İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Konu: Yapım işinde, ödeme yapılan toplam vana sayısının fiilen yapılan vana sayısından fazla olması.

1- 236 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesinin (A) bendiyle; … A.Ş. + … Ltd. Şti İş Ortaklığının taahhüdündeki “… İşi”nde; …-BKV-12-A poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” iş kalemine ait 17 no.lu hakedişte 10 adet, 18 no.lu hakedişte ise 9 adet olmak üzere, toplam 19 adedinin ödemesi yapılmasına rağmen, ödemeye esas alınabilecek …-BKV-12-A poz numaralı imalat miktarının sadece 11 adet olduğu gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu [(Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden .... Proje Müdürü … (aynı ek ilam maddesinde aynı sıfatla temyiz talep eden Kontrol Mühendisi …’ın kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde de tamamen aynı mahiyette olmak üzere) (1-B maddesini de kapsayacak şekilde) temyiz dilekçesinde özetle; Ek İlam sıra no: 1 sorgu madde no: 1 rapor madde no: 1’de … İşinde “CTP boru üzerinde kuyu tipi her yükseklikte 2800 mm çapında hat kapatma vanası yapısının yapılması iş kalemine ait 17 no.lu hakedişte 10, 18 no.lu hakedişte 9 adet olmak üzere 19 adet vana yapısının yapıldığı ve ödemesinin …-BKV-32-A poz numarası ile ödendiği bahsi ile sahada 11 adet hat kapama vanasının olduğu bundan dolayı [ilk sorgudaki tutarıyla ve (A) ve (B) bentleri toplamı olarak] … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiası;

Söz konusu işte yapılan incelemelerde sağ sahil 0+000 ve sol sahil 0+000 km’lerdeki hat kapama vanaları haricindeki 17 adet hat kapama vanasının tamamlandığını, 2 adet vananın arazi anlaşmazlığından yapılamadığı, bu 2 vanaya ait yalnızca betonarme imalatlarının kaldığı vana ve çelik parçalarının arazide olduğunu, dolayısıyla yapılması istenen kesintinin maliyetinin … - … TL arasında olabileceğini, halbuki çıkarılan kamu zararının … TL olmasının açıklanacak bir tarafının olmadığını, vana parçalarının yok olduğu düşünülmesi durumunda dahi …-BKV-32-A pozuna göre 2 adet hat kapama vanasının maliyeti …’TL den … TL olduğunu, 30 no.lu hakedişe göre ise …x (1.40433-1.00)x0,90=… TL fiyat farkı ve % 18 KDV ile (… +…)x1,18=… TL olup, arada gözüken …-…=… TL’nin kamu zararı olarak görülmesi ve sorumlulardan tazminine hükmedilmesinin maddi ve hukuki dayanağının bulunmadığını Kurulumuza arz etmiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerden ötürü boru miktarındaki yanlış farklı basınçlı boru kullanılması, eksik hat kapama vanalarının yapıldığından bahisle …+… TL toplam … TL’nin ödenmesinin istendiğini, açıklanan ve sahadaki mevcut durumla oluşan farkın ise …+…=… TL olarak gözükmekte olup bu miktar müteahhidin yapılacak olan ilk hakedişinde minha edilip düzeltilecek olup herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmeyeceğini, yasal mevzuat yönünden irdeleme yapılacak olursa da (Ek İlamın 2’nci ve 6’ncı maddelerini de kapsayacak şekilde); metrajın yanlış veya fazla hesaplanması halinde uygulanacak mevzuat hükümlerinin Yapım İşleri Genel Şartnamesinde (YİGŞ) düzenlenmiş olup, anılan Şartname’nin “Geçici Hakediş Raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “... Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. ...” hükmüne, “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.” hükmüne yer verilmiş olup, anılan hükümler ile, asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metrai olduğunun hüküm altına alındığını, kesin hesabın, geçici kabul ile kesin kabul arasındaki dönemde yapılan bir işlem olup, kesin hakedişin kesin metraja dayalı olarak kesin kabulden sonra ödendiği dikkate alındığında nihai metrajın belirlenmesinin, eş söyleyişle varsa bir yanlışın düzeltilmesi için kesin hakedişe kadar zaman bulunduğunun aşikâr olduğunu, somut olayda; 30 numaralı hakediş itibarıyla işin % 80’ninin yapıldığı, işin devam ettiği ve henüz kabul aşamasına gelinmediği, dolayısıyla YİGŞ’nin iş kalitesine ilişkin 23’üncü, 24’üncü, 25’inci madde hükümleri ile metraja ilişkin 39’uncu ve 40’ıncı madde hükümleri gereğince; uyuşmazlık konusu işte kamu zararı gerekçesini oluşturan “iş yaptırılmadan ödeme yapılması” durumunun henüz oluşmadığı ve iş kabul aşamasına gelmediğinden, diğer bir ifade ile henüz eser meydana getirilmediğinden; “işin yapılmış sayılması” söz konusu olmadığı gibi İdarece yapılan ödemelerin de kesin ödeme olmayıp geçici ödeme niteliğinde olduğunu, dilekçe ekindeki Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında da görüleceği gibi izleyen hakedişlerde düzeltme imkânı bulunduğunu (ki İdarece bu yönde uygulama yapılmakta olduğunu), idarelerde % 5 kesin hesap teminatının bu nedenle alındığı ve kesin hesabının tamamlanması ve kabulün yapılmasından sonra serbest bırakıldığı göz önüne alındığında oluşabilecek fazla ödemenin buradan da karşılanabileceğinin düşünüldüğünü ki; bu durumda kamu zararı oluştuğundan da söz edilemeyeceğini, temyiz itirazına konu 8. Daire Ek İlamında tüm bu hususlar gözetilmeden taraflarınca kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedildiğini, kararın oluşa, yasaya ve hakkaniyete aykırı olup kaldırılması gerektiğini Kurulumuza arz etmiştir.

Aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak (Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden .... .... Bölge Müdürü .... , kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki temyiz dilekçesinde (genel anlamda sadece sorumluluk yönünden itiraz ederek, bu bağlamda Ek İlamın 1-B, 2’nci, 3’üncü, 4’üncü ve 6’ncı maddelerini de kapsayacak şekilde) özetle; İlama konu “.... İnşaatı İşi için düzenlenen 2016-2017 yıllarındaki geçici hakediş raporlarını Bölge Müdürü olarak imzaladığını, T.C. Danıştay İkinci Dairesi’nin 1997/… E. ve 1998/… K. sayılı Kararı’nda merkez personelinin inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediği değerlendirilerek yargılamaya gerek görülmediğini, yapı denetim teşkilatı dışındaki birimlere metraja bağlı fazla ödeme ile ilgili herhangi bir sorumluluk yüklenmediğini, … Bölge İdare Mahkemesi’nin 2003/… E. ve 2004/… K. sayılı Kararında ise hakediş raporlarında düzenleyen ve onaylayan sıfatı ile imzası bulunmayıp inceleyen sıfatı ile imzası bulunan şahsın TCK kapsamında suç sayılacak ve yargılama gerektirecek bir suçu olmadığı değerlendirilerek soruşturma izni verilmesine ilişkin kararın kaldırılmasına karar verildiğini, Danıştay İkinci Dairesi’nin 2000/… E. ve 2000/… K. sayılı Kararında da sanıkların il merkezinde görev yaptıkları için hakediş raporlarına dahil edilen imalatların tamamlanıp tamamlanmadığını mahallinde yeniden ölçme ve kontrol etme imkanlarının bulunmadığı, ayrıca sanıklar tarafından incelenmesinin gerekmediği değerlendirilerek meni muhakemelerine karar verildiğini, ayrıca Sayıştay Temyiz Kurulunun 4/10/2017 tarihli 43415 tutanak no.lu Kararında; “...bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata aykırı harcama talimatı olmayan, hatalı işleme yönelik bir evrak düzenlemeyen, ödeme emri belgesi üzerinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmayan, böyle bir görevi bulunsa bile, hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkânı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulması mümkün değildir. İmalatın fen ve sanat kurallarına ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yapılmayışından, sadece ilgili branştaki yapı denetim görevlisi sorumudur...” denilerek inceleyen birimlere sorumluluk yüklenmediğini, müteahhide ek bir menfaat temini yapılmasına, imalatların eksik veya kusurlu yapılmasına, sözleşme bedelinin mevzuata aykırı şekilde değiştirilmesi veya yükseltilmesine dair yazılı ve sözlü herhangi bir talimatı bulunmadığını, böyle bir tespit yokken görevi ihmal ile ilgili bir çıkarımda bulunmanın mümkün olmadığını, projenin yürütülmesi ile ilgili olarak Kurum içi veya başka kamu kurumlarında doğrudan şahsına ve karar mekanizmasına yönelik herhangi bir şikayet bulunmadığını, alt düzey kamu görevlilerinin gündelik iş ve işlemlerinin denetimi için makul özenin tarafınca gösterildiğini, proje ve sahanın yönetimi konusunda bir bölge müdürünün her hakediş ya da imalat kalemiyle ilgili dahlini beklemenin, bölge müdürünü kontrol mühendisi ve yapı denetim amiri ile aynı çerçevede değerlendirmenin makul ve gerçekçi olmadığını, … Genel Müdürlüğü tarafından yapımı gerçekleştirilen işlerin denetiminin 30/09/2010 tarihli … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde yürütülmekte olduğunu, Yönerge’nin “Genel hükümler” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.” hükmü, “Yapı denetim teşkilatı” başlıklı 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında; “Yapı Denetim Teşkilatı: a) Merkezde; Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı, Yetkilendirilmiş Daire Başkan Yardımcısı, Şube Müdürü, Başmühendis, Mühendis ve Yardımcı Denetim Elemanlarından, b) Bölge Müdürlüklerinde: Bölge Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, ilgili Şube Müdürü, Taşra Şube Müdürü, Yapı Denetim Şefi, Başmühendis, Yapı Denetim Mühendisi, Yardımcı Yapı Denetim Mühendisi ve Yardımcı Yapı Denetim Elemanlarından oluşur.” Hükmü, 8’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Yapı Denetim Teşkilatında yönetim ve denetim yapan görevliler Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi veya Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ilgili hükümlerine uygun olarak ve aşağıda yazılı sıraya göre birbirinin emir, denetim ve gözetimi altında görevlerini yürütürler, a) Yapı Denetim Amiri: işin özelliğine göre, merkezde işi yürüten Daire Başkanlığının ilgili Şube Müdürü, taşrada işi yürüten Bölge Müdürlüğünün ilgili Taşra Şube Müdürü veya müstakil olarak kurulması halinde yapı denetim amirinden oluşur. Bir yapı denetim amirinin sorumluluğunda birden fazla yapı denetim görevi toplanabilir. B) Yapı Denetim Şefi ... c) Yapı Denetim Mühendisi ...ç) Yardımcı Yapı Denetim Mühendisi ...d) Yardımcı Yapı Denetim Elemanı ...” hükmünün yer aldığını, görüleceği üzere .... Genel Müdürlüğünde Genel Müdürden en alttaki teknik elemana kadar her birim amirinin sıralı amirler şekilde denetim teşkilatını oluşturmakta olduğunu, bölge müdürü de taşrada genel müdürlüğün temsilcisi olduğunu, ancak iş özeline inildiğinde ve yapı işleri mevzuatı çerçevesinde bakıldığında yapım işinin denetiminden sorumlu en üst yöneticinin; yönergedeki pozisyonu ile denetim amiri, fiili kadrosu ile şube/proje müdürü olduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının; “Hakediş raporlarının düzenlenmesinde aşağıdaki esaslara göre işlem yapılır: ... b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir, c) İhzarat yapılmasının öngörüldüğü işlerde; 1) İhzarat miktarı yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir. ..." hükmü çerçevesinde imalat ve ihzarata ilişkin metraj ölçümü konusunun yapı denetim mühendisinin görevi olduğunu, .... Genel Müdürlüğü’nün teşkilat yapısında yapı denetim mühendislerinin taşra birimlerindeki yapı denetim amirliklerinde çalışmakta olduğunu, yapı denetim amirliklerinin numaralı şube müdürlükleri olabileceği gibi müstakil kurulmuş proje/şube müdürlükleri şeklinde de olabildiğini, .... Bölge Müdürlüğü’nün teşkilat şemasına bakıldığında; Bölge Müdürlüğünün taşrasını oluşturan 7 Şube Müdürlüğünün 6 tanesinin numaralı Şube Müdürlüğü, bir tanesinin ise müstakil Proje Müdürlüğü olduğunu;

.... …. Bölge Müdürlüğünün (.... )

Merkez Birimleri;

.... -… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

Sivil Savunma Uzmanlığı

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… Şube Müdürlüğü

… İşleri Müdürlüğü

Taşra Birimleri;

…. …Şube Müdürlüğü (.... İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (.... İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (… …'de)

…. Şube Müdürlüğü (… İlinde)

… Proje Müdürlüğü (.... İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (…İlinde)

…. Şube Müdürlüğü (… İlinde)

İle 41.164 km²’de hizmet sağlamakta olduğunu, .... Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi gereğince merkez veya bölge ihaleli işlerin arazideki denetiminin taşra şube müdürlükleri veya müstakil proje müdürlüklerince yürütülmekte olduğunu, hakedişlerin ilgili belgeler eklenmek suretiyle hazırlanarak bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğüne sunulduğunu, buradaki incelemenin ardından Daire Başkanlığı’na ödeme yapılmak üzere gönderildiğini, “.... İnşaatı İşi”i için düzenlenen hakedişlerin de yukarıdaki çerçevede incelenmiş ödenmek üzere imzaya sunulduğunu, hakedişte ödemeyi kanıtlayıcı belge olarak sunulan Yapı Denetim Amirliğince hazırlanan tutanaklarda herhangi bir hata veya imalatın gerçekleşmediğini düşündürecek bir yanlışa rastlanmadığından evrağın tamamlatılması ya da hakedişin iade edilmesi yoluna gidilmediğini, yapı denetim mühendisi ve yapı denetim amiri (bu iş için .... Proje Müdürü) ile yüklenici tarafından imzalanan ödemeyi kanıtlayıcı belgelerde, yapılan işlere ilişkin imalat metrajlarının; ödemesi gerçekleştirilen metrajlarla aynı olduğunun, inceleyeni şüpheye düşürecek bir hususun bulunmadığının görüldüğünü, .... Bölge Müdürü olarak 11.02.2016 tarihinde görevlendirildiğini ve bu görevi 11.10.2017 tarihine kadar özveri ile sürdürdüğünü, tüm bunların dışında görevlendirildiği zaman zarfında; 19.12.2015 - 10.03.2016 tarihleri arasında Bölücü Terör Örgütü’ne karşı Güvenlik Güçlerimizce Müşterek Sur Operasyonu, 14.03.2016 - 04.06.2016 tarihleri arasında yine Bölücü Terör Örgütü’ne karşı Nusaybin’de Atmaca-7 Operasyonunun yürütüldüğünü, bu operasyonlar sonrasında .... … İlçesi’nde 25 milyon kök hint keneverinin toplandığı uyuşturucu operasyonunun gerçekleştirildiğini, 15 Temmuz 2016 tarihinde hain FETÖ terör örgütünce darbe girişiminde bulunulduğunu, 24 Ağustos 2016 tarihinde .... .... Bölge Müdürlüğü zırhlı iş makinalarının da kullanıldığı … Harekatı ve Nisan 2017 tarihinden başlamak üzere de … İli … İlçesi … Dağı Kırsalında terör örgütüne yönelik kapsamlı harekatların Güvenlik Güçlerimiz tarafından icra edildiğini, söz konusu operasyonlara Bölge Müdürlüğü tarafından gereken her türlü desteğin verildiğini, iş makinaları ve ekiplerin görevlendirildiğini, çok sayıda .... operatör ve çalışanı teröristlerin kurşun, roket ve EYP (El Yapımı Patlayıcıları) saldırıları ile yaralandığını, söz konusu dönemde .... ’ye ait iş makinalarının atölyelerde zırhlandırılmış olup, bu sayede yaşanabilecek elim olayların da önüne geçildiğini, .... Merkez’de gerçekleştirilen Müşterek Sur Operasyonunda yalnızca 88 günde 65 kahraman vatan evladının .... Bölge Müdürlüğü’ne 3 km mesafede şehit olduğunu, …’de yürütülen … Operasyonu kapsamında ise yalnızca 93 günde 76 kahraman vatan evladının şehit olduğunu, tüm kurum müdürleri gibi kendisinin de bir bölge müdürünün temsil görevinden dolayı şehit olan güvenlik güçlerinin ilde düzenlenen cenaze merasimlerine katılım sağladığını, görev yaptığı süre boyunca güvenlik güçleriyle de tek vücut halinde teröre karşı birlikte hareket edildiğini, yıllardır ülkeyi kana bulayan eli kanlı terör örgütü ve mensuplarına karşı da kurumsal ve kişisel bir duruş sergilendiğini, bölgede görev yaptığı süre zarfında tüm samimiyet ve özveriyle çalıştığını, (sonrasında .... çalışanlarının bu olaylar sırasında yaşadığı hadiseleri fotoğraflarıyla belgelendirerek sıralamak suretiyle) söz konusu dönemde ülkenin içinde bulunduğu şartlar gereği birçok bölge müdürünün mesleki hayatında karşılaşamayacağı ender zorlu görevleri en zor şartlar altında gerektiğinde can pahasına yerine getirdiğini, .... ’da Bölge Müdürü olarak görev yaptığı süre zarfında;





