SayıştaySayıştay Daire Kararı10955
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareGenel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Daire1
İlam No74
Madde No14
Yılı2023
Koruyucu Giyim Malzemesi
… Bakanlığı … Başkanlığındaki tüm personele koruyucu giyim malzemesi verilmiştir.
Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında imzalanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin 7’nci bölümünde yer alan Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin “Koruyucu giyim malzemesi” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların şantiye, atölye, laboratuvar, yeraltı ve açık arazi şartlarında görev yapan personeline hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir. Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar ilgili kurum ve kuruluşlar ile bu hizmet kolunda yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir.” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm uyarınca, şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapan personele hizmetin gereği olarak görev esnasında giymesi için ayni olarak koruyucu giyim malzemesi verilmesi gerekmektedir.
Bu hüküm doğrultusunda, personele … yılında verilecek koruyucu giyim malzemesi hakkında Bakanlık ve yetkili sendika temsilcileri tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan Usul ve Esaslar’ın;
2’nci maddesinde,
“Bu Usul ve Esaslarda yer alan hükümler … Bakanlığında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/A ve 4/B (375 sayılı KHK’nın Ek 6, 6306 sayılı Kanunun 8. ve 644 sayılı KHK’nın 36/A) maddeleri kapsamında görev yapan memur ve sözleşmeli personeller hakkında uygulanır. Kadroları … Bakanlığında bulunmayan personel bu kapsama dahil değildir.”,
3’üncü maddesinde,
“25.08.2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin yedinci bölümünde yer alan Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Hakların 6‘ncı maddesinde belirtildiği üzere; Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların (… Bakanlığının) şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapan personeline hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir.
Bu kapsamda koruyucu giyim malzemesi verilirken bu usul ve esasların 2 nci maddesinde belirtilen personel esas alınır ve personelin hizmet sınıfına bakılmaksızın ekli listede (ek-1) sayılan unvanlarda görev yapan ve bahsi geçen iş ve işlemleri fiilen yapan personele … yılı için koruyucu giyim malzemesi verilir. Aday memur olarak atananlar memurlar gibi değerlendirilir.
… yılında koruyucu giyim malzemesi verilecek personelin tespiti;
… Bakanlığı merkez teşkilatında görev yapan personelden koruyucu giyim malzemesi verilecek personelin listesi harcama birimleri tarafından yetkili sendika temsilcisinin de üye olarak bulunduğu komisyon tarafından belirlenir ve birimin harcama yetkilisince onaylanarak malzeme alımını yapacak birime (Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı’na) gönderilir.
…
Malzeme alımını yapacak birim (Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı) merkez ve taşra teşkilatı birimlerinden topladığı harcama yetkilisi onaylı personel listesini Üst Yönetici uygun görüşüne istinaden Bakan onayına sunar ve onaydan sonra … yılında koruyucu giyim malzemesi verilecek personel listesi tespit edilmiş olur.
...”,
4’üncü maddesinde,
“… Yılı koruyucu giyim malzemesi; … Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatı birimleri için Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından temin edilir ve ilgili personellere dağıtılmak üzere harcama yetkililerinden alınan onaylar ile oluşturulan listeler dikkate alınarak birimlerine gönderilir, birimleri tarafından da personele ayni olarak teslim edilir.” şeklinde düzenlemelere yer verilmiştir.
Söz konusu düzenlemeler doğrultusunda birimler itibariyle listeler hazırlanmış ve Bakanlık merkez ve taşra birimlerinde görev yapan tüm personele verilecek koruyucu giyim malzemesinin alımı için … tarihinde Bakanlık Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı (DHDB) tarafından ihale yapılmış ve … tarihinde yüklenici … Limited Şirketi ile sözleşme yapılmıştır. Bu ihale kapsamında satın alınan koruyucu giyim malzemesi Bakanlık … Başkanlığındaki personele verilmiştir.
Sorguda, … Başkanlığındaki personelin şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapmadıkları, bu nedenle kendilerine koruyucu giyim malzemesi verilemeyeceği belirtilmiş ise de; yapılan savunmalardan ve sunulan belgelerden sorgudaki ahiz listesinde yer alan personelin arazi şartlarında fiilen görev yaptıkları anlaşılmıştır.
Bu itibarla, açık arazi şartlarında fiilen görev yapan personele öngörülen koruyucu giyim malzemesi verilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığından sorguda kamu zararı olduğu iddiası ile hesaplanan … TL için ilişilecek husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, (Üye … ve Üye …’ün karşı oyu ile) oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy Gerekçesi:
Üye …’nün karşı oy gerekçesi:
Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında imzalanan 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme hükümleri gereği şantiye, atölye, laboratuvar, yeraltı ve açık arazi şartlarında görevli personele verilmesi gereken koruyucu giyim malzemelerinin, bu ayrım gözetilmeksizin Bakanlık merkez teşkilatındaki tüm personele verildiği anlaşılmaktadır.
