SayıştaySayıştay Temyiz Kararı58603
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareGenel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Daire5
Dosya No53893
Yılı2021
Konu: Elektrik Faturasında Reaktif Bedel Ödenmesi
147 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile, Kurumda elektrik kompanzasyon sistemlerinin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmaması dolayısıyla Kurumun elektrik faturalarına tahakkuk ettirilen reaktif cezaların ödenmesi ve yapım işi aksaklıklarından kaynaklanan reaktif ceza bedellerinin yüklenici firmadan tahsilinin sağlanmaması suretiyle ... TL’lik kamu zararının tazminine karar verilmiştir.
Temyiz Dilekçesi
Daire Kararının 1’nci maddesinde sorumluluklarına hükmedilmiş olan Harcama Yetkilisi ... (... -Dosya no.: 53901) ve Gerçekleştirme Görevlisi ... (İdari ve Mali İşler Müdürü-Dosya no.: 53902) tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Temyiz başvurusuna esas dilekçelerde özetle:
İl ... müdürlüğüne bağlı olarak hizmet vermekte olan kurumun cebri icra yetkisi bulunmadığından, ilgili reaktif bedellerin tahsilatının yapılması için yetkili kurumlara taraflarınca defaten resmi yazışmalar yapıldığından, alacağın İl ... müdürlüğü tarafından takibi yapıldığından tahsil kabiliyeti devam ettiğinden sorumluluğa itirazlarının bulunduğu,
Yukarıda esas ve karar numarası yazılı Sayıştay 5. Dairesi'nin kararına karşı yasal süresi içerisinde duruşma talepli temyiz kanun yoluna başvurduğu,
Kurumun olası bir ... depremine karşı ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimi (...) tarafından ... (... Sismik Riskin Azaltılması ve Acil Durum Hazırlık Kapasitesinin Artırılması Projesi) kapsamında, Avrupa Yatırım Bankasından sağlanan kredi ile finanse edilerek ihale edilmiş olup, ... Mühendislik ve Müşavirlik A.Ş. firmasının kontrolörlüğünde ... İnşaat ve Tic. A.Ş. firmasının yükleniminde yaptırıldığı,
Kurumun ... binası ve ... mahallerinin 18.03.2019 tarihinde İl ... müdürlüğü tarafından oluşturulan komisyon tarafından Kurum inşaatı tamamlanmadan geçici işgal ile teslim alınarak poliklinik hizmeti verilmeye başlandığı, (Ek-1 Geçici İşgal Tutanağı).
Kurumun ... dışında kalan kısımlarının ise (..., ..., ..., ..., ..., ... alanlar ve yönetim binası) tüm dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan Covid-19 pandemisi nedeniyle 12.10.2019 tarihinde taşınmaya başlandığı,
Kurumun enerji aboneliklerinin şantiye aşamasında yüklenici firma tarafından yapıldığı, geçici işgal ile hizmetin başlaması nedeniyle ilk faturalar yüklenici firma tarafından ödendiği, İl … Müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 tarafından görevlendirilen mühendislerden oluşan komisyon (Ek-2 Komisyon tutanağı) marifetiyle enerji giderlerinin hesaplandığı, İl … Müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 tarafından kurum idaresine gönderilen yazıya istinaden, komisyon tarafından hesaplanan tutarın 03/09/2020 tarih ve 89513307-869-E.15819 sayılı yazı ile yüklenici firmaya ödendiği (Ek-3),
Yüklenici firmaya ödeme yapılırken kurum idaresinin hassasiyeti nedeniyle herhangi bir kamu zararı oluşmamasının düşünüldüğü, Şubat (… TL), Mart (… TL), Nisan (… TL) aylarına ait elektrik faturasına yansıyan reaktif bedellerin yüklenici firmanın alacağından direk mahsup edildiği,
Yüklenici firma tarafından imzalanan geçici kabul tutanağının “Harmonik Filtre Kompanzasyon Sistemi” başlıklı maddesinin birinci fıkrasında “Kompanzasyon sistemi proje ve şartnamesine uygun olarak tesis edilmiş olacak ve reaktif güç takibi geçici kabul ile kesin kabul arasında yüklenici sorumluluğundadır.” denildiği, maddenin ikinci fıkrasında “Reaktif gücün cezalı duruma düşmüş olması durumunda düzeltilmesi yüklenici tarafından yapılacaktır.” maddesine istinaden İl … Müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 'e, ...' ye iletilmek üzere yazılan 19.03.2020 tarih E.6594 sayılı yazıyla (Ek-4) yüklenici firma ... İnşaat San, ve Tic., A.Ş. tarafından reaktif bedelin ödenmesi ve yeniden reaktif bedel yansımaması için gerekli düzenlemelerin yapılmasının istendiği, Kurum yönetimi tarafından yüklenici firmayla yapılan görüşmeler ve eksiklikler ile ilgili yazışmalar neticesinde Mart (… TL), Nisan (… TL), Mayıs (… TL) oluşan reaktif bedellerin yüklenici firmadan tahsil edildiği,
Ancak Kompanzasyon panolarının ... proje Koordinasyon Birimi tarafından iş artışına istinaden yüklenici firma tarafından tadıl edilmesi sırasında oluşan reaktif bedellerin, yüklenici firmanın herhangi bir alacağı bulunmadığından Şubat/Mart/Nisan aylarına ait faturalarda olduğu gibi mahsup işleminin yapılamadığı, Sözleşmenin tarafı olan ... Proje Koordinasyon Biriminin yüklenici firmadan tahsilatını yapması için, defaten kurumun kabulünde yetkili üst kurumlar olan İl … Müdürlüğü ve İl … Müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığına yazıldığı,
Kurum idaresi olarak Kurum bütçesinden yapılan tüm harcamalara dikkat edildiği, reaktif bedelin kurum elektrik faturasına yansıdığının hemen fark edildiği, tahsilatın yapılması için ilgili makamlara derhal resmi yazılar yazıldığı, İlk olarak şubat ayı tüketimine ait kesilen elektrik faturasına yansıyan reaktif bedelinin taraflarına ulaştığı ve hemen 19.03.2020 tarih E-89513307.6594 sayılı yazıyla ... … Müdürlüğü ... hizmetleri Başkanlığı-1’e yazılarak reaktif bedelin tahsil edilmesi ve yeniden reaktif bedel oluşmaması için kompanzasyon panosunun düzenlenmesinin istenildiği (Ek-5),
Kurum idaresi tarafından kompanzasyon sisteminde tespit edilen eksiklikler ve elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedellerin sırasıyla İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığına, İl ... müdürlüğüne ve ... Proje Koordinasyon Birimine düzenli olarak yazıldığı, Kurumun geçici ve kesin kabulünü yapmaya yetkili olan tüm kurumlara defaten resmi yazıyla bildirildiği,
Kurum idaresinin cebri icra yetkisi olmadığı gibi sözleşmenin tarafı da olmadığı, Sözleşmenin tarafları olan yüklenici firmaya, ... Proje Koordinasyon Birimine, Müşavir firmaya ve Kurumun teslim alımında yetkili olan ... İl ... müdürlüğüne ve ... Hizmetleri Başkanlığına durumun defaten resmi yazılarla bildirildiği,
Kurum idaresi tarafından elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedellerin tahsil edilmesi hususu yakından takip edilerek tahsilatın yapılması için Kurumun kabulünde ve alacağın takibinde icraya yetkili üst kurumlara defaten resmi yazılarla bildirildiği, Kompanzasyon Panolarının bulunduğu Teknik Binanın havalandırılması, kompansazyon panolarının bakım ve onarmamın yapılması ile elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedelin tahsiline yönelik yapılan resmi yazışmaların aşağıda özetlendiği,
Kurumun Kompanzasyon panolarının bakım onarım ve tamiri için öncelikle 17.02.2021 tarih ve E.89513307-806.99.927 (Ek-6) sayılı yazılarında “Kurumda 13 adet kompanzasyon sistemi bulunmakta olup, sistemin reaktif bedel ödenmemesi için düzenli bakımlarının yapılması gerekmektedir.” denilerek ... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığından ödenek ve izin talebinde bulunulduğu, ... İl ... müdürlüğü tarafından 02.03.2021 tarih ve E.63948653-841.02.01-196 (Ek:7) sayılı yazıyla kompanzasyon sisteminin bakım ve onarımı işi için yaklaşık maliyet hazırlanmasının istenildiği, 05.03.2021 tarih E.89513307-949-63 (Ek:8) sayılı yazılarıyla ... TL yaklaşık maliyet hesaplanarak bütçe ihtiyacının belirtildiği, 11.03.2021 tarih E.89513307-949-242 sayılı (Ek:9) yazılarıyla bakım onarım bütçe talebinin yedek ödenekten yapılması için yeniden yazı yazıldığı,
Kurum Kompanzasyon sisteminin bakım onarımı işi için İl ... müdürlüğüne ödenek talebi için yaptıkları yazışmalara istinaden 29.04.2021 Tarih E.60609419-841.01.01.8157 sayılı (Ek:10) İl ... müdürlüğünün cevabi yazısında “Yazınızda yer alan kompanzasyon panoları bakım onarım ve revizyon işinin revizyon kısmı ihtiyacı Müdürlüğümüz Yatırımlar Birimi tarafından koordine edilmekte olup, öncelikle ... Koordinasyon Birimi üzerinden, bütçe olmaması halinde genel bütçeden karşılanması planlanmaktadır. ” denilerek kompanzasyon sisteminin revizyonunun yatırımlar birimi tarafından koordine edildiği belirtilerek ödenek taleplerinin gerçekleştirilmediği,
Bunun üzerine konunun önemine binaen 25.05.2021 tarih E.89513307-949-7476 (Ek: 11) Sayılı yazılarıyla ... İl ... müdürlüğü ... Başkanlığı-1 ‘e yazı yazılarak tekrar ödenek talebinde bulunulduğu, ... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 tarafından 22.06.2021 tarih E:63948653-841.02.01-722 sayılı (Ek: 12) yazıda “söz konusu talebin yapım işi kapsamında değerlendirilmesi gerekçesiyle iade edilmiştir.” denilerek bakım onarım talepleri için ödenek verilmeyerek kompanzasyon sisteminin eksikliğinin yapım işi kapsamında olduğunun belirtildiği,
Kurum elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedellerin ise kurum binasında tespit edilen eksikliklerle birlikte defaten İl ... müdürlüğüne ve ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimi’ne eksikliklerin düzeltilmesi için gönderildiği, Eksikliklerde belirtilen 14. Maddede " Kurumun kompanzasyon sisteminde kurum açıldığı andan itibaren sorunlar yaşanmış ve neticesinde reaktif bedeller oluşmuştur. Yüklenici firma bu bedelleri karşılamış ve gerekli düzeltmeleri yaptığını belirtmiştir. Ancak tekrar reaktif bedel oluşması üzerine üretici firma … Mühendislik A.Ş. çağrılmış ve nedeni hakkında rapor istenmiştir. Raporda sistemin kapasitif yüklere karşı koyacak ekipmanlarının (Şönt Reaktör) yetersiz olduğu ve ceza seviyesinin %15 olduğu, sistemin %14 yani ceza sınırında bulunduğu belirtilmiştir. Sistemde gerekli revizyonların yapılmaz ise reaktif bedel oluşması yüksek ihtimaldir. Gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir”, denilerek 22.12.2020 E.89513307- 4517 yazı ile İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı 1 ‘e durumun bildirildiği (Ek-13).,
İşin aciliyeti ve önemi dikkate alınarak 03.02.2021 tarih E.89513307-708 sayılı yazılarıyla bu sefer doğrudan ... Proje Koordinasyon Birimine konuyla ilgili yazı yazıldığı (Ek-14), Kompanzasyon sistemlerinin revize edilmesi ve reaktif bedellerinin ödenmesi konulu yazılarıyla … Mühendislik A.Ş. firmasının raporunun, gereği yapılmak üzere 15.02.2021 tarih ve E.89513307-883 sayılı yazıları ile İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’e yeniden gönderildiği (Ek-15),
