Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Konu: Yüksekokulda düzenlenen özel kurslarda yapılan yöneticilik faaliyetleri için bazı öğretim elemanlarına döner sermaye ek ödemesi yapılması.

85 sayılı İlamın 1. maddesiyle; Yabancı Diller Yüksekokulunda düzenlenen özel kurslarda yapılan yöneticilik faaliyetleri için bazı öğretim elemanlarına döner sermaye ek ödemesi yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir. {***Sorguda … TL kamu zararı hesap edilmesine karşın, İlamda; bu tutarın yöneticilik payına isabet eden … TL’lik kısmı ile ilgili olarak kamu zararı olmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmiş; (bu tutar düşülerek) geriye kalan tutar olan … TL için ise işbu tazmin hükmü verilmiştir.***}

Sorumlu [(Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararında İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi sıfatıyla temyiz talep eden Döner Sermaye İşletme Müdür Vekili …] (aynı ilam maddesi ile ilgili olarak temyiz talep eden diğer sorumluların aşağıda kendi gündem sıralarında görüşülen dosyalarındaki temyiz dilekçelerinde de tamamen aynı olmak üzere), temyiz dilekçesinde özetle; Sayıştay ilam kararına esas olduğu anlaşılan Denetçi görüşü içinde yer alan (5. sayfa, 2. paragraf) “kursların yürütülmesi, organizasyon çalışması, sınav çalışmalarının yürütülmesi, ders içeriklerinin hazırlanması, tanıtım çalışmalarının yapılması, koordinasyonu ve takibinin yapılması ve programlarının hazırlanması şeklinde gerçekleşen” faaliyetler için yönetimsel faaliyetler tespiti yapıldığını, bu tespitin doğru olmadığını; savunmalarının özü olan ve maalesef Denetçi tarafından yönetici faaliyetleriyle birlikte yan yana yazılarak akademik ve mesleki faaliyetler olan “ders içeriklerinin hazırlanması” ile “sınav çalışmalarının yürütülmesi” (sınav soruları hazırlanması, değerlendirilmesi ve raporlandırılması) işlemlerinin yönetimsel faaliyet şeklinde sunulduğunu, Üniversitede akademisyen olarak çalışan herhangi bir öğretim üyesi veya uzmana bu soru sorulsa “ders içerik ve müfredat hazırlanması” ile “sınav çalışmaları yürütülmesi” faaliyetlerinin akademik bir faaliyet olduğunu söyleyeceğini, hiçbir akademik kurumda yöneticilik yapan bir akademisyenin idareci olarak görev tanımı bağlanımda ders müfredatı ya da sınav hazırlamayacağını (örneğin bir dekan, enstitü müdürü ya da yüksekokul müdürünün bulunduğu kurumda yapılan derslerin içerikleri veya bu derslere ait sınav sorularını hazırlamayacağını, bunu hazırlaması için öğretim üyesi veya uzmanları görevlendireceğini), zira böyle bir görev tanımının 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun ilgili maddelerinde bulunmadığını, kendilerinin akademisyenler olarak bu faaliyetlerin akademik ve mesleki olduğunu yeterince ifade edemiyorsalar ve 1. Daire tarafından görüşleri kabul görmüyorsa (ki temyiz nedeninin bu olduğunu), eğitim/öğretim müfredatı ya da ölçme ve değerlendirme anabilim dallarında uzman bir bilirkişinin ya da komisyonun bu faaliyetlerin akademik ve mesleki faaliyet olup olmadığı konusunda bir görüş ya da rapor hazırlayabileceğini ve ilgili karar birimlerine sunabileceğini, bu durumda kendilerinin de o görüşe ve rapora katılacaklarını, yine Denetçi görüşü içinde yer alan (5. sayfa, 3. paragraf) “ders içeriklerinin hazırlanması” ve “sınav çalışmalarının yürütülmesi” faaliyetlerim yönetim fonksiyonları içinde gösterildiğini ve hatta bir örnek sunularak İngiliz Dili ve Edebiyatı alanından bir öğretim üyesinin İngilizce kursu vermesi, sınav sorularının hazırlaması, sınav yapması ve “ders içeriklerini hazırlaması” gibi faaliyetlerinin yönetimde değil üretimde yer aldığı için katkıda bulunduğunun ve böyle bir durumda kendisine ek ödeme yapılabileceğinin anlatıldığını, ancak bu örneğin Yabancı Diller Yüksekokulunu kapsamadığını, çünkü bu okulların sadece hazırlık eğitimi vermekte olup (ki diğer birçok üniversitenin yabancı diller yüksekokullarının ana görevinin İngilizce/Almanca hazırlık eğitimi ile fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokulların 1. sınıflarında verilen ortak zorunlu yabancı dil derslerinin sağlanması olduğunu), bu faaliyetlerin öğretim üyesi kadroları tarafından değil, öğretim görevlileri vasıtasıyla gerçekleştirildiğini, diğer bir ifadeyle fakültelerdeki doktora dereceli öğretim üyelerinden farklı olarak yabancı diller yüksekokulunda görev yapan öğretim görevlilerinin sadece derslere girmekle mükellef olup; ders içeriğinin hazırlanması ile sınav sorusu hazırlanmasında görev almadıklarını, ilam konusu olan “ders içeriği” ve “sınav sorusu hazırlama” konusunun Yabancı Diller Yüksekokulunda nasıl işlediğini daha anlaşılır kılmak için kısaca hazırlık dil eğitimi ve dil kursları arasındaki benzerliğe dikkat çekmenin yararlı olacağını, dil hazırlık sınıfı programlarındaki ders içerik ve müfredat ile sınav sorusu hazırlanması/değerlendirilmesi faaliyetlerinin, öğretim görevlileri tarafından değil okulda oluşturulan müfredat geliştirme birimi ve sınavı birimi tarafından gerçekleştirildiğini, yani Denetçi görüşü