Söz konusu Toplu Sözleşme’nin 7’nci bölümünde yer alan Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin 6’ncı maddesinde;
“Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların şantiye, atölye, laboratuvar, yeraltı ve açık arazi şartlarında görev yapan personeline hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir. Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar ilgili kurum ve kuruluşlar ile bu hizmet kolunda yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir.” denilmektedir.
Bu hüküm doğrultusunda Bakanlık ve sendika temsilcileri tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan Usul ve Esaslar’ın 3’üncü maddesinde de şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapan personele hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesinin ayni olarak verileceği, koruyucu giyim malzemesi verilirken Usul ve Esaslar’ın 2’nci maddesinde belirtilen personelin esas alınacağı ve personelin hizmet sınıfına bakılmaksızın listede sayılan unvanlarda görev yapan ve bahsi geçen iş ve işlemleri fiilen yapan personele … yılı için koruyucu giyim malzemesi verileceği, listenin harcama birimleri tarafından yetkili sendika temsilcisinin de üye olarak bulunduğu komisyon tarafından belirleneceği ve birimin harcama yetkilisince onaylanarak malzeme alımını yapacak birime (Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığına) gönderileceği, merkez ve taşra teşkilatı birimlerinden toplanan harcama yetkilisi onaylı personel listesinin Üst Yönetici uygun görüşüne istinaden onaya sunulacağı ve onaydan sonra … yılında koruyucu giyim malzemesi verilecek personel listesinin tespit edilmiş olacağı ifade edilmiştir. Dosyadaki belgeler ve savunmalar incelendiğinde giyim malzemesi verilecek personelin söz konusu Usul ve Esaslar’da belirtilen prosedüre uygun belirlendiği gerekli Olur’un alındığı, sağlık ve diğer nedenlerle göreve uygun olmayan personel ile acil ve zorunlu durumlarda göreve gidemeyeceğini belirten personele koruyucu giyim malzemesi verilmediği, verilen giyim malzemelerinin ihale yöntemiyle temin edildiği yapılan sözleşmeye istinaden de listede yer alan personele teslim tutanağı ile dağıtıldığı anlaşılmaktadır.
Bu aşamaya kadar prosedüre dair mevzuata aykırı bir uygulama tespit edilmemekle birlikte denetim ekibi ile idare arasındaki ihtilafın koruyucu giyim malzemesinin şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında fiilen görev yapan personele verilmesi gerektiği noktasında doğduğu anlaşılmaktadır. Sorumlular 1 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri gereği açık arazide görevlerinin olduğunu deprem, sel ve kıyı taşkını gibi doğal afetler ile çevre kirliliği sonucu meydana gelen tehlikelerin azaltılması ve sonrasında yapılacak her türlü işlem konusunda ayrım gözetmeksizin vardiyalı olacak şekilde bütün personelin çalışmaya ve müdahaleye hazır bulunmaları gerektiğini, doğal afet veya çevre felaketinin ne zaman çıkacağının bilinmemesi nedeniyle her an müdahaleye hazırlıklı olmak adına açık arazide fiilen göreve başlamadan önce giyim malzemelerinin temin edilip personele dağıtılması gerektiğini ifade etmekte ancak denetim ekibi de sözleşme ve esaslardaki “açık arazi şartlarında görev yapan personel” düzenlemesinden hareketle, koruyucu giyim malzemelerinin, ihtiyaç duyulduğunda kullanılmak üzere ihtiyaten önceden temin edilip personelde bulundurulması amacıyla değil, sadece açık arazide fiilen görev yapılması durumunda görev esnasında giyilmesi için fiilen görev yapan personele verilmesi gerektiğini iddia etmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde kamu zararının belirlenmesinde; alınan malın karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, mal alınmadan ödeme yapılması, malın rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması hususlarının esas alınması gerektiği ifade edilmiştir. Oysa söz konusu giyim malzemeleri için belirlenen tutardan fazla ödeme yapıldığına, mal alınmadan ödeme yapıldığına, malın rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alındığına dair bir tespit bulunmamakta, mevzuatında öngörülmekle birlikte ödeme yapılması hususunda yoruma açık, tereddütlü bir uygulama bulunduğu anlaşılmaktadır.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu gereği Sayıştay daireleri tarafından yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedildiği gibi bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine de karar verilebilmektedir.
