemeler, 5018 sayılı Kanunu’nun 71’inci maddesinde belirtilen “Kamu Zararı” tanımına girmemektedir.
2015 yılında yapılan bir atama nedeniyle 2018 yılındaki görevin gereği yapılan ödemelerle ilgili olarak; her zaman değiştirilme ve geri alma yetkisinin olduğu bir idari işlem nedeniyle 2015 yılında görevde olan yöneticiler ile 2018 yılındaki ilgililere; 2015 yılındaki bu atama nedeniyle atamanın mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle mali yönden bir sorumluluk yüklenmesi 5018 sayılı Kanunu’nun 71’nci maddesi gereğince mümkün gözükmemektedir.
Kamu idaresi tarafından bu atamanın sonucunda; ...’un görevini yerine getirmediği yönünde düzenlenmiş bir tutanak ve hakkında başlatılmış inceleme ve soruşturmanın da mevcut olmadığı anlaşılmaktadır. Yapılan ödemeler, fiilen yapılan görevin karşılığı ödemelerdir. Bu kadro için başka bir personele bu müdürlüğe ilişkin ödeme yapıldığına ilişkin bir tespit de mevcut değildir. Görevin yetki ve sorumluluğunu taşıyan bu görev nedeniyle ilgiliye yapılmış olan ödemeleri kamu zararı olarak nitelendirmek hukuken mümkün değildir. Yukarıda yer verilen mevzuat ve izahat muvacehesinde yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir. Bu nedenle verilen tazmin hükmüne ilişkin daire kararının “Refi” gerektiği gerekçesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
310 sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesi ile; İskenderun Belediyesinde özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’un 11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 17’nci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne aykırı olarak “en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmak” şartını sağlamadan 16.11.2015 tarihli Belediye Başkanı Olur’u ile zabıta müdürlüğü kadrosuna atanması ve kendisine zabıta müdürü maaşı ödenmesi sonucunda … TL kamu zararının, atama sürecinde yer alan ve atama belgesinde imzası veya parafı bulunan Üst Yönetici … (Belediye Başkanı), Diğer Sorumlular; … (Başkan Yardımcısı), … (İnsan Kayn. Eğitim Müd. V.) ile atama işlemini müteakip ilk ödeme emri belgesini imzalayan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinden ilişikli ödeme emri belgelerini de imzalamış olanlardan (imzaladıkları ödeme belgelerindeki kamu zararı tutarları itibariyle) müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
..., İskenderun Belediyesinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak çalışırken önce özel kalem müdürü olarak atanmış, kısa bir süre sonra da 16.11.2015 tarihli Belediye Başkanı Olur’u ile 1. dereceli zabıta müdürü kadrosuna asaleten atanmıştır. ...’un zabıta müdürü olarak atandığı tarih itibariyle 4 yıl süreli … Üniversitesi Eğitim Fakültesi mezunu olup, 14 yıllık kamu hizmeti bulunmaktadır. Kendisine 2018 yılında müdürlük kadrosuna ait maaş unsurları ödenmiştir.
Daire Kararı, ...’un zabıta müdürlüğü kadrosuna atanması için ilgili mevzuatın aradığı “en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmak” şartını sağlamadığı, özel kalem müdürlüğünden ayrıldıktan sonra hakettiği (aynı zamanda önceki kadrosu olan) veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosu yerine zabıta müdürlüğü kadrosuna atanmasının ilgili mevzuata aykırı olduğu, zabıta müdürü için yapılan ödemelerle 5018 sayılı Kanunun 71/g maddesi kapsamında kamu zararına neden olunduğu gerekçesine dayanmaktadır.
Mevzuat
04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin, “Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 21’inci maddesinde, “Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.” denilmiştir.
11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde;
“Kadro ve unvanlar
MADDE 6 – (1) Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre belirlenmiş; daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşur.