2016 Yılı İş Adedi 2017 Yılı İş Adedi

Planlama Proje Yapım Planlama Proje Yapım

… Dairesi

Başkanlığı 7 8

… Dairesi Başkanlığı - 9 118 - 107

… Dairesi Başkanlığı - 3 7 - 3 5

… Başkanlığı - 2 11 - - 13

… Dairesi Başkanlığı - - 21 - - 26

TOPLAM 7 14 157 8 13 151

GENEL TOPLAM 178 172

Görüleceği üzere 2016 yılında çoğunluğu (157 adedi) yapım olmak üzere toplam 178 adet iş, 2017 yılında ise çoğunluğu (151 adedi) yapım olmak üzere 172 adet işin .... .... Bölge Müdürlüğü tarafından yürütüldüğünü, bu çapta ve büyüklükte bir iş hacmi içerisinde Bölge Müdürü’nün birebir arazinin her noktasında yapılan işlerin metraj ve imalat kalitelerinden sorumlu tutulması doğru olmayıp, her işin kendi kontrollük teşkilatı ve yapı denetim amiri bulunmakta olduğunu, görevde bulunduğu dönemde yapılan işler olarak (yine fotoğraflarla belgelendirilmek suretiyle);

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı / Haziran 2018’de … İlçesine su verildi)

.... (Tamamlandı / test aşamasında)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Büyük Ölçüde Tamamlandı)

… (… / Büyük ölçüde tamamlandı)

… (memba batardosu tamamlanarak derivasyon gerçekleştirildi, gövde sıyırma kazıları, şantiye içi taşıma yolları, enjeksiyon ulaşım ve enjeksiyon galerileri tamamlandı, gövde dolgusu önemli ölçüde yapıldı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Görevde bulunduğum dönemde batardo seviyesinde tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (Önemli ölçüde tamamlandı)

… (Tamamlandı)

… (2, 3 ve 4. Kısım Şebekeler kapsamında 17.523 ha sulamaya hazır hale getirildi)

… (3260 ha sulamaya hazır hale getirildi)

… ili … ilçesi, … merkez, … ili … ilçesi, … ili … ilçesi … köyü, … il merkezi, … ili … ilçesi … (Planlama ve proje yapımları tamamlandı ve işler yatırım programına alındı)

Ayrıca 5 ilde her ay Valiler başkanlığında düzenlenen koordinasyon toplantılarına bizzat katılım sağlandığını, Belediye Başkanlığı görevine getirilen Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara gerekli her türlü desteğin sağlandığını, görüleceği üzere Bölge Müdürlük Makamı tarafından 5 ilde yer alan bütün yatırımlar takip edilmekte olup, bu inşaatlardaki tüm imalatların bire bir Bölge Müdürü tarafından kontrollüğünün yapılmasının da söz konusu olmadığını, her işin kontrollük teşkilatı ve yapı denetim amiri bulunduğunu, T.C. Danıştay İkinci Dairesi’nin 1998-… sayılı Kararında (1997-… Esas) ise Köy Hizmetleri … İl Müdürlüğünün 1993 yılı ek emanet yapım programında yer alan …-… İşinin fen ve sanat kaidelerine göre yapılmadığı, yapılan imalat ile ataşman değerlerinin birbirini tutmadığı halde usulsüz hakedişler düzenlemek suretiyle müteahhide fazla ödemede bulunulduğu gerekçesi ile yapılan yargılamada; Köy Hizmetleri … İl Müdürlüğünün 1993 yılı ek emanet yapım programında yer alan …-… İşini fen ve sanat kaidelerine uygun biçimde yaptırmadıkları, bu inşaat işiyle ilgili imalat ile ataşmanlann birbirini tutmaması sebebiyle düzenlenen hakedişlerin de doğruyu yansıtmadığı, dolayısıyla gerek bu inşaatın yapımında ve gerekse imalat ile ilgili hakedişlerin düzenlenmesinde gerekli dikkat ve özeni göstermedikleri anlaşılan sanıklar; Köy Hizmetleri İl Müdürü, aynı Yerde Yol Şube Müdürü ve İnşaat Teknisyeni hakkında eylemlerine uyan TCK’nın 230 ve 80 inci maddeleri gereğince lüzumu muhakemelerine karar verilmişken, … Köy Hizmetleri …. Bölge Müdürü hakkında; “Sanık … Köy Hizmetleri …. Bölge Müdürü için inşaat mahallinde imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediği anlaşıldığından meni muhakemesine” denildiğini, özetle, Danıştay 2. Dairesinin “Bölge Müdürünün inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediğinden meni muhakeme kararı verilmesine” ilişkin 1997/… Esas ve 1998/… sayılı Kararının mevcut olduğunu, merkez ihaleli olan temyize konu iş için düzenlenen geçici hakediş raporlarını Bölge Müdürü olarak tasvip eden sıfatıyla imzaladığını, hakedişlerin kendi içerisinde belge ve tutanak yönünden tutarlı olduğunu, dolayısıyla kamu hizmetini yerine getirirken yaptığı görevinde herhangi bir görev kusuru bulunmadığını, .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi 3. Bölüm, madde 8/a'da yapı denetim amirinin görev, yetki ve sorumlulukları belirtilmiş olup, bu maddede; “İşin özelliğine göre, merkezde işi yürüten Daire Başkanlığımın ilgili Şube Müdürü, taşrada işi yürüten Bölge Müdürlüğü’nün ilgili Taşra Şube Müdürü veya müstakil olarak kurulması halinde Yapı Denetim Amiri’nden oluşur. ...” denildiğini, bu nedenle Yapı Denetim Amiri sıfatıyla sorumlulukların yerine getirilmediği iddiasının Bölge Müdürlüğü yetki tevkilleri/Bölge Müdürü Oluru ile Yapı Denetim Amiri olarak görevlendirilen kişilerde sorgulanması gerektiğini, günün sonunda rapora bağlanan hususların tamamen eksik olduğu iddia edilen kusurlu işlerden kaynaklanan bir ticari ihtilaf olduğunu, sözleşmenin geldiği aşamada .... ’nin hala bu itilafı yargıya taşıyabilecek ve müteahhide karşı aksiyon alabilecek durumda olduğunu, yani ortada kesinleşmiş, geri dönülemez somut bir kamu zararı bulunmadığını, Ek İlamda kamu zararının kaynağım 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinin (b) fıkrasındaki; “Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması” hükmü olduğunun ifade edildiğini, yapım işlerinin genel olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun İkinci Kısım, Yedinci Bölümünde yer alan eser sözleşmesi olarak tanımlandığını (470 inci madde ve devamı), eser sözleşmesinin, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme olduğunu, eser sözleşmesinin detaylarının ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve ikincil mevzuatında belirlendiğini, ikincil mevzuatta tipi yer alan ve yüklenici ile karşılıklı olarak 5/9/2013 tarihinde imzalanan sözleşmenin “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 19. maddesinin; “İşin teslim etme ve teslim alma şekil ve şartları ile kısmi kabul, geçici ve kesin kabul işlemleri Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yürütülür.” hükmü ile sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne (YİGŞ) işaret edildiğini, YİGŞ’nin dokuzuncu bölümünün, kabul işlemlerini düzenlediğini, “Geçici Kabul” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandığında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunur.” hükmü ile Borçlar Kanunu’ndaki tanımı ile sözleşme ve eki şartname ve projelere uygun olarak eser meydana getirildiğinde yüklenicinin idareye bir dilekçe ile başvurarak süreci başlatmakta olduğunu ve eserin idarece teslim alınması ile sürecin bitmekte olduğunu, ancak işe başlama ile eserin teslim alınması süresi arasında yaşanması muhtemel sorunlar ile ilgili olarak YİGŞ’nin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığım ve daha fazla emek harcadığım öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü, “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24 üncü maddesinde; “(1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır. (2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan islerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.” hükmü ve “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım islerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir. İdare bu işler için yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir ... (4) Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır.” hükümlerinin yer aldığını, bu hükümlerden hareketle işin devamı sırasında ve kesin kabul yapılmasına kadar olan süreçte yüklenicinin kusurundan kaynaklanan, proje ve şartnameye uymayan her türlü imalat yapı denetim görevlisi tarafından yıktırılıp sözleşmeye uygun hale getirilebildiğini, mevzuatta yer alan bu hükümlerin temel gerekçesinin; sözleşme ve eklerine uygun iş yapmayan yüklenicinin bu işleri fen kurallarına uygun yapana (eseri meydana getirene) kadar İdarenin yaptırımlarını, yüklenicinin görevlerini ve sürecin usulünü ortaya koymak olduğunu, sözleşme eki YİGŞ'de yer alan bu hükümlerin sözleşmenin yürütülmesi sırasında olması muhtemel sorunların sözleşme şartları içerisinde nasıl düzeltilebileceğine ilişkin hususları içermekte olduğunu, öte yandan metrajın yanlış veya fazla hesaplanmasına ilişkin olarak ise; YİGŞ’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzar attan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. ...” hükmü ile herhangi bir hakediş döneminde bu metrajlann düzeltilebileceğinin belirlendiğini, YİGŞ’nin “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır...” hükmü ile asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metraj olduğunun hüküm altına alındığını, kesin hesabın geçici kabul ile kesin kabul arasındaki dönemde yapıldığı, kesin hakedişin kesin metraja dayalı olarak kesin kabulden sonra ödendiği hususları dikkate alındığında nihai metrajın belirlenmesi, diğer bir ifade ile varsa bir yanlışın düzeltilmesi için kesin hakedişe kadar zaman bulunduğunu, … tarihinde ihale edilen ve … TL bedel üzerinden sözleşmesi imzalanan temyiz konusu işte … tarihinde yer teslimi yapıldığını, … olan sözleşmesine göre iş bitim tarihinin, verilen süre uzatımları ile 3/6/2018 tarihine uzatıldığını, 30 sayılı hakediş itibarıyla (…/…=) % 80 oranında gerçekleşme sağlandığını, sonuç olarak adı geçen iş devam eden bir iş olup henüz kabul aşamasına gelinmediğini, dolayısıyla yukarıda ifade edilen YİGŞ’nin iş kalitesine ilişkin 23’ üncü, 24’üncü ve 25’inci madde hükümleri ile metraja ilişkin 39’uncu ve 40’ıncı madde hükümlerinin, sözleşmenin gereği olarak bu işte uygulanabilir durumda olduğunu, o halde devam eden bir işte kamu zararı gerekçesini oluşturan "iş yaptırılmadan ödeme yapılması” durumunun henüz oluşmadığını, iş kabul aşamasına gelmediğinden, diğer bir ifade ile eser henüz meydana getirilmediğinden “işin yapılmış sayılması" söz konusu olmadığı gibi İdarece yapılan ödemenin de kesin nitelikte olmadığını, herhangi bir geçici hakedişte düzeltilmesi imkânı bulunduğunu, henüz kesin hakediş yapılmadığını, bu sebeple kamu zararı hesabı yapılması için erken bir aşama olduğunun düşünüldüğünü, devam eden bir işte kamu zararı sebebiyle hakedişin arka kapak sayfasından yapılan Sayıştay kesintisinin (kişi borçları hesabı) bütçeye gelir olarak kaydedilmekte olduğunu ve sonuçta yüklenicinin bu meblağ kadar eksik ödeme almakta olduğunu, ancak daha sonra sözleşme şartları çerçevesinde geçici kabul işlemi yapılana kadar bu imalatların tamamlatılması gerektiğinden yüklenici imalatları tamamladığında yeniden bu bedeli talep edeceğini, oysa hakediş içerisinde bu metraj ödenmiş görüneceğinden hakedişi ve ödeme belgesi oluşturulamayan bir ödeme işlemi yapılmak durumunda kalınacağını, bu itibarla devam eden işlerde yapılacak kesintinin metrajdan yapılmasının sözleşmenin yukarıdaki amir hükümleri gereği olduğunu, bu durumun metraj artışından oluşan kamu zararı kesintisinin devam eden işlerde yapılamayacağını yine ortaya koymakta olduğunu, Sayıştay raporunda .... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Yönergesinin aleyhine olacak şekilde tamamen yanlış yorumlandığını, söz konusu Yönerge hükümlerinin hangi hükümlerinin tarafınca ihlal edildiğine dair hiçbir tespit bulunmadığını, söz konusu dönemde içerisinde bulunduğu şartlar altında ..., …, …, .. ve … illerinde faaliyet gösteren Bölge Müdürlüğünde Bölge Müdürü olarak görev yapan şahsının, münhasıran bu iş için görevlendirilen işin kontrol mühendisi ve yapı denetim amiri (.... Proje Müdürü) ile aynı şekilde değerlendirilmesinin hakkaniyet ölçüsünden uzak olduğunu, oysa; Sayıştay raporunda imalatın fiili olarak .... il sınırları içerisinde yapıldığı, iş kapsamındaki kontrollük görevinin ise … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde .... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütüldüğü, dolayısıyla ilgili mahkeme kararları gereğince, işin yürütülmesi esnasında, imalatın hatalı yapılması veya hiç yapılmamasından doğan sorumluluğun, işin fiilen başında bulunan kontrol teşkilatına ait olduğu gerekçeleri ile .... Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı çalışanlarının yapılan imalatları ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinden kontrol etme imkanları bulunmadığı gerekçesi ile sorumlu bulunmadığını, 22.07.2017 Cumartesi günü;

