SayıştaySayıştay Temyiz Kararı58116
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareGenel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Daire1
Dosya No53391
Yılı2019
Yapım işinde, usulsüz süre uzatımı verilmesi;
189 sayılı İlamın 16’ncı maddesiyle; … Bakanlığı … İl Müdürlüğünce … tarihinde … Ortak Girişimine ihale edilen ….. TL sözleşme bedelli … Yapım İşinde süre uzatımı verildiği gerekçesiyle … TL kamu zararına neden olunduğu iddiası hakkında “ilişilecek husus bulunmadığına (sorumluların beraatine)” ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
(Başdenetçi …’in istemi üzerine) Sayıştay Başsavcılığı adına temyiz talep eden Başsavcı …, temyiz dilekçesinde İlamın bu maddesine ilişkin olarak ise özetle;
Yargılamaya Esas Raporda özetle;
“İşe ait sözleşmenin “gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi" başlıklı 25 inci maddesinde; “Yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,06 (onbinde altı) oranında gecikme cezası uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu yapım işinin sözleşmesi … tarihinde imzalanmış ve … tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlanmıştır. Sözleşmeye göre işin süre 450 gün olup iş bitim tarihi …'dir.
24.09.2018-30.09.2018 tarihleri aralığında ön nizamiye girişine hidrolik kapı takma çalışması yapılması ve tek giriş ve tek çıkışın aynı yerden olması sebebiyle firmanın malzeme ve işçiliklerinin sağlanmasında sıkıntıların yaşanması nedeniyle 20.12.2018 tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu karan ile 14 günlük süre uzatımı verilmiştir. 14 günlük sürenin çalışılmaya uygun olmayan dönem atlanarak … tarihine eklenmesi ile yeni iş bitim tarihi … olarak belirlenmiştir.
Yapım işinin devamı esnasında proje ve mahal listesinde bulunan bazı imalatların yapımından vazgeçilmesi ve bunun yerine proje ve mahal listesinde bulunmayan yeni imalatların yaptırılması nedeniyle iş artış meydana gelmiştir. Yapılması istenilen imalat değişikliği talebinde bulunulduğu, (İl Jandarma Komutanlığınca) … tarihi ile talepte bulunulan imalat değişikliklerine ait revize projelerin hazırlanması için verilen 10 günlük sürenin denk geldiği 30.05.2019 tarihi arasında geçen 34 günlük sürenin, … tarihli süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile işin bitim süresi olan … tarihine ilave edilmesiyle yeni iş bitim tarihi 01.06.2019 olmuştur.
Son olarak yapım işinde iş artışı meydana gelmiş ve 19.08.2019 tarihi itibar edilmek üzere imalat oluru alınmıştır. İş artışı ile meydana gelen 23 günlük sürenin … tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine eklenmesi ile yeni iş bitim tarihi … olmuştur.
Verilen 23 günlük sürenin imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine değil, işin bitim tarihi olan 01.06.2019 tarihine ilave edilmesi gerekmektedir. Nitekim, 20.08.2019 tarihine kadar yapılan işler için düzenlenen 5 numaralı hakediş itibariyle … TL'lik iş yapılmıştır.
Sözleşme bedelinin … TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda işin yaklaşık … TL'lik kısmı henüz tamamlanmamıştır. Diğer bir ifadeyle imalat olurunun alındığı tarih itibariyle yüklenici üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmemiştir. Bu nedenle yükleniciden işin bitim tarihi olan 01.06.2019 ile imalat olurunun alındığı ve ek sürenin üzerine ilave edildiği 19.08.2019 tarihleri arasında geçen 79 gün için gecikme cezası kesilmelidir. Söz konusu tarihler arasına denk gelen 79 günlük sürenin 27 günü (10.06.2019-08.07.2019) 6 numaralı ara hakedişte gecikme cezası olarak kesildiği için kalan 56 gün için gecikme cezası kesilmemesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiğinden Harcama Yetkilisi … (İl Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlileri … (İnşaat Mühendisi), … (İnşaat Mühendisi) ve …'na (Şube Müdür Vekili), müştereken ve müteselsilen ödettirilmesinin uygun olacağı”nın belirtildiğini,
Daire Kararında ise;
“… Bakanlığı … İl Müdürlüğünce … tarihinde … Ortak Girişimine ihale edilen … TL sözleşme bedelli … Yapım İş’inde süre uzatımı verildiği görülmüştür.
