SayıştaySayıştay Temyiz Kararı57944
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareDiğer Özel Bütçeli İdareler
Daire1
Dosya No54390
Yılı2022
Hatalı iş kaleminden ödeme yapıldığı tespitinin fiili duruma ve işin teknik gereklerine uygun olmadığı
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
45 İlam sayılı Daire Kararının 6’ncı maddesiyle, … Müdürlüğü tarafından 22.06.2017 tarihinde bir İş Ortaklığına ihale edilen … TL sözleşme bedelli “… Yapılması İkmal İşi”nde, Tünel portalında gerçekleştirilen IBO Bulon imalatının hatalı iş kaleminden ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Daire Kararında sorumlu tutulanlar: Harcama Yetkilisi, Gerçekleştirme Görevlisi ve hakedişleri düzenleyen kamu görevlileridir.
Usul yönünden inceleme
Sorumlular tarafından “İlamda sorgudakinden farklı gerekçelerle tazmin hükmü verilerek savunma hak[larının] ihlal edil[diği]” ifade edilmektedir.
Sorguda nihai olarak: “Sonuç olarak, yukarıda yer verilen açıklamalar uyarınca; söz konusu yol yapım işinde; tünel portalında gerçekleştirilen IBO Bulon imalatında T-KGM/9000, T-KGM/BULON ve T- KGM/9004/Ö1 pozlarının kullanılmayıp T-KGM/2018/Ö pozundan ödeme yapılması sonucu … … TL kamu zararına sebebiyet verilmesinin izahı” denilmektedir.
Daire Kararında: “Ancak, söz konusu işte, tünel portalında yapılan IBO Bulon imalatında T-KGM/9000, T-KGM/BULON ve T-KGM/9004/Ö1 pozlarının kullanılmayarak söz konusu imalatın bedelinin sözleşme kapsamında olan ve tünelde gerçekleştirilen imalatlara yönelik olan “T- KGM/2018/Ö IBO Bulon Tesis Edilmesi (IBO Bulonun ve aksesuarlarının iş başında temini dahil)” iş kaleminden ödenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.” denilmektedir.
Sorguda yer alan kamu zararı hesabı ve Daire Kararında yer alan kamu zararı hesabı aynıdır. Buna ilave olarak, sorgu metni ve Daire Kararının gerekçesi arasında esaslı bir farklılık bulunmamaktadır.
Dolayısıyla sorumluların sorgu ve Kararda farklı gerekçelere dayanılması suretiyle savunma haklarının ihlal edildiği yönündeki savunması reddedilerek konunun esasına geçilmesine karar verilmiştir.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
… Müdürlüğü tarafından “… Yapılması İkmal İşi” 22.06.2017 tarihinde bir İş Ortaklığına ihale edilmiştir. İşin sözleşme bedelli … TL’dir.
Somut uygulamada tünel dışında IBO bulon yapılmasında önce Rok (delgi makinesi) ile iş yapılmaya çalışılmış ancak teknik nedenlerle başarılı olunamamıştır. Bunun üzerine IBO bulon uygulaması Jumbo makinesi ile yapılmıştır.
Daire Kararında tünel portalında gerçekleştirilen IBO Bulon imalatının hatalı iş kaleminden ödendiği tespit edilmiştir. Şöyle ki:
Somut uygulamada Kamu İdaresi tarafından “T-KGM/2018/Ö IBO bulonu tesis edilmesi (IBO bulonunun ve aksesuarlarının iş başında temini dahil)” pozundan ödeme yapılmıştır. Daire Kararında ise somut uygulamada T-KGM/2018/Ö kaleminden ödeme yapılmasının hatalı olduğu; bunun yerine “T-KGM/9000 Delgi Makinasıyla Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta ve Her Açıda Ankraj, Zemin Çivisi ve Barbakan Deliği Delinmesi”, “T-KGM/BULON Her Türlü Zeminde/Kayada Her Çapta ve Açıda Her Çeşit Bulon Tesis Edilmesi (Tünel Portalı ve Tünel Dışında) (Nervürlü Çelik ve Düz Siyah Sacın İş Başına Taşınması, Boşaltılması ve İstifi Dahil)” ve “T-KGM/9004/Ö1 Çimento enjeksiyonu yapılması (Çimentonun bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, katkı malzemesi bedeli dahil)” pozlarından ödeme yapılması gerektiği belirtilmektedir.
Sözleşmenin 3.3’üncü maddesinde T-KGM/2018/Ö, T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 pozlarının tamamının niteliği, türü ve miktarı belirtilmiştir. Yüklenici tarafından burada belirtilen dört iş kaleminin tamamı için birim fiyat teklif verilmiştir.