Genel Müdür Yardımcısı …,

… Dairesi Başkanı …

… Başkan Yardımcısı …,

… Şube …,

… Şube Müdürü …,

… Şube Müdürlüğü personeli İnşaat Yüksek Mühendisi …,

… Şube Müdürlüğü’nden …'ndan oluşan Genel Müdürlük heyetinin bahse konu işi yerinde bizzat denetlediğini, söz konusu denetime ait fotoğrafların dilekçede bulunduğunu, yapılan bu denetim esnasında da işin fen ve sanat kaideleri ile .... Şartnamelerine uygunsuzluğu yönünde sulama konusunda ihtisas sahibi Daire Başkanlığı ilgili tüm Şube Müdürlüklerince de görüş bildirilmediğini, şartnamelere aykırı bir durum tespit edilse idi bunun zaten Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği gereğince şantiye defterine yazılarak belirtileceğini, sonuç itibarıyla, yapı denetim amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürütmekte olduklarını, bu itibarla mükerrer veya fazla metraj ölçümü sebebiyle şahsına verilen tazmin hükmünün kaldırılması istemini Kurulumuza iletmiştir.

(Sorumlular .... ve .... ’ın temyiz dilekçeleri için geçerli) Başsavcılık mütalaalarında özetle; dilekçelerde özetle; söz konusu işte sağ sahil 0+000 ve sol sahil 0+000 km’lerdeki hat kapama vanaları haricindeki 17 adet hat kapama vanasının tamamlandığı, 2 adet vananın ise arazi anlaşmazlığı nedeniyle yapılamadığı, bu iki vanaya ait yalnızca betonarme imalatların kaldığı, vana ve çelik parçalarının arazide olduğu, dolayısıyla yapılması istenilen kesintinin maliyetinin 30 no.lu hakedişe göre … TL olması gerektiği hususlarının ileri sürülerek, dilekçe ekinde bir kısım belgelere yer verildiği ve tazmin hükmünün kaldırılmasının istenildiği ifade edildikten sonra, dilekçe ekinde yer alan ve yargılama aşamasında bulunmayan belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından, sözü edilen belgelerin yargılamanın iadesini gerektirir nitelikte görülmesi halinde, bu yolda işlem ifasını teminen, dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu .... ’in temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede özetle;

- Ek İlama konu iş için düzenlenen 2016-2017 yıllarındaki geçici hakediş raporlarını Bölge Müdürü olarak imzaladığı, … Genel Müdürlüğü tarafından yapımı gerçekleştirilen işlerin denetiminin 30/09/2010 tarihli … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde yürütüldüğü, anılan Yönerge gereğince merkez veya bölge ihaleli işlerin arazideki denetiminin taşra şube müdürlükleri veya müstakil proje müdürlüklerince gerçekleştirildiği, hakedişlerin ilgili belgeler eklenmek suretiyle hazırlanarak bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğü’ne sunulduğu, buradaki incelemenin ardından da Daire Başkanlığı’na ödeme yapılmak üzere gönderildiği, bahse konu iş için düzenlenen hakedişlerin de bu çerçevede incelenerek, ödenmek üzere imzaya sunulduğu,

- Hakediş ekinde kanıtlayıcı belge olarak yer alan Yapı Denetim Amirliğince hazırlanan tutanaklarda herhangi bir hata veya imalatın gerçekleşmediğini düşündürecek bir yanlışa rastlanmadığından evrakın tamamlatılması ya da hakedişin iade edilmesi yoluna gidilmediği,

- 2016 ve 2017 yıllarında 308 adedi yapım olmak üzere 350 işin .... .... Bölge Müdürlüğünce yürütüldüğü, bu büyüklükteki bir iş hacmi içerisinde Bölge Müdürünün birebir arazinin her noktasında yapılan işlerin metraj ve imalat kalitelerinden sorumlu tutulmasının doğru olmadığı, her işin kendi kontrollük ve denetim amiri bulunduğu,

- Sayıştay Temyiz Kurulunun 4/10/2017 tarihli ve 43415 tutanak no.lu Kararında; bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata aykırı harcama talimatı olmayan, hatalı işleme yönelik bir evrak düzenlemeyen, ödeme emri belgesi üzerinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmayan, böyle bir görevi bulunsa bile, hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkanı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulamayacağının belirtildiği, ayrıca Danıştay İkinci Dairesinin, Bölge Müdürünün inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediklerinden meni muhakeme kararı verilmesine ilişkin 1997/… Esas ve 1998/… sayılı Kararının bulunduğu,