Söz konusu yapım işinin sözleşmesi … tarihinde imzalanmış ve … tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlanmıştır. Sözleşmeye göre işin süresi 450 gün olup iş bitim tarihi …'dir.
24.09.2018-30.09.2018 tarihleri aralığında ön nizamiye girişine hidrolik kapı takma çalışması yapılması, giriş-çıkışın aynı yerden ve tek olması nedenleriyle firmanın malzeme ve işçiliklerinin sağlanmasında sıkıntılar yaşandığından … tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile 14 günlük süre uzatımı verilmiştir. 14 günlük sürenin çalışılmaya uygun olmayan dönem atlanarak … tarihine eklenmesi ile yeni iş bitim tarihi … olarak belirlenmiştir.
Yapım işinin devamı sırasında proje ve mahal listesinde bulunan bazı imalatların yapımından vazgeçilmiş ve bu imalatların yerine proje ve mahal listesinde bulunmayan yeni imalatlar yaptırılmıştır. Bunun üzerine … tarihli süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile İl Jandarma Komutanlığınca imalat değişikliği talebinde bulunulan … tarihi ile talepte bulunulan imalat değişikliklerine ait revize projelerin hazırlanması için verilen 10 günlük sürenin denk geldiği 30.05.2019 tarihi arasında geçen 34 günlük süre verilmiş ve bu sürenin işin bitim tarihi olan ... tarihine ilave edilmesiyle yeni iş bitim tarihi 01.06.2019 olmuştur.
İl Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısı ile 01.06.2019 tarihi itibariyle işin süresinin bittiğinin ve cezalı olarak çalışıldığının, işin bir an önce hızlandırılması gerektiğinin ve işin sözleşmesine göre gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,06 oranında gecikme cezası uygulanacağının, iş bitmezse sözleşme hükümlerinin uygulanacağının yükleniciye ve İl Jandarma Komutanlığına bildirilmesi üzerine … İlçe Jandarma Komutanlığının … tarihli ve … sayılı, İl Jandarma Komutanlığının … tarihli ve … sayılı yazıları ile bildirilen birliğin güvenliği ve işleyişi için zaruri olan imalatların yapılması için … TL iş artışı yapılmış ve imalat oluru alınmıştır. …tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile iş artışı ile meydana gelen 23 günlük süre, imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine eklenmiş ve yeni iş bitim tarihi 11.09.2019 olmuştur.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29'uncu maddesinin altıncı fıkrasının ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan hükmü; “Sözleşmesinde belirtilen mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır.” şeklindedir.