Görevde yükselme şartları
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
b) Zabıta amirliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta komiseri olarak çalışmış olmak,
3) Yüksek öğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
c) Zabıta komiserliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta memuru olarak çalışmış olmak,
3) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
4) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
5) Kadro durumu elverişli olmak,
şartları aranır.
(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.
Görüldüğü üzere; zabıta teşkilatında kariyer basamak sistemi çerçevesinde bir üst görev için alttaki görevde en az 2 yıl çalışma şartı öngörülmüştür. 17’nci maddenin birinci fıkrasında daire başkanı, zabıta müdürü kadroları hariç tutularak diğer kadro unvanlarına yapılacak atamalarda gerekli olan şartlar (sınav, okul, hizmet süreleri, zabıta teşkilatında en az 2 yıl çalışmış olma gibi) tek tek belirlenmiştir. Bu fıkrada daire başkanı ve zabıta müdürünün atanması bu esasların dışında tutulmuş olsa da; mezkûr Yönetmelik'in 17'nci maddesinin ikinci fıkrasında, zabıta daire başkanlığı ve zabıta müdürlüğü kadrolarına atanabilmek için gerekli hizmet sürelerine yönelik düzenleme yapılarak, zabıta kadrolarına yapılacak atamalarda 657 sayılı Kanunun 68’inci maddesi B bendine göre değerlendirilecek hizmet sürelerinin kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet süreleri olarak dikkate alınacağı, bu sürelerin de en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olmasının şart olduğu belirtilmiştir.
Nitekim Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 9, 17, 40 ve 49'uncu maddelerinin iptali istemiyle açılan davaya ilişkin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun Esas No: 2010/2799, Karar No: 2013/4540 sayılı kararındaki gerekçede; zabıta daire başkanı ya da zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin de hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmaları gerektiği ifade edilmiştir.
Yine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/10/2019 tarihli, Esas No:2018/137, Karar No:2019/4596 sayılı kararındaki gerekçede; zabıta müdürü kadrosuna atanacakların görevde yükselme sınavına tabi tutulamayacağı, ancak zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için atanacak kişinin hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun kararlarındaki gerekçeler birlikte değerlendirildiğinde, 11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin geçerli olduğu dönemde belediye zabıta daire başkanlığı ile zabıta müdürlüğüne yapılacak atamalarda 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan hizmet süresi ve öğrenim şartlarının yanı sıra “en az iki yıl belediye zabıta teşkilatında çalışmış olma” şartının da aranması gerekmektedir.
16.11.2015 tarihinde zabıta müdürü kadrosuna atanan ...’un hizmet döküm cetveli incelendiğinde; ilgili personelin zabıta teşkilatında daha önce herhangi bir çalışmasının bulunmadığı görülmüştür. Bu nedenle söz konusu personelin atandığı tarihte zabıta müdürlüğüne atanabilmek için gereken “en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olma” şartını taşımadan zabıta müdürü olarak atanması, işlemin yapıldığı dönemde yürürlükte olan mevzuata aykırıdır.
Sorumlular, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 19’uncu maddesi b bendinde yer alan; “…Mahalli idarelerde ve diğer kamu/kurum ve kuruluşlarında, daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzey görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan atama yapılabilir.” hükmü gereği özel kalem müdürlüğünden diğer müdürlük kadrolarına sınavsız atama yapılabileceğini ifade etmişlerdir. Ancak 657 sayılı Kanunun 59’uncu maddesi uyarınca istisnai memurluk kadrosu (özel kalem müdürlüğü) diğer memurluk kadrolarına naklen atanmada kazanılmış hak sayılmamaktadır. Bu nedenle özel kalem müdürlüğünden görevde yükselmeye tabi diğer kadro unvanlarına (müdür, şube müdürü gibi) sınavsız, şartsız direkt geçiş yapılamaz.
İdarenin atanma şartlarını taşımayan bir personeli haketmediği bir kadroya ataması açık hata olup, süre kaydı aranmaksızın hukuka aykırı yapılan bu atama işlemini her zaman geri alması mümkündür. Nitekim ..., 15.12.2022 tarihli Belediye Başkan V. Olur’u ile müdürlük görevine son verilerek müktesebine uygun veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanmıştır.