Kurum idaresi tarafından tespit edilen eksikliklere istinaden yapılan yazışmalar sonucunda 05.01.2022 tarihinde Kurum yetkilileri, ... yetkilileri, ... Müşavirlik Firması ve yüklenici firma yetkilileriyle toplantı yapıldığı, Yapılan toplantı neticesinde toplantı karar tutanağında “Madde 14 kapsamında müşavir firma, yüklenici firma ile kompanzasyon sisteminin aktif hale getirilmesi süreçlerini görüşerek (kesilen faturaların tarihleriyle) kuruma kesilen reaktif bedellerin yüklenici firma tarafından ödenmesini talep edecektir.” şeklinde karar alınarak 10.01.2022 tarih ve 229 sayılı yazılarıyla İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı 1’e gönderildiği (Ek-16),
Kurumca yapılan yazışmalara cevap alınamaması sonucunda, işletme sırasında ortaya çıkan eksik veya hatalı yapıldığı düşünülen hususların bildirildiği 22/12/2020 tarih ve E.4517 sayılı yazılarında belirtilen maddelerin takibinin yapılıp yapılmadığı, anlaşmazlıkların çözülmesi, … hizmetinin sunumunda aksaklığa mahal verilmemesi için bildirilen eksikliklerin kesin kabul yapılmadan önce giderilmesi hususunun 06.05.2021 tarih ve 2182 sayılı yazılarıyla İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e tekrar yazıldığı, (Ek-17)
Bu yazılarına da cevap gelmediği için 02.07.2021 tarih ve 3182 sayılı yazıyla eksikliklerin kesin kabul yapılmadan önce giderilmesi hususunda tekraren ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e yazıldığı, (Ek-18)
Yapılan görüşmelere ve yazılan yazılara rağmen reaktif bedelinin ödemesinin yapılmadığı ve kompanzasyon panolarında herhangi bir düzenlemenin gerçekleştirilmediği, Bunun üzerine kurum teknisyenleri tarafından hava sirkülasyonunu sağlamak amacıyla kapalı oto parkında bulunan büyük ve güçlü jet fanlar çıkarılarak kompanzasyon panolarının bulunduğu alana takıldığı, cebri havalandırma sağlanmaya çalışıldığı, Kompansazyon panolarının bulunduğu alanın aşırı sıcak olduğu, soğutmaya dair hiçbir ekipmanın bulunmadığı, sıcaklığa bağlı olarak kondansatör ve tristörlerde arızaların meydana geldiği, sıcaklığa bağlı olarak oluşan arızaların arttığı, bu nedenle reaktif bedellerin yansıdığı, sonuç olarak kompanzasyon panolarının bulunduğu odanın fenne uygun olarak yapılmadığı, tüm pano kapaklarının ve jeneratör odalarının kapılarının açık şekildi bırakılmak zorunda kalındığı, acilen alanın soğutulması gerekliliği, durumunun riskli olduğu, soğutma yapılarak acil çözümlerle desteklenmesi gerektiği hakkında teknik rapor düzenlenerek ilgili alanın fotoğraflarının eklendiği ve 02.07.2021 tarih E.3177 yazıları ile İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e bildirildiği, (Ek-19)
Olayın önemini belirten teknik raporun gönderilmesinden on gün sonra kurum teknik binasında bulunan kompanzasyon panolarının bulunduğu mahallin havalandırma ve soğutma sisteminin eksikliklerinden dolayı 12.07.2021 tarihinde saat 15:50 sularında kompanzasyon panolarında aşırı ısınmadan kaynaklı nötr kablolarda erimeler meydana geldiği ve panolarda yangına sebebiyet verdiği, Kurumun teknik ekipleri, tarafından yangına müdahale edildiği, yanan nötr kabloların değiştirildiği, Bu süre zarfında yaklaşık kırk dakika kuruma elektrik verilemediği, Bu durum üzerine İl ... müdürlüğü yetkilileri, ... yetkilileri, müşavir firma yetkilileri ve yüklenici firma yetkilileri kadrolarındaki mühendis ekiplerle birlikte kuruma çağrılmış, yapılan toplantıda kompanzasyon panolarının revize edilmesi ve alanın havalandırma ve soğutmasının sağlanmasına karar verildiği, Yangınla ilgili kurumun tutmuş olduğu tutanağın, … Makine Satış ve Servis A.Ş. ve … Mühendislik A.Ş. üretici firmalarının tutanaklarının, 14.07.2021 tarih 3365 sayılı yazılarıyla ... Hizmetleri Başkanlığı-1 ’ e gönderildiği, (Ek:20)
Kompanzasyon panolarında meydana gelen yangın sebebiyle yaşanan elektrik kesintisinin akabinde ... İl ... müdürlüğü tarafından Elektrik Mühendisleri Odasından (EMO) bilirkişi hizmeti alınarak 06.08.2021 tarihinde EMO tarafından bilirkişi raporu düzenlendiği, Düzenlenen bilirkişi raporunda “Kompanzasyon sisteminin yetersiz kalışında en büyük sebebin havalandırma eksikliği olduğu termal kamera incelenmesi görüntülerine dayanılarak söylenebilir. Halihazırda kurumnin elektrik ana pano bölümünün yeterince iyi havalandırılmamış, özellikle pencereler yeterli görülerek cebri havalandırma yapılmamış olması nedeniyle oluşan yüksek sıcaklıkların, kondansatörlerin yarı iletmen tristör anahtarlama modüllerinin bazılarının, hasar görmesine ya da sıcaklık sebebiyle yanlış anahtarlama yapmalarına neden oldukları bir sebep olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle reaktif enerji cezasına maruz kalışın sebeninin kondansatörlerin ya da şant reaktörlerin tam ihtiyaç anıda hatalı tristörmodülleri sebebiyle devreye gerektiği miktar ve hızda devreye sokulamaması olduğu anlaşılmaktadır. Kompanzasyon panolarının üst tarafındaki küçük fanların pano içi havalandırmada yetersiz kalmış oldukları ve tristör hasarlarını ve hatalarını engelleyemedikleri anlaşılmaktadır.” Denilerek reaktif bedelin oluşmasının kompanzasyon panolarının bulunduğu ortamın havalandırılmaması ve soğutulamamasına bağlandığı, EMO raporunun devamında “Ana elektrik pano odaları bölümünün yetkin bir havalandırma firması desteği alınarak, yapılacak hesaplamalarla tasarlanacak bir sistemle cebri olarak havalandırılması ve bölümün sıcaklığının düşürülmesi öncelikle tavsiye edilir. Sonrasında ve eş zamanlı olarak kompanzasyon panolarındaki tristörmodüllerinin ve kondansatörlerin şönt reaktörlerin tek tek kontrol edilerek hasarlıların saptanıp yenilenmesi önerilir.” denilerek yapılacak düzenlemenin tarif edildiği, (Ek. 21 EMO Bilirkişi Raporu) İlgili rapordaki hususlar belirtilerek oluşan reaktif bedellerin tahsil edilmesinin 20.05.2022 tarih 2481 sayılı yazılarıyla İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e gönderildiği (Ek:22),
Yapılan yazışmalar ve görüşmeler neticesinde ... İl ... müdürlüğü, ... yetkilileri, Müşavir firma yetkilileri ve yüklenici firma yetkililerinin katılımıyla fenne uygun olarak inşa edilmeyen teknik binanın havalandırılması ve soğutulması hususunda karar alındığı, 14.07.2021 tarih 3365 sayılı panolardaki yangını konu eden yazılarına istinaden … TL iş artışı yapılarak havalandırma sisteminin yüklenici firma tarafından uygun hale getirildiği, Yüklenici firma tarafından yapılan müdahale sırasında kompanzasyon panosunun kapatıldığı, havalandırma sistemi yenilenmiş panoların tek tek havalandırma sistemine bağlandığı, Yapılan revizyon sonrasında havalandırma sisteminin tamamlandığı ve kompanzasyon panosunun yüklenici tarafından devreye alındığı, Yapılan revizyon sırasında kompanzasyon panolarının kapalı kaldığı, daha önce defaten bildirilen ve kompanzasyon revizyonu sırasında oluşan reaktif bedellerinin yüklenici firma tarafından karışlanması gerektiğinin, 27.12.2021 tarih 6403 sayılı yazılarıyla ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e yeniden gönderildiği, (Ek-23)
Nihayetinde kompanzasyon panolarının yanması sonucunda kusurlu ve fenne uygun olmayarak yapılan alanın revizyonunun yapıldığı, kompanzasyon panolarının devreye alındığı ve sonrasında herhangi bir reaktif oluşmadığı,
Revizyon tamamlanana kadar oluşan reaktif bedeller için ilgili makamlara. ... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı -1'e, İl ... müdürlüğüne hatta sıralı makamlar atlanarak direk kesin kabulü yapan ... Proje Koordinasyon Birimine 01.06.2022 tarih 2615 sayılı yazılarıyla (Ek-24) ve 01.06.2022 tarih 2617 sayılı yazılarıyla (Ek-25) iki kez üst üste yazılarak oluşan reaktif bedelin tahsil edilmesi gerektiğinin bildirildiği,
... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 tarafından gönderilen 05/08/2022 tarih ve 1683 sayılı yazı ekinde ... Proje Koordinasyon Biriminin ve ... müşavirlik firmasının yazılarında “faturalara yansıyan reaktif tutarı için … TL bedelin güncel Euro ve Dolar karşılığı tutarın yüklenicinin önceden sunmuş olduğu teminat mektuplarından tedbiren tutulması uygun olacaktır.” şeklinde karar alınmış olduğundan reaktif bedelin yükleniciden tahsiline gidileceğinin düşünüldüğü (Ek-26), Reaktif tutarın teminat mektuplarından çözülerek kurum hesaplarına yasal faiziyle birlikte aktarılmasının talep edildiği 26/08/2022 tarih 13850 sayılı (Ek-27) daha sonra ise 16.09.2022 tarih 4310 sayılı yazının ... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e gönderilerek kamu alacağının takibinin kurum yönetimimizce yapıldığı, (Ek-28)
Kurum yönetimi tarafından yapılan yazışmalara istinaden kompanzasyon panolarının revize edildiği, revizyon sonrası kompanzasyon panoları için bakım anlaşması yapıldığı, bu tarihten sonra reaktif bedel oluşmadığı, Ayrıca 25/10/2022 tarih 17814 sayılı yazıları (Ek-29) ile tedarikçi elektrik firmasına itirazda bulunulduğu, her tesisat için ayrı ayrı olarak takvim yılına ait en yüksek reaktif bedel tutarları olmak üzere toplamda … TL tutarındaki reaktif bedelinin kurumlarına iade edildiği,
Ayrıca Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK), Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği-Elektrik Mühendisleri Odasının Covid-19 salgını sebebiyle birçok tüketicinin aktif enerji tüketiminin düşmesi ve reaktif enerji tüketiminin sabit kalması veya artması nedeniyle reaktif bedellere maruz kaldığı belirtilerek salgın sebebiyle oluşan bu durumun Kurumları tarafından mücbir sebep olarak değerlendirilmesi ve salgının devam ettiği süre boyunca tüketicilerden reaktif bedel alınmaması hususundaki başvurusuna istinaden 27.07.2020 tarih 52111265-110.049.99 E.33444 sayılı reaktif bedeller konulu yazısında Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem kullanım Yönetmeliğinin mücbir sebepler başlıklı 33 üncü maddesine atıfta bulunularak ( MADDE 33-(1) (Değişik: RG-1/6/2017-30083) Bağlantı, sistem kullanım ve enterkonneksiyon kullanım anlaşmalarının tarafı olan kullanıcılar, anlaşmalar ve bu Yönetmelik kapsamındaki herhangi bir yükümlülüğü elektrik Piyasası lisans Yönetmeliğinin 35 inci maddesinde belirtilen mücbir sebep olayları sonucunda yerine getiremediği takdirde ilgili şebeke işletmecisine başvurur. Bu başvurunun uygun bulunması durumunda mücbir sebep olayının ya da etkilerinin devam ettiği ve yükümlülüğünün yerine getirilmesini engellediği süre boyunca etkilenen yükümlülükler ertelenir veya askıya alınır. (2) Mücbir sebep nedeniyle yükümlülüğünü yerine getiremeyen kullanıcı, mücbir sebebe yol açan koşulları, olayın oluşumunu ve tahmini süresini açıklayan mücbir sebep bildirim raporunu, mücbir sebebin süresi boyunca yükümlülüklerini yerine getirememe durumunu ortadan kaldırmak için aldığı önlemleri ve güncel bilgileri içeren düzenli raporları TEİAŞ veya dağıtım şirketine göndermek zorundadır.) tüketicilerin bağlı bulundukları şebeke işletmecisine mücbir sebep başvurusunda bulunmasının gerektiğinin belirtildiği, ilgili yönetmelik ve EPDK yazısına istinaden reaktif bedellerin iptal edilmesi hususunda bağlı bulundukları şebeke işletmecisine 07/12/2023 tarih ve E-89513307-841.02.17-231029801 sayılı yazıları ile ile başvuru yapıldığı, (Ek-30)