Yapım işindeki gecikmenin bir kısmının, bina sahibi idarenin isteklerinin kesinleşmesi, ilave projelerin değerlendirilmesi, gerekli hesaplamaların yapılması, imalat olurlarının alınması, ödenek yetersizliği gibi nedenlerle idareden kaynaklandığı ve 27 günlük gecikmenin yüklenici firmadan kaynaklanıp bu günler için gecikme cezası kesildiği anlaşılmıştır. İş artışına bağlı proje değişikliği nedeniyle verilen süre uzatımı anılan Şartnamenin yukarıda yer alan hükmüne uygun olup gecikme cezası kesilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, sorguda kamu zararı olduğu iddiası ile hesaplanan … TL için ilişilecek husus bulunmadığına, oy çokluğuyla”
Karar verildiğini,
Karşı Oy Gerekçesinde ise:
“Verilen 23 günlük sürenin, imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine değil işin bitim tarihi olan 01.06.2019 tarihine ilave edilmesi gerekmektedir. 20.08.2019 tarihine kadar yapılan işler için düzenlenen 5 numaralı hakediş itibariyle … TL tutarında iş yapılmış olup sözleşme bedelinin … TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda, imalat olurunun alındığı tarih itibariyle yüklenicinin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, işin bitim tarihi olan 01.06.2019 ile imalat olurunun alındığı ve ek sürenin üzerine ilave edildiği 19.08.2019 tarihleri arasında geçen 79 gün için gecikme cezası kesilmesi gerekmektedir. 6 numaralı ara hakedişte, söz konusu 79 günlük sürenin 27 günü için gecikme cezası kesilmiş olup geriye kalan 52 gün için gecikme cezası kesilmediğinden kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, hesaplanan kamu zararının sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”
Denildiğini,
Denetçi Temyiz Talebinde;
Denetçinin 19.04.2023 tarihli yazısında; yargılamaya esas rapordaki görüşlerini tekrarlayarak, 1. Dairece verilen hükmün bozulmasını talep ettiğini,
Başsavcılık Değerlendirmesi;
Denetçi raporundaki iddiaların, yargılama sırasında değerlendirildiğini ve sonucunda oy çokluğu ile ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verildiğini, dosya münderecatının incelenmesi neticesinde; işin bitim tarihi olan 10.06.2019 ile 08.07.2019 tarihleri arasındaki 27 günlük gecikmenin yüklenici firmadan kaynaklandığını ve İdare tarafından Teftiş Raporu ile tespit edilerek ceza kesildiğini, … … İlçe Jandarma Komutanlığının … tarihli yazısı ile imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihleri arasındaki gecikmenin ise mal sahibi İdarenin isteklerinin değerlendirilmesi, projelendirilmesi, imalat olurlarının alınması, ödenek temini gibi İdareden kaynaklı sebepler sayılarak gecikme cezası kesilmediğinin görüldüğünü, hakediş raporlarından görüleceği üzere yeni iş artışının onaylandığı tarih itibarıyla dahi yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getiremediğini, bu nedenle yüklenici, iş sahibi İdarenin iş artışı talebinin değerlendirildiği dönemde de sözleşme hükümlerini yerine getiremediğinden dolayı 08.07.2019-19.08.2019 tarihleri arasındaki dönem için de gecikme cezası kesilmesi gerektiğini, bu çerçevede, … Bakanlığı'nın 2019 yılı hesabının Sayıştay 1. Dairesince Yargılanması sonucu çıkarılan, 10.03.2023 tarihli ve 189 no.lu İlamın 16’ncı maddesi ile verilen hükmün, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kanuna aykırı olması nedeniyle bozularak, dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Söz konusu yapım işinin sözleşmesi … tarihinde imzalanmış ve … tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlanmıştır. Sözleşmeye göre işin süresi 450 gün olup, iş bitim tarihi …’dir.
24.09.2018-30.09.2018 tarihleri aralığında ön nizamiye girişine hidrolik kapı takma çalışması yapılması, giriş-çıkışın aynı yerden ve tek olması nedenleriyle firmanın malzeme ve işçiliklerinin sağlanmasında sıkıntılar yaşandığından 20.12.2018 tarihli Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu Kararı ile 14 günlük süre uzatımı verilmiştir. 14 günlük sürenin çalışılmaya uygun olmayan dönem atlanarak … tarihine eklenmesi ile yeni iş bitim tarihi … olarak belirlenmiştir.
Yapım işinin devamı sırasında proje ve mahal listesinde bulunan bazı imalatların yapımından vazgeçilmiş ve bu imalatların yerine proje ve mahal listesinde bulunmayan yeni imalatlar yaptırılmıştır. Bunun üzerine … tarihli Süre Uzatımı ve Ödenek Aktarma Komisyonu Kararı ile İl Jandarma Komutanlığınca imalat değişikliği talebinde bulunulan 26.04.2019 tarihi ile söz konusu imalat değişikliklerine ait revize projelerin hazırlanması için verilen 10 günlük sürenin denk geldiği 30.05.2019 tarihi arasında geçen 34 günlük süre verilmiş ve bu sürenin işin bitim tarihi olan 28.04.2019 tarihine ilave edilmesiyle yeni iş bitim tarihi 01.06.2019 olmuştur.