Mevzuat ve Sözleşme
Sözleşmenin 3.3’üncü maddesinde T-KGM/2018/Ö, T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 pozlarının tamamının niteliği, türü ve miktarı belirtilmiştir.
Bahsi geçen dört iş kaleminin yaklaşık maliyet hesabında kullanılan analizleri incelenmiştir.
T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 kalemlerinin tanımları aşağıdadır:
“T-KGM/9004/Ö1
ÇİMENTO ENJEKSİYONU YAPILMASI (Çimentonun bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması ve istifi, katkı malzemesi bedeli ve nakli dahil) Projesine göre KTŞ'nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dâhilinde, çimento enjeksiyonu yapılması (Çimentonun bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması ve istifi, katkı malzemesi bedeli ve nakli dahil).
Teklif Birim Fiyata Dâhil Olan Masraflar: Makine ve teçhizatın iş yerinde temini, montajı, demontajı, gerekli iş iskelesi ve çalışma platformlarının yapılması, iş sonunda sökülmesi, taşınması, suyun iş başında temini, depolanması, çimentonun bedeli, yüklenmesi, iş başına taşınması, boşaltılması ve istifi, her türlü katkı maddesinin bedeli ve taşınması; çimento ve katkı maddelerinin uygun miktarda karıştırılarak çimentolu enjeksiyon şerbetinin hazırlanması ve enjeksiyonun istenilen basınçlarda uygulanması, gerekli kalite deneylerinin yapılması, iş yerindeki her türlü yatay ve düşey taşıma, boşaltma ile aşağıda “Teklif Birim Fiyata Dâhil Olmayan Masraflar, başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici karı ve genel masraflar.
Teklif Birim Fiyata Dâhil Olmayan Masraflar: Teklif birim fiyata dâhil olmayan masraflar yoktur.
Ölçü:
Kullanılan enjeksiyon karışımının metreküp cinsinden hacmidir.
Ödeme:
Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Poz T-KGM/9004/Ö1 deki “Çimento Enjeksiyonu Yapılması (Çimentonun bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması ve istifi, katkı malzemesi bedeli ve nakli dahil) " m teklif birim fiyatı üzerinden yapılır.
Not:
1- Tünel uzunluk zammı, su zammı ...vs. tünelle ilgili tüm birim fiyatın içine dahil edilmiş olup ayrıca bir ödeme yapılmayacaktır.”
“T-KGM/BULON
HER TÜRLÜ ZEMİNDE/KAYADA HER ÇAPTA VE AÇIDA HER ÇEŞİT BULON TESİS EDİLMESİ (TÜNEL PORTALI VE TÜNEL DIŞINDA) (Nervürlü Çelik ve Düz Siyah Sacın İş Başına Taşınması, Boşaltılması ve İstifi Dahil) Projesine göre KTŞ’ nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dâhilinde, her cins ve klastaki zeminde her türlü zeminde/kayada her çap, her boy ve her açıda her çeşit bulon tesis edilmesi (Nervürlü Çelik ve Düz Siyah Sacın; İş Başına Taşınması, Boşaltılması ve İstifi Dahil).
Teklif Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: İş iskelesi ve çalışma platformlarının yapılması, iş sonunda sökülmesi, taşınması, nervürlü çelik ve düz siyah sacın bedeli, istenilen boy ve çaptaki bulonların imali ve yerleştirilmesi, aksesuarların (ankraj plakaları, rondela ve somunlar, manşon, enjeksiyon ve havalandırma hortumları, enjeksiyonun ankraj deliğinden akmaması için gerekli sızdırmazlık malzemeleri vb.) temini, başlık plakası, somun ve diğer gerekli aksesuarlarının yerine konulması, torkmetre ile sıkılması ve çekme testlerinin yapılması işçiliği, nervürlü çelik ve düz siyah sacın; iş başına taşınması, boşaltılması ve istifi, iş yerindeki her türlü yatay ve düşey taşıma, boşaltma, zayiat ile aşağıda "Teklif Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için gerekli her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici kârı ve genel masraflar.
Teklif Birim Fiyata Dahil Olmayan M asraflar: Bulon deliklerinin açılması, enjeksiyonun yapılması.
Ölçü :
Projesine uygun olarak tesis edilen bulonun metre cinsinde uzunluğudur.