içinde verilen öğretim üyesinin görev işleyişinden farklı olarak öğretim görevlilerinin sadece ders verip ders içeriği ya da sınav soru hazırlanması sürecine katılmadıklarını, ilam konusu olan dil kurslarının da benzer bir işleyişe sahip olup, tekrar tekrar ifade ettikleri gibi öğretim görevlilerinin sadece derslere girdiklerini, ancak ders içerik ve müfredat yapılması ile sınav sorularının hazırlanmasının uzman başka öğretim görevlileri tarafından gerçekleştirildiğini ve doğal olarak dil kurs faaliyetinin asli unsuru haline gelerek, üretime katılarak gerçekleştirilen faaliyete doğrudan katkı verdiklerini, Denetçi görüşünde (5. sayfa 5. paragraf) “sınav çalışmalarının yürütülmesi” ile ilgili tanımlamalar yapılmış olup bu faaliyetin içinde yer alan “sınav sorularının hazırlanması” ve “değerlendirilmesinin” ilama konu olan personelin yapılan ek ödemeyle ilgisi olmadığı ve bu sürece doğrudan katkı sunmadığı tespitinin oldukça dayanaksız olduğunu, bunu yukarıda açıkladıklarını, Denetçinin tespitine göre şöyle bir sorunun ortaya çıktığını; Bu durumda sınav soruları hangi personel tarafından hazırlanmaktadır ya da sınav kâğıtları hangi personel tarafından değerlendirilmektedir?, bu faaliyetlerin akademik ve mesleki olduğunu ve yukarıda tekraren ifade ettikleri gibi ilama ve sorguya konu olan personel tarafından hazırlandığını, bunun sonucu olarak ek ödeme yapıldığını, zira bu ödeme yapılmazsa bu personelin mesai saati dışında angarya olarak bu görevi ifa etmiş olacağını ya da eğer ders içeriği ve sınav soruları olmayacaksa dil kurslarının gerçekleştirilmesinin mümkün olmayacağını, çünkü bu dil kursu faaliyetinin kurumsal olup; özel ders vermek gibi olmadığını, sonuç olarak Sayıştay'dan üst üste iki defa gelen sorgular neticesinde (aslında bu uygulamalar yıllardır aynı sistem içinde yapılırken buna benzer bir sorgunun Yabancı Diller Yüksekokuluna daha önce hiç gelmediğini) Kurumlarında kursların geçici olarak kapatılmak durumunda kalındığını ve topluma yararı olan bu kamu hizmetinin sekteye uğradığını, Üniversitede bulunan 60 bin öğrenci ve 4 bine yakın akademik personelin ihtiyacı olduğu dil eğitim ve öğretimini almak için başka devlet ya da özel kurumlara gitmek durumunda kaldıklarını, son olarak Denetçi görüşünde (6. sayfa, 2. paragraf) kursların her yıl tekrarlandığı “yeni bir faaliyetmiş gibi önemli bir zaman ve emek kullanımını gerektirmemektedir.” Yorumunun oldukça yanlış olduğunu, dil öğretiminin, modern dünyada gerçekleşen hızlı değişime, dönüşüme ve ihtiyaçlara bağlı olarak her yıl kendisini yenilemekte olduğunu, ayrıca, neredeyse her yıl değişen öğrenci profiline uygun, 21. yüzyılın gerektirdiği öğretimde yeni yaklaşımlar ve yeni metodolojiler gereği dil eğitimi ve öğretimi kendisini sürekli güncel tutmak zorunda olduğunu, her yıl aynı ders içeriği, aynı soruların kullanılması ve ölçme değerlendirme yapılmasının düşünülemeyeceğini, bunun eğitim ve öğretimin doğasına aykırı olduğunu, dolayısıyla her yıl, hatta bazen her dönem içerik ve ölçme değerlendirme sorularının yeniden hazırlanarak güncellenmekte ve bunu gerçekleştiren öğretim görevlilerine doğal olarak emekleri karşılığı ek ödeme yapılmakta olduğunu, sonuç olarak, ilam kararına göre ilgili öğretim görevlilerinin dil kurslarının fiili olarak gerçekleşmesinde doğrudan katkıları olmadığı görüşünün doğru olmadığını, Üniversitenin akademik ve idari açıdan YÖK akreditasyonunu alan ilk üniversite olup, kendi içinde sahip olduğu iç kontrol ve kalite mekanizmalarıyla yapılan tüm faaliyetlerin denetlenerek gerçekleştirilmekte olduğunu, dil kurslarında emek vermiş, doğrudan katkıda bulunmuş, bizzat üretimde yer almış öğretim görevlilerine yapılan ek ödemenin kamu zararına yol açtığı kararının hatalı olduğunu yukarıdaki açıklamalar ile anlatmaya çalıştıklarını, ayrıca bu ödemelerin tamamı 2547 sayılı kanunun 58 inci maddesinin (b) fıkrası uyarınca kurum payından değil dağıtılabilir tutardan ödendiğinden (yasal % oranlar da geçilmemek suretiyle); kurum payı olarak daha fazla gelir kaldığını ve kamu yararı yönünde bir tutum izlendiğini, son olarak ilam kararına bizzat karşı oy kullanan ve gerekçelerini sunan …. Daire Başkanı …’nün görüşünün Dilekçe Eki: 1’de sunulmuş olup, temyiz aşamasında dikkate alınmasını, sorgu aşamasında yaptıkları savunmanın (Dilekçe Eki: 2) da aynen geçerli olduğunu ve tüm bu gerekçelere bağlı olarak, tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini Kurulumuza arz etmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak (Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi sıfatıyla temyiz talep eden Döner Sermaye Saymanlık Müdürü …, kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde özetle; konu ile ilgili yükseköğretim mevzuatı incelendiğinde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinde;

“d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.

e) Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar , hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde , veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir.”