İl Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısı ile 01.06.2019 tarihi itibarıyla işin süresinin bittiğinin ve cezalı olarak çalışıldığı, işin bir an önce hızlandırılması gerektiği ve işin sözleşmesine göre gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,06 oranında gecikme cezası uygulanacağı ve iş bitmezse sözleşme hükümlerinin uygulanacağı hususlarının yükleniciye ve İl Jandarma Komutanlığına bildirilmesi üzerine … İlçe Jandarma Komutanlığının … tarihli ve … sayılı, İl Jandarma Komutanlığının … tarihli ve … sayılı yazıları ile askeri birliğin güvenliği ve işleyişi için zaruri olan imalatların yapılması için … TL iş artışı yapılmış ve imalat oluru alınmıştır. … tarihli Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu Kararı ile iş artışı ile meydana gelen 23 günlük süre, imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine eklenmiş ve yeni iş bitim tarihi 11.09.2019 olmuştur.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na dayanılarak çıkarılan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve aynı zamanda sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ) “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinin altıncı fıkrasının ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan hükmü; “Sözleşmesinde belirtilen mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır.” şeklinde olup, her ne kadar Sayıştay Başsavcılığı tarafından hakediş raporlarından yeni iş artışının onaylandığı tarih itibarıyla dahi yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getiremediğinin görülmekte olduğu; bu nedenle 08.07.2019-19.08.2019 tarihleri arasındaki dönem için de gecikme cezası kesilmesinin gerektiği ileri sürülmekte ise de; yapım işindeki gecikmenin bir kısmının, bina sahibi İdarenin isteklerinin kesinleşmesi, ilave projelerin değerlendirilmesi, gerekli hesaplamaların yapılması, imalat olurlarının alınması, ödenek yetersizliği gibi nedenlerle İdareden kaynaklandığı ve 27 günlük gecikmenin yüklenici firmadan kaynaklanıp bu günler için gecikme cezası kesildiği anlaşılmaktadır.
Sonuç itibarıyla, iş artışına bağlı proje değişikliği nedeniyle verilen süre uzatımı YİGŞ’nin yukarıda yer alan hükmüne uygun olup, gecikme cezası kesilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığından; Başsavcılık talebinin reddedilerek, eksik gecikme cezası nedeniyle oluşan (ve Denetçinin sorgu aşamasında … TL olarak hesapladığı) kamu zararına iddiasına ilişkin olarak 1. Daire tarafından 189 sayılı İlamın 16’ncı maddesiyle “ilişilecek bir husus bulunmadığına (sorumluların beraatine)” dair verilen hükmün ONANMASINA, (Üye … ve Üye …’ün aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 18.06.2025 tarih 58116 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
Üye … ve Üye …:
Verilen 23 günlük sürenin, imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine değil işin bitim tarihi olan 01.06.2019 tarihine ilave edilmesi gerekmektedir. 20.08.2019 tarihine kadar yapılan işler için düzenlenen 5 numaralı hakediş itibarıyla … TL tutarında iş yapılmış olup sözleşme bedelinin … TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda, imalat olurunun alındığı tarihte yüklenicinin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, işin bitim tarihi olan 01.06.2019 ile imalat olurunun alındığı ve ek sürenin üzerine ilave edildiği 19.08.2019 tarihleri arasında geçen 79 gün için gecikme cezası kesilmesi gerekmektedir. 6 numaralı ara hakedişte, söz konusu 79 günlük sürenin 27 günü için gecikme cezası kesilmiş olup geriye kalan 52 gün için gecikme cezası kesilmediğinden kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, Başsavcılık talebinin kabulüyle, İlamda yer alan gerekçeler doğrultusunda eksik gecikme cezası kesilmesi nedeniyle oluşan kamu zararına ilişkin olarak Sayıştay 1. Dairesince verilen ilişilecek bir husus bulunmadığına (sorumluların beraatine) dair hükmün bozulmasına ve yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda yeniden hüküm tesis edilerek kamu zararının tazmin edilmesini teminen dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.