Ödeme:
Birim Fiyat Teklif Cetvelinde, Poz T-KGM/BULON daki "Her Türlü Zeminde/Kayada Her Çap, Her Boy ve Açıda Her Çeşit Bulon Tesis Edilmesi (Tünel Portalı ve Tünel Dışında) (Nervürlü Çelik ve Düz Siyah Sacın; İş Başına Taşınması, Boşaltılması ve istifi Dahil)” m teklif birim fiyatı üzerinden yapılır.”
“T-KGM/9000
DELGİ MAKİNASIYLA HER TÜRLÜ ZEMİNDE / KAYADA, HER UZUNLUKTA, HER ÇAPTA VE HER AÇIDA ANKRAJ, ZEMİN ÇİVİSİ VE BARBAKAN DELİĞİ DELİNMESİ
Projesine göre KTŞ’ nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dâhilinde delgi makinesiyle her cins ve klastaki zeminde, her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj, zemin çivisi, bulon ve barbakan deliği delinmesi.
Teklif Birim Fiyata Dahil Olan M asraflar: Delgi makinesi, kompresör ve teçhizatın iş başında temini, gerekli iş iskelesi ve çalışma platformunun yapılması, iş sonunda sökülmesi, taşınması, her cins ve klastaki zeminde, her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj, zemin çivisi, bulon ve barbakan deliklerinin açılması, hava veya gerektiğinde su ile temizlenmesi, desteklenme zamanına kadar muhafazası (muhafaza borusu vb. dahil) İçin ile aşağıda "Teklif Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan ilgili bütün işlerin yapılması için gerekli her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici kârı ve genel masraflar.
Teklif Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar: Teklif birim fiyata dâhil olmayan masraflar yoktur.”
Değerlendirme
Daire Kararında … Müdürlüğünün resmi birim fiyat analiz ve tariflerinde yer alan KGM/2018 poz no.lu “IBO Bulonu Tesis Edilmesi” iş kaleminin tanımı esas alınmıştır. Kamu İdaresi tarafından yaklaşık maliyet hesabında kullanılan T-KGM/2018/Ö iş kaleminin analizinde KGM/2018 pozu ve diğer beş adet iş kalemi yer almaktadır.
Daire Kararı yapılan imalatın T-KGM/2018/Ö iş kalemi kapsamında olmadığı; T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 iş kalemlerinin kapsamında olduğu tespitine dayanmaktadır. Daire Kararında poz numaraları belirtilen dört iş kaleminin tanımlarına dayanılmıştır. Ancak Daire Kararında, yapılan imalat ve belirtilen dört iş kaleminin teknik özellikleri arasındaki ilişkiyi inceleyen bir bilirkişi incelemesine dayanılmamıştır.
Daire Kararında T-KGM/9000 pozunun birim fiyat tarifinin IBO bulon dahil bütün bulonları kapsadığı belirtilmekteyse de sorumlular tarafından temyiz dilekçesinde ve duruşma sırasında yapılan açıklamalar üzerine, bu pozun IBO bulon ile ilgili olmadığı, “SN” (önceden enjeksiyonlu) ve “PG” (sonradan enjeksiyonlu) bulonlar ile ilgili olduğu anlaşılmıştır. Çünkü T-KGM/9000 pozunun tanımında yer alan bulon delgisi ifadesi, tanımı ve uygulanması gereği sadece SN ve PG bulonları için kullanılır. Daire Kararında yer alan “T-KGM/9000 pozunun birim fiyat tarifinin IBO bulon dahil bütün bulonları kapsadığı” tespiti, birim fiyat tarifinde yer alan terimlerin teknik olmayan bir bakış açısıyla anlamlandırılmasına dayanmaktadır.
Daire Kararında T-KGM/9000 ve T-KGM/BULON pozlarının sırasıyla önce delgi sonra bulonlamayı içermesi dolayısıyla birlikte kullanılması gerektiği belirtilmekteyse de IBO bulon imalatında delgi ve bulonlamanın art arda iki işlem değil aynı anda yapılan bir işlem olduğu anlaşılmıştır. Çünkü IBO bulon kendi delen ve yerleşen bulon olup içerisinden enjeksiyon verilerek sabitlenir. Bir başka deyişle delme, bulonlama ve enjeksiyon işlemlerinin hepsi tek bir işlemde yapılmaktadır. Dolayısıyla kullanılan teknoloji, malzeme ve imalat süreçleri açısından IBO bulonlama ile SN ve PG bulonlama arasında farklılık bulunmaktadır. Buna göre işin teknik özellikleri gereği yapılan IBO bulonlama Daire Kararında belirtilen T-KGM/9000 ve T-KGM/BULON pozlarının uygulanmasıyla elde edilemeyecektir.