Sonuç olarak mevzuata aykırı yapılan atama işleminden kaynaklanan ödemeler sonucu 5018 sayılı Kanunun 71/g maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verildiği görüldüğünden, temyiz başvurusuna konu ek ilam hükmünün esas yönüyle hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.
Sorumluluk yönünden inceleme
Ek ilam hükmünde; atama sürecinde yer alan ve atama belgesinde imzası veya parafı bulunan Üst Yönetici … (Belediye Başkanı), Diğer Sorumlular; … (Başkan Yardımcısı), … (İnsan Kayn. Eğitim Müd. V.) ile birlikte 16.11.2015 tarihli atama işlemini müteakip ilk ödeme emri belgesini imzalayan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinden ilişikli ödeme emri belgesini de imzalamış olanlar (imzaladıkları ödeme emrindeki kamu zararı tutarları itibariyle) 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararından sorumlu tutulmuştur.
Konuyla ilgili temyize gelen sorumlular Harcama Yetkilisi ... (Zabıta Müd.) ile Gerçekleştirme Görevlisi … (Memur) temyiz dilekçelerinde; atama işlemine bağlı maaş ödemesini harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla gerçekleştirdiklerini, kendilerinin atama yetkisi bulunmadığı gibi atama belgesinin doğruluğunu araştırma, sorgulama görevlerinin de bulunmadığını, öne sürerek sorumluluk itirazında bulunmuşlardır.
Kamu zararına sebebiyet veren mevzuata aykırı işlem, zabıta müdürü kadrosunun koşullarını taşımayan ...’un müdür kadrosuna atanması ve atama işlemine bağlı olarak kendisine müdür maaşının ödenmesidir.
Üst Yönetici … (Belediye Başkanı), … (Başkan Yardımcısı) ve … (İnsan Kayn. Eğitim Müd. V.), personel atama konusundaki görevi ve yetkisi kapsamında atama belgesine imza veya paraf atmak suretiyle atama sürecinde yer aldığından, Daire kararında adı geçen bu görevliler uygun illiyet bağı dahilinde sorumlu tutulmuştur.
Ödemeyi gerçekleştiren harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğuna gelince;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde; harcama yetkililerinin harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden; “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanmasından, sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Aylıklar” başlıklı 8’inci maddesinde,
“(1) Aylık ve aylıkla birlikte ödenen hakedişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi (Örnek: 10) ile duruma göre ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine aşağıda belirtilen belgeler eklenir.
a) İlk atamalarda, atama onayı ve işe başlama yazısı, …” hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümler uyarınca, ...’un zabıta müdürlüğüne atanmasına ilişkin 16.11.2015 tarihli atama onayı ve işe başlama yazısı atamayı müteakip düzenlenen ilk ödeme belgesine eklenmesi gerektiğinden, sadece ilk aya ait ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin yapılan atamanın mevzuata uygunluğunu kontrol etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu durumda atama işlemini müteakip ilk ödeme emri belgesini düzenleyen harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi, atama onayı ve işe başlama yazısını gördüğü halde atamanın mevzuata uygunluğunu kontrol etmeden ödeme yaptıysa ve aynı kişiler sonraki aylarda/yıllarda ödeme yapmaya devam ettiyse kamu zararından sorumluluğu vardır. ... ile …, atamayı takip eden ilk ödeme belgesini düzenleyen ve aynı zamanda 2018 yılında maaş ödemelerini yapan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olduğundan, bu kişilerin imzaladıkları ödeme belgelerine ilişkin hesaplanan kamu zararı tutarlarından sorumlulukları bulunmaktadır.