189 sayılı İlamın 16’ncı maddesiyle; … Bakanlığı … İl Müdürlüğünce … tarihinde … Ortak Girişimine ihale edilen ….. TL sözleşme bedelli … Yapım İşinde süre uzatımı verildiği gerekçesiyle … TL kamu zararına neden olunduğu iddiası hakkında “ilişilecek husus bulunmadığına (sorumluların beraatine)” ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
(Başdenetçi …’in istemi üzerine) Sayıştay Başsavcılığı adına temyiz talep eden Başsavcı …, temyiz dilekçesinde İlamın bu maddesine ilişkin olarak ise özetle;
Yargılamaya Esas Raporda özetle;
“İşe ait sözleşmenin “gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi" başlıklı 25 inci maddesinde; “Yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,06 (onbinde altı) oranında gecikme cezası uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu yapım işinin sözleşmesi … tarihinde imzalanmış ve … tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlanmıştır. Sözleşmeye göre işin süre 450 gün olup iş bitim tarihi …'dir.
24.09.2018-30.09.2018 tarihleri aralığında ön nizamiye girişine hidrolik kapı takma çalışması yapılması ve tek giriş ve tek çıkışın aynı yerden olması sebebiyle firmanın malzeme ve işçiliklerinin sağlanmasında sıkıntıların yaşanması nedeniyle 20.12.2018 tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu karan ile 14 günlük süre uzatımı verilmiştir. 14 günlük sürenin çalışılmaya uygun olmayan dönem atlanarak … tarihine eklenmesi ile yeni iş bitim tarihi … olarak belirlenmiştir.
Yapım işinin devamı esnasında proje ve mahal listesinde bulunan bazı imalatların yapımından vazgeçilmesi ve bunun yerine proje ve mahal listesinde bulunmayan yeni imalatların yaptırılması nedeniyle iş artış meydana gelmiştir. Yapılması istenilen imalat değişikliği talebinde bulunulduğu, (İl Jandarma Komutanlığınca) … tarihi ile talepte bulunulan imalat değişikliklerine ait revize projelerin hazırlanması için verilen 10 günlük sürenin denk geldiği 30.05.2019 tarihi arasında geçen 34 günlük sürenin, … tarihli süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile işin bitim süresi olan … tarihine ilave edilmesiyle yeni iş bitim tarihi 01.06.2019 olmuştur.
Son olarak yapım işinde iş artışı meydana gelmiş ve 19.08.2019 tarihi itibar edilmek üzere imalat oluru alınmıştır. İş artışı ile meydana gelen 23 günlük sürenin … tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine eklenmesi ile yeni iş bitim tarihi … olmuştur.
Verilen 23 günlük sürenin imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine değil, işin bitim tarihi olan 01.06.2019 tarihine ilave edilmesi gerekmektedir. Nitekim, 20.08.2019 tarihine kadar yapılan işler için düzenlenen 5 numaralı hakediş itibariyle … TL'lik iş yapılmıştır.
Sözleşme bedelinin … TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda işin yaklaşık … TL'lik kısmı henüz tamamlanmamıştır. Diğer bir ifadeyle imalat olurunun alındığı tarih itibariyle yüklenici üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmemiştir. Bu nedenle yükleniciden işin bitim tarihi olan 01.06.2019 ile imalat olurunun alındığı ve ek sürenin üzerine ilave edildiği 19.08.2019 tarihleri arasında geçen 79 gün için gecikme cezası kesilmelidir. Söz konusu tarihler arasına denk gelen 79 günlük sürenin 27 günü (10.06.2019-08.07.2019) 6 numaralı ara hakedişte gecikme cezası olarak kesildiği için kalan 56 gün için gecikme cezası kesilmemesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiğinden Harcama Yetkilisi … (İl Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlileri … (İnşaat Mühendisi), … (İnşaat Mühendisi) ve …'na (Şube Müdür Vekili), müştereken ve müteselsilen ödettirilmesinin uygun olacağı”nın belirtildiğini,
Daire Kararında ise;
“… Bakanlığı … İl Müdürlüğünce … tarihinde … Ortak Girişimine ihale edilen … TL sözleşme bedelli … Yapım İş’inde süre uzatımı verildiği görülmüştür.