Ayrıca Daire Kararında “Bulon deliğinin açılması işlemi, yukarıda da ifade edildiği üzere, T-KGM/9000 pozu kapsamındadır. Bu pozun tarifine yukarıda yer verilmiş olup tarifte “delgi makinesiyle” ifadesi yer almaktadır. Söz konusu tarifte bulon deliği delinmesinde kullanılacak makinenin türü belirtilmediğinden hangi makinenin kullanıldığının bir önemi bulunmamaktadır” denilmektedir (Karar, sayfa 58). Ancak KGM/9000 iş kaleminin analizinde “KGM/03.588 Delik delme makinesinin 1 saatlik ücreti” yer almaktadır. KGM/03.588 pozunun analizinde delgi makinesi olarak “Paletli delgi makinesi (112 KW, 152 HP, 2500 rpm, Ankraj, zemin çivisi bulon barbakan deliği delinmesi için)” diye tanımlanan Rok makinesi yer almaktadır. Buna karşın somut uygulamada imalatı yapılan “KGM/2018 IBO bulonu tesis edilmesi” iş kaleminin analizinde “KGM/03.592 Jumbo’nun 1 saatlik ücreti” iş kalemi bulunmaktadır. KGM/03.592 iş kaleminin analizinde ise delgi makinesi olarak “Tünel kesit alanı 50m2 üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75Kw veya elektrik motor gücü 3x75Kw ya kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” diye tanımlanan Jumbo makinesi yer almaktadır. Tekrar belirtmek gerekirse, somut uygulamada sahada yaşanan sorunlar nedeniyle rok makinasıyla işlem yapılamadığı için bütün imalat sürecini tek seferde gerçekleştiren Jumbo makinasının kullanılması gerekmiştir. Sonuç olarak, KGM/9000 iş kalemi fiilen yapılan imalata uygun değildir.
Bir diğer husus: T-KGM/BULON pozunun analizinde “KGM/9003/1 Her Türlü Zeminde/Kayada Her Boy ve Açıda Bulon Tesis Edilmesi (Ø28 mm)” pozu ve KGM/9003/2 Her Türlü Zeminde/Kayada Her Boy ve Açıda Bulon Tesis Edilmesi (Ø32 mm) pozu yer almaktadır. Sorumlular tarafından KGM/9003/1 ve KGM/9003/2 pozlarının IBO bulon tesis edilmesiyle yöntem ve malzeme yönünden ilgili olmadığı belirtilmektedir. Daire Kararında ise bu iki pozun IBO bulon tesisinde kullanıldığına dair teknik bilgi içeren bir inceleme bulunmamaktadır. Bu konuda Daire Kararında bilirkişi incelemesine de dayanılmamaktadır. Sonuç olarak, temyiz kanun yolunda yapılan incelemede KGM/2018 iş kaleminin analizi ile KGM/9003/1 ve KGM/9003/2 iş kalemlerinin analizleri kıyaslanmış, bu iş kalemlerinin malzeme ve yöntem açısından farklı imalatlar olduğu sonucuna varılmıştır.
Buna göre, konunun esas yönünden incelenmesi neticesinde, Daire Kararında imalatta uygulanması gerektiği öne sürülen T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 iş kalemlerinin fiilen yapılan işe uygun olmadığı anlaşılmıştır. Yani Daire Kararında belirtilen üç iş kaleminin kullanılması, T-KGM/2018/Ö ile elde edilen imalatı vermeyecektir. Dolayısıyla Daire Kararında somut uygulamada hatalı iş kaleminin çalıştırıldığı-yani hatalı iş kaleminden ödeme yapıldığı- tespiti fiili duruma ve işin teknik gereklerine uygun değildir.
BU İTİBARLA, yukarıda açıklanan gerekçeyle 10927 Karar-45 İlam sayılı Daire Kararının 6’ncı maddesinin KALDIRILMASINA (…’ün karşı oyuyla), oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda Karar Düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 30.04.2025 tarih ve 57944 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(Karşı oy gerekçesi
…’ün karşı oy gerekçesi
Daire Kararında yapılan tespitler fiili duruma uygundur. Kararın gerekçesinde dayanılan iş tanımları gerçekleştirilen yapım işine bu işin teknik özellikleri gözetilerek uygulanmıştır. Daire Kararında tespiti yapılan kamu zararından sorumlu tutulan kamu görevlileri, uygun illiyet bağı dahilinde sorumludur.
Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle, Daire Kararının Tasdiki gerekir.)
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
45 İlam sayılı Daire Kararının 6’ncı maddesiyle, … Müdürlüğü tarafından 22.06.2017 tarihinde bir İş Ortaklığına ihale edilen … TL sözleşme bedelli “… Yapılması İkmal İşi”nde, Tünel portalında gerçekleştirilen IBO Bulon imalatının hatalı iş kaleminden ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Daire Kararında sorumlu tutulanlar: Harcama Yetkilisi, Gerçekleştirme Görevlisi ve hakedişleri düzenleyen kamu görevlileridir.
Usul yönünden inceleme
Sorumlular tarafından “İlamda sorgudakinden farklı gerekçelerle tazmin hükmü verilerek savunma hak[larının] ihlal edil[diği]” ifade edilmektedir.
Sorguda nihai olarak: “Sonuç olarak, yukarıda yer verilen açıklamalar uyarınca; söz konusu yol yapım işinde; tünel portalında gerçekleştirilen IBO Bulon imalatında T-KGM/9000, T-KGM/BULON ve T- KGM/9004/Ö1 pozlarının kullanılmayıp T-KGM/2018/Ö pozundan ödeme yapılması sonucu … … TL kamu zararına sebebiyet verilmesinin izahı” denilmektedir.
Daire Kararında: “Ancak, söz konusu işte, tünel portalında yapılan IBO Bulon imalatında T-KGM/9000, T-KGM/BULON ve T-KGM/9004/Ö1 pozlarının kullanılmayarak söz konusu imalatın bedelinin sözleşme kapsamında olan ve tünelde gerçekleştirilen imalatlara yönelik olan “T- KGM/2018/Ö IBO Bulon Tesis Edilmesi (IBO Bulonun ve aksesuarlarının iş başında temini dahil)” iş kaleminden ödenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.” denilmektedir.
Sorguda yer alan kamu zararı hesabı ve Daire Kararında yer alan kamu zararı hesabı aynıdır. Buna ilave olarak, sorgu metni ve Daire Kararının gerekçesi arasında esaslı bir farklılık bulunmamaktadır.
Dolayısıyla sorumluların sorgu ve Kararda farklı gerekçelere dayanılması suretiyle savunma haklarının ihlal edildiği yönündeki savunması reddedilerek konunun esasına geçilmesine karar verilmiştir.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
… Müdürlüğü tarafından “… Yapılması İkmal İşi” 22.06.2017 tarihinde bir İş Ortaklığına ihale edilmiştir. İşin sözleşme bedelli … TL’dir.
Somut uygulamada tünel dışında IBO bulon yapılmasında önce Rok (delgi makinesi) ile iş yapılmaya çalışılmış ancak teknik nedenlerle başarılı olunamamıştır. Bunun üzerine IBO bulon uygulaması Jumbo makinesi ile yapılmıştır.
Daire Kararında tünel portalında gerçekleştirilen IBO Bulon imalatının hatalı iş kaleminden ödendiği tespit edilmiştir. Şöyle ki:
Somut uygulamada Kamu İdaresi tarafından “T-KGM/2018/Ö IBO bulonu tesis edilmesi (IBO bulonunun ve aksesuarlarının iş başında temini dahil)” pozundan ödeme yapılmıştır. Daire Kararında ise somut uygulamada T-KGM/2018/Ö kaleminden ödeme yapılmasının hatalı olduğu; bunun yerine “T-KGM/9000 Delgi Makinasıyla Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta ve Her Açıda Ankraj, Zemin Çivisi ve Barbakan Deliği Delinmesi”, “T-KGM/BULON Her Türlü Zeminde/Kayada Her Çapta ve Açıda Her Çeşit Bulon Tesis Edilmesi (Tünel Portalı ve Tünel Dışında) (Nervürlü Çelik ve Düz Siyah Sacın İş Başına Taşınması, Boşaltılması ve İstifi Dahil)” ve “T-KGM/9004/Ö1 Çimento enjeksiyonu yapılması (Çimentonun bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, katkı malzemesi bedeli dahil)” pozlarından ödeme yapılması gerektiği belirtilmektedir.
Sözleşmenin 3.3’üncü maddesinde T-KGM/2018/Ö, T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 pozlarının tamamının niteliği, türü ve miktarı belirtilmiştir. Yüklenici tarafından burada belirtilen dört iş kaleminin tamamı için birim fiyat teklif verilmiştir.
Mevzuat ve Sözleşme
Sözleşmenin 3.3’üncü maddesinde T-KGM/2018/Ö, T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 pozlarının tamamının niteliği, türü ve miktarı belirtilmiştir.