Denilmek suretiyle hizmet karşılığı ve hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına katkı payı ödenebilmesine imkan tanındığını, ödemenin yapıldığı kişilerin, döner sermaye gelirine katkısı bulunan aynı zamanda birer öğretim elemanı olduklarından ve kendilerine yönetici payı da ödenmediğinden katkı payı almalarında mevzuata aykırılık bulunmadığını, konu ile ilgili mali mevzuat incelendiğinde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci ve “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddeleri, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Harcama yetkilisinin yetki ve sorumluluğu” başlıklı 9 uncu ve “Gerçekleştirme görevlileri ve sorumluluğu” başlıklı 10 uncu maddeleri ve (harcama talimatı bu Genel Tebliğin eki olmakla birlikte) Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No:24) Merkezi Yönetim Harcama Belgelerinin “Harcama talimatı, ihale onay belgesi ve onay belgesi” başlıklı 2 nci maddesi hükümleri bağlamında;

Harcama talimatı ve sorumluluk ile ilgili genel ilkenin; bütçelerden harcama yapılabilmesinin, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkün olduğu, harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer aldığı, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumlu oldukları şeklinde olduğunu,

Giderlerin gerçekleştirilmesi ile ilgili genel ilkenin; bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerektiği (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.), giderlerin gerçekleştirilmesinin; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanması şeklinde olduğunu,

Tüm bu açıklamalar neticesinde ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararlarında harcamaya esas teşkil eden harcama talimatında olması gereken unsurların olmadığının anlaşıldığını, hangi kursun açılacağı, açılacak kurs saatleri, bu kurslarda kimin görevlendirileceği, verilecek ücretler, hazine payı, bilimsel araştırma payı, okul ihtiyaçları için ayrılan paylar, dağıtılacak döner sermaye payları gibi harcama talimatında olan konusu, nevi, niteliği, miktarı, gerekçesi, usulleri vb. tüm organizasyonun Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu kararları ve uygulamaları ile yapıldığını, mevzuatın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu 58 inci maddesi ve Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönetmelik gereği yapıldığını, ayrıca Yönetim Kurulu kararlarında “Yasa ve Yönetmelikte belirlenen sınırları aşmamak üzere” ibaresinin de bulunduğunun görüldüğünü, harcama talimatında bulunması gereken unsurların ... Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu kararlarında belirlendiğini, ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu kararlarının ise sadece Yüksekokul Yönetim Kurulu kararlarının kabulüne karar verdiğini, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun kendi adına bağımsız ayrı bir hukuk içeren mahiyette farklı kararlar almadığını, yalnızca daha önceden alman sınırları çizilmiş kararları onayladığını, Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No:24) Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri’nde; 657 sayılı Kanun gereğince devlet memurlarına verilecek kurs ödemelerinde üst yönetici, atamaya yetkili amir ve benzeri yetkililerden alınan onay ve yazının ödeme belgesine eklenmesinin istendiğini, burada bahsedilen onay ve yazının Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu kararları olduğunu, anılan makamlardan alınan onay ve yazıların da harcama talimatında belirtilmesi gereken bilgilere yer verilerek düzenlendiğini, bu durumda söz konusu ödemelerin yapılmasında ayrıca harcama talimatı aranmayacağını, burada söz konusu olan harcama talimatı mahiyetindeki belgenin Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu kararları olduğunu, Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No:24) eki olan Harcama Talimatı Belgesinin en altında; “Bu sütun yönetim kurulu, komisyon veya komite kararlarıyla yapılan harcamalarda kurul, komisyon, komite üyelerinin imzalarını kapsayacak şekilde düzenlenecektir.” denildiğini, ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu kararlarında bunların hiçbirinin mevcut olmadığını, burada harcama talimatı unsurlarının Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu kararları ile bu kararları imzalayan Yüksekokul Başkanı, Yüksekokul Sekreteri, Yönetim Kurulu üyeleri öğretim görevlilerinin imzası ile sağlandığını, açılan kurslarda yapılan faaliyetlerde kendi okulları olması sebebi ile kuralları koyan, işin birebir içinde olan, denetim faaliyetini icra eden ve tüm konuya vakıf olanların bu kişiler olduğunu, harcama ve gerçekleştirme faaliyetini baştan sona yürüten birimde karar organının Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu olduğunu, netice ve sonuç olarak, konuya 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu mevzuatı açısından bakıldığında; ödemenin yapıldığı kişiler, döner sermaye gelirine katkısı bulunan aynı zamanda birer öğretim elemanı olduklarından ve kendilerine yönetici payı da ödenmediğinden; katkı payı almalarında mevzuata aykırılık bulunmadığını, aynı konuya mali mevzuat açısından bakıldığında ise; bütçelerden harcama yapılabilmesinin harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkün olduğunu, harcama talimatlarında hizmetin gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ve gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer aldığını, ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kurulu kararlarında harcama talimatındaki unsurların ve bilgilerin mevcut olmadığını, dolayısıyla Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyelerinin bu harcamalardan sorumlu tutulamayacağını, harcama talimatında olması gereken unsurların ve bilgilerin ... Üniversitesi Yabancı Diller Yüksek Okulu Yönetim Kurulu kararlarında mevcut olduğunu, aynı zamanda Döner Sermaye Yürütme Kurulunun, Yabancı Diller Yüksek Okulu Yönetim Kurulu kararlarını sadece onayladığını ve bu onay işlemini yaparken işlemleri ödemeleri, uygulamaları hüsnüniyetle doğrulukla mevzuata uygun olarak yapacağını düşündüğünü, hatta Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu kararlarında “yasa ve yönetmelikte belirlenen sınırları aşmamak üzere” ibaresinin bile mevcut olduğunu, burada konusunu İdare Hukukundan alan “kusursuz sorumluluk” halinin bulunduğunu, diğer taraftan tazmin hükmünde, denetimin konusu olan ve fazla alındığı iddia edilen bedelin, parasal olarak raporda belirtilen kişilerin cebine girdiğini ve bu kişiler tarafından kullanılmış olup parasal getirinin tüm nimetlerinden faydalanıldığını, bu durumun Borçlar Kanunu göre “sebepsiz zenginleşme” konusuna girmekte olduğunu, Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uygulanacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre kurulan Döner Sermaye Yürütme Kurulunun esasen Anayasa’ya göre angarya yasak olmasına rağmen (huzur bedeli, toplantı ücreti, katılım bedeli, fazla çalışma vb.) hiçbir ödeme alınmamasına rağmen sadece mevzuatta var diye katılan Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyelerine rapordaki diğer kişilerle beraber müştereken ve müteselsil olarak eşit sorumluluk yüklendiğini, 5/7/1983 tarihli ve 18098 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunumun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in yürürlükten kaldırıldığını, yerine 18/06/2020 tarihli ve 31159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik’in yürürlüğe girdiğini, yeni Yönetmeliğin “Yönetim” başlıklı 9 uncu maddesinde artık Saymanlık Müdürünün bulunmadığını, yerine İşletme Müdürü geldiğini, bu madde ile ... Üniversitesi Yönetim Kurulunun 13/11/2018 tarihli ve 19/26 sayılı ve ... Üniversitesi Döner Sermaye Yürütme Kuruluna yetki devri yaptığı Kararın incelendiğini, bu Kararın kendi adına değil; kendinden önceki Sayman … adına yapıldığını, tarafıma yapılan bir yetki devri bulunmadığını, bu sebeple yetki devrinin şahsı adına hükümsüz olduğunu ve attığı imzalardan usulsüz ve geçersiz yetki devri yapıldığı için sorumlu olmadığını, karar ve yazıyı dilekçe ekinde gönderdiğini, Sayıştay Denetçisi ve yargılama yapan Dairenin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bağlı mevzuat kapsamında içinden parçalar alarak mali açıdan sonuca ulaştığını, ancak değerlendirme yaparken İdare Hukukunda yeri olan kusursuz sorumluluk, Borçlar Kanununda yeri olan sebepsiz zenginleşme ve ... Üniversitesi Yönetim Kurulunun usulsüz yetki devri yaptığı hususunu göz ardı ettiğini, Sayıştayın denetim ve yargılama yaparken sadece mali mevzuattan parçaları kopyalayıp yapıştırma yerine kolaya kaçmaması gerektiğini, olayın fiiliyatı ve gerçekleri ile tüm mevzuatı kapsayan derinlikli analiz yaparak sonuca tüm bileşenleri ile adaletle ulaşması gerektiğini, Sayıştayın inceleme ve yargılama mantığının yanlış ve sakat olduğunu, tüm bu anlatılanlar neticesinde Kurulumuzdan beraatini ve konunun tarafı lehine temyiz edilmesini Kurulumuza arz etmiştir.