Sonuç olarak, yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde Ek İlam hükmünün sorumluluk yönüyle de hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla; sorumluların temyiz itirazları reddedilerek 310 sayılı Ek İlamın 3’üncü maddesiyle verilmiş … TL’lik tazmin hükmünün TASDİKİNE,
(Temyiz Kurulu Başkanı-5. Daire Başkanı …, Üye … ve Üye …’in karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 05.02.2025 tarih ve 57694 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Temyiz Kurulu Başkanı-5. Daire Başkanı …:
11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve ...’un atandığı tarihte geçerli olan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 17’nci maddesi Belediye zabıta müdürü kadrosuna atanmayla ilgili 2 yıllık hizmet süresi dahil görevde yükselme şartlarını içermemektedir. Çevre, Şehircilik Bakanlığının gerek somut olay özelinde verdiği E-53773008-622.02-2570855 sayılı cevabi Görüş Yazısında gerekse müteaddit zamanlarda verdiği (18.07.2019 tarihli ve 16500952-900-E.165862 sayılı ile 03.04.2020 tarihli ve 16500952-900-E.81826 sayılı yazılarda) görüşlerde en az önlisans mezunu olan ve 657 sayılı DMK’nın 68/B maddesinde aranan hizmet şartını taşıyan personelin görevde yükselme sınavına tabi olmaksızın zabıta müdürü kadrolarına atanabileceği belirtilmiştir. Somut olayda ... atandığı tarihte 4 yıllık fakülte mezunu olup, 14 yıllık kamu hizmeti bulunmaktadır. Dolayısıyla ...’un zabıta müdürü kadrosuna atanması genel hükümlere uygun olduğundan, ek ilam hükmünün esastan kaldırılması gerekir.
Üye …:
Somut olayda mevzuata aykırı yapılan atama işleminden dolayı kamu zararının doğduğu görülmekle birlikte, Daire ilamındaki sorumluluk hükmünün isabetli olmadığı değerlendirilmektedir.
5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararı’nda belirtildiği üzere, 5018 sayılı Kanun’a göre mali sorumluluğun şartları şöyle sıralanabilir:
- Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem, eylem bulunmalıdır.
- Ortada bir kamu zararı olmalıdır.
- Mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemle zarar arasında bir illiyet olmalıdır.
Daire İlamına konu edilen kamu zararını doğuran harcama, atama onayına bağlı olarak yapılan zorunlu ödemelerdir. Burada mevzuat karşısında kusurlu olan işlem, atama onayıdır. Atama onayı sürecinde imzalarıyla veya paraflarıyla yer almayan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisi, atama onayının eklendiği ilk ödeme emri belgesini imzalamış bile olsalar hiçbir şekilde sorumlu tutulamazlar. Zira, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi yapılan atamaya istinaden ödemeyi gerçekleştirmiş olup, kendilerinin atama işleminin mevzuata aykırılığını kontrol etme, mevzuata aykırı ise işlemi iptal etme, geri alma, kaldırma konusunda görev ve yetkileri yoktur. Bu nedenle, somut olaydaki kamu zararından Harcama Yetkilisi ... (Zabıta Müd.) ile Gerçekleştirme Görevlisi … (Memur)’ın sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu itibarla başvurucuların sorumluluk itirazları kabul edilerek, Ek İlam hükmünün sorumluluktan bozulması gerekir.
Üye …:
...’un; 03.07.2000 tarihinde; … Üniversitesi Eğitim Fakültesini bitirdiği, 11.03.2001 tarihinde öğretmen, 24.08.2015 tarihinde … Belediyesinde veri hazırlama kontrol işletmeni, 09.11.2015 tarihinde özel kalem müdürü, 16.11.2015 tarihinde zabıta müdürü olarak atandığı, dosya münderecatından anlaşılmıştır.
657 sayılı Kanunu’nun 68’inci maddesinin (B) fıkrasının (c) bendine göre; ...’un zabıta müdürlüğüne atandığı 16.11.2015 tarih itibariyle gerekli olan hizmet şartını taşıdığı anlaşılmaktadır.
11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin; Görevde Yükselme Şartları başlıklı 17’nci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.”
Denildiğinden “zabıta müdürü” ve “daire başkanı” kadrosu için Yönetmelikte herhangi bir şart öngörülmemiştir.