Bahsi geçen dört iş kaleminin yaklaşık maliyet hesabında kullanılan analizleri incelenmiştir.
T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 kalemlerinin tanımları aşağıdadır:
“T-KGM/9004/Ö1
ÇİMENTO ENJEKSİYONU YAPILMASI (Çimentonun bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması ve istifi, katkı malzemesi bedeli ve nakli dahil) Projesine göre KTŞ'nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dâhilinde, çimento enjeksiyonu yapılması (Çimentonun bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması ve istifi, katkı malzemesi bedeli ve nakli dahil).
Teklif Birim Fiyata Dâhil Olan Masraflar: Makine ve teçhizatın iş yerinde temini, montajı, demontajı, gerekli iş iskelesi ve çalışma platformlarının yapılması, iş sonunda sökülmesi, taşınması, suyun iş başında temini, depolanması, çimentonun bedeli, yüklenmesi, iş başına taşınması, boşaltılması ve istifi, her türlü katkı maddesinin bedeli ve taşınması; çimento ve katkı maddelerinin uygun miktarda karıştırılarak çimentolu enjeksiyon şerbetinin hazırlanması ve enjeksiyonun istenilen basınçlarda uygulanması, gerekli kalite deneylerinin yapılması, iş yerindeki her türlü yatay ve düşey taşıma, boşaltma ile aşağıda “Teklif Birim Fiyata Dâhil Olmayan Masraflar, başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici karı ve genel masraflar.
Teklif Birim Fiyata Dâhil Olmayan Masraflar: Teklif birim fiyata dâhil olmayan masraflar yoktur.
Ölçü:
Kullanılan enjeksiyon karışımının metreküp cinsinden hacmidir.
Ödeme:
Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Poz T-KGM/9004/Ö1 deki “Çimento Enjeksiyonu Yapılması (Çimentonun bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması ve istifi, katkı malzemesi bedeli ve nakli dahil) " m teklif birim fiyatı üzerinden yapılır.
Not:
1- Tünel uzunluk zammı, su zammı ...vs. tünelle ilgili tüm birim fiyatın içine dahil edilmiş olup ayrıca bir ödeme yapılmayacaktır.”
“T-KGM/BULON
HER TÜRLÜ ZEMİNDE/KAYADA HER ÇAPTA VE AÇIDA HER ÇEŞİT BULON TESİS EDİLMESİ (TÜNEL PORTALI VE TÜNEL DIŞINDA) (Nervürlü Çelik ve Düz Siyah Sacın İş Başına Taşınması, Boşaltılması ve İstifi Dahil) Projesine göre KTŞ’ nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dâhilinde, her cins ve klastaki zeminde her türlü zeminde/kayada her çap, her boy ve her açıda her çeşit bulon tesis edilmesi (Nervürlü Çelik ve Düz Siyah Sacın; İş Başına Taşınması, Boşaltılması ve İstifi Dahil).
Teklif Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: İş iskelesi ve çalışma platformlarının yapılması, iş sonunda sökülmesi, taşınması, nervürlü çelik ve düz siyah sacın bedeli, istenilen boy ve çaptaki bulonların imali ve yerleştirilmesi, aksesuarların (ankraj plakaları, rondela ve somunlar, manşon, enjeksiyon ve havalandırma hortumları, enjeksiyonun ankraj deliğinden akmaması için gerekli sızdırmazlık malzemeleri vb.) temini, başlık plakası, somun ve diğer gerekli aksesuarlarının yerine konulması, torkmetre ile sıkılması ve çekme testlerinin yapılması işçiliği, nervürlü çelik ve düz siyah sacın; iş başına taşınması, boşaltılması ve istifi, iş yerindeki her türlü yatay ve düşey taşıma, boşaltma, zayiat ile aşağıda "Teklif Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için gerekli her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici kârı ve genel masraflar.
Teklif Birim Fiyata Dahil Olmayan M asraflar: Bulon deliklerinin açılması, enjeksiyonun yapılması.
Ölçü :
Projesine uygun olarak tesis edilen bulonun metre cinsinde uzunluğudur.
Ödeme:
Birim Fiyat Teklif Cetvelinde, Poz T-KGM/BULON daki "Her Türlü Zeminde/Kayada Her Çap, Her Boy ve Açıda Her Çeşit Bulon Tesis Edilmesi (Tünel Portalı ve Tünel Dışında) (Nervürlü Çelik ve Düz Siyah Sacın; İş Başına Taşınması, Boşaltılması ve istifi Dahil)” m teklif birim fiyatı üzerinden yapılır.”