Toplu sözleşme gereği ülke genelinde birçok kurumda personele koruyucu giyim malzemesi verildiği, bu nedenle konuya geçmiş yıllar Sayıştay Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporlarında yer verildiği, ancak Sayıştay yargı raporlarında sınırlı olarak yer verildiği de görülmektedir. Bilindiği gibi Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu Sayıştay tarafından parlamentoya sunulmaktadır. Oysa ihtilafın kaynağı parlamentonun düzenleyebileceği bir kanun değil, taraflar arasında akdedilmiş toplu sözleşmedir. 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin 3’üncü maddesinde sözleşmede ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının görevli ve yetkili olduğu belirtilmiştir.
Bu çerçevede ülke genelinde tereddüdün giderilmesi için konunun öncelikle toplu sözleşmede tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye yetkili kılınmış olan, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına yazılması uygun olur. Bu yazışma sonrasında çıkacak sonuca göre, her kurumun ve kurum personelinin fiili durumuna göre konunun Sayıştay yargısınca hükme bağlanmasına engel bir durum da bulunmamaktadır. Yazışma sonrası oluşacak duruma göre hüküm vermek için konunun bu aşamada hükümdışı bırakılması uygun olur.
Üye …’ün karşı oy gerekçesi:
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin 7’nci bölümünde yer alan Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin “Koruyucu giyim malzemesi” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların şantiye, atölye, laboratuvar, yeraltı ve açık arazi şartlarında görev yapan personeline hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir. Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar ilgili kurum ve kuruluşlar ile bu hizmet kolunda yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir.” denilmektedir.
Bu hüküm doğrultusunda Bakanlık ve yetkili sendika temsilcileri tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan Usul ve Esaslar’da da şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapan personele hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesinin ayni olarak verileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre koruyucu giyim malzemesinin ayni olarak verilmesi gerekmektedir. Ancak uygulamada koruyucu giyim malzemesi ayni olarak değil elektronik giyim kartı şeklinde verilmiştir. Söz konusu koruyucu giyim malzemesinin mevzuata aykırı olarak elektronik giyim kartı şeklinde verilmesi sonucu kamu zararı oluşmuştur. Bu nedenle, söz konusu alım için yükleniciye ödenen bedelin tamamı için tazmin hükmü verilmesi gerekir.
… Bakanlığı … Başkanlığındaki tüm personele koruyucu giyim malzemesi verilmiştir.
Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında imzalanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin 7’nci bölümünde yer alan Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin “Koruyucu giyim malzemesi” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların şantiye, atölye, laboratuvar, yeraltı ve açık arazi şartlarında görev yapan personeline hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir. Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar ilgili kurum ve kuruluşlar ile bu hizmet kolunda yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir.” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm uyarınca, şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapan personele hizmetin gereği olarak görev esnasında giymesi için ayni olarak koruyucu giyim malzemesi verilmesi gerekmektedir.
Bu hüküm doğrultusunda, personele … yılında verilecek koruyucu giyim malzemesi hakkında Bakanlık ve yetkili sendika temsilcileri tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan Usul ve Esaslar’ın;
2’nci maddesinde,
“Bu Usul ve Esaslarda yer alan hükümler … Bakanlığında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/A ve 4/B (375 sayılı KHK’nın Ek 6, 6306 sayılı Kanunun 8. ve 644 sayılı KHK’nın 36/A) maddeleri kapsamında görev yapan memur ve sözleşmeli personeller hakkında uygulanır. Kadroları … Bakanlığında bulunmayan personel bu kapsama dahil değildir.”,
3’üncü maddesinde,
“25.08.2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin yedinci bölümünde yer alan Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Hakların 6‘ncı maddesinde belirtildiği üzere; Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların (… Bakanlığının) şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapan personeline hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir.
Bu kapsamda koruyucu giyim malzemesi verilirken bu usul ve esasların 2 nci maddesinde belirtilen personel esas alınır ve personelin hizmet sınıfına bakılmaksızın ekli listede (ek-1) sayılan unvanlarda görev yapan ve bahsi geçen iş ve işlemleri fiilen yapan personele … yılı için koruyucu giyim malzemesi verilir. Aday memur olarak atananlar memurlar gibi değerlendirilir.
… yılında koruyucu giyim malzemesi verilecek personelin tespiti;
… Bakanlığı merkez teşkilatında görev yapan personelden koruyucu giyim malzemesi verilecek personelin listesi harcama birimleri tarafından yetkili sendika temsilcisinin de üye olarak bulunduğu komisyon tarafından belirlenir ve birimin harcama yetkilisince onaylanarak malzeme alımını yapacak birime (Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı’na) gönderilir.