Sonuç olarak; Kurumun … bulunduğu, Kurumun beş bin çalışanıyla günlük yirmi binin üzerinde … hizmeti verdiği, günlük üç yüzün üzerinde … edildiği, … hizmetler sunulurken elektrik faturasına gelen reaktif bedel nedeniyle elektrik faturasının ödenmemesi ve herhangi bir elektrik kesintisinde geri dönüşü mümkün olmayan … sonuçlar doğuracağının aşikar olduğu, Bu nedenlerle gider gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi olarak ülke ve tüm dünyayı etkisi altına alan Covıd-19 pandemisi nedeniyle ülkenin geçirdiği zor dönemde reaktif bedel yansıyan kurumun elektrik faturalarının ödendiği, şubat-mart-nisan aylarında oluşan faturaların yüklenicinin alacağı bulunduğu için mahsup edildiği, kompanzasyon panolarının ... Proje koordinasyon Birimi tarafından iş artışı yapılarak tadil edilmesi sırasında oluşan reaktif bedellerin tahsilinin yapılması içinse defalarca İl ... müdürlüğüne ve İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığına resmi yazılar yazıldığı,
Yeni kurum binasının kompanzasyon panolarının havalandırma ve soğutma sisteminin yüklenici tarafından fenne uygun olarak yapılmadığının üretici firma ve Elektrik Mühendisler Odası (EMO) tarafından tutulan raporlardan anlaşıldığı, Kurum tarafından üst makamlarla (... ve İl ... müdürlüğü) yapılan tüm yazışmalara rağmen gerekli düzenlemelerin yapılmadığı, kompanzasyon panolarında meydana gelen yangından sonra kurumun yaptığı yazışmalara istinaden ... tarafından … TL tutarında iş artışı yapılarak kompanzasyon panolarında gerekli revizyonların yüklenici firmaya yaptırıldığı, Bu süreçte oluşan reaktif bedellerin, Covid-19 pandemisinin dünyayı ve ülkemizi etkisine aldığı zor zamanlarda … hizmetinin aksamasına mahal vermemek, … hizmetini kesintiye uğratmamak için ödendiği, tahsili için üst kurumlara gerekli yazıların defaten yazıldığı, Kamu alacağının takibine yönelik yaptıkları yazışmalara istinaden, yüklenicinin kesin teminat mektubundan reaktif bedel tutarı kadar olan kısmın yükleniciye iade edilmeyerek tutulduğu, Kurumun idaresi tarafından daha önce yapılan tüm yazışmalar ve Sayıştay kararı ilgi tutularak 24.10.2023 tarih E.89513307-855-01-227665541 (Ek-31) sayılı yazılarıyla elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedel tutarının icra takibi yapılarak tahsil edilmesinin istenildiği, İcra takibi taleplerine istinaden İl ... müdürlüğü tarafından ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimine (...) 03.11.2023 tarih 95395162-541.03.01.-228416751 sayılı yazıyla (Ek-32) hukuki işlemler başlatılmadan önce son kez gerekli işlemlerin tesis edilmesi hususunda resmi yazıyla bildirildiği, Yapılan yazışmalara istinaden bu kez ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimi tarafından yüklenici firmaya 15 gün süre verilerek sorguya konu olan reaktif bedelin idareye ödenmesinin talep edildiği, yapılan şifai görüşmelerde ödemenin yapılacağı bilgisinin öğrenildiği,
5018 Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Kamu zararının tespiti ve tahsilinde zamanaşımı başlıklı 19. Maddesinde belirtilen “Kamu zararından doğan alacaklarda zamanaşımı süresi, zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla, on yıldır.” hükmü gereğince, iş bu davaya konu reaktif bedellere dair kamu zararının halen tahsil kabiliyeti olan ve 10 yıllık zamanaşımı dolmamış bir alacak olduğu, Ayrıca zaten Borçlar Kanunu gereği sözleşmesel alacaklarda zamanaşımı süresinin de yine 10 yıl olduğu (Borçlar Kanunu madde 146), Bu nedenle kamu zararı olarak belirtilen meblağın, alacağı tahsile yetkili ... İl ... müdürlüğü Hukuk Birimi tarafından ... Anadolu 5. İcra Dairesi’nin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş aleyhine 25/12/2023 tarihinde icra takibine konulduğu,
Malum olunduğu üzere yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş halen aktif olarak ticari faaliyetine devam etmekle birlikte Türkiye’nin en büyük inşaat şirketleri arasında olduğundan, icra takibi neticesinde alacağın tahsil kabiliyetinin de olduğu, Kamu alacağının tahsiline yönelik tüm işlemlerin yapılmış olup, tahsilat yapılana kadar Kurum idaresi tarafından takip edileceği,
Sayıştay Temyiz Kurulunun 30.04.2013 tutanak tarihli 2008/37061 dosya numaralı ve 12.01.2016 tutanak tarihli 2013/39896 dosya numaralı emsal kararlarında, özetle "henüz zamanaşımına uğramamış ve tahsil imkanı olan meblağın kamu zararı oluşturması 5018 sayılı Kanunun 7nci maddesiyle uyuşmamaktadır. Dolayısıyla henüz zamanaşımına uğramamış meblağ için tazmin hükmü verilmesi mümkün değildir" şeklindeki içtihat gereği huzurdaki dava dosyasında belirtilen kamu zararı, henüz zamanaşımı dolmamış ve tahsil kabiliyeti de olan bir meblağ olduğundan, iş bu temyiz gerekçelerinin kabulü ile Sayıştay 5. Dairesince verilen kararın kaldırılmasının Kuruldan arz ve talep edildiği belirtilmiştir.
(Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere) Başsavcılık Mütalaasında:
… Bakanlığına Bağlı … İşletmelerinin 2020 yılı hesabının 5. Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 147 sayılı ek ilamın 1. maddesinde yer alan tazmin hükmünü temyiz eden sorumlunun ilgi yazı ekinde gönderilen temyiz dilekçesinin incelendiği,
147 sayılı ek ilamın 1. maddesinde; ... Kurumunda elektrik kompanzasyon sistemlerinin periyodik bakım onarımlarının yapılmaması dolayısıyla Kurumun elektrik faturalarına tahakkuk ettirilen reaktif cezaların ödenmesi ve yapım işi aksaklıklarından kaynaklanan reaktif ceza bedellerinin yüklenici firmadan tahsilinin sağlanmaması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak tespit edilen kamu zararının, müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine karar verildiğinin görüldüğü,
Kurum yapım işinin yüklenici firma tarafından da imzalanarak onaylanan geçici kabul tutanağının "Harmonik Filtre Kompanzasyon Sistemi" başlıklı maddesinin birinci fıkrasında; "Kompanzasyon sistemi proje ve şartnamesine uygun olarak tesis edilmiş olacak ve reaktif güç takibi geçici kabul ile kesin kabul arasında yüklenici sorumluluğundadır." denilmekte olup maddenin ikinci fıkrasında "Reaktif gücün cezalı duruma düşmüş olması durumunda düzeltilmesi yüklenici tarafından yapılacaktır. " denildiği,
... Kurumunun ana yerleşkesinin kompanzasyon panolarının fen ve sanat kurallarına uygun şekilde yapılmaması sebebiyle İdarenin elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedellerin İdarece ödendiği,
Kurum binasının Avrupa Yatırım Bankası'ndan sağlanan kredi ile finanse edilmiş olduğu, ihalesinin Dünya Bankası satın alma usullerine göre yapıldığı, Sözleşmenin tarafının ... Proje Koordinasyon Birimi olduğu, Kurumun kabulünde yetkili birimin ise İl ... müdürlüğü olduğu,
Savunmada; kurum yönetimi tarafından 19.03.2020 tarihinden itibaren İl ... müdürlüğüne, ... Proje Koordinasyon Birimine ve Müşavir firmaya belirli aralıklarla defalarca yazılan resmi yazılar ile kompanzasyon sisteminde tespit edilen eksiklikler ve reaktif bedellerin tahsil edilmesi hususunda bilgi verildiği, kurumun … bulunduğu, beş bin çalışanıyla günlük yirmi binin üzerinde … hizmetler sunulurken elektrik faturasına gelen reaktif bedel nedeniyle elektrik faturasının ödenmemesi ve herhangi bir elektrik kesintisinin geri dönüşü mümkün olmayan … sonuçlar doğuracağı, bu nedenlerle ülkemizi ve tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi nedeniyle ülkemizin geçirdiği zor dönemde reaktif bedel yansıyan elektrik faturalarının ödendiği, ayrıca tedarikçi elektrik firmasına itirazda bulunulduğu, her tesisat için ayrı ayrı olarak takvim yılına ait en yüksek reaktif bedel tutarları olmak üzere toplamda … TL tutarındaki reaktif bedelin kurumlarına iade edildiğinin ifade edildiği,
Yine savunmadan; kurum yönetiminin icra takibi talebine istinaden alacağı tahsile yetkili ... İl ... müdürlüğü Hukuk Birimi tarafından ... Anadolu 5. İcra Dairesinin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş. aleyhine 25/12/2023 tarihinde icra takibine konulduğunun anlaşıldığı,
Yukarıda belirtilen açıklamalar dikkate alındığında; kamu alacağının takibinin kurum yönetimince ciddi bir şekilde yapıldığı ve kurum yönetiminin üzerine düşen görevi yerine getirdiği, henüz zamanaşımına uğramayan söz konusu kamu alacağının tahsil kabiliyetinin olduğunun değerlendirildiği, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasının uygun olacağının düşünüldüğü, belirtilmektedir.
Yukarıda adı geçen sorumlular tarafından gönderilen ek temyiz dilekçesinde özetle;
Kurum İdaresi tarafından kamu alacaklarının tahsili ile ilgili 24.10.2024 tarih ve E-89513307-855.01-227665541 sayılı yazı ile yüklenici firmadan alacakların tahsil edilmesi için icra takibi yapılması veya alacak davası açılarak hukuki sürecin başlatılması konusunda ... İl ... müdürlüğüne yazılan yazıya istinaden, ... Anadolu 5. İcra Dairesinin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici firma aleyhine yürütülen icra takibi neticesinde yüklenici firma ... İnşaat ve Ticaret A.Ş.’den … TL alacak tahsilatının yapıldığı, tahsilat makbuzunun ekte sunulduğu, belirtilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
Duruşma talebinde bulunan sorumlular ... (…) ve ... (İdari ve Mali İşler Müdürü)’e usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
147 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile, ... Kurumunda elektrik kompanzasyon sistemlerinin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmaması dolayısıyla Kurumun elektrik faturalarına tahakkuk ettirilen reaktif cezaların ödenmesi ve yapım işi aksaklıklarından kaynaklanan reaktif ceza bedellerinin yüklenici firmadan tahsilinin sağlanmaması suretiyle ... TL’lik kamu zararının tazminine karar verilmiştir.