“T-KGM/9000
DELGİ MAKİNASIYLA HER TÜRLÜ ZEMİNDE / KAYADA, HER UZUNLUKTA, HER ÇAPTA VE HER AÇIDA ANKRAJ, ZEMİN ÇİVİSİ VE BARBAKAN DELİĞİ DELİNMESİ
Projesine göre KTŞ’ nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dâhilinde delgi makinesiyle her cins ve klastaki zeminde, her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj, zemin çivisi, bulon ve barbakan deliği delinmesi.
Teklif Birim Fiyata Dahil Olan M asraflar: Delgi makinesi, kompresör ve teçhizatın iş başında temini, gerekli iş iskelesi ve çalışma platformunun yapılması, iş sonunda sökülmesi, taşınması, her cins ve klastaki zeminde, her uzunlukta, her çapta ve her açıda ankraj, zemin çivisi, bulon ve barbakan deliklerinin açılması, hava veya gerektiğinde su ile temizlenmesi, desteklenme zamanına kadar muhafazası (muhafaza borusu vb. dahil) İçin ile aşağıda "Teklif Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan ilgili bütün işlerin yapılması için gerekli her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici kârı ve genel masraflar.
Teklif Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar: Teklif birim fiyata dâhil olmayan masraflar yoktur.”
Değerlendirme
Daire Kararında … Müdürlüğünün resmi birim fiyat analiz ve tariflerinde yer alan KGM/2018 poz no.lu “IBO Bulonu Tesis Edilmesi” iş kaleminin tanımı esas alınmıştır. Kamu İdaresi tarafından yaklaşık maliyet hesabında kullanılan T-KGM/2018/Ö iş kaleminin analizinde KGM/2018 pozu ve diğer beş adet iş kalemi yer almaktadır.
Daire Kararı yapılan imalatın T-KGM/2018/Ö iş kalemi kapsamında olmadığı; T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 iş kalemlerinin kapsamında olduğu tespitine dayanmaktadır. Daire Kararında poz numaraları belirtilen dört iş kaleminin tanımlarına dayanılmıştır. Ancak Daire Kararında, yapılan imalat ve belirtilen dört iş kaleminin teknik özellikleri arasındaki ilişkiyi inceleyen bir bilirkişi incelemesine dayanılmamıştır.
Daire Kararında T-KGM/9000 pozunun birim fiyat tarifinin IBO bulon dahil bütün bulonları kapsadığı belirtilmekteyse de sorumlular tarafından temyiz dilekçesinde ve duruşma sırasında yapılan açıklamalar üzerine, bu pozun IBO bulon ile ilgili olmadığı, “SN” (önceden enjeksiyonlu) ve “PG” (sonradan enjeksiyonlu) bulonlar ile ilgili olduğu anlaşılmıştır. Çünkü T-KGM/9000 pozunun tanımında yer alan bulon delgisi ifadesi, tanımı ve uygulanması gereği sadece SN ve PG bulonları için kullanılır. Daire Kararında yer alan “T-KGM/9000 pozunun birim fiyat tarifinin IBO bulon dahil bütün bulonları kapsadığı” tespiti, birim fiyat tarifinde yer alan terimlerin teknik olmayan bir bakış açısıyla anlamlandırılmasına dayanmaktadır.
Daire Kararında T-KGM/9000 ve T-KGM/BULON pozlarının sırasıyla önce delgi sonra bulonlamayı içermesi dolayısıyla birlikte kullanılması gerektiği belirtilmekteyse de IBO bulon imalatında delgi ve bulonlamanın art arda iki işlem değil aynı anda yapılan bir işlem olduğu anlaşılmıştır. Çünkü IBO bulon kendi delen ve yerleşen bulon olup içerisinden enjeksiyon verilerek sabitlenir. Bir başka deyişle delme, bulonlama ve enjeksiyon işlemlerinin hepsi tek bir işlemde yapılmaktadır. Dolayısıyla kullanılan teknoloji, malzeme ve imalat süreçleri açısından IBO bulonlama ile SN ve PG bulonlama arasında farklılık bulunmaktadır. Buna göre işin teknik özellikleri gereği yapılan IBO bulonlama Daire Kararında belirtilen T-KGM/9000 ve T-KGM/BULON pozlarının uygulanmasıyla elde edilemeyecektir.