(Temyiz talep eden tüm sorumluların dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; adı geçenin dilekçesindeki hususlar aynen tekrar edildikten ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; temyiz talebinin yerinde olmadığı, çünkü Sayıştay 1. Dairesi tarafından verilen Kararda savunmada ileri sürülen hususların karşılandığı; bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmuştur.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinde (hesap yılında yürürlükte olan haliyle):

“c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;

1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,

2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, … geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. …

Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.

…

d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.

…”

Denilmek suretiyle yükseköğretim kurumları bünyesinde öğretim elemanı pozisyonunda yer alan personele,

“f) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez. (Ek cümle: 15/4/2020-7243/10 md.) Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez.

Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.

Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”

Denilmek suretiyle de öğretim elemanlarından bu kurumlarda (rektör, rektör yardımcısı, genel sekreter, dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcıları gibi) yönetici pozisyonunda görev alan personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin kurallarını ve limitlerini belirleyen temel hukuksal çerçeve çizilmiştir.

2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak da, bu hukuksal çerçeveyi açıklığa kavuşturmak ve ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek üzere 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete’de Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.

Bu Yönetmelik’in (hesap yılında yürürlükte olan halinin) “Dağıtım esasları” başlıklı (Değişik:RG-19/9/2012-28416) 5’inci maddesinde:

“…

(3) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1), mesai dışı ilave ücret alınmayan (B2) ve mesai dışı ilave ücret alınan (B3) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre alınan toplam puan.

…

(6) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) (E) Diğer faaliyetler puanı; (A), (B), (C) ve (D) puanlarının hesaplanmasında dikkate alınan faaliyetler dışındaki komisyon üyelikleri, özellik arz eden riskli birimlerde çalışma ve benzeri diğer hususlar dikkate alınarak hazırlanan ve bu Yönetmelik ekinde yer alan Ek-2 Ek Görev Cetveli ve Ek-3 Risk Cetvelinde tanımlanan ve belirlenen yüzdelik değerlerin kişinin birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) puanı ile çarpılması sonucu bulunan puandır. (E) puanı; (A) puanının her bir görev için % 30’unu, toplamda ise % 50’sini geçemez. (E) puanı aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(E) = Birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) Puanı x Belirlenen yüzdelik değer.

(7) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkraları kapsamında bulunan personel ile (f) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yürütülen hizmetler için mesai dışı (B2+B3) puanı hesaplanır. Bu hesaplama, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinde belirlenen tavan tutarları geçmemek üzere yapılır.

(8) Yapılacak ek ödemede, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan personele;

a) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Öğretim üye ve görevlileri ile uzman, uzman tabip ve uzman kadrosundaki uzman tabip ve uzman/doktoralı diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı = A + [(B1+B2+B3) x KK1 + (C x KK2)] + D + E,

b) Araştırma görevlileri ile tabip ve diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı =A+D+E,

c) Diğer personel bireysel net katkı puanı = A + E,

ç) Yapılacak ek ödeme miktarı= Dönem ek ödeme katsayısı x Bireysel net katkı puanı,

formülleri kullanılarak hesaplama yapılır. …”

Denilirken, “Yöneticilere yapılacak ek ödeme” başlıklı 6’ncı maddesinde ise aynen:

“1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.

(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.

(3) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında 16 ncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde binaltıyüzünü geçemez.”

Denilmiştir.