Somut olay:
... Kurumunun ana binasının poliklinik binası, idari hizmet binası, … alanı ve bağlantılı otopark mahalleri 18.03.2019 tarihli geçici işgal tutanağı ile İdarece teslim alınmıştır.
Söz konusu kurum yapım işinin yüklenici firma tarafından da imzalanarak onaylanan geçici kabul tutanağının “Harmonik Filtre Kompansasyon Sistemi” başlıklı maddesinin birinci fıkrasında; “Kompanzasyon sistemi proje ve şartnamesine uygun olarak tesis edilmiş olacak ve reaktif güç takibi geçici kabul ile kesin kabul arasında yüklenici sorumluluğundadır.”, maddenin ikinci fıkrasında “Reaktif gücün cezalı duruma düşmüş olması durumunda düzeltilmesi yüklenici tarafından yapılacaktır.” denilmiştir.
2020 yılının Şubat, Mart ve Nisan aylarının faturalarında reaktif bedelleri oluşmuş ve bu tutarlar yüklenicinin alacağından mahsup edilmiştir. Sonraki faturalarda oluşan reaktif bedelleri ise kurum tarafından ödenmiştir.
Kurumca, 19.03.2020 tarihinden itibaren belirli aralıklarla İl ... müdürlüğüne ve yapım sözleşmesinin tarafı olan ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimine yazılan yazılarla, reaktif bedel tahakkukları hakkında bilgi verilmiş ve söz konusu bedellerin yüklenici firma tarafından karşılanması gerektiği ifade edilmiş, ilaveten; kurumdaki elektrik tesisatı eksikliklerinin giderilmesi talep edilmiştir.
12.07.2021 tarihinde kompanzasyon panolarının kablolarında yangın meydana gelmiş, İl ... müdürlüğü tarafından Elektrik Mühendisleri Odasından bilirkişilik hizmeti alınmış ve 06.08.2021 tarihli bilirkişi raporundaki “Uzmanlık Görüşü” yazısında; kompanzasyon sisteminin yetersiz kalışında en büyük sebebin havalandırma eksikliği olduğunun termal kamera incelemesi görüntülerine dayanılarak söylenebileceği, elektrik ana pano bölümünün yeterince iyi havalandırılmaması ve cebri havalandırma yapılmaması sebebiyle oluşan yüksek sıcaklıkların kondansatörlere ve yarı iletken tristör anahtarlama modüllerine zarar vermiş olabileceği, panoların üst taraflarındaki küçük fanların pano içi havalandırmada yetersiz kaldıkları ve tristör hasarlarını engelleyemediklerinin anlaşıldığı, pano odalarındaki sıcaklığın 35-36 dereceleri geçmesinin uygun olmadığı halde pano içi sıcaklıkların 50 derecelere ulaşabildiği, kompanzasyon sisteminin ortama uygun şekilde tasarlanarak cebri olarak havalandırılması ve sıcaklığın düşürülmesinin tavsiye edildiği, ayrıca hasarlı parçaların yenilenmesinin ve sistemin kurumun güncel yük şartlarına uyum yönünden revize edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
29.12.2021 tarihli iş artış onayında; kurumun 27.07.2021 tarih ve 1604 sayılı panolardaki yangını konu edinen yazısı üzerine; teknik merkeze iklimlendirme sistemlerinin yapılması gerektiği, söz konusu imalatların sözleşme eki onaylı projede bulunmadığı, bu kapsamda kompanzasyon panosu, jeneratör ve pano güç dengelemesi ve monte edilerek çalışır hale getirilmesi işleri için güncel piyasa ve kurum pozlarına uygun yeni birim fiyatlar belirlendiği, azalan ve artan işler için toplam … TL tutarında iş artışı yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Temyize konu edilen 07.11.2023 tarih ve 147 sayılı Ek İlam’ın 1’inci maddesi ile; ... Kurumunda elektrik kompanzasyon sistemlerinin periyodik bakım onarımlarının yapılmaması dolayısıyla Kurumun elektrik faturalarına tahakkuk ettirilen reaktif cezaların ödenmesi ve yapım işi aksaklıklarından kaynaklanan reaktif ceza bedellerinin yüklenici firmadan tahsilinin sağlanmaması suretiyle oluşan ... TL’lik kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmiştir.
Temyiz dilekçelerinde; Kamu zararı olarak belirtilen meblağın, alacağı tahsile yetkili ... İl ... müdürlüğü Hukuk Birimi tarafından ... Anadolu 5. İcra Dairesi’nin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş aleyhine 25/12/2023 tarihinde icra takibine konulduğu, Sayıştay Temyiz Kurulunun 30.04.2013 tutanak tarihli 2008/37061 dosya numaralı ve 12.01.2016 tutanak tarihli 2013/39896 dosya numaralı emsal kararlarında, özetle "henüz zamanaşımına uğramamış ve tahsil imkanı olan meblağın kamu zararı oluşturması 5018 sayılı Kanunun 71’nci maddesiyle uyuşmamaktadır. Dolayısıyla henüz zamanaşımına uğramamış meblağ için tazmin hükmü verilmesi mümkün değildir" şeklindeki içtihat gereği huzurdaki dava dosyasında belirtilen kamu zararı, henüz zamanaşımı dolmamış ve tahsil kabiliyeti de olan bir meblağ olduğundan, temyiz gerekçelerinin kabulü ile Sayıştay 5. Dairesince verilen kararın kaldırılmasının talep edildiği, ayrıca ek olarak sunulan dilekçelerde; söz konusu icra takibi sonrası ilgili firmadan … TL alacak tahsilatı yapıldığı, İlave olarak; 25/10/2022 tarih 17814 sayılı yazı ile tedarikçi elektrik firmasına itirazda bulunulduğu, her tesisat için ayrı ayrı olarak takvim yılına ait en yüksek reaktif bedel tutarları olmak üzere toplamda … TL tutarındaki reaktif bedelin kuruma iade edildiği belirtilmiştir.
Mevzuat:
19.10.2006 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının (g) bendinde:
“Kamu zararının belirlenmesinde;
…
g) Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi,
…
esas alınır.”
Aynı Yönetmelik’in “Kamu zararının oluştuğu tarih” başlıklı 17’nci maddesinde; “Kamu zararı;
…
ç) İş yaptırılmadan, mal veya hizmet alınmadan ya da mevzuatında öngörülmediği halde yapılan yersiz ödemelerde, ödemenin yapıldığı tarihte,
d) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması hallerinde, söz konusu işlemin zaman aşımına uğradığı tarihte,
oluşmuş kabul edilir.
…” denilmiştir.
Temyiz dilekçelerinde; Sayıştay Temyiz Kurulunun 30.04.2013 tutanak tarihli 2008/37061 dosya numaralı ve 12.01.2016 tutanak tarihli 2013/39896 dosya numaralı kararlarına atıfta bulunularak, henüz zamanaşımı dolmamış ve tahsil kabiliyeti de olan bir meblağ olduğundan kamu zararının oluşmadığından bahsedilmiş olsa da; ilamda hükmedilen kamu zararının meydana geldiği olay; reaktif bedelin oluşmasına ilişkin süreç ve bunun sonunda reaktif bedelin ödenmesidir. Arızalı sistemin onarımının yapılması sağlanmayarak, yukarıda yer verilen Yönetmelik’in “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin (g) bendinde de belirtilen, olması gerekenden fazla bir gidere yani kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Söz konusu reaktif bedel ödenmiş ve başka bir sürenin geçmesine gerek kalmadan kamu zararı oluşmuştur. Olayda zamanaşımına tabi olan husus varsa bu; ödenen reaktif bedelin Yönetmelik hükümleri gereğince, ilgililerden takip ve tahsiline ilişkin işlemlerdir. Yönetmelik’te bahsedildiği gibi; idare gelirlerinden olan kamu zararından doğan alacaklar ancak zamanaşımına uğradıklarında kamu zararı meydana gelir. İlamda kamu zararının meydana geldiği olay olarak işaret edilen konu, kamu zararından doğan alacakla ilgili işlemlerin hatalı veya eksik yapılması olsaydı, dilekçede bahsedildiği gibi zamanaşımı gerçekleşmediğinden kamu zararından bahsedilemezdi. Fakat açıklandığı gibi reaktif giderin ödenmesi ile daha sonra bu giderle ilgili kamu zararından doğan alacakla ilgili işlem birbirinden ayrı iki farklı işlemdir ve İlam’da kamu zararına esas tutulan işlem ilkidir. Dolayısıyla, idare alacağının zamanaşımı gerçekleşmediği için kamu zararının oluşmadığı iddiasının kabulü mümkün değildir.
Yönetmelik’in “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin (g) bendinde; Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesinin, kamu zararının belirlenmesinde esas alınacağı belirtilmiştir. Sorgu konusu edilen olayda da, gerekli tedbirler alınmış olsaydı meydana gelmeyecek bir giderin oluşmasına ve ödenmesine neden olunarak kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Oluşan kamu zararıyla ilgili iki tür tahsilat bildirilmiştir. Birincisi, 25/10/2022 tarih 17814 sayılı yazı ile tedarikçi elektrik firmasına itirazda bulunulmuş, her tesisat için ayrı ayrı olarak takvim yılına ait en yüksek reaktif bedel tutarları olmak üzere toplamda … TL tutarındaki reaktif bedelin kuruma iade edildiği belirtilmiştir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 31.12.2015 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan ve 5999-3 sayılı “Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar” ın 13’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında “.... Ancak kullanıcıya ait kompanzasyon tesisinde arıza sonucu oluşan ihlalin yılda (takvim yılı) bir kez olması halinde reaktif enerji bedeli faturalamada dikkate alınmaz.” denildiği için, İdare tarafından yazı ile müracaat edilerek her bir sayaca ait takvim yılı içindeki en yüksek reaktif bedelin dağıtım şirketinden iadesinin talep edilmesi uygun olmuştur. Fakat dilekçe ekindeki belgelerde sadece ilgili yazı ve ekinde iptali istenen faturalara yer verildiği, ilam maddesindeki kamu zararı tablosunda sadece “yeni bina” aboneliğine ilişkin faturalara yer verilmesine rağmen yazı ekindeki faturaların farklı birimleri kapsadığı ve tahsilata ilişkin belge konulmadığı görülmüştür. Kurum görevlileri ile yapılan görüşmeler ve sunulan belgelerin incelenmesi sonucunda; 2021 yılına ilişkin İlam maddesinde yer verilen kamu zararı tablosundaki ödeme emri belgelerine ekli faturalardan sadece 76253 numaralı ödeme emri belgesine bağlı 31.08.2021 tarihli fatura ile yapılan … TL reaktif bedel ödemesinin 14.03.2023 tarih ve 0134900010024806 işlem referans numaralı dekont ile tahsilatının yapıldığı anlaşılmıştır. Gerçekleştirilen tahsilat konusunda Kurulca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.
İkinci olarak ise; alacağı tahsile yetkili ... İl ... müdürlüğü Hukuk Birimi tarafından ... Anadolu 5. İcra Dairesi’nin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş aleyhine 25/12/2023 tarihinde icra takibine konulduğu, ek dilekçe ile; yapılan bu icra takibi sonrası ilgili firmadan … TL alacak tahsilatının yapıldığı bildirilmiş ve işlemle ilgili 18.03.2024 tarihli EFT dekontu sunulmuştur. Yükleniciden yapılan ve eki belgelerden 2020 ve 2021 yılına ilişkin İlamlarda belirtilen kamu zararlarını ilgilendiren bu tahsilatın ilamın infazı mahiyetinde olduğu anlaşıldığından, bu hususta Kurulca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle temyize konu 147 sayılı Ek İlam’ın 1’inci maddesi hükmünün mevzuata uygun verildiği anlaşıldığından, hükmün TASDİKİNE, oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda Karar Düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 05.11.2025 tarih ve 58603 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
147 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile, Kurumda elektrik kompanzasyon sistemlerinin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmaması dolayısıyla Kurumun elektrik faturalarına tahakkuk ettirilen reaktif cezaların ödenmesi ve yapım işi aksaklıklarından kaynaklanan reaktif ceza bedellerinin yüklenici firmadan tahsilinin sağlanmaması suretiyle ... TL’lik kamu zararının tazminine karar verilmiştir.