- Görevde bulunduğu dönemde, ülkemizin içinde bulunduğu şartlar gereği birçok bölge müdürünün mesleki hayatında karşılaşamayacağı ender zorlu görevleri en zor şartlar altında gerektiğinde can pahasına yerine getirmiş olduğu, görevde bulunduğu sürece yatırım programı kapsamında yer alan işlerin dışında, terörle mücadele bağlamında ülkenin yüklemiş olduğu tarihi sorumlulukları itiraz etmeden yürüttüğü, Bölge Müdürü olarak şahsının, işin kontrol mühendisi ve yapı denetim amiri ile eşit değerlendirilmiş olmasının bahsettiği şartlar altında ne kadar hakkaniyet ölçüsünde olduğunun Kurulumuzun takdirlerine arz ettiği,

- Yapı denetim amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürüttüğü, bu itibarla mükerrer veya fazla metraj ölçümü sebebiyle ortaya çıkan tazmin hükmünden şahsının sorumlu tutulmaması gerektiği

Hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; ek ilama konu olan edilen yapım işinde, “Boru Hattındaki Mükerrer Ödemeler” ile “Projedeki Basınç Sınıfına Uygun Olmayan Ödemeler”in tespitinin hakedişler düzeyinde yapılabilecek mahiyette olup, ayrıca işin fiilen başında bulunmayı gerektirecek nitelikte olmadığı, öncelikle ödemesi yapılacak hakedişlerde “metraj tutanakları” ve “yeşil defter” bulunmadığı, ödemenin tamamıyla “Teknik Rapor” adı verilen kontrol mühendisi ile yüklenici tarafından karşılıklı imzalanan belgeye göre yapıldığı, Bölge Müdürü olan sorumlunun da geçici hakedişlerde tasvip eden sıfatıyla imzası bulunmakta olup, bu imzasından dolayı oluşan kamu zararından sorumluluğunun bulunduğu; bu nedenle talebin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

Yukarıda adı geçen sorumlu (.... ), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde özetle; … Genel Müdürlüğünün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından alınan … tarihli ve … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile; Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından alınan … tarihli … sayılı Genel Müdürlük Olurunun “Mali Yönden” başlığının 3. ve 4. maddeleri ile “İdari Yönden” Başlığının 8. ve 9. maddelerinde Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’na verilen inceleme görevlerinin yerine getirilmesi ve Sayıştay Başkanlığının “.... İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere görevlendirilen Komisyonun söz konusu iş ile ilgili tespitlerini içeren 31.08.2021 tarihli kök raporunun Kurulumuza sunulduğunu, … Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Daire Başkanlığa verilen görev sonucu Başkanlıkça bir komisyon kurularak Sayıştay Başkanlığının “.... İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapılmasının istendiğini, söz konusu rapor için Komisyonun yerinde incelemeler yaptığını ve Sayıştay’ın anılan işe ait hakedişlerin 30 sayılı hakediş itibarıyla incelemesi neticesinde ortaya çıkardığı hususlar nedeniyle oluşan kamu zararının tespiti için bir kök rapor hazırladığını, görevlendirilen Komisyonun 5 gün boyunca önem ve öncelik sırasına göre yerinde incelemelerde bulunduğunu, incelemeler sonucunda ortaya çıkan raporda belirtilen Sayıştay Ek İlamında belirtilen tüm kamu zararına sebebiyet verdiği iddia edilen kalemlerin tek tek incelendiğini, Sayıştay Ek İlamıyla 05.07.2021 tarihli 236 ek ilam no.lu, 27.04.2021 tarihli ve 214 sayılı Ek İlam sıra no: 1, Sorgu madde sıra no: 1 Kararında …-BKV-12-A poz numaralı CTP Boru Üzerine Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800mm Çapında Hat Kapama vee Vana Yapısının Yapılması iş kalemine ait 17 no.lu hakedişte 10 adet, 18 no.lu hakedişte 9 adet olmak üzere toplam 19 adedinin ödemesi yapılmasına rağmen, ödemeye esasa alınabilecek …-BKV-12-A poz numaralı imalat miktarının 11 adet olması nedeniyle (2016 yılı) …TL, aynı Kararın Ek İlam sıra no: 3 Sorgu madde no: 3’ün göre (2016 yılı) … TL, 2017 yılı Ek İlam sıra no: 3, Sorgu madde no: 3’üne göre (2017 yılı) … TL kamu zararına kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedildiğini, bu durumun gerçeği yansıtmadığını, .... ’nin 31.08.2021 tarihli kök raporunda yerinde yapılan incelemeler sonucunda 11 değil; 17 adet vananın yapıldığının gözlemlendiğini, bu sebepten dolayı oluşan kamu zararının … TL olduğunu ve bu durumun da vatandaşın işin yapılmasına izin vermemesinden dolayı kaynaklandığını, vatandaş izin verdiği takdirde söz konusu sorunun giderileceğini ve eksik işin tamamlanacağını, (aynı işle ilgili Ek İlamın diğer tüm maddelerini de kapsayacak şekilde de) Sayıştay’ın 2014 yılı Ek İlamında oluşturulan diğer konularla ilgili maddelerin kamu zararı tutarların da birinde … TL, bir diğerinde … TL olmak üzere toplam … TL olarak tespit edildiğini, .... ’nin kök raporunda bu zararın sayfa 36/38 ve sayfa 20/38’de … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay Ek İlamında hükmedilen kamu zararı ile .... tarafından kök raporda hesaplanan kamu zararı arasındaki farkın bariz olduğunu, .... raporunda toplam … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay raporunda ise bu tutarın … TL olarak hesaplandığını, Sayıştay tarafından oluşturulan raporda 2013 fiyatları baz alındığında oluşan kamu zararı tutarının … TL civarında olduğunu, aradaki farkın basit bir hesaplama hatası olmadığını, Sayıştay’ın dayanak raporunun hatalı ve eksik olduğunun açıkça görüldüğünü açıkça görüldüğünü, arazide yapılan yüzeysel incelemelerin sonucunda hesaplanan tutarın gerçeği yansıtmadığını, yapım işlerinin 6098 Sayılı TBK’da yer alan eser sözleşmeleri kapsamında değerlendirildiğini, eser sözleşmesinin detaylarının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 Sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmesi Kanunu ve ikincil mevzuatında belirlendiğini, ikincil mevzuat olarak yüklenici ile yapılan sözleşmenin 19. maddesi gereği “Yapım İşleri Genel Şartnamesi”nin işaret edildiğini, bu durumda sözleşme eki olan Şartname’nin 39/1-c maddesinde; “Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yüklenici, (kesin hesapları da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır.” hükmü ve YİGŞ 39/4 maddesinde yer alan; “… b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir. ... f) Her hakediş tutarından, bir evvelki hakediş tutarı çıkarıldıktan sonra kalan tutara idarece ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi eklendikten sonra bulunan miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir.” hükmü doğrultusunda yanlış hesaplanan bir metrajın sonraki hakediş ile düzeltilebileceği ve teftiş ve Sayıştay tespitlerine konu olan metraja dayalı ölçümlerin her an sahada tekrar ölçülebilme imkanı olduğundan; bunlara ilişkin metraj miktarlarının düzeltilerek hakedişten kesilebileceğinin açık olduğunu, ayrıca YİGŞ 40/1-a maddesindeki; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.” hükmüne yer verilmiş olup, anılan hükümler ile asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metraj olduğunun hüküm altına alındığını, ayrıca teftiş ve Sayıştay raporlarına konu olan birim fiyat tarifesine uymayan ödeme aşaması oluşmadığı halde ödenen imalatın bedelinin ödenmesinin söz konusu olmadığını, temyiz dilekçesinde de belirttiği üzere söz konusu ödemelerin geçici avans niteliğinde olup temyiz dilekçesinde sunulan Yargıtay Hukuk Genel Kurul Kararlarında da görüleceği üzere izleyen hakedişlerde söz konusu durumu düzeltme imkânı bulunduğunu, yapılan işlerin ilim ve fenne uygun olmadığı düşüncesinden hareketle, henüz tamamlanmamış, deney aşamasına gelmemiş, deneyleri yapılmamış işler için oluşabilecek zararlar yönünden bedel tespiti yapılmasının doğru olmadığını, yukarda ayrıntılarıyla belirttiği üzere; .... ’nin kök raporunun yeni belge niteliğinde olduğunu, söz konusu rapor göz ardı ederek yapılacak olan incelemenin sağlıklı olamayacağının aşikar olduğunu, söz konusu raporun karar verirken göz önüne alınmasının zaruri olduğunu, 30.01.2019 tarihli ve 45552 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında özetle; “Temyiz Kuruluna sunulan yeni belgeler gerekse de önceden sunulmuş belgeler, kamu zararı hesabı ve sorumluluk bağlamında dikkate alınmayan hususlar yeniden değerlendirilmeden tazmin hükmü kurulmasında hukuki isabet görülmediğinden; tazmin hükmünün bozulmasına ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairesine gönderilmesine” karar verildiğini, Sayıştay Ek İlamından sonra oluşturulan yeni belge niteliğindeki .... kök raporunun Temyiz Kurulu tarafından verilecek kararda göz önüne alınmaması neticesinde ortaya tarifi imkânsız zararlar doğacağını ve şahsının mahvına sebebiyet vereceğini ifade etmek suretiyle Sayıştay 8. Daire Başkanlığı 3018/3376/6/... sayılı sorgularına konu edilen Ek İlamların bu rapor kapsamında değerlendirilerek, gerekirse tekrar bilirkişi incelemesi yapılarak yeni bir rapor alınması ve bu rapor doğrultusunda kararın tekrar değerlendirilmesini teminen bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesini Kurulumuza arz etmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (.... ), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde (Ek İlamın 2’nci., 3’üncü, 4’üncü ve 6’ncı maddelerini de kapsayacak şekilde) özetle; Savcılık Makamı değerlendirmesinde yeşil defterlerin bulunmadığının ifade edildiğini, Dilekçe Eki: 1’de sunduğu söz konusu işe ait yeşil defter kapak sayfaları incelenirse, metraja ilişkin belgelerin de Yapı Denetim Amiri ve Kontrol Mühendisi tarafından kontrol edilerek imza altına alındığının görüleceğini, yapı denetim amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürütmekte olduklarını, .... Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’nın “Cam Takviyeli Plastik (CTP) Borular Genel Teknik Şartnamesi” ve ilgili standartlara göre, her bir boru istenilen niteliklerde olduğunun doğrulanması amacıyla gerekli testlere tabi tutulmadan fabrikadan şantiyeye sevk edilmediğini, söz konusu testlerin sahada yapılma imkanı/ihtiyacı bulunmayıp, fabrika testlerinin bu konuda kanıtlayıcı belge olduğunu, bunun dışında .... tarafından kurulan “muayene komisyonları" tarafından da fabrikaya gidilerek örnekleme yapılmak suretiyle çeşitli testler (iç çap, dış çap, et kalınlığı, anma boyu, sızdırmazlık, boyuna çekme, çember çekme, yüzey sertliği, rijitlik. vb.) yapıldığını, söz konusu testlerin Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş personel tarafından fabrikalarda bizzat yerinde yapıldığını, söz konusu testlere ilişkin örnek belgelerin Dilekçe Eki: 2’de yer aldığını, sunmuş olduğu bu belgelerde;