Ayrıca Daire Kararında “Bulon deliğinin açılması işlemi, yukarıda da ifade edildiği üzere, T-KGM/9000 pozu kapsamındadır. Bu pozun tarifine yukarıda yer verilmiş olup tarifte “delgi makinesiyle” ifadesi yer almaktadır. Söz konusu tarifte bulon deliği delinmesinde kullanılacak makinenin türü belirtilmediğinden hangi makinenin kullanıldığının bir önemi bulunmamaktadır” denilmektedir (Karar, sayfa 58). Ancak KGM/9000 iş kaleminin analizinde “KGM/03.588 Delik delme makinesinin 1 saatlik ücreti” yer almaktadır. KGM/03.588 pozunun analizinde delgi makinesi olarak “Paletli delgi makinesi (112 KW, 152 HP, 2500 rpm, Ankraj, zemin çivisi bulon barbakan deliği delinmesi için)” diye tanımlanan Rok makinesi yer almaktadır. Buna karşın somut uygulamada imalatı yapılan “KGM/2018 IBO bulonu tesis edilmesi” iş kaleminin analizinde “KGM/03.592 Jumbo’nun 1 saatlik ücreti” iş kalemi bulunmaktadır. KGM/03.592 iş kaleminin analizinde ise delgi makinesi olarak “Tünel kesit alanı 50m2 üzerinde olan elektrik motor gücü 2x75Kw veya elektrik motor gücü 3x75Kw ya kadar üç kollu elektrik hidrolik kontrollü delici” diye tanımlanan Jumbo makinesi yer almaktadır. Tekrar belirtmek gerekirse, somut uygulamada sahada yaşanan sorunlar nedeniyle rok makinasıyla işlem yapılamadığı için bütün imalat sürecini tek seferde gerçekleştiren Jumbo makinasının kullanılması gerekmiştir. Sonuç olarak, KGM/9000 iş kalemi fiilen yapılan imalata uygun değildir.
Bir diğer husus: T-KGM/BULON pozunun analizinde “KGM/9003/1 Her Türlü Zeminde/Kayada Her Boy ve Açıda Bulon Tesis Edilmesi (Ø28 mm)” pozu ve KGM/9003/2 Her Türlü Zeminde/Kayada Her Boy ve Açıda Bulon Tesis Edilmesi (Ø32 mm) pozu yer almaktadır. Sorumlular tarafından KGM/9003/1 ve KGM/9003/2 pozlarının IBO bulon tesis edilmesiyle yöntem ve malzeme yönünden ilgili olmadığı belirtilmektedir. Daire Kararında ise bu iki pozun IBO bulon tesisinde kullanıldığına dair teknik bilgi içeren bir inceleme bulunmamaktadır. Bu konuda Daire Kararında bilirkişi incelemesine de dayanılmamaktadır. Sonuç olarak, temyiz kanun yolunda yapılan incelemede KGM/2018 iş kaleminin analizi ile KGM/9003/1 ve KGM/9003/2 iş kalemlerinin analizleri kıyaslanmış, bu iş kalemlerinin malzeme ve yöntem açısından farklı imalatlar olduğu sonucuna varılmıştır.
Buna göre, konunun esas yönünden incelenmesi neticesinde, Daire Kararında imalatta uygulanması gerektiği öne sürülen T-KGM/9000, T-KGM/BULON, T-KGM/9004/Ö1 iş kalemlerinin fiilen yapılan işe uygun olmadığı anlaşılmıştır. Yani Daire Kararında belirtilen üç iş kaleminin kullanılması, T-KGM/2018/Ö ile elde edilen imalatı vermeyecektir. Dolayısıyla Daire Kararında somut uygulamada hatalı iş kaleminin çalıştırıldığı-yani hatalı iş kaleminden ödeme yapıldığı- tespiti fiili duruma ve işin teknik gereklerine uygun değildir.
BU İTİBARLA, yukarıda açıklanan gerekçeyle 10927 Karar-45 İlam sayılı Daire Kararının 6’ncı maddesinin KALDIRILMASINA (…’ün karşı oyuyla), oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda Karar Düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 30.04.2025 tarih ve 57944 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(Karşı oy gerekçesi
…’ün karşı oy gerekçesi
Daire Kararında yapılan tespitler fiili duruma uygundur. Kararın gerekçesinde dayanılan iş tanımları gerçekleştirilen yapım işine bu işin teknik özellikleri gözetilerek uygulanmıştır. Daire Kararında tespiti yapılan kamu zararından sorumlu tutulan kamu görevlileri, uygun illiyet bağı dahilinde sorumludur.
Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle, Daire Kararının Tasdiki gerekir.)