Temyiz Dilekçesi
Daire Kararının 1’nci maddesinde sorumluluklarına hükmedilmiş olan Harcama Yetkilisi ... (... -Dosya no.: 53901) ve Gerçekleştirme Görevlisi ... (İdari ve Mali İşler Müdürü-Dosya no.: 53902) tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Temyiz başvurusuna esas dilekçelerde özetle:
İl ... müdürlüğüne bağlı olarak hizmet vermekte olan kurumun cebri icra yetkisi bulunmadığından, ilgili reaktif bedellerin tahsilatının yapılması için yetkili kurumlara taraflarınca defaten resmi yazışmalar yapıldığından, alacağın İl ... müdürlüğü tarafından takibi yapıldığından tahsil kabiliyeti devam ettiğinden sorumluluğa itirazlarının bulunduğu,
Yukarıda esas ve karar numarası yazılı Sayıştay 5. Dairesi'nin kararına karşı yasal süresi içerisinde duruşma talepli temyiz kanun yoluna başvurduğu,
Kurumun olası bir ... depremine karşı ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimi (...) tarafından ... (... Sismik Riskin Azaltılması ve Acil Durum Hazırlık Kapasitesinin Artırılması Projesi) kapsamında, Avrupa Yatırım Bankasından sağlanan kredi ile finanse edilerek ihale edilmiş olup, ... Mühendislik ve Müşavirlik A.Ş. firmasının kontrolörlüğünde ... İnşaat ve Tic. A.Ş. firmasının yükleniminde yaptırıldığı,
Kurumun ... binası ve ... mahallerinin 18.03.2019 tarihinde İl ... müdürlüğü tarafından oluşturulan komisyon tarafından Kurum inşaatı tamamlanmadan geçici işgal ile teslim alınarak poliklinik hizmeti verilmeye başlandığı, (Ek-1 Geçici İşgal Tutanağı).
Kurumun ... dışında kalan kısımlarının ise (..., ..., ..., ..., ..., ... alanlar ve yönetim binası) tüm dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan Covid-19 pandemisi nedeniyle 12.10.2019 tarihinde taşınmaya başlandığı,
Kurumun enerji aboneliklerinin şantiye aşamasında yüklenici firma tarafından yapıldığı, geçici işgal ile hizmetin başlaması nedeniyle ilk faturalar yüklenici firma tarafından ödendiği, İl … Müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 tarafından görevlendirilen mühendislerden oluşan komisyon (Ek-2 Komisyon tutanağı) marifetiyle enerji giderlerinin hesaplandığı, İl … Müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 tarafından kurum idaresine gönderilen yazıya istinaden, komisyon tarafından hesaplanan tutarın 03/09/2020 tarih ve 89513307-869-E.15819 sayılı yazı ile yüklenici firmaya ödendiği (Ek-3),
Yüklenici firmaya ödeme yapılırken kurum idaresinin hassasiyeti nedeniyle herhangi bir kamu zararı oluşmamasının düşünüldüğü, Şubat (… TL), Mart (… TL), Nisan (… TL) aylarına ait elektrik faturasına yansıyan reaktif bedellerin yüklenici firmanın alacağından direk mahsup edildiği,
Yüklenici firma tarafından imzalanan geçici kabul tutanağının “Harmonik Filtre Kompanzasyon Sistemi” başlıklı maddesinin birinci fıkrasında “Kompanzasyon sistemi proje ve şartnamesine uygun olarak tesis edilmiş olacak ve reaktif güç takibi geçici kabul ile kesin kabul arasında yüklenici sorumluluğundadır.” denildiği, maddenin ikinci fıkrasında “Reaktif gücün cezalı duruma düşmüş olması durumunda düzeltilmesi yüklenici tarafından yapılacaktır.” maddesine istinaden İl … Müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 'e, ...' ye iletilmek üzere yazılan 19.03.2020 tarih E.6594 sayılı yazıyla (Ek-4) yüklenici firma ... İnşaat San, ve Tic., A.Ş. tarafından reaktif bedelin ödenmesi ve yeniden reaktif bedel yansımaması için gerekli düzenlemelerin yapılmasının istendiği, Kurum yönetimi tarafından yüklenici firmayla yapılan görüşmeler ve eksiklikler ile ilgili yazışmalar neticesinde Mart (… TL), Nisan (… TL), Mayıs (… TL) oluşan reaktif bedellerin yüklenici firmadan tahsil edildiği,
Ancak Kompanzasyon panolarının ... proje Koordinasyon Birimi tarafından iş artışına istinaden yüklenici firma tarafından tadıl edilmesi sırasında oluşan reaktif bedellerin, yüklenici firmanın herhangi bir alacağı bulunmadığından Şubat/Mart/Nisan aylarına ait faturalarda olduğu gibi mahsup işleminin yapılamadığı, Sözleşmenin tarafı olan ... Proje Koordinasyon Biriminin yüklenici firmadan tahsilatını yapması için, defaten kurumun kabulünde yetkili üst kurumlar olan İl … Müdürlüğü ve İl … Müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığına yazıldığı,
Kurum idaresi olarak Kurum bütçesinden yapılan tüm harcamalara dikkat edildiği, reaktif bedelin kurum elektrik faturasına yansıdığının hemen fark edildiği, tahsilatın yapılması için ilgili makamlara derhal resmi yazılar yazıldığı, İlk olarak şubat ayı tüketimine ait kesilen elektrik faturasına yansıyan reaktif bedelinin taraflarına ulaştığı ve hemen 19.03.2020 tarih E-89513307.6594 sayılı yazıyla ... … Müdürlüğü ... hizmetleri Başkanlığı-1’e yazılarak reaktif bedelin tahsil edilmesi ve yeniden reaktif bedel oluşmaması için kompanzasyon panosunun düzenlenmesinin istenildiği (Ek-5),
Kurum idaresi tarafından kompanzasyon sisteminde tespit edilen eksiklikler ve elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedellerin sırasıyla İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığına, İl ... müdürlüğüne ve ... Proje Koordinasyon Birimine düzenli olarak yazıldığı, Kurumun geçici ve kesin kabulünü yapmaya yetkili olan tüm kurumlara defaten resmi yazıyla bildirildiği,
Kurum idaresinin cebri icra yetkisi olmadığı gibi sözleşmenin tarafı da olmadığı, Sözleşmenin tarafları olan yüklenici firmaya, ... Proje Koordinasyon Birimine, Müşavir firmaya ve Kurumun teslim alımında yetkili olan ... İl ... müdürlüğüne ve ... Hizmetleri Başkanlığına durumun defaten resmi yazılarla bildirildiği,
Kurum idaresi tarafından elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedellerin tahsil edilmesi hususu yakından takip edilerek tahsilatın yapılması için Kurumun kabulünde ve alacağın takibinde icraya yetkili üst kurumlara defaten resmi yazılarla bildirildiği, Kompanzasyon Panolarının bulunduğu Teknik Binanın havalandırılması, kompansazyon panolarının bakım ve onarmamın yapılması ile elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedelin tahsiline yönelik yapılan resmi yazışmaların aşağıda özetlendiği,
Kurumun Kompanzasyon panolarının bakım onarım ve tamiri için öncelikle 17.02.2021 tarih ve E.89513307-806.99.927 (Ek-6) sayılı yazılarında “Kurumda 13 adet kompanzasyon sistemi bulunmakta olup, sistemin reaktif bedel ödenmemesi için düzenli bakımlarının yapılması gerekmektedir.” denilerek ... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığından ödenek ve izin talebinde bulunulduğu, ... İl ... müdürlüğü tarafından 02.03.2021 tarih ve E.63948653-841.02.01-196 (Ek:7) sayılı yazıyla kompanzasyon sisteminin bakım ve onarımı işi için yaklaşık maliyet hazırlanmasının istenildiği, 05.03.2021 tarih E.89513307-949-63 (Ek:8) sayılı yazılarıyla ... TL yaklaşık maliyet hesaplanarak bütçe ihtiyacının belirtildiği, 11.03.2021 tarih E.89513307-949-242 sayılı (Ek:9) yazılarıyla bakım onarım bütçe talebinin yedek ödenekten yapılması için yeniden yazı yazıldığı,
Kurum Kompanzasyon sisteminin bakım onarımı işi için İl ... müdürlüğüne ödenek talebi için yaptıkları yazışmalara istinaden 29.04.2021 Tarih E.60609419-841.01.01.8157 sayılı (Ek:10) İl ... müdürlüğünün cevabi yazısında “Yazınızda yer alan kompanzasyon panoları bakım onarım ve revizyon işinin revizyon kısmı ihtiyacı Müdürlüğümüz Yatırımlar Birimi tarafından koordine edilmekte olup, öncelikle ... Koordinasyon Birimi üzerinden, bütçe olmaması halinde genel bütçeden karşılanması planlanmaktadır. ” denilerek kompanzasyon sisteminin revizyonunun yatırımlar birimi tarafından koordine edildiği belirtilerek ödenek taleplerinin gerçekleştirilmediği,
Bunun üzerine konunun önemine binaen 25.05.2021 tarih E.89513307-949-7476 (Ek: 11) Sayılı yazılarıyla ... İl ... müdürlüğü ... Başkanlığı-1 ‘e yazı yazılarak tekrar ödenek talebinde bulunulduğu, ... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 tarafından 22.06.2021 tarih E:63948653-841.02.01-722 sayılı (Ek: 12) yazıda “söz konusu talebin yapım işi kapsamında değerlendirilmesi gerekçesiyle iade edilmiştir.” denilerek bakım onarım talepleri için ödenek verilmeyerek kompanzasyon sisteminin eksikliğinin yapım işi kapsamında olduğunun belirtildiği,
Kurum elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedellerin ise kurum binasında tespit edilen eksikliklerle birlikte defaten İl ... müdürlüğüne ve ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimi’ne eksikliklerin düzeltilmesi için gönderildiği, Eksikliklerde belirtilen 14. Maddede " Kurumun kompanzasyon sisteminde kurum açıldığı andan itibaren sorunlar yaşanmış ve neticesinde reaktif bedeller oluşmuştur. Yüklenici firma bu bedelleri karşılamış ve gerekli düzeltmeleri yaptığını belirtmiştir. Ancak tekrar reaktif bedel oluşması üzerine üretici firma … Mühendislik A.Ş. çağrılmış ve nedeni hakkında rapor istenmiştir. Raporda sistemin kapasitif yüklere karşı koyacak ekipmanlarının (Şönt Reaktör) yetersiz olduğu ve ceza seviyesinin %15 olduğu, sistemin %14 yani ceza sınırında bulunduğu belirtilmiştir. Sistemde gerekli revizyonların yapılmaz ise reaktif bedel oluşması yüksek ihtimaldir. Gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir”, denilerek 22.12.2020 E.89513307- 4517 yazı ile İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı 1 ‘e durumun bildirildiği (Ek-13).,
İşin aciliyeti ve önemi dikkate alınarak 03.02.2021 tarih E.89513307-708 sayılı yazılarıyla bu sefer doğrudan ... Proje Koordinasyon Birimine konuyla ilgili yazı yazıldığı (Ek-14), Kompanzasyon sistemlerinin revize edilmesi ve reaktif bedellerinin ödenmesi konulu yazılarıyla … Mühendislik A.Ş. firmasının raporunun, gereği yapılmak üzere 15.02.2021 tarih ve E.89513307-883 sayılı yazıları ile İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’e yeniden gönderildiği (Ek-15),
Kurum idaresi tarafından tespit edilen eksikliklere istinaden yapılan yazışmalar sonucunda 05.01.2022 tarihinde Kurum yetkilileri, ... yetkilileri, ... Müşavirlik Firması ve yüklenici firma yetkilileriyle toplantı yapıldığı, Yapılan toplantı neticesinde toplantı karar tutanağında “Madde 14 kapsamında müşavir firma, yüklenici firma ile kompanzasyon sisteminin aktif hale getirilmesi süreçlerini görüşerek (kesilen faturaların tarihleriyle) kuruma kesilen reaktif bedellerin yüklenici firma tarafından ödenmesini talep edecektir.” şeklinde karar alınarak 10.01.2022 tarih ve 229 sayılı yazılarıyla İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı 1’e gönderildiği (Ek-16),