Diğer taraftan Belediye Zabıta Yönetmeliğinde “Zabıta Müdürü” kadrosu, görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında sayılmadığı gibi özel bir şart da öngörülmediği izahtan varestedir. Tartışmaya konu olan Yönetmeliğin 17’nci maddesinin 2’nci fıkrasında şube müdürlüğü ve diğer görevde yükselmeye tabi kadrolar için öngörülen 2 yıl şartı da 18.12.2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile kaldırılmıştır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 03/04/2020 tarih ve 16500952-900-E.81826 sayılı görüş yazısında;
“Yapılan incelemede; bahse konu personelin, 31.12.1997 tarihinde memuriyete başladığı, 15.02.2015 tarihinde iki yıllık yükseköğrenim (ön lisans) mezunu olarak zabıta müdürü kadrosuna atandığı ilgi yazınızdan anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde; zabıta personelinin görevde yükselme işlemlerinin Belediye Zabıta Yönetmeliğine göre yürütüleceği, Belediye Zabıta Yönetmeliğinde ise, zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların görevde yükselme kapsamı dışında tutulduğu, buna göre zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi hükümlerine göre yapılması gerektiği, dolayısıyla atama tarihi olan 15.02.2015 tarihinde 17 yıl 2 ay 15 gün hizmeti bulunan ve iki yıllık yükseköğrenim mezunu olan söz konusu personelin zabıta müdürü kadrosuna atanmasının mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir.”
Denilerek yukarıda yaptığımız açıklamalar teyit edilerek; “zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların görevde yükselme kapsamı dışında tutulduğu, buna göre zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi hükümlerine göre yapılması gerektiği” açıkça ifade edilmiştir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde kamu zararı; “… mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanmıştır.
Yapılan işlemler; idari ve adli bir soruşturmanın konusu olduğu değerlendirilmekle beraber, 5018 sayılı kanunun 71’inci maddesinde belirtilen kriterler muvacehesinde; kamu zararının belirlenmesinde esas alınması gereken kriterler dikkate alındığında; hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla yaptırılması veya mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapıldığı iddialarından hiçbirini ileri sürme imkânımız bulunmamaktadır. Dolayısıyla “Kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmamıştır. Dosya münderecatından; adı geçen şahsın zabıta müdürlüğüne atama için gerekli şartları taşıdığı, yaptığı görev nedeniyle kendisine yapılan ödemeler, 5018 sayılı Kanunu’nun 71’inci maddesinde belirtilen “Kamu Zararı” tanımına girmemektedir.
2015 yılında yapılan bir atama nedeniyle 2018 yılındaki görevin gereği yapılan ödemelerle ilgili olarak; her zaman değiştirilme ve geri alma yetkisinin olduğu bir idari işlem nedeniyle 2015 yılında görevde olan yöneticiler ile 2018 yılındaki ilgililere; 2015 yılındaki bu atama nedeniyle atamanın mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle mali yönden bir sorumluluk yüklenmesi 5018 sayılı Kanunu’nun 71’nci maddesi gereğince mümkün gözükmemektedir.
Kamu idaresi tarafından bu atamanın sonucunda; ...’un görevini yerine getirmediği yönünde düzenlenmiş bir tutanak ve hakkında başlatılmış inceleme ve soruşturmanın da mevcut olmadığı anlaşılmaktadır. Yapılan ödemeler, fiilen yapılan görevin karşılığı ödemelerdir. Bu kadro için başka bir personele bu müdürlüğe ilişkin ödeme yapıldığına ilişkin bir tespit de mevcut değildir. Görevin yetki ve sorumluluğunu taşıyan bu görev nedeniyle ilgiliye yapılmış olan ödemeleri kamu zararı olarak nitelendirmek hukuken mümkün değildir. Yukarıda yer verilen mevzuat ve izahat muvacehesinde yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir. Bu nedenle verilen tazmin hükmüne ilişkin daire kararının “Refi” gerektiği gerekçesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.