Bu hükümler doğrultusunda, -Yabancı Diller Yüksekokulu bünyesinde gerçekleştirilen kurslardan elde edilen düzenli döner sermaye gelirinden, yukarıda anılan 58’inci maddenin (d) fıkrası [ve dolayısıyla atıfta bulunulan (c) fıkrası] uyarınca, gelirin elde edilmesine katkıda bulunan öğretim elemanlarına ek ödeme yapılabilecek olmakla ve nitekim ilama konu olan İdarece de bu fıkra doğrultusunda ek ödeme yapılmış olmakla beraber- Yüksekokulun elde ettiği gelirlerin buralarda görevli yönetici ve yönetici olmayan pozisyondaki öğretim elemanlarına dağıtımı noktasında bir değerlendirme yapılacak olursa;

Yöneticilere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın mesai içi-mesai dışı ayrımı yapılmadan belli bir üst limit dahilinde asli görevleri niteliğindeki yöneticilik faaliyetleri için ek ödeme yapılmaktadır. Kanun koyucu, yöneticilerin mesai saatleri içinde tüm zamanlarını asli görevlerine hasretmelerini sağlamak amacıyla, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı söz konusu kişilere, ayrıca ek ödeme yapılmayacağını hüküm altına almış ve bu ilkeden hareket ederek, mesai dışında yapacakları yöneticilik faaliyetlerini de içerecek şekilde, yöneticilere yapılacak (sadece yöneticilik faaliyetleriyle alakalı) ek ödeme oranlarını belirlemiştir. Diğer bir deyişle, yöneticilere, mesai saatleri dışında, sadece mesleki hizmetlerinden (bireysel katkılarından) dolayı ek ödeme imkânı getirilmiştir.

Bu bağlamda, gelir getirici faaliyetler, sadece mesai saatleri dışında gerçekleştirilmesi halinde yöneticiler için ek ödeme hesabına yansıtılabilmektedir. Daha açık bir ifadeyle, Yönetmelikteki formülde yer alan “bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasına hiçbir şekilde izin verilmez iken; “gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai dışı (B2+B3)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasında ise yasal yönden herhangi bir engel getirilmemektedir.

Burada “mesleki hizmet” kavramından ne anlaşılması gerektiği ve mesai dışında yapılacak ek ödemenin yöneticilik faaliyetlerini kapsayıp kapsamadığı noktalarında bir ihtilaf ortaya çıkmaktadır. Yukarıda anılan Kanun ve Yönetmeliğin yazım tekniğinden de (mesai içindeki mesleki hizmetlerin ücretlendirilmeyeceğinden bahsedildikten hemen sonra mesai dışındaki gelir getirici katkılarının ücretlendirileceğinden bahsedilmesi şeklindeki hükümlerin birbirini takip etme sırasından da) anlaşılacağı üzere; “mesleki hizmet”ten anlaşılması gereken, anılan yöneticilerin yöneticilik faaliyetleri dışında icra ettikleri akademik unvanlarının temelini oluşturan (tıp doktoru, tarihçi, ziraatçı vb.) faaliyetlerdir. Dolayısıyla, yukarıdaki mevzuat hükümlerinde bahsi geçen “mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine yapılan katkı” ile kastedilen de, ilgili kişilerin bu mesleklerle ilgili döner sermayeye doğrudan gelir getiren hizmetler/faaliyetlerdir. Öğretim üyelerinin ameliyat, bilimsel araştırma, proje vb. döner sermaye (satış) gelirlerini doğrudan etkileyen çalışmalarda bizzat yer almalarına dayanan bu faaliyetler, Yönetmelikle açıklığa kavuşturulan (B) puanına esas gelir getirici faaliyetlere karşılık gelmekte olup, bu yönüyle Kanun ve Yönetmelik’in birbirini tamamlayıcı nitelikte oldukları görülmektedir.

Yukarıda bahsedilen (usul ve esaslara ilişkin) Yönetmelik’in, “Dağıtım esasları” başlıklı 5’inci maddesinin yedinci fıkrasında da, Kanun’un 58’inci maddesinin (c) ve (d) fıkraları kapsamında bulunan personel ile (f) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yürütülen hizmetler için mesai dışı (B2+B3) puanı hesaplanacağı belirtilmiş olup, söz konusu fıkralara bakıldığında;

(c) fıkrasının, tıp ve diş hekimliği fakültelerinde gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlileri ve diğer öğretim elemanları,

(d) fıkrasının, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanları,

ile ilgili olduğu; bunların faaliyetlerinin döner sermaye gelirlerine doğrudan katkısı bulunan gelir getirici faaliyetler oldukları;

Yönetmelikte bu sayılanların döner sermaye gelirlerine doğrudan katkısı bulunan gelir getirici faaliyetleri için mesai dışı (B2+B3) puanı hesaplamasının öngörüldüğü,

Aynı şekilde, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrasına bakıldığında; “döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan yapılacak ek ödeme dışında, mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunmaları hâlinde” alabilecekleri ek ödemeden bahsedildiği;

Yönetmelik’te mesai dışı (B2+B3) puanı hesaplaması öngörülen bu faaliyetlerin de, döner sermaye gelirlerinde doğrudan artışa sebep olacak gelir getirici faaliyetler olması gerektiği,

Anlaşılmaktadır.

Özetle, mesai dışı (B2+B3) puanı, mesai dışındaki mesleki hizmetleri kapsamakta olup yöneticilik faaliyetlerini kapsamamaktadır. Kaldı ki; gerek Kanun’da, gerekse ilgili Yönetmelik’te, yöneticilere yapılan ek ödemenin ve bireysel katkıdan kaynaklanan ek ödemenin ayrı ayrı maddelerde düzenlenmiş olması da bu durumu doğrular niteliktedir.

Bu açıklamalara karşın, tazmin hükmüne konu olayda, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrası kapsamında yönetici pozisyonundaki öğretim üyeleri (Yüksekokul Müdürü ve Yüksekokul Müdür Yardımcıları) ile bu fıkra kapsamında yönetici pozisyonunda olmayan öğretim elemanlarına (Bölüm Başkanı ve Bölüm Başkan yardımcıları ve diğer öğretim görevlileri), Yabancı Diller Yüksekokulunda “kursların yürütülmesi, organizasyon çalışması, sınav çalışmalarının yürütülmesi, ders içeriklerinin hazırlanması, tanıtım çalışmalarının yapılması, koordinasyonu, takibinin yapılması ve programlarının hazırlanması vb.” yönetim görevi mahiyetindeki faaliyetlerinden dolayı mesai dışı (B2+B3) puanı kapsamında döner sermaye ek ödemesi yapılmıştır.