Kurumca yapılan yazışmalara cevap alınamaması sonucunda, işletme sırasında ortaya çıkan eksik veya hatalı yapıldığı düşünülen hususların bildirildiği 22/12/2020 tarih ve E.4517 sayılı yazılarında belirtilen maddelerin takibinin yapılıp yapılmadığı, anlaşmazlıkların çözülmesi, … hizmetinin sunumunda aksaklığa mahal verilmemesi için bildirilen eksikliklerin kesin kabul yapılmadan önce giderilmesi hususunun 06.05.2021 tarih ve 2182 sayılı yazılarıyla İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e tekrar yazıldığı, (Ek-17)
Bu yazılarına da cevap gelmediği için 02.07.2021 tarih ve 3182 sayılı yazıyla eksikliklerin kesin kabul yapılmadan önce giderilmesi hususunda tekraren ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e yazıldığı, (Ek-18)
Yapılan görüşmelere ve yazılan yazılara rağmen reaktif bedelinin ödemesinin yapılmadığı ve kompanzasyon panolarında herhangi bir düzenlemenin gerçekleştirilmediği, Bunun üzerine kurum teknisyenleri tarafından hava sirkülasyonunu sağlamak amacıyla kapalı oto parkında bulunan büyük ve güçlü jet fanlar çıkarılarak kompanzasyon panolarının bulunduğu alana takıldığı, cebri havalandırma sağlanmaya çalışıldığı, Kompansazyon panolarının bulunduğu alanın aşırı sıcak olduğu, soğutmaya dair hiçbir ekipmanın bulunmadığı, sıcaklığa bağlı olarak kondansatör ve tristörlerde arızaların meydana geldiği, sıcaklığa bağlı olarak oluşan arızaların arttığı, bu nedenle reaktif bedellerin yansıdığı, sonuç olarak kompanzasyon panolarının bulunduğu odanın fenne uygun olarak yapılmadığı, tüm pano kapaklarının ve jeneratör odalarının kapılarının açık şekildi bırakılmak zorunda kalındığı, acilen alanın soğutulması gerekliliği, durumunun riskli olduğu, soğutma yapılarak acil çözümlerle desteklenmesi gerektiği hakkında teknik rapor düzenlenerek ilgili alanın fotoğraflarının eklendiği ve 02.07.2021 tarih E.3177 yazıları ile İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e bildirildiği, (Ek-19)
Olayın önemini belirten teknik raporun gönderilmesinden on gün sonra kurum teknik binasında bulunan kompanzasyon panolarının bulunduğu mahallin havalandırma ve soğutma sisteminin eksikliklerinden dolayı 12.07.2021 tarihinde saat 15:50 sularında kompanzasyon panolarında aşırı ısınmadan kaynaklı nötr kablolarda erimeler meydana geldiği ve panolarda yangına sebebiyet verdiği, Kurumun teknik ekipleri, tarafından yangına müdahale edildiği, yanan nötr kabloların değiştirildiği, Bu süre zarfında yaklaşık kırk dakika kuruma elektrik verilemediği, Bu durum üzerine İl ... müdürlüğü yetkilileri, ... yetkilileri, müşavir firma yetkilileri ve yüklenici firma yetkilileri kadrolarındaki mühendis ekiplerle birlikte kuruma çağrılmış, yapılan toplantıda kompanzasyon panolarının revize edilmesi ve alanın havalandırma ve soğutmasının sağlanmasına karar verildiği, Yangınla ilgili kurumun tutmuş olduğu tutanağın, … Makine Satış ve Servis A.Ş. ve … Mühendislik A.Ş. üretici firmalarının tutanaklarının, 14.07.2021 tarih 3365 sayılı yazılarıyla ... Hizmetleri Başkanlığı-1 ’ e gönderildiği, (Ek:20)
Kompanzasyon panolarında meydana gelen yangın sebebiyle yaşanan elektrik kesintisinin akabinde ... İl ... müdürlüğü tarafından Elektrik Mühendisleri Odasından (EMO) bilirkişi hizmeti alınarak 06.08.2021 tarihinde EMO tarafından bilirkişi raporu düzenlendiği, Düzenlenen bilirkişi raporunda “Kompanzasyon sisteminin yetersiz kalışında en büyük sebebin havalandırma eksikliği olduğu termal kamera incelenmesi görüntülerine dayanılarak söylenebilir. Halihazırda kurumnin elektrik ana pano bölümünün yeterince iyi havalandırılmamış, özellikle pencereler yeterli görülerek cebri havalandırma yapılmamış olması nedeniyle oluşan yüksek sıcaklıkların, kondansatörlerin yarı iletmen tristör anahtarlama modüllerinin bazılarının, hasar görmesine ya da sıcaklık sebebiyle yanlış anahtarlama yapmalarına neden oldukları bir sebep olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle reaktif enerji cezasına maruz kalışın sebeninin kondansatörlerin ya da şant reaktörlerin tam ihtiyaç anıda hatalı tristörmodülleri sebebiyle devreye gerektiği miktar ve hızda devreye sokulamaması olduğu anlaşılmaktadır. Kompanzasyon panolarının üst tarafındaki küçük fanların pano içi havalandırmada yetersiz kalmış oldukları ve tristör hasarlarını ve hatalarını engelleyemedikleri anlaşılmaktadır.” Denilerek reaktif bedelin oluşmasının kompanzasyon panolarının bulunduğu ortamın havalandırılmaması ve soğutulamamasına bağlandığı, EMO raporunun devamında “Ana elektrik pano odaları bölümünün yetkin bir havalandırma firması desteği alınarak, yapılacak hesaplamalarla tasarlanacak bir sistemle cebri olarak havalandırılması ve bölümün sıcaklığının düşürülmesi öncelikle tavsiye edilir. Sonrasında ve eş zamanlı olarak kompanzasyon panolarındaki tristörmodüllerinin ve kondansatörlerin şönt reaktörlerin tek tek kontrol edilerek hasarlıların saptanıp yenilenmesi önerilir.” denilerek yapılacak düzenlemenin tarif edildiği, (Ek. 21 EMO Bilirkişi Raporu) İlgili rapordaki hususlar belirtilerek oluşan reaktif bedellerin tahsil edilmesinin 20.05.2022 tarih 2481 sayılı yazılarıyla İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e gönderildiği (Ek:22),
Yapılan yazışmalar ve görüşmeler neticesinde ... İl ... müdürlüğü, ... yetkilileri, Müşavir firma yetkilileri ve yüklenici firma yetkililerinin katılımıyla fenne uygun olarak inşa edilmeyen teknik binanın havalandırılması ve soğutulması hususunda karar alındığı, 14.07.2021 tarih 3365 sayılı panolardaki yangını konu eden yazılarına istinaden … TL iş artışı yapılarak havalandırma sisteminin yüklenici firma tarafından uygun hale getirildiği, Yüklenici firma tarafından yapılan müdahale sırasında kompanzasyon panosunun kapatıldığı, havalandırma sistemi yenilenmiş panoların tek tek havalandırma sistemine bağlandığı, Yapılan revizyon sonrasında havalandırma sisteminin tamamlandığı ve kompanzasyon panosunun yüklenici tarafından devreye alındığı, Yapılan revizyon sırasında kompanzasyon panolarının kapalı kaldığı, daha önce defaten bildirilen ve kompanzasyon revizyonu sırasında oluşan reaktif bedellerinin yüklenici firma tarafından karışlanması gerektiğinin, 27.12.2021 tarih 6403 sayılı yazılarıyla ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e yeniden gönderildiği, (Ek-23)
Nihayetinde kompanzasyon panolarının yanması sonucunda kusurlu ve fenne uygun olmayarak yapılan alanın revizyonunun yapıldığı, kompanzasyon panolarının devreye alındığı ve sonrasında herhangi bir reaktif oluşmadığı,
Revizyon tamamlanana kadar oluşan reaktif bedeller için ilgili makamlara. ... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı -1'e, İl ... müdürlüğüne hatta sıralı makamlar atlanarak direk kesin kabulü yapan ... Proje Koordinasyon Birimine 01.06.2022 tarih 2615 sayılı yazılarıyla (Ek-24) ve 01.06.2022 tarih 2617 sayılı yazılarıyla (Ek-25) iki kez üst üste yazılarak oluşan reaktif bedelin tahsil edilmesi gerektiğinin bildirildiği,
... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1 tarafından gönderilen 05/08/2022 tarih ve 1683 sayılı yazı ekinde ... Proje Koordinasyon Biriminin ve ... müşavirlik firmasının yazılarında “faturalara yansıyan reaktif tutarı için … TL bedelin güncel Euro ve Dolar karşılığı tutarın yüklenicinin önceden sunmuş olduğu teminat mektuplarından tedbiren tutulması uygun olacaktır.” şeklinde karar alınmış olduğundan reaktif bedelin yükleniciden tahsiline gidileceğinin düşünüldüğü (Ek-26), Reaktif tutarın teminat mektuplarından çözülerek kurum hesaplarına yasal faiziyle birlikte aktarılmasının talep edildiği 26/08/2022 tarih 13850 sayılı (Ek-27) daha sonra ise 16.09.2022 tarih 4310 sayılı yazının ... İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığı-1’ e gönderilerek kamu alacağının takibinin kurum yönetimimizce yapıldığı, (Ek-28)
Kurum yönetimi tarafından yapılan yazışmalara istinaden kompanzasyon panolarının revize edildiği, revizyon sonrası kompanzasyon panoları için bakım anlaşması yapıldığı, bu tarihten sonra reaktif bedel oluşmadığı, Ayrıca 25/10/2022 tarih 17814 sayılı yazıları (Ek-29) ile tedarikçi elektrik firmasına itirazda bulunulduğu, her tesisat için ayrı ayrı olarak takvim yılına ait en yüksek reaktif bedel tutarları olmak üzere toplamda … TL tutarındaki reaktif bedelinin kurumlarına iade edildiği,
Ayrıca Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK), Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği-Elektrik Mühendisleri Odasının Covid-19 salgını sebebiyle birçok tüketicinin aktif enerji tüketiminin düşmesi ve reaktif enerji tüketiminin sabit kalması veya artması nedeniyle reaktif bedellere maruz kaldığı belirtilerek salgın sebebiyle oluşan bu durumun Kurumları tarafından mücbir sebep olarak değerlendirilmesi ve salgının devam ettiği süre boyunca tüketicilerden reaktif bedel alınmaması hususundaki başvurusuna istinaden 27.07.2020 tarih 52111265-110.049.99 E.33444 sayılı reaktif bedeller konulu yazısında Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem kullanım Yönetmeliğinin mücbir sebepler başlıklı 33 üncü maddesine atıfta bulunularak ( MADDE 33-(1) (Değişik: RG-1/6/2017-30083) Bağlantı, sistem kullanım ve enterkonneksiyon kullanım anlaşmalarının tarafı olan kullanıcılar, anlaşmalar ve bu Yönetmelik kapsamındaki herhangi bir yükümlülüğü elektrik Piyasası lisans Yönetmeliğinin 35 inci maddesinde belirtilen mücbir sebep olayları sonucunda yerine getiremediği takdirde ilgili şebeke işletmecisine başvurur. Bu başvurunun uygun bulunması durumunda mücbir sebep olayının ya da etkilerinin devam ettiği ve yükümlülüğünün yerine getirilmesini engellediği süre boyunca etkilenen yükümlülükler ertelenir veya askıya alınır. (2) Mücbir sebep nedeniyle yükümlülüğünü yerine getiremeyen kullanıcı, mücbir sebebe yol açan koşulları, olayın oluşumunu ve tahmini süresini açıklayan mücbir sebep bildirim raporunu, mücbir sebebin süresi boyunca yükümlülüklerini yerine getirememe durumunu ortadan kaldırmak için aldığı önlemleri ve güncel bilgileri içeren düzenli raporları TEİAŞ veya dağıtım şirketine göndermek zorundadır.) tüketicilerin bağlı bulundukları şebeke işletmecisine mücbir sebep başvurusunda bulunmasının gerektiğinin belirtildiği, ilgili yönetmelik ve EPDK yazısına istinaden reaktif bedellerin iptal edilmesi hususunda bağlı bulundukları şebeke işletmecisine 07/12/2023 tarih ve E-89513307-841.02.17-231029801 sayılı yazıları ile ile başvuru yapıldığı, (Ek-30)