• Kontrol Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri tarafından imzalanmış imalat tespit tutanakları.

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış İhzarat tespit tutanakları,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış iş kalemi takip çizelgeleri,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış metraj cetvelleri,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış imalat durumunu gösterir teknik raporlar,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış gömlekleme malzemesi sıkılık deney raporları ve özetleri,

• Kontrol Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri tarafından imzalanmış hakediş dönemlerinde yapılan iş kalemleri tespit tutanakları,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanan kesin hesap icmalleri,

• Kontrol Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri tarafından imzalanmış kesin hesap tutanakları, kesin hesap metraj cetvelleri,

• Muayene komisyonları tarafından imzalanan test ve muayene tutanakları, muayene kabul raporları,

• Kontrol Mühendisi tarafından imzalanmış boru sicil tutanakları,

• Boru üretici akredite firmalar tarafından imzalanmış Boru Sicil Listeleri (Esen Plastik, Süperlit)

Yer almakta olup, bu belgelerde inceleyeni şüpheye düşürecek bir husus bulunmadığını, ayrıca dilekçe ekinde sunmuş olduğu belgelerden de görüleceği üzere ödemelerin sadece teknik raporlar üzerinden değil, yeşil defter, metraj, tutanak, muayene ve test raporları, sıkılık deneyleri vb. birçok husus birlikte değerlendirilerek gerçekleştirildiğini, Boru Haltındaki Mükerrer Ödemeler” ile "Projedeki Basınç Sınıfına Uygun Olmayan Ödemeler”in tespiti hakedişler düzeyinde yapılabilecek mahiyette olsa idi Genel Müdürlük ihaleli olan işte gerek projelerin ve gerekse hakedişlerin nihai onay makamı olan Genel Müdürlüğün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından da gerekli tespitlerin yapılabileceğini, zaten bu gerekçe ile .... Genel Müdürlüğü çalışanlarının bu hususlarda ek ilama konu edilmediğini, fabrikalarda ilgili komisyonlar tarafından yapılan tüm test ve muayenelere ait belgelerin de Dilekçe Eki: 2’de mevcut olduğunu, bunların dışında, .... Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca oluşturulan komisyonun hazırlamış olduğu ve ek ilama konu olan iş kalemleriyle ilgili imalatların son durumunu gösteren 31.08.2021 tarihli raporda (Dilekçe Eki: 3) aşağıdaki tespitlerin yapıldığını, söz konusu tespitin Ek İlama ilişkin savunmasını verdiği gün imza altına alınmış olduğundan daha önceden belirtmesinin mümkün olamadığını,

• Sağ ve Sol Sahilde Ana boru hattında toplam 47.423 m CTP boru döşemesi yapıldığını (Oysa Ek İlamda hakedişe konu edilen 48.159 m borudan 3.660,70 m borunun yapılmadığı iddia edilerek ilam konusu edildiğini/Herhangi bir aletli ölçüme de dayanmadığını)

• 41.197 m Ana hat işletme ve bakım yolu yapıldığını (Oysa Ek İlamda 71.950 m işletme ve bakım yolunun yalnızca 2.000 m yapıldığı değerlendirilerek kalan 69.950 m'lik kısmın ilam konusu edildiğini/Herhangi bir aletli ölçüme de dayanmadığını)

• 17 adet 2800 mm HKV imalatı yapıldığını, 2 adet hat kapama vanası da sahada olup, vatandaş muhalefeti nedeniyle yerleştirilemediğini (Oysa Ek İlamda toplam 19 adet hat kapama vanasının 11 adedinin yapıldığı belirtilerek kalan 8 adet hat kapamasının ilam konusu edildiğini)

• 119,67 m yatay sondaj imalatı yapıldığını,

• Gömlekleme/yastıklama malzemesi ile ilgili değerlendirmenin boruların sızdırmazlık testleri sonucunda yapılabileceği, .... …. … Şube Müdürlüğünün gerçekleştirmiş olduğu sondaj çalışmalarından elde ettiği verilerde, yerinde yapılan incelemelerde tek manevra boyunda susuz olarak gerçekleştirilen karot alımı neticesinde elde edilen karot yüzdelerinin oldukça düşük olduğu, gerçekleştirilen sondajlar sonucunda elde edilen sonuçların zemin durumu hakkında yorum yapılmasına elverişli olmadığı, bu durumun temel sondaj yöntemi ile hendek dolgusunun loglanamayacağı olarak da yorumlanabileceğinin değerlendirildiğini,