…
Malzeme alımını yapacak birim (Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı) merkez ve taşra teşkilatı birimlerinden topladığı harcama yetkilisi onaylı personel listesini Üst Yönetici uygun görüşüne istinaden Bakan onayına sunar ve onaydan sonra … yılında koruyucu giyim malzemesi verilecek personel listesi tespit edilmiş olur.
...”,
4’üncü maddesinde,
“… Yılı koruyucu giyim malzemesi; … Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatı birimleri için Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından temin edilir ve ilgili personellere dağıtılmak üzere harcama yetkililerinden alınan onaylar ile oluşturulan listeler dikkate alınarak birimlerine gönderilir, birimleri tarafından da personele ayni olarak teslim edilir.” şeklinde düzenlemelere yer verilmiştir.
Söz konusu düzenlemeler doğrultusunda birimler itibariyle listeler hazırlanmış ve Bakanlık merkez ve taşra birimlerinde görev yapan tüm personele verilecek koruyucu giyim malzemesinin alımı için … tarihinde Bakanlık Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı (DHDB) tarafından ihale yapılmış ve … tarihinde yüklenici … Limited Şirketi ile sözleşme yapılmıştır. Bu ihale kapsamında satın alınan koruyucu giyim malzemesi Bakanlık … Başkanlığındaki personele verilmiştir.
Sorguda, … Başkanlığındaki personelin şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapmadıkları, bu nedenle kendilerine koruyucu giyim malzemesi verilemeyeceği belirtilmiş ise de; yapılan savunmalardan ve sunulan belgelerden sorgudaki ahiz listesinde yer alan personelin arazi şartlarında fiilen görev yaptıkları anlaşılmıştır.
Bu itibarla, açık arazi şartlarında fiilen görev yapan personele öngörülen koruyucu giyim malzemesi verilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığından sorguda kamu zararı olduğu iddiası ile hesaplanan … TL için ilişilecek husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, (Üye … ve Üye …’ün karşı oyu ile) oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy Gerekçesi:
Üye …’nün karşı oy gerekçesi:
Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında imzalanan 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme hükümleri gereği şantiye, atölye, laboratuvar, yeraltı ve açık arazi şartlarında görevli personele verilmesi gereken koruyucu giyim malzemelerinin, bu ayrım gözetilmeksizin Bakanlık merkez teşkilatındaki tüm personele verildiği anlaşılmaktadır.
Söz konusu Toplu Sözleşme’nin 7’nci bölümünde yer alan Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin 6’ncı maddesinde;
“Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların şantiye, atölye, laboratuvar, yeraltı ve açık arazi şartlarında görev yapan personeline hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir. Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar ilgili kurum ve kuruluşlar ile bu hizmet kolunda yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir.” denilmektedir.
Bu hüküm doğrultusunda Bakanlık ve sendika temsilcileri tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan Usul ve Esaslar’ın 3’üncü maddesinde de şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapan personele hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesinin ayni olarak verileceği, koruyucu giyim malzemesi verilirken Usul ve Esaslar’ın 2’nci maddesinde belirtilen personelin esas alınacağı ve personelin hizmet sınıfına bakılmaksızın listede sayılan unvanlarda görev yapan ve bahsi geçen iş ve işlemleri fiilen yapan personele … yılı için koruyucu giyim malzemesi verileceği, listenin harcama birimleri tarafından yetkili sendika temsilcisinin de üye olarak bulunduğu komisyon tarafından belirleneceği ve birimin harcama yetkilisince onaylanarak malzeme alımını yapacak birime (Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığına) gönderileceği, merkez ve taşra teşkilatı birimlerinden toplanan harcama yetkilisi onaylı personel listesinin Üst Yönetici uygun görüşüne istinaden onaya sunulacağı ve onaydan sonra … yılında koruyucu giyim malzemesi verilecek personel listesinin tespit edilmiş olacağı ifade edilmiştir. Dosyadaki belgeler ve savunmalar incelendiğinde giyim malzemesi verilecek personelin söz konusu Usul ve Esaslar’da belirtilen prosedüre uygun belirlendiği gerekli Olur’un alındığı, sağlık ve diğer nedenlerle göreve uygun olmayan personel ile acil ve zorunlu durumlarda göreve gidemeyeceğini belirten personele koruyucu giyim malzemesi verilmediği, verilen giyim malzemelerinin ihale yöntemiyle temin edildiği yapılan sözleşmeye istinaden de listede yer alan personele teslim tutanağı ile dağıtıldığı anlaşılmaktadır.