Sonuç olarak; Kurumun … bulunduğu, Kurumun beş bin çalışanıyla günlük yirmi binin üzerinde … hizmeti verdiği, günlük üç yüzün üzerinde … edildiği, … hizmetler sunulurken elektrik faturasına gelen reaktif bedel nedeniyle elektrik faturasının ödenmemesi ve herhangi bir elektrik kesintisinde geri dönüşü mümkün olmayan … sonuçlar doğuracağının aşikar olduğu, Bu nedenlerle gider gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi olarak ülke ve tüm dünyayı etkisi altına alan Covıd-19 pandemisi nedeniyle ülkenin geçirdiği zor dönemde reaktif bedel yansıyan kurumun elektrik faturalarının ödendiği, şubat-mart-nisan aylarında oluşan faturaların yüklenicinin alacağı bulunduğu için mahsup edildiği, kompanzasyon panolarının ... Proje koordinasyon Birimi tarafından iş artışı yapılarak tadil edilmesi sırasında oluşan reaktif bedellerin tahsilinin yapılması içinse defalarca İl ... müdürlüğüne ve İl ... müdürlüğü ... Hizmetleri Başkanlığına resmi yazılar yazıldığı,
Yeni kurum binasının kompanzasyon panolarının havalandırma ve soğutma sisteminin yüklenici tarafından fenne uygun olarak yapılmadığının üretici firma ve Elektrik Mühendisler Odası (EMO) tarafından tutulan raporlardan anlaşıldığı, Kurum tarafından üst makamlarla (... ve İl ... müdürlüğü) yapılan tüm yazışmalara rağmen gerekli düzenlemelerin yapılmadığı, kompanzasyon panolarında meydana gelen yangından sonra kurumun yaptığı yazışmalara istinaden ... tarafından … TL tutarında iş artışı yapılarak kompanzasyon panolarında gerekli revizyonların yüklenici firmaya yaptırıldığı, Bu süreçte oluşan reaktif bedellerin, Covid-19 pandemisinin dünyayı ve ülkemizi etkisine aldığı zor zamanlarda … hizmetinin aksamasına mahal vermemek, … hizmetini kesintiye uğratmamak için ödendiği, tahsili için üst kurumlara gerekli yazıların defaten yazıldığı, Kamu alacağının takibine yönelik yaptıkları yazışmalara istinaden, yüklenicinin kesin teminat mektubundan reaktif bedel tutarı kadar olan kısmın yükleniciye iade edilmeyerek tutulduğu, Kurumun idaresi tarafından daha önce yapılan tüm yazışmalar ve Sayıştay kararı ilgi tutularak 24.10.2023 tarih E.89513307-855-01-227665541 (Ek-31) sayılı yazılarıyla elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedel tutarının icra takibi yapılarak tahsil edilmesinin istenildiği, İcra takibi taleplerine istinaden İl ... müdürlüğü tarafından ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimine (...) 03.11.2023 tarih 95395162-541.03.01.-228416751 sayılı yazıyla (Ek-32) hukuki işlemler başlatılmadan önce son kez gerekli işlemlerin tesis edilmesi hususunda resmi yazıyla bildirildiği, Yapılan yazışmalara istinaden bu kez ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimi tarafından yüklenici firmaya 15 gün süre verilerek sorguya konu olan reaktif bedelin idareye ödenmesinin talep edildiği, yapılan şifai görüşmelerde ödemenin yapılacağı bilgisinin öğrenildiği,
5018 Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Kamu zararının tespiti ve tahsilinde zamanaşımı başlıklı 19. Maddesinde belirtilen “Kamu zararından doğan alacaklarda zamanaşımı süresi, zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla, on yıldır.” hükmü gereğince, iş bu davaya konu reaktif bedellere dair kamu zararının halen tahsil kabiliyeti olan ve 10 yıllık zamanaşımı dolmamış bir alacak olduğu, Ayrıca zaten Borçlar Kanunu gereği sözleşmesel alacaklarda zamanaşımı süresinin de yine 10 yıl olduğu (Borçlar Kanunu madde 146), Bu nedenle kamu zararı olarak belirtilen meblağın, alacağı tahsile yetkili ... İl ... müdürlüğü Hukuk Birimi tarafından ... Anadolu 5. İcra Dairesi’nin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş aleyhine 25/12/2023 tarihinde icra takibine konulduğu,
Malum olunduğu üzere yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş halen aktif olarak ticari faaliyetine devam etmekle birlikte Türkiye’nin en büyük inşaat şirketleri arasında olduğundan, icra takibi neticesinde alacağın tahsil kabiliyetinin de olduğu, Kamu alacağının tahsiline yönelik tüm işlemlerin yapılmış olup, tahsilat yapılana kadar Kurum idaresi tarafından takip edileceği,
Sayıştay Temyiz Kurulunun 30.04.2013 tutanak tarihli 2008/37061 dosya numaralı ve 12.01.2016 tutanak tarihli 2013/39896 dosya numaralı emsal kararlarında, özetle "henüz zamanaşımına uğramamış ve tahsil imkanı olan meblağın kamu zararı oluşturması 5018 sayılı Kanunun 7nci maddesiyle uyuşmamaktadır. Dolayısıyla henüz zamanaşımına uğramamış meblağ için tazmin hükmü verilmesi mümkün değildir" şeklindeki içtihat gereği huzurdaki dava dosyasında belirtilen kamu zararı, henüz zamanaşımı dolmamış ve tahsil kabiliyeti de olan bir meblağ olduğundan, iş bu temyiz gerekçelerinin kabulü ile Sayıştay 5. Dairesince verilen kararın kaldırılmasının Kuruldan arz ve talep edildiği belirtilmiştir.
(Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere) Başsavcılık Mütalaasında:
… Bakanlığına Bağlı … İşletmelerinin 2020 yılı hesabının 5. Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 147 sayılı ek ilamın 1. maddesinde yer alan tazmin hükmünü temyiz eden sorumlunun ilgi yazı ekinde gönderilen temyiz dilekçesinin incelendiği,
147 sayılı ek ilamın 1. maddesinde; ... Kurumunda elektrik kompanzasyon sistemlerinin periyodik bakım onarımlarının yapılmaması dolayısıyla Kurumun elektrik faturalarına tahakkuk ettirilen reaktif cezaların ödenmesi ve yapım işi aksaklıklarından kaynaklanan reaktif ceza bedellerinin yüklenici firmadan tahsilinin sağlanmaması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak tespit edilen kamu zararının, müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine karar verildiğinin görüldüğü,
Kurum yapım işinin yüklenici firma tarafından da imzalanarak onaylanan geçici kabul tutanağının "Harmonik Filtre Kompanzasyon Sistemi" başlıklı maddesinin birinci fıkrasında; "Kompanzasyon sistemi proje ve şartnamesine uygun olarak tesis edilmiş olacak ve reaktif güç takibi geçici kabul ile kesin kabul arasında yüklenici sorumluluğundadır." denilmekte olup maddenin ikinci fıkrasında "Reaktif gücün cezalı duruma düşmüş olması durumunda düzeltilmesi yüklenici tarafından yapılacaktır. " denildiği,
... Kurumunun ana yerleşkesinin kompanzasyon panolarının fen ve sanat kurallarına uygun şekilde yapılmaması sebebiyle İdarenin elektrik faturalarına yansıyan reaktif bedellerin İdarece ödendiği,
Kurum binasının Avrupa Yatırım Bankası'ndan sağlanan kredi ile finanse edilmiş olduğu, ihalesinin Dünya Bankası satın alma usullerine göre yapıldığı, Sözleşmenin tarafının ... Proje Koordinasyon Birimi olduğu, Kurumun kabulünde yetkili birimin ise İl ... müdürlüğü olduğu,
Savunmada; kurum yönetimi tarafından 19.03.2020 tarihinden itibaren İl ... müdürlüğüne, ... Proje Koordinasyon Birimine ve Müşavir firmaya belirli aralıklarla defalarca yazılan resmi yazılar ile kompanzasyon sisteminde tespit edilen eksiklikler ve reaktif bedellerin tahsil edilmesi hususunda bilgi verildiği, kurumun … bulunduğu, beş bin çalışanıyla günlük yirmi binin üzerinde … hizmetler sunulurken elektrik faturasına gelen reaktif bedel nedeniyle elektrik faturasının ödenmemesi ve herhangi bir elektrik kesintisinin geri dönüşü mümkün olmayan … sonuçlar doğuracağı, bu nedenlerle ülkemizi ve tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi nedeniyle ülkemizin geçirdiği zor dönemde reaktif bedel yansıyan elektrik faturalarının ödendiği, ayrıca tedarikçi elektrik firmasına itirazda bulunulduğu, her tesisat için ayrı ayrı olarak takvim yılına ait en yüksek reaktif bedel tutarları olmak üzere toplamda … TL tutarındaki reaktif bedelin kurumlarına iade edildiğinin ifade edildiği,
Yine savunmadan; kurum yönetiminin icra takibi talebine istinaden alacağı tahsile yetkili ... İl ... müdürlüğü Hukuk Birimi tarafından ... Anadolu 5. İcra Dairesinin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş. aleyhine 25/12/2023 tarihinde icra takibine konulduğunun anlaşıldığı,
Yukarıda belirtilen açıklamalar dikkate alındığında; kamu alacağının takibinin kurum yönetimince ciddi bir şekilde yapıldığı ve kurum yönetiminin üzerine düşen görevi yerine getirdiği, henüz zamanaşımına uğramayan söz konusu kamu alacağının tahsil kabiliyetinin olduğunun değerlendirildiği, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasının uygun olacağının düşünüldüğü, belirtilmektedir.
Yukarıda adı geçen sorumlular tarafından gönderilen ek temyiz dilekçesinde özetle;
Kurum İdaresi tarafından kamu alacaklarının tahsili ile ilgili 24.10.2024 tarih ve E-89513307-855.01-227665541 sayılı yazı ile yüklenici firmadan alacakların tahsil edilmesi için icra takibi yapılması veya alacak davası açılarak hukuki sürecin başlatılması konusunda ... İl ... müdürlüğüne yazılan yazıya istinaden, ... Anadolu 5. İcra Dairesinin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici firma aleyhine yürütülen icra takibi neticesinde yüklenici firma ... İnşaat ve Ticaret A.Ş.’den … TL alacak tahsilatının yapıldığı, tahsilat makbuzunun ekte sunulduğu, belirtilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
Duruşma talebinde bulunan sorumlular ... (…) ve ... (İdari ve Mali İşler Müdürü)’e usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
147 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile, ... Kurumunda elektrik kompanzasyon sistemlerinin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmaması dolayısıyla Kurumun elektrik faturalarına tahakkuk ettirilen reaktif cezaların ödenmesi ve yapım işi aksaklıklarından kaynaklanan reaktif ceza bedellerinin yüklenici firmadan tahsilinin sağlanmaması suretiyle ... TL’lik kamu zararının tazminine karar verilmiştir.