Tüm bunların dışında da hakedişlere konu edilmeyen 994 parça vananın da tümüyle sahaya getirilmiş olduğunun Sayıştay raporunda da ifade edildiğini, bu tespitlerden de görüleceği üzere Ek İlama konu olan miktarlarda çok ciddi hataların söz konusu olduğunu, Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca oluşturulan komisyonun hazırlamış olduğu ve Ek İlama konu olan iş kalemleriyle ilgili imalatların son durumunu gösteren 31.08.2021 tarihli raporda sağ ve sol sahilde ana boru hattında toplam 47.423 m CTP boru döşemesi yapıldığının ifade edildiğini, bu tespit raporunda hakedişte ödemesi yapılan, ancak döşenmemiş olan 736 m (48.159 m-47.423 m) CTP boru bulunduğunun ayrıca ifade edildiğini, .... 'nin Cam Takviyeli Plastik (CTP) Borular Genel Teknik Şartnamesi madde 6.1 Uzunluk başlığı altında “Aksi belirtilmedikçe cam takviyeli plastik borular en fazla 6 m anma uzunluklarında olacaktır. Borunun döşeme uzunluğundaki tolerans ± 60 mm'dir.” denildiğini, bu durumun Dilekçe Eki:2’de sunduğu “Muayene ve Kabul Tutanaklarının-Boru Anma Boyu" başlığı altında da kabul edilen tolerans payı olarak gösterildiğini, dolayısıyla 48 km'lik bir hatta boru üretim hassasiyetinden kaynaklı farkın dahi 480 m olabildiğini, oysa ek ilama konu sahadaki tespitlerin fabrikadan çıkan boruların hepsinin hatasız şekilde 6 m uzunluğunda olduğu kabulü üzerinden olup, ayrıca hiçbir aletli ölçüme de dayanmadığını, bu ölçüde bir toplam farkın da yalnızca görevde bulunduğu süre içerisinde değil, işin başından itibaren düzenlenen 30 ayrı hakedişin toplamında gerçekleştiğini, yukarıda izah ettiği tüm hususlar göz önünde bulundurulduğunda toprak altına yerleştirilen sahadaki imalatlara ilişkin böyle bir farkı da Bölge Müdürünün tespit etmesinin mümkün olmadığını, bu sorumluluğun yapı denetim amiri ve kontrol mühendisinde olduğunu, imalatın niteliği konusundaki tereddüdün gerek denetim teşkilatı ve gerekse kabul komisyonları tarafından değerlendirilerek devam eden işte sözleşme kapsamında işlem yapılması gerektiğini belirtmek istediğini ifade ettikten sonra .... sulama inşaatlarında kullanılan boruların fabrika test ve kabul işlemlerinin “Test Heyetleri/Muayene ve Kabul Heyetleri” tarafından yapıldığı, sahadaki imalatlara ait tüm metraj ve kontrollerin ilgili sürveyanlar, kontrol mühendisi ve denetim amiri tarafından gerçekleştirildiği, bunlara ait metraj ve tutanakların kontrol mühendisi ve denetim amiri tarafından imzalandığı, hakediş içindeki bu evrakların Bölge Müdürünü şüpheye düşürecek mahiyette olmadığı, Bölge Müdürüne herhangi bir olumsuz durumun sözle veya yazılı olarak rapor edilmediği, Yapı Denetim Amiri üzerindeki birimlerin hakediş üzerinde inceleme görevi yürüttüğü, Bölge Müdürünün hakedişte İnceleyen sıfatı ile imzasının bulunduğu, 27.07.2017 tarihinde .... Genel Müdürlüğü’nün sulama inşaatlarından sorumlu uzman teknik heyeti tarafından sahada bizzat incelemelerde bulunulduğu, tüm bu incelemelerde de gerek boru ve gerekse yastıklama malzemesi ile ilgili olumsuz bir durumun tespit veya rapor edilmediği, önceki temyiz dilekçesinde vermiş olduğu Genel Müdürlüğün inceleme tarihindeki fotoğraflarından da anlaşılacağı üzere yastıklama malzemesinin gözle görüldüğü, Bölge Müdürünün her işin başında sürekli olarak durmasının, toprak altındaki imalatları görmesinin mümkün olmadığı hususlarını (yine önceki temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü hususları da tekrar etmek suretiyle) Kurulumuza bildirmiştir.

(Sorumlu .... ’in ikinci temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede; … Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı bünyesinde oluşturulan komisyonun hazırlamış olduğu 31.08.2021 tarihli rapora yer verildiği ve Sayıştay 8. Daire Başkanlığı’nın 3018/3376/6/… sayılı sorgularına konu edilen Ek İlamların, bu rapor kapsamında değerlendirilerek, gerekirse tekrar bilirkişi incelemesi yaptırılıp yeni bir rapor alınmasının teminen kararın bozulmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; konunun esasına ilişkin olarak dilekçe ekinde gönderilen ve yargılama aşamasında bulunmayan belgelerin incelenmesi temyiz konusu olmadığından; sözü edilen belgelerin yargılamanın iadesini gerektirir nitelikte görülmesi halinde bu yolda işlem ifasını teminen dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu .... ’in ikinci temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; adı geçenler tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından; yargılamanın söz konusu mütalâaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ve adına sorumlu vekili Av. … ve aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak kendi gündem sırasında görüşülen dosyayla sorumlu … adına duruşma talebinde bulunan sorumlu vekili Av. … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

Temyize konu işbu ilam maddesinde tazmin hükmü, (Sayıştayca görevlendirilen Bilirkişi Heyeti tespitlerine de dayandırılarak) …-BKV-12-A poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının (HKV) Yapılması” iş kalemine ait 17 no.lu hakedişte 10 adet, 18 no.lu hakedişte ise 9 adet olmak üzere, toplam 19 adedinin ödemesi yapılmasına rağmen, ödemeye esas alınabilecek …-BKV-12-A poz numaralı imalat miktarının sadece 11 adet olması nedeniyle yapılmayan imalatlar için kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle verilmiştir.

Sayıştay Başkanlığı tarafından .... İşine ilişkin olarak hakedişlere giren ödemelerin yerinde yapılan imalatlarla karşılaştırılması amacıyla, konusunda uzman mühendislerden oluşan Bilirkişi Heyetince düzenlenen 22.03.2019 tarihli .... İşine Ait Bilirkişi Kurulu Raporunun, söz konusu işe ait …-BKV-12-A pozuyla ilgili kısmında;

“Sözleşme eki Birim Fiyat Tariflerinde “…-HKV-13~43 ... Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte Ø … mm Çapında Hat Kapama Vanası Yapısının + Ø ... mm Çaplı Hava Vanası Yapısının Yapılması” iş kaleminde “Bu birim fiyat, ilgili boru bağlantısı ile yapı arasındaki tüm imalatları kapsamaktadır.” denilmekte olup tarifte özetle betonarme ve mekanik imalatların tamamlanması durumunda Birim fiyat teklif cetvelindeki teklif birim fiyatı ile ödemenin yapılacağı belirtilmektedir.

Arazide yapılan incelemelerde;

Sağ sahil;

• Km:0+000 HKV1: Vana yerinin kazısı yapılmış, hat vanası ve demontaj parçasının araziye getirilmiş, ancak vana montajı ve beton imalatı yapılmamıştır.

• Km:4+248 HKV2: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:8+260 HKV3: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:11+434 HKV4: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:14+198 HKV5: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:16+139 HKV6: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:18+799 HKV7: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:21+335 HKV8: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:23+185 HKV9: Mekanik ekipman şantiye depo sahasında, ancak yapı ile ilgili herhangi bir imalat yapılmamıştır.

• Km:25+232 HKV10: Mekanik ekipman şantiye depo sahasında, ancak yapı ile ilgili herhangi bir imalat yapılmamıştır.

Sol sahil;

• Km:0+000 HKV1: Vana yerinde ağaç ekili olup, kazı yapılmamış, hat vanası ve demontaj parçasının araziye getirilmiştir.

• Km:3+920 HKV2: Hat vanası ve demontaj parçası araziye getirilmiştir. Kazı ve beton imalatı yapılmamıştır.

• Km:7+553 HKV3: Vana yerinin kazısı yapılmış, hat vanası ve demontaj parçasının araziye getirilmiş, ancak vana montajı ve beton imalatı yapılmamıştır.

• Km:11+910 HKV4: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:17+846 HKV5: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:20+148 HKV6: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:22+681 HKV7: Vana yerinin kazısı yapılmış, hat vanası ve demontaj parçasının montajı yapılmış, ancak beton imalatı yapılmamıştır.

• Km:26+012 HKV8: İmalat tamamlanmıştır.

• Km:28+361 HKV9: Mekanik ekipman şantiye depo sahasında, ancak yapı ile ilgili herhangi bir imalat yapılmamıştır.

Hat kapama vana odalarında, 11 adet vana imalatının tamamlandığı, 1 adet vananın montajının tamamlandığı beton imalatının yapılmadığı, 2 adet vananın kazı imalatının yapıldığı, 5 adet vana ile ilgili herhangi bir imalatın yapılmadığı, 19 adet vananın 30 nolu hakediş itibariyle imalata ilişkin tutarın tamamının ödendiği tespit edilmiştir.”

Denilmiştir.

Ayrıca, söz konusu Bilirkişi Raporunun …-BKV-12-A poz numaralı imalat kalemine temel teşkil eden …-HKV-32 poz numaralı “CTP Boru Üzerinde Kuyu Tipi Her Yükseklikte 2.800 mm Çapında Hat Kapama Vana Yapısının Yapılması” iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifinin “Not” bölümünde; “Bu birim fiyat, ilgili boru bağlantısı ile yapı arasındaki tüm imalatları kapsamaktadır.” denilmektedir.

Ayrıca .... Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından düzenlettirilen (01.06.2018 tarihli) ilk Tespit Raporunda da; hat kapama vanaları ile ilgili olarak: 05.10.2017 tarihli ve 30 no.lu son hakediş itibarıyla, ilgili işte 19 adet hat kapama vanası imalatı bedeli ödenmiş olmasına rağmen fiiliyatta 11 adet hat kapama vanası imalatının ödeme aşamasına ulaştığı belirtilmiştir.

Söz konusu tespit, kamu ihale mevzuatı ve mali mevzuat açısından değerlendirilecek olursa;

04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ) “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24’üncü maddesinde:

“(1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.

(2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.”