Yöneticilik görevi mahiyetindeki bu faaliyetler için 2547 sayılı Kanun’un 58’nci maddesinin (f) fıkrasının ilk paragrafına göre verilen (yönetici payından kaynaklı) ek ödeme haricinde, aynı fıkranın üçüncü paragrafına göre ayrıca [mesai dışı (B2+B3) puanı içine alınarak] ek ödeme verilmesi mümkün görülmemektedir. Diğer bir anlatımla, söz konusu faaliyetler için yalnızca 58’inci maddenin (f) fıkrası uyarınca yönetici payı almaya müstehak olanlara sadece yönetici payı olarak ek ödeme yapılabilir. (F) fıkrası kapsamında bulunmayanlara (temyize konu olayda Bölüm Başkanında ve Bölüm Başkan Yardımcılarında olduğu gibi) veya yönetici payını zaten almakta olanlara ise bu faaliyetler nedeniyle ayrıca ek ödeme yapılması mümkün değildir.

Bu açıklamalar doğrultusunda İlamda 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) bendi uyarınca yönetici payına müstehak olan ve bu açıdan kendilerine ödenmiş olan yönetici payları bulunmayan öğretim elemanlarına (Yüksekokul Müdürü ve Yüksekokul Müdür Yardımcıları), yürütme kurulu kararı olmasa bile yaptıkları yöneticilik faaliyetleri nedeniyle ödenmesi gereken ve aynı Kanun bendindeki limitleri aşmayan katkı payı ödemelerinin kamu zararı olarak değerlendirilmesinin hakkaniyetle bağdaşmayacağı gerekçe gösterilerek yönetici payına isabet eden ek ödeme tutarları sorgu aşamasındaki kamu zararı toplamından düşülmüş ve geriye kalan doğrudan gelir getirici katkısı bulunmayan ve sadece söz konusu yöneticilik faaliyetleri nedeniyle mesai dışı gelir getirici katkı puanı (B2+B3) baz alınarak ek ödeme alan ancak 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrasında sayılmadığı için yönetici payı da alamayacak olan öğretim elemanlarına (Bölüm Başkanı ve Bölüm Başkan yardımcıları ve diğer öğretim görevlileri) yapılan ek ödemeler, 5018 sayılı Kamu Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi bağlamında kamu zararı addedilmiş olup, İlamdaki bu değerlendirmelerde konunun esası yönünden hukuki bir isabetsizlik görülmemektedir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

Öncelikle, 01.05.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Gelirlerin Tahakkuku, Takibi ve Tahsili, Harcama Yetkilisinin Yetki ve Sorumluluğu, Gerçekleştirme Görevlileri ve Sorumluluğu” başlıklı İkinci Bölümünde yer alan 9’uncu ve 10’uncu maddeleri, 5018 sayılı Kanun’un harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğuna ilişkin 31’inci, 32’nci ve 33’üncü maddeleri ile yine Sayıştay Genel Kurulunun sorumlulukla ilgili Kararı göz önüne alındığında ödeme emri belgelerini imzalayan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğu noktasında bir şüphe söz konusu değildir.

Diğer taraftan, Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar no.lu Sayıştay Genel Kurul Kararının "SORUMLULAR" başlıklı 3 üncü bölümünün, "Harcama Yetkilileri" başlıklı 3’üncü maddesinin “Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu” başlıklı (b) fıkrasında ve “Gerçekleştirme Görevlileri” başlığını taşıyan 4’üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında yer alan hükümler gereğince; ilama konu olan ödemenin tamamen Döner Sermaye Yürütme Kurulunun ilgili Kararlarındaki limitler dahilinde yapılmış olması karşısında Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyelerine sorumluluk tevcih edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Diğer bir ifadeyle, ödemeye ilişkin temel belge, Üniversite Yönetim Kurulunun yetkisini devretmiş olduğu Döner Sermaye Yürütüme Kurulunun (... Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulunun ilgili Kararlarını onaylayarak) almış olduğu ilgili Kararlar olduğundan ve illiyet bağı bu Karar ile oluştuğundan; sorumluluk tevcihi yerindedir.

Saymanlık müdür ve müdür yardımcılarının, muhasebe yetkililiğine ilişkin görevlerini gerçekleştirmeleri durumunda harcamanın gerçekleşme süreci ile ilgili sorumluluklarından söz edilememekle birlikte; temyize konu olayda sorumluluk itirazında bulunan Saymanlık personeli, Yürütme Kurulu Kararını imzalamak suretiyle giderin gerçekleşme sürecinde yer almıştır. Dolayısıyla yaptığı işlemin, muhasebe yetkililiği ile ilgisi bulunmamakta ve bahse konu kişi, sorumluluk yönünden diğer Yürütme Kurulu üyelerinden ayrılmamaktadır.

Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu Üyelerinin sorumluluğuna gelince; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Yönetim” başlıklı 10’uncu maddesinde;

“Döner sermaye işletmesinin yönetim kurulu üniversite yönetim kuruludur. İta amiri rektördür. Rektör bu yetkisini uygun gördüğü ölçüde yardımcılarına, dekanlara veya enstitü, yüksekokul ve araştırma ve uygulama merkez müdürlerine devredebilir.

Üniversite yönetim kurulu yetkilerini uygun gördüğü ölçüde kuracakları yürütme kuruluna devredebilir. Yürütme kurulu üniversite yönetim kurulunca seçilecek bir rektör yardımcısı, üç öğretim elemanı (dekan veya yüksekokul müdürü de olabilir) ve bir sayman olmak üzere 5 kişiden oluşur. …”

Hükmünün yer aldığı görülmektedir.