Söz konusu yapım işinin sözleşmesi … tarihinde imzalanmış ve … tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlanmıştır. Sözleşmeye göre işin süresi 450 gün olup iş bitim tarihi …'dir.
24.09.2018-30.09.2018 tarihleri aralığında ön nizamiye girişine hidrolik kapı takma çalışması yapılması, giriş-çıkışın aynı yerden ve tek olması nedenleriyle firmanın malzeme ve işçiliklerinin sağlanmasında sıkıntılar yaşandığından … tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile 14 günlük süre uzatımı verilmiştir. 14 günlük sürenin çalışılmaya uygun olmayan dönem atlanarak … tarihine eklenmesi ile yeni iş bitim tarihi … olarak belirlenmiştir.
Yapım işinin devamı sırasında proje ve mahal listesinde bulunan bazı imalatların yapımından vazgeçilmiş ve bu imalatların yerine proje ve mahal listesinde bulunmayan yeni imalatlar yaptırılmıştır. Bunun üzerine … tarihli süre uzatımı ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile İl Jandarma Komutanlığınca imalat değişikliği talebinde bulunulan … tarihi ile talepte bulunulan imalat değişikliklerine ait revize projelerin hazırlanması için verilen 10 günlük sürenin denk geldiği 30.05.2019 tarihi arasında geçen 34 günlük süre verilmiş ve bu sürenin işin bitim tarihi olan ... tarihine ilave edilmesiyle yeni iş bitim tarihi 01.06.2019 olmuştur.
İl Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısı ile 01.06.2019 tarihi itibariyle işin süresinin bittiğinin ve cezalı olarak çalışıldığının, işin bir an önce hızlandırılması gerektiğinin ve işin sözleşmesine göre gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,06 oranında gecikme cezası uygulanacağının, iş bitmezse sözleşme hükümlerinin uygulanacağının yükleniciye ve İl Jandarma Komutanlığına bildirilmesi üzerine … İlçe Jandarma Komutanlığının … tarihli ve … sayılı, İl Jandarma Komutanlığının … tarihli ve … sayılı yazıları ile bildirilen birliğin güvenliği ve işleyişi için zaruri olan imalatların yapılması için … TL iş artışı yapılmış ve imalat oluru alınmıştır. …tarihli süre uzatım ve ödenek aktarma komisyonu kararı ile iş artışı ile meydana gelen 23 günlük süre, imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine eklenmiş ve yeni iş bitim tarihi 11.09.2019 olmuştur.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29'uncu maddesinin altıncı fıkrasının ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan hükmü; “Sözleşmesinde belirtilen mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır.” şeklindedir.
Yapım işindeki gecikmenin bir kısmının, bina sahibi idarenin isteklerinin kesinleşmesi, ilave projelerin değerlendirilmesi, gerekli hesaplamaların yapılması, imalat olurlarının alınması, ödenek yetersizliği gibi nedenlerle idareden kaynaklandığı ve 27 günlük gecikmenin yüklenici firmadan kaynaklanıp bu günler için gecikme cezası kesildiği anlaşılmıştır. İş artışına bağlı proje değişikliği nedeniyle verilen süre uzatımı anılan Şartnamenin yukarıda yer alan hükmüne uygun olup gecikme cezası kesilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, sorguda kamu zararı olduğu iddiası ile hesaplanan … TL için ilişilecek husus bulunmadığına, oy çokluğuyla”
Karar verildiğini,
Karşı Oy Gerekçesinde ise:
“Verilen 23 günlük sürenin, imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine değil işin bitim tarihi olan 01.06.2019 tarihine ilave edilmesi gerekmektedir. 20.08.2019 tarihine kadar yapılan işler için düzenlenen 5 numaralı hakediş itibariyle … TL tutarında iş yapılmış olup sözleşme bedelinin … TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda, imalat olurunun alındığı tarih itibariyle yüklenicinin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, işin bitim tarihi olan 01.06.2019 ile imalat olurunun alındığı ve ek sürenin üzerine ilave edildiği 19.08.2019 tarihleri arasında geçen 79 gün için gecikme cezası kesilmesi gerekmektedir. 6 numaralı ara hakedişte, söz konusu 79 günlük sürenin 27 günü için gecikme cezası kesilmiş olup geriye kalan 52 gün için gecikme cezası kesilmediğinden kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, hesaplanan kamu zararının sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”
Denildiğini,
Denetçi Temyiz Talebinde;
Denetçinin 19.04.2023 tarihli yazısında; yargılamaya esas rapordaki görüşlerini tekrarlayarak, 1. Dairece verilen hükmün bozulmasını talep ettiğini,
Başsavcılık Değerlendirmesi;
Denetçi raporundaki iddiaların, yargılama sırasında değerlendirildiğini ve sonucunda oy çokluğu ile ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verildiğini, dosya münderecatının incelenmesi neticesinde; işin bitim tarihi olan 10.06.2019 ile 08.07.2019 tarihleri arasındaki 27 günlük gecikmenin yüklenici firmadan kaynaklandığını ve İdare tarafından Teftiş Raporu ile tespit edilerek ceza kesildiğini, … … İlçe Jandarma Komutanlığının … tarihli yazısı ile imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihleri arasındaki gecikmenin ise mal sahibi İdarenin isteklerinin değerlendirilmesi, projelendirilmesi, imalat olurlarının alınması, ödenek temini gibi İdareden kaynaklı sebepler sayılarak gecikme cezası kesilmediğinin görüldüğünü, hakediş raporlarından görüleceği üzere yeni iş artışının onaylandığı tarih itibarıyla dahi yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getiremediğini, bu nedenle yüklenici, iş sahibi İdarenin iş artışı talebinin değerlendirildiği dönemde de sözleşme hükümlerini yerine getiremediğinden dolayı 08.07.2019-19.08.2019 tarihleri arasındaki dönem için de gecikme cezası kesilmesi gerektiğini, bu çerçevede, … Bakanlığı'nın 2019 yılı hesabının Sayıştay 1. Dairesince Yargılanması sonucu çıkarılan, 10.03.2023 tarihli ve 189 no.lu İlamın 16’ncı maddesi ile verilen hükmün, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kanuna aykırı olması nedeniyle bozularak, dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Söz konusu yapım işinin sözleşmesi … tarihinde imzalanmış ve … tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlanmıştır. Sözleşmeye göre işin süresi 450 gün olup, iş bitim tarihi …’dir.
24.09.2018-30.09.2018 tarihleri aralığında ön nizamiye girişine hidrolik kapı takma çalışması yapılması, giriş-çıkışın aynı yerden ve tek olması nedenleriyle firmanın malzeme ve işçiliklerinin sağlanmasında sıkıntılar yaşandığından 20.12.2018 tarihli Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu Kararı ile 14 günlük süre uzatımı verilmiştir. 14 günlük sürenin çalışılmaya uygun olmayan dönem atlanarak … tarihine eklenmesi ile yeni iş bitim tarihi … olarak belirlenmiştir.
Yapım işinin devamı sırasında proje ve mahal listesinde bulunan bazı imalatların yapımından vazgeçilmiş ve bu imalatların yerine proje ve mahal listesinde bulunmayan yeni imalatlar yaptırılmıştır. Bunun üzerine … tarihli Süre Uzatımı ve Ödenek Aktarma Komisyonu Kararı ile İl Jandarma Komutanlığınca imalat değişikliği talebinde bulunulan 26.04.2019 tarihi ile söz konusu imalat değişikliklerine ait revize projelerin hazırlanması için verilen 10 günlük sürenin denk geldiği 30.05.2019 tarihi arasında geçen 34 günlük süre verilmiş ve bu sürenin işin bitim tarihi olan 28.04.2019 tarihine ilave edilmesiyle yeni iş bitim tarihi 01.06.2019 olmuştur.