Bu aşamaya kadar prosedüre dair mevzuata aykırı bir uygulama tespit edilmemekle birlikte denetim ekibi ile idare arasındaki ihtilafın koruyucu giyim malzemesinin şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında fiilen görev yapan personele verilmesi gerektiği noktasında doğduğu anlaşılmaktadır. Sorumlular 1 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri gereği açık arazide görevlerinin olduğunu deprem, sel ve kıyı taşkını gibi doğal afetler ile çevre kirliliği sonucu meydana gelen tehlikelerin azaltılması ve sonrasında yapılacak her türlü işlem konusunda ayrım gözetmeksizin vardiyalı olacak şekilde bütün personelin çalışmaya ve müdahaleye hazır bulunmaları gerektiğini, doğal afet veya çevre felaketinin ne zaman çıkacağının bilinmemesi nedeniyle her an müdahaleye hazırlıklı olmak adına açık arazide fiilen göreve başlamadan önce giyim malzemelerinin temin edilip personele dağıtılması gerektiğini ifade etmekte ancak denetim ekibi de sözleşme ve esaslardaki “açık arazi şartlarında görev yapan personel” düzenlemesinden hareketle, koruyucu giyim malzemelerinin, ihtiyaç duyulduğunda kullanılmak üzere ihtiyaten önceden temin edilip personelde bulundurulması amacıyla değil, sadece açık arazide fiilen görev yapılması durumunda görev esnasında giyilmesi için fiilen görev yapan personele verilmesi gerektiğini iddia etmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde kamu zararının belirlenmesinde; alınan malın karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, mal alınmadan ödeme yapılması, malın rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması hususlarının esas alınması gerektiği ifade edilmiştir. Oysa söz konusu giyim malzemeleri için belirlenen tutardan fazla ödeme yapıldığına, mal alınmadan ödeme yapıldığına, malın rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alındığına dair bir tespit bulunmamakta, mevzuatında öngörülmekle birlikte ödeme yapılması hususunda yoruma açık, tereddütlü bir uygulama bulunduğu anlaşılmaktadır.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu gereği Sayıştay daireleri tarafından yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedildiği gibi bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine de karar verilebilmektedir.
Toplu sözleşme gereği ülke genelinde birçok kurumda personele koruyucu giyim malzemesi verildiği, bu nedenle konuya geçmiş yıllar Sayıştay Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporlarında yer verildiği, ancak Sayıştay yargı raporlarında sınırlı olarak yer verildiği de görülmektedir. Bilindiği gibi Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu Sayıştay tarafından parlamentoya sunulmaktadır. Oysa ihtilafın kaynağı parlamentonun düzenleyebileceği bir kanun değil, taraflar arasında akdedilmiş toplu sözleşmedir. 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin 3’üncü maddesinde sözleşmede ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının görevli ve yetkili olduğu belirtilmiştir.
Bu çerçevede ülke genelinde tereddüdün giderilmesi için konunun öncelikle toplu sözleşmede tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye yetkili kılınmış olan, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına yazılması uygun olur. Bu yazışma sonrasında çıkacak sonuca göre, her kurumun ve kurum personelinin fiili durumuna göre konunun Sayıştay yargısınca hükme bağlanmasına engel bir durum da bulunmamaktadır. Yazışma sonrası oluşacak duruma göre hüküm vermek için konunun bu aşamada hükümdışı bırakılması uygun olur.
Üye …’ün karşı oy gerekçesi:
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin 7’nci bölümünde yer alan Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin “Koruyucu giyim malzemesi” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların şantiye, atölye, laboratuvar, yeraltı ve açık arazi şartlarında görev yapan personeline hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir. Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar ilgili kurum ve kuruluşlar ile bu hizmet kolunda yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir.” denilmektedir.
Bu hüküm doğrultusunda Bakanlık ve yetkili sendika temsilcileri tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan Usul ve Esaslar’da da şantiye, atölye, laboratuvar, yer altı ve açık arazi şartlarında görev yapan personele hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesinin ayni olarak verileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre koruyucu giyim malzemesinin ayni olarak verilmesi gerekmektedir. Ancak uygulamada koruyucu giyim malzemesi ayni olarak değil elektronik giyim kartı şeklinde verilmiştir. Söz konusu koruyucu giyim malzemesinin mevzuata aykırı olarak elektronik giyim kartı şeklinde verilmesi sonucu kamu zararı oluşmuştur. Bu nedenle, söz konusu alım için yükleniciye ödenen bedelin tamamı için tazmin hükmü verilmesi gerekir.