Yukarıda yer alan söz konusu bu hükme göre; döner sermaye işletmelerinin yönetim yetkisi öncelikli olarak üniversite yönetim kurulundadır. Ancak üniversite yönetim kurulu bu yetkisini 5 kişiden oluşacak döner sermaye yürütme kuruluna devredebilecektir. Böyle bir kurul oluşturularak yetki devrinin yapılması halinde döner sermayenin yönetiminden artık bu kurul sorumlu olacaktır. Kaldı ki, Yönetmelikte döner sermayenin yönetimi konusunda üniversite yönetim kurulu ya da yetkinin devredildiği döner sermaye yürütme kurulu dışında -ilam maddesine esas olaydaki Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu gibi- döner sermaye gelirinin elde edildiği yüksekokulların yönetim kurullarının da yetkili olduğuna ya da bu yüksekokulların yönetim kurullarının aldığı kararların döner sermaye yürütme kurulu tarafından dikkate alınması, uygunluğuna karar verilmesi ya da onaylanması gibi bir sürecin uygulanması gerektiğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla, yüksekokulların yönetim kurulu kararlarının döner sermaye işletme müdürlüğü ve/veya döner sermaye yürütme kurulu üzerinde herhangi bir yaptırımı ve bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Bu çerçevede, ilgili mevzuat gereği döner sermaye işletmesinin yönetiminde herhangi bir yetkisi olmayan kişi ya da kurulun döner sermaye uygulamaları konusunda istişari vb. her ne mahiyette olursa olsun alacağı bir kararın döner sermaye yürütme kurulunca aynen kabul edilerek uygulamaya konulması, bu kişi ya da kurul üyelerinin de sorumluluğuna gidilmesini haklı kılmayacaktır. Zira döner sermaye yürütme kurulu başkan ve üyelerinin, yönetim sorumluluğunun bizzat ve sadece kendilerinde bulunduğunu bilerek, mevzuata aykırı karar almamaları gerektiği gibi önlerine her kim ve/veya kuruldan ve ne mahiyette gelirse gelsin, mevzuatına uygun hükümler içermeyen bir kararı da onaylamaması ya da uygulamaması gerekir.

Bu anlamda, İlamdaki şekliyle Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu üyelerinin sorumluluğa dâhil edilmemiş olmasında da hukuken bir isabetsizlik söz konusu değildir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının gerek konunun esası gerekse sorumluluk yönlerinden reddedilerek; 85 sayılı İlamın 1. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ve ... Daire Başkanı … ile Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 18.09.2024 tarih ve 57131 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ve …. Daire Başkanı … ile Üye …:

Temyize konu ilam maddesinde, Yabancı Diller Yüksekokulunda mesai dışında düzenlenen özel kurslarda yürütülen yöneticilik faaliyetleri karşılığında bazı öğretim elemanlarına yapılan döner sermaye ek ödemeleriyle ilgili Denetçi tarafından düzenlenen kamu zararı sorgusunun Yüksekokul yöneticileriyle ilgili olan kısmı, Daire tarafından kamu zararı olarak kabul edilmemiş ve yöneticilere yapılan ödemenin, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (f) fıkrası uyarınca yönetici payı için ayrılan paylardan yönetici payına müstehak olan idarecilere ödendiği kabulü ile sorumluların bunlara ödenen paylardan beraatlerine kararı verilmiş, aynı kurslarda görev alan yöneticiler dışındaki yukarıda isimleri zikredilen diğer öğretim elemanlarına yapılan ek ödeme konusunda ise yürütülen hizmetin, gelire katkı sağlayan mesleki bir hizmet değil bir yöneticilik hizmeti olduğu; ödemeye konu olan ve savunmada yer verilen mesai dışında yürütülen faaliyetlerin; kursların yürütülmesi, organizasyon çalışması, sınav çalışmalarının yürütülmesi, ders içeriklerinin hazırlanması, tanıtım çalışmalarının yapılması, koordinasyonu, takibinin yapılması ve programların hazırlanması gibi yöneticilik faaliyetleri kapsamında olup, gelir getirici işleme doğrudan katkı sağlayan mesleki faaliyetler olmadığı düşüncesiyle yöneticiler dışındaki öğretim elemanlarına ek ödeme yapılmasının 58 inci maddenin (f) fıkrasına göre mümkün olmadığı ve buna bağlı olarak bu öğretim görevlilerine yapılan ödemenin kamu zararına yol açtığı gerekçe gösterilerek tazmin hükmü verilmiştir.

Öncelikle, temyiz dilekçesi ve eki belgelerden; Yabancı Diller Yüksekokulunun ilgili İdarece, 2547/58’inci maddenin (d) fıkrası kapsamında sayılan birimlerden kabul edildiği anlaşılmakta olup; bu fıkra kapsamında sayılan kurumlarda üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında 58 inci maddenin (c) fıkrası hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

İlamda belirtildiği şekliyle; Yabancı Diller Yüksekokulunda görevli yöneticilere (Yüksekokul Müdürleri ve Müdür Yardımcıları) gerçekleştirdikleri yöneticilik faaliyetleri nedeniyle yönetici payı ek ödemesi verileceği noktasında herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır. {Nitekim Dairece yapılan ek ödemenin yönetici payına isabet eden kısmı mevzuata uygun olarak kabul edilmiştir.} Ancak sorumlular tarafından söz konusu yöneticiler dışındaki öğretim elemanlarına yapılan ödemenin yönetici payı ek ödemesi olmadığı ısrarla vurgulanmaktadır ki; 2547/58’inci maddenin (d) fıkrası kapsamında kabul edilen Yabancı Diller Yüksekokulunda görevli olan öğretim elemanlarına (c) fıkrası esas alınarak ek ödeme yapılacağından; bu kişilere yapılan ödemenin de “yöneticilik” değil, “öğretim elamanı” vasıfları nedeniyle yapıldığını kabul etmek gerekir.