Somut olay:
... Kurumunun ana binasının poliklinik binası, idari hizmet binası, … alanı ve bağlantılı otopark mahalleri 18.03.2019 tarihli geçici işgal tutanağı ile İdarece teslim alınmıştır.
Söz konusu kurum yapım işinin yüklenici firma tarafından da imzalanarak onaylanan geçici kabul tutanağının “Harmonik Filtre Kompansasyon Sistemi” başlıklı maddesinin birinci fıkrasında; “Kompanzasyon sistemi proje ve şartnamesine uygun olarak tesis edilmiş olacak ve reaktif güç takibi geçici kabul ile kesin kabul arasında yüklenici sorumluluğundadır.”, maddenin ikinci fıkrasında “Reaktif gücün cezalı duruma düşmüş olması durumunda düzeltilmesi yüklenici tarafından yapılacaktır.” denilmiştir.
2020 yılının Şubat, Mart ve Nisan aylarının faturalarında reaktif bedelleri oluşmuş ve bu tutarlar yüklenicinin alacağından mahsup edilmiştir. Sonraki faturalarda oluşan reaktif bedelleri ise kurum tarafından ödenmiştir.
Kurumca, 19.03.2020 tarihinden itibaren belirli aralıklarla İl ... müdürlüğüne ve yapım sözleşmesinin tarafı olan ... Valiliği ... Proje Koordinasyon Birimine yazılan yazılarla, reaktif bedel tahakkukları hakkında bilgi verilmiş ve söz konusu bedellerin yüklenici firma tarafından karşılanması gerektiği ifade edilmiş, ilaveten; kurumdaki elektrik tesisatı eksikliklerinin giderilmesi talep edilmiştir.
12.07.2021 tarihinde kompanzasyon panolarının kablolarında yangın meydana gelmiş, İl ... müdürlüğü tarafından Elektrik Mühendisleri Odasından bilirkişilik hizmeti alınmış ve 06.08.2021 tarihli bilirkişi raporundaki “Uzmanlık Görüşü” yazısında; kompanzasyon sisteminin yetersiz kalışında en büyük sebebin havalandırma eksikliği olduğunun termal kamera incelemesi görüntülerine dayanılarak söylenebileceği, elektrik ana pano bölümünün yeterince iyi havalandırılmaması ve cebri havalandırma yapılmaması sebebiyle oluşan yüksek sıcaklıkların kondansatörlere ve yarı iletken tristör anahtarlama modüllerine zarar vermiş olabileceği, panoların üst taraflarındaki küçük fanların pano içi havalandırmada yetersiz kaldıkları ve tristör hasarlarını engelleyemediklerinin anlaşıldığı, pano odalarındaki sıcaklığın 35-36 dereceleri geçmesinin uygun olmadığı halde pano içi sıcaklıkların 50 derecelere ulaşabildiği, kompanzasyon sisteminin ortama uygun şekilde tasarlanarak cebri olarak havalandırılması ve sıcaklığın düşürülmesinin tavsiye edildiği, ayrıca hasarlı parçaların yenilenmesinin ve sistemin kurumun güncel yük şartlarına uyum yönünden revize edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
29.12.2021 tarihli iş artış onayında; kurumun 27.07.2021 tarih ve 1604 sayılı panolardaki yangını konu edinen yazısı üzerine; teknik merkeze iklimlendirme sistemlerinin yapılması gerektiği, söz konusu imalatların sözleşme eki onaylı projede bulunmadığı, bu kapsamda kompanzasyon panosu, jeneratör ve pano güç dengelemesi ve monte edilerek çalışır hale getirilmesi işleri için güncel piyasa ve kurum pozlarına uygun yeni birim fiyatlar belirlendiği, azalan ve artan işler için toplam … TL tutarında iş artışı yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Temyize konu edilen 07.11.2023 tarih ve 147 sayılı Ek İlam’ın 1’inci maddesi ile; ... Kurumunda elektrik kompanzasyon sistemlerinin periyodik bakım onarımlarının yapılmaması dolayısıyla Kurumun elektrik faturalarına tahakkuk ettirilen reaktif cezaların ödenmesi ve yapım işi aksaklıklarından kaynaklanan reaktif ceza bedellerinin yüklenici firmadan tahsilinin sağlanmaması suretiyle oluşan ... TL’lik kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmiştir.
Temyiz dilekçelerinde; Kamu zararı olarak belirtilen meblağın, alacağı tahsile yetkili ... İl ... müdürlüğü Hukuk Birimi tarafından ... Anadolu 5. İcra Dairesi’nin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş aleyhine 25/12/2023 tarihinde icra takibine konulduğu, Sayıştay Temyiz Kurulunun 30.04.2013 tutanak tarihli 2008/37061 dosya numaralı ve 12.01.2016 tutanak tarihli 2013/39896 dosya numaralı emsal kararlarında, özetle "henüz zamanaşımına uğramamış ve tahsil imkanı olan meblağın kamu zararı oluşturması 5018 sayılı Kanunun 71’nci maddesiyle uyuşmamaktadır. Dolayısıyla henüz zamanaşımına uğramamış meblağ için tazmin hükmü verilmesi mümkün değildir" şeklindeki içtihat gereği huzurdaki dava dosyasında belirtilen kamu zararı, henüz zamanaşımı dolmamış ve tahsil kabiliyeti de olan bir meblağ olduğundan, temyiz gerekçelerinin kabulü ile Sayıştay 5. Dairesince verilen kararın kaldırılmasının talep edildiği, ayrıca ek olarak sunulan dilekçelerde; söz konusu icra takibi sonrası ilgili firmadan … TL alacak tahsilatı yapıldığı, İlave olarak; 25/10/2022 tarih 17814 sayılı yazı ile tedarikçi elektrik firmasına itirazda bulunulduğu, her tesisat için ayrı ayrı olarak takvim yılına ait en yüksek reaktif bedel tutarları olmak üzere toplamda … TL tutarındaki reaktif bedelin kuruma iade edildiği belirtilmiştir.
Mevzuat:
19.10.2006 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının (g) bendinde:
“Kamu zararının belirlenmesinde;
…
g) Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi,
…
esas alınır.”
Aynı Yönetmelik’in “Kamu zararının oluştuğu tarih” başlıklı 17’nci maddesinde; “Kamu zararı;
…
ç) İş yaptırılmadan, mal veya hizmet alınmadan ya da mevzuatında öngörülmediği halde yapılan yersiz ödemelerde, ödemenin yapıldığı tarihte,
d) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması hallerinde, söz konusu işlemin zaman aşımına uğradığı tarihte,
oluşmuş kabul edilir.
…” denilmiştir.
Temyiz dilekçelerinde; Sayıştay Temyiz Kurulunun 30.04.2013 tutanak tarihli 2008/37061 dosya numaralı ve 12.01.2016 tutanak tarihli 2013/39896 dosya numaralı kararlarına atıfta bulunularak, henüz zamanaşımı dolmamış ve tahsil kabiliyeti de olan bir meblağ olduğundan kamu zararının oluşmadığından bahsedilmiş olsa da; ilamda hükmedilen kamu zararının meydana geldiği olay; reaktif bedelin oluşmasına ilişkin süreç ve bunun sonunda reaktif bedelin ödenmesidir. Arızalı sistemin onarımının yapılması sağlanmayarak, yukarıda yer verilen Yönetmelik’in “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin (g) bendinde de belirtilen, olması gerekenden fazla bir gidere yani kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Söz konusu reaktif bedel ödenmiş ve başka bir sürenin geçmesine gerek kalmadan kamu zararı oluşmuştur. Olayda zamanaşımına tabi olan husus varsa bu; ödenen reaktif bedelin Yönetmelik hükümleri gereğince, ilgililerden takip ve tahsiline ilişkin işlemlerdir. Yönetmelik’te bahsedildiği gibi; idare gelirlerinden olan kamu zararından doğan alacaklar ancak zamanaşımına uğradıklarında kamu zararı meydana gelir. İlamda kamu zararının meydana geldiği olay olarak işaret edilen konu, kamu zararından doğan alacakla ilgili işlemlerin hatalı veya eksik yapılması olsaydı, dilekçede bahsedildiği gibi zamanaşımı gerçekleşmediğinden kamu zararından bahsedilemezdi. Fakat açıklandığı gibi reaktif giderin ödenmesi ile daha sonra bu giderle ilgili kamu zararından doğan alacakla ilgili işlem birbirinden ayrı iki farklı işlemdir ve İlam’da kamu zararına esas tutulan işlem ilkidir. Dolayısıyla, idare alacağının zamanaşımı gerçekleşmediği için kamu zararının oluşmadığı iddiasının kabulü mümkün değildir.
Yönetmelik’in “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin (g) bendinde; Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesinin, kamu zararının belirlenmesinde esas alınacağı belirtilmiştir. Sorgu konusu edilen olayda da, gerekli tedbirler alınmış olsaydı meydana gelmeyecek bir giderin oluşmasına ve ödenmesine neden olunarak kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Oluşan kamu zararıyla ilgili iki tür tahsilat bildirilmiştir. Birincisi, 25/10/2022 tarih 17814 sayılı yazı ile tedarikçi elektrik firmasına itirazda bulunulmuş, her tesisat için ayrı ayrı olarak takvim yılına ait en yüksek reaktif bedel tutarları olmak üzere toplamda … TL tutarındaki reaktif bedelin kuruma iade edildiği belirtilmiştir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 31.12.2015 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan ve 5999-3 sayılı “Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar” ın 13’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında “.... Ancak kullanıcıya ait kompanzasyon tesisinde arıza sonucu oluşan ihlalin yılda (takvim yılı) bir kez olması halinde reaktif enerji bedeli faturalamada dikkate alınmaz.” denildiği için, İdare tarafından yazı ile müracaat edilerek her bir sayaca ait takvim yılı içindeki en yüksek reaktif bedelin dağıtım şirketinden iadesinin talep edilmesi uygun olmuştur. Fakat dilekçe ekindeki belgelerde sadece ilgili yazı ve ekinde iptali istenen faturalara yer verildiği, ilam maddesindeki kamu zararı tablosunda sadece “yeni bina” aboneliğine ilişkin faturalara yer verilmesine rağmen yazı ekindeki faturaların farklı birimleri kapsadığı ve tahsilata ilişkin belge konulmadığı görülmüştür. Kurum görevlileri ile yapılan görüşmeler ve sunulan belgelerin incelenmesi sonucunda; 2021 yılına ilişkin İlam maddesinde yer verilen kamu zararı tablosundaki ödeme emri belgelerine ekli faturalardan sadece 76253 numaralı ödeme emri belgesine bağlı 31.08.2021 tarihli fatura ile yapılan … TL reaktif bedel ödemesinin 14.03.2023 tarih ve 0134900010024806 işlem referans numaralı dekont ile tahsilatının yapıldığı anlaşılmıştır. Gerçekleştirilen tahsilat konusunda Kurulca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.
İkinci olarak ise; alacağı tahsile yetkili ... İl ... müdürlüğü Hukuk Birimi tarafından ... Anadolu 5. İcra Dairesi’nin 2023/36210 Esas numaralı dosyası üzerinden yüklenici ... İnşaat ve Ticaret A.Ş aleyhine 25/12/2023 tarihinde icra takibine konulduğu, ek dilekçe ile; yapılan bu icra takibi sonrası ilgili firmadan … TL alacak tahsilatının yapıldığı bildirilmiş ve işlemle ilgili 18.03.2024 tarihli EFT dekontu sunulmuştur. Yükleniciden yapılan ve eki belgelerden 2020 ve 2021 yılına ilişkin İlamlarda belirtilen kamu zararlarını ilgilendiren bu tahsilatın ilamın infazı mahiyetinde olduğu anlaşıldığından, bu hususta Kurulca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle temyize konu 147 sayılı Ek İlam’ın 1’inci maddesi hükmünün mevzuata uygun verildiği anlaşıldığından, hükmün TASDİKİNE, oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda Karar Düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 05.11.2025 tarih ve 58603 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.