İl Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısı ile 01.06.2019 tarihi itibarıyla işin süresinin bittiğinin ve cezalı olarak çalışıldığı, işin bir an önce hızlandırılması gerektiği ve işin sözleşmesine göre gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,06 oranında gecikme cezası uygulanacağı ve iş bitmezse sözleşme hükümlerinin uygulanacağı hususlarının yükleniciye ve İl Jandarma Komutanlığına bildirilmesi üzerine … İlçe Jandarma Komutanlığının … tarihli ve … sayılı, İl Jandarma Komutanlığının … tarihli ve … sayılı yazıları ile askeri birliğin güvenliği ve işleyişi için zaruri olan imalatların yapılması için … TL iş artışı yapılmış ve imalat oluru alınmıştır. … tarihli Süre Uzatım ve Ödenek Aktarma Komisyonu Kararı ile iş artışı ile meydana gelen 23 günlük süre, imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine eklenmiş ve yeni iş bitim tarihi 11.09.2019 olmuştur.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na dayanılarak çıkarılan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve aynı zamanda sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ) “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinin altıncı fıkrasının ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan hükmü; “Sözleşmesinde belirtilen mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır.” şeklinde olup, her ne kadar Sayıştay Başsavcılığı tarafından hakediş raporlarından yeni iş artışının onaylandığı tarih itibarıyla dahi yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getiremediğinin görülmekte olduğu; bu nedenle 08.07.2019-19.08.2019 tarihleri arasındaki dönem için de gecikme cezası kesilmesinin gerektiği ileri sürülmekte ise de; yapım işindeki gecikmenin bir kısmının, bina sahibi İdarenin isteklerinin kesinleşmesi, ilave projelerin değerlendirilmesi, gerekli hesaplamaların yapılması, imalat olurlarının alınması, ödenek yetersizliği gibi nedenlerle İdareden kaynaklandığı ve 27 günlük gecikmenin yüklenici firmadan kaynaklanıp bu günler için gecikme cezası kesildiği anlaşılmaktadır.
Sonuç itibarıyla, iş artışına bağlı proje değişikliği nedeniyle verilen süre uzatımı YİGŞ’nin yukarıda yer alan hükmüne uygun olup, gecikme cezası kesilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığından; Başsavcılık talebinin reddedilerek, eksik gecikme cezası nedeniyle oluşan (ve Denetçinin sorgu aşamasında … TL olarak hesapladığı) kamu zararına iddiasına ilişkin olarak 1. Daire tarafından 189 sayılı İlamın 16’ncı maddesiyle “ilişilecek bir husus bulunmadığına (sorumluların beraatine)” dair verilen hükmün ONANMASINA, (Üye … ve Üye …’ün aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 18.06.2025 tarih 58116 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
Üye … ve Üye …:
Verilen 23 günlük sürenin, imalat olurunun alındığı 19.08.2019 tarihine değil işin bitim tarihi olan 01.06.2019 tarihine ilave edilmesi gerekmektedir. 20.08.2019 tarihine kadar yapılan işler için düzenlenen 5 numaralı hakediş itibarıyla … TL tutarında iş yapılmış olup sözleşme bedelinin … TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda, imalat olurunun alındığı tarihte yüklenicinin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, işin bitim tarihi olan 01.06.2019 ile imalat olurunun alındığı ve ek sürenin üzerine ilave edildiği 19.08.2019 tarihleri arasında geçen 79 gün için gecikme cezası kesilmesi gerekmektedir. 6 numaralı ara hakedişte, söz konusu 79 günlük sürenin 27 günü için gecikme cezası kesilmiş olup geriye kalan 52 gün için gecikme cezası kesilmediğinden kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, Başsavcılık talebinin kabulüyle, İlamda yer alan gerekçeler doğrultusunda eksik gecikme cezası kesilmesi nedeniyle oluşan kamu zararına ilişkin olarak Sayıştay 1. Dairesince verilen ilişilecek bir husus bulunmadığına (sorumluların beraatine) dair hükmün bozulmasına ve yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda yeniden hüküm tesis edilerek kamu zararının tazmin edilmesini teminen dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.