Bu bağlamda, 2547/58’inci maddenin (c) fıkrasının birinci bendinde; gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine ödeme matrahının yüzde 800'ünü, bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü geçmeyecek şekilde döner sermayeden aylık ek ödeme yapılmasına izin verildiğinden; Yabancı Diller Yüksekokulunda görevli öğretim görevlilerine olarak bu oranları aşmayacak şekilde yapılan ek ödemede mevzuata aykırılıktan söz edilemez.

Kaldı ki, dilekçe ve eki belgelerden; kamu zararı tablosunda adı geçen ve Yabancı Dilleri Yüksekokulunda görevli öğretim görevlilerine genellikle hafta sonu ve akşam 17:00'den sonra düzenlenen kurslarda gerçekleştirdikleri (kursların yürütülmesi, organizasyon çalışması, sınav çalışmalarının yürütülmesi, ders içeriklerinin hazırlanması, tanıtım çalışmalarının yapılması, koordinasyonu, takibinin yapılması ve programların hazırlanması gibi) somut hizmet ve faaliyetlerle akademik bilgi ve becerisini kullanarak döner sermaye geliri elde edilmesine doğrudan katkıda bulundukları açık bir şekilde anlaşılmaktadır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, İlamda adı geçen öğretim görevlilerince yapılan hizmetleri akademik ve mesleki hizmet yerine yöneticilik hizmeti olarak gören tazmin hükmünde hukuki isabet görülmediğinden ve yapılan ödemelerle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verilmediğinden; sorumluların iddia ve itirazlarının kabulüyle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.

Üye … ve Üye …:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Döner Sermaye başlıklı 58’nci maddesinin (c) fıkrasının birinci bendinde:

“Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 950’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 650’sini; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 750’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 375’ini”

2 nci ikinci bendinden sonra gelen ilk paragrafta;

“Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.”

Hükmüne yer verilmiştir.

Bu paragrafta belirtilen %50 oranı; değişik (Ek: 2/1/2014-6514/12 md.) (h) fıkrasında:

“… mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyesine, mesai içinde gerçekleştirilen iş miktarı ve çeşidi dikkate alınarak belirlenen toplam performansı aşmamak kaydıyla, ek ödeme matrahının yüzde 950’sini geçmemek üzere her ay ayrıca ödenir. Mesai saatleri dışında ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetlerini veren öğretim üyeleri için de yüzde 950 oranı uygulanır. Ancak bu fıkra kapsamında öğretim üyelerine yapılacak ek ödeme ile (c) ve (f) fıkraları uyarınca yapılacak ek ödeme toplamı, özellikli tıbbi işlemler ve uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında yapılacak ek ödeme hariç olmak üzere, ek ödeme matrahının yüzde 1900’ünü geçemez.”

Getirilen hükümle sağlık hizmeti veren öğretim üyeleri için %950 (hesap yılında %800) oranı uygulaması esası belirlenmiştir.

Yukarıda yer verdiğimiz mevzuata göre; sağlık hizmeti veren öğretim üyeleri dışındaki öğretim elemanlarına (c) fıkrasının uygulanacağı kurumlarda mesai dışı döner sermaye gelirlerine katkıda bulunmaları halinde: %950 * %50 = %475 (hesap yılında %800 * %50 = %400) oranında ek ödeme ödenebilecektir.

58’inci maddenin (d) fıkrasında:

“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”

Denilmiştir.

Yabancı Diller Yüksekokulu, burada kurum olarak ismen sayılmamıştır. Bu fıkra kapsamına girip girmemesi “düzenli döner sermaye geliri” olup olmamasına bağlanmıştır. Kurumu bu açıdan değerlendirmek gerekir. Böyle değerlendirdiğimizde; öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanması gerekir. Bunun anlamı bu kurum için mesai dışı en fazla %950 * %50 = %475 (hesap yılında %800 * %50 = %400) oranında ek ödeme ödenebilecektir.

(e) fıkrasında:

“Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde, veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir.”

Denilmiştir.

Bahse konu kurumumuz; “düzenli döner sermaye geliri” elde eden bir kurum olarak değerlendirilmediğinde bu fıkra hükmü uygulanabilecek ve döner sermaye gelirine katkısı olan öğretim elemanlarına yönetim kurulunca kurum ihtiyacı için belirlenen oranlar ve hizmete bağlı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar; hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde veya hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenebilecektir.

Diğer yandan kamu zararına konu olan savunmalarda belirtilen faaliyetler için; döner sermaye gelirlerine katkıda bulunulabilecek faaliyetler midir sorusu gündeme gelmektedir.

Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in; Tanımlar başlıklı 3’üncü maddesinin (g) bendinde; “Döner sermaye geliri: İlgili mevzuatı uyarınca mesai saatleri içinde ve mesai saatleri dışında döner sermaye faaliyetleri sonucunda elde edilen geliri,” olarak tanımlanmıştır. Bu tanımda belirtilen “döner sermaye faaliyetini” sadece dar bir yorum yaparak “ders verme” şeklinde anlamak mümkün değildir. Döner sermaye faaliyeti sadece ders vermek olmadığı gibi döner sermaye gelirlerine katkıyı yine sadece ders verme sonucuna bağlamak da doğru değildir. Daha geniş kapsamlıdır.

Daire kararına konu olan kamu zararı turlarının ahizleri yöneticilik kapsamında bir ücret de almamışlardır.

Yönetmelik’in, “Alt düzenlemeler” başlıklı 10’uncu maddesinde; “Gelir Getirici Faaliyet Cetvelinin” Yükseköğretim kurulu tarafından tespit edileceği, bu cetvelde bulunmayan işlemlerin puanlarını üniversite yönetim kurullarının belirleyebileceği ifade edilmiştir.

Yürütme kurulunca verilen karar, bu bağlamda değerlendirilebilir.

Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalar muvacehesinde dairece kamu zararı olarak değerlendirilmiş ödemelerin; “döner sermaye faaliyetleri” olarak yapılan çalışmalar ve bu çalışmalar sonucunda; “döner sermaye gelirlerine katkı” sağlandığı değerlendirildiğinden daire kararının “refi” gerektiği gerekçesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.