Hükümleri yer almakta olup, bu hükümler karşısında eksik oldukları tespit edilen iş/imalatlar için hakedişlerden kesinti yapılmamasının (diğer bir ifadeyle tam ödeme yapılmasının), 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesindeki kamu zararına esas alınan kriterlerden “b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması” kapsamında kamu zararına sebebiyet vereceği noktasında herhangi bir şüphe bulunmamaktadır.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. ...

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar…”

Hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca Sayıştay Genel Kurulu’nun, Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik verdiği 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı Kararı’nda da; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Yine aynı Karar’ın “Gerçekleştirme Görevlileri” başlıklı 4’üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında da:

“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.

Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,”

Denilmek suretiyle ödemeye esas hakediş raporları ile diğer belgeleri düzenleyen kişilerin sorumluluğundan bahsedilmektedir.

Sorguya (ve sonrasında Ek İlama) konu olan .... Yapım İşinde, imalat fiili olarak .... İl sınırları içinde yapılmaktadır. İş kapsamındaki kontrollük görevi, 30.09.2010 tarihli … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde, .... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.

Bahse konu kamu zararı, (işin fiilen başında bulunan ve Bölge Müdürlüğüne bağlı Proje ve Şube Müdürlüklerinde çalışan) Kontrol Teşkilatında görevli kamu görevlileri ile yüklenicinin imzaladığı hakediş raporunun ödeme emri belgesine bağlanarak ödenmesi sonucu ortaya çıkmış olup, hakediş raporları ile buna ekli yapılan işler listesi, metraj cetvelleri, yeşil defter vb. belgeleri düzenleyen, imzalayan ve onaylayan söz konusu kişilerin sorumluluğu bulunmaktadır.

Hakediş raporu üzerinde imzası bulunan Bölge Müdürü (ve vekillerinin) sorumluluk itirazına gelince; … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin 5’inci maddesinin ikinci fıkrası; “Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahasındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.” şeklinde olup, söz konusu madde hükmünden, Bölge Müdürünün, Bölge Müdürlüğü kapsamındaki işlerin sözleşmeye uygun bir şekilde yürütülmesinden sorumlu olduğu açıkça görülmektedir.

Buna karşın, söz konusu yapım işinde, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde imzası bulunan ve Merkez Teşkilatında görevli olan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerinin, işe ait şartnameler ve sözleşme gibi dokümanlar da göz önünde bulundurularak, uzmanlık ve teknik bilgi ile fiili fiziki incelemeye dayanılarak hazırlanan ve onaylanan hakediş raporu ve eki belgelerden, iş kapsamında imalatların yapılıp yapılmadığını kontrol etme, yapılmayan veya hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkânı bulunmadığından yukarıda bahsedilen kamu zararından sorumluluklarının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Ek İlamda da; aynı değerlendirmelerle kurulan illiyet bağı neticesinde 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne uygun bir biçimde sorumluluk tevcihi yapılmıştır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, temyiz talebinde bulunan sorumluların konunun esası ve sorumluluk yönlerinden iddia ve itirazlarının reddedilerek, 236 sayılı Ek İlamın 1. maddesinin (A) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ve …. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 25.12.2024 tarih ve 57599 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Dairemizce düzenlenen Ek İlamdan sonra, … Genel Müdürlüğünün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından alınan … tarihli ve … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile; Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından alınan … tarihli … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’na verilen inceleme görevlerinin yerine getirilmesi ve Sayıştay Başkanlığının “.... İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere görevlendirilen Komisyonun söz konusu iş ile ilgili tespitlerini içeren 31.08.2021 tarihli Kök Raporda da hat kapama vanalarının tam olarak yapılmadığına ilişkin tespit; “CTP ana boru hattı üzerinde imalatı tamamlanan hat kapma vanası yapısının 17 adet olduğu, …” şeklinde yer almıştır. Görüleceği üzere, .... Teftiş Kurulu Başkanlığının son Raporunda; (HKV’lerin hakedişlere tamamıyla yapılmış gibi girdiği tarihlerde de mi bu miktarın yer aldığına; yoksa Sayıştay tarafından gönderilen Ek İlam sonrasında tamamlattırılarak mı bu miktara ulaşıldığına dair bir bilgi olmamakla beraber) tespit edilen yapımı tamamlanmış KKV miktarı Kurumumuzca görevlendirilen Bilirkişi Heyetinin tespitinde yer alan 11 adet değil, 17 adet olarak görülmektedir.

Diğer taraftan, somut olayda; 30 numaralı hakediş itibarıyla işin % 80’inin yapıldığı, işin devam ettiği ve henüz kabul aşamasına gelinmediği, dolayısıyla YİGŞ’nin iş kalitesine ilişkin 23’üncü, 24’üncü ve 25’inci madde hükümleri ile metraja ilişkin 39’uncu ve 40’ıncı madde hükümleri gereğince; uyuşmazlık konusu işte kamu zararı gerekçesini oluşturan “iş yaptırılmadan ödeme yapılması” durumu henüz oluşmadığından ve iş kabul aşamasına gelmediğinden; diğer bir ifade ile henüz eser meydana getirilmediğinden; “işin yapılmış sayılması” söz konusu olmadığı gibi İdarece yapılan ödeme de kesin ödeme olmayıp, avans niteliğindedir. İşin kesin hakedişi henüz düzenlenmemiş olup, kesin hakedişin kesin metraja dayalı olarak kesin kabulden sonra ödendiği dikkate alındığında nihai metrajın belirlenmesi, eş söyleyişle varsa bir yanlışın düzeltilmesi için kesin hakedişe kadar zaman bulunmaktadır. Dolayısıyla, halihazırda yukarıda sözü edilen Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporundaki açıklamalar doğrultusunda düzenlenecek olan “tespit hakedişi”nin de beklenilmesi ve bu hakedişten sonraki (miktarı değişenler için) son verilere göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Bu itibarla, temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının sadece konunun esası yönünden kabulüyle, tazmin hükmünün bozularak, gerek Dairemizce düzenlenen Ek İlamdan sonra ortaya çıkan ve temyiz konusu …-BKV-12-A poz numaralı imalat bedelinin fiilen yapılandan fazla ödenmesi hakkında değerlendirmelerin de yapıldığı (ve Dairemizce henüz görülmediği anlaşılan) .... Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporunun incelenmesini gerekse de düzenlenecek olan tespit hakedişinin beklenilmesini ve kamu zararı tutarının Kök Rapordaki değerlendirmeler ve tespit hakedişindeki miktarlar dikkate alınarak yeniden belirlenmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.

…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …:

Konunun esası yönünden yukarıda yazılı azınlık bozma gerekçelerine aynen katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden;

Sorguya (ve sonrasında Ek İlama) konu olan iş; merkez ihaleli ve ödemeli bir iş olup kontrolörlük hizmeti, ilgili 30/09/2010 tarihli … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde, .... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. .... Bölge Müdürlüğünde düzenlenen geçici hakediş raporu, üzerinde gerekli incelemeler yapıldıktan sonra, ödemesi yapılmak üzere, .... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığına gönderilmektedir.

Bu Daire Başkanlığında, geçici hakediş raporları üzerinde yapılan incelemede; düzenlenen hakedişler için ödeme şartlarının oluşup oluşmadığı, sözleşme ve eklerindeki ödeme aşamalarına uygun olup olmadığı, hakediş ekleri arasında eksik veya hatalı belgelerin yer alıp almadığı, hakedişin usulüne ve şekline uygun olup olmadığı, aritmetik bir hatanın yer alıp almadığı gibi hususların kontrolünün yapıldığı, dolayısıyla yapılan işin miktarına/sözleşme ve eklerine uygun olup olmadığına yönelik herhangi bir kontrolün yapılmadığı, hakedişte ödemeyi kanıtlayıcı belge olarak sunulan imalat tutanaklarında, imalatın gerçekleşmediğini veya sözleşmeye uygun olarak gerçekleşmediğini düşündürecek herhangi bir hataya rastlanılmaması nedeniyle de, söz konusu yapım işinin yerinde denetimine ilişkin herhangi bir çalışma yapılmağı anlaşılmaktadır.

Ek İlam maddesindeki kamu zararı hesabı; Sayıştay Başkanlığı tarafından 17.01.2019 tarihinde, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 6’ncı maddesine istinaden görevlendirilen, 3 inşaat mühendisinden müteşekkil Bilirkişi Heyetinin, söz konusu işe ilişkin hakedişlere giren imalatların, mahallinde yapılan imalatlarla karşılaştırılması suretiyle düzenlemiş olduğu Bilirkişi Heyeti Raporuna dayanmaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre, sözleşmeye bağlanan yapım işlerinin yürütülmesinde uygulanacak genel esasları belirlemek amacıyla hazırlanan, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ), “İşlerin denetimi” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında; sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işlerinin, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilip ve gerçekleştirileceği, dördüncü fıkrasında; yüklenici ile yapı denetim görevlisi arasında anlaşmazlık olursa, bu anlaşmazlığın 51’nci madde hükümlerine göre idarece karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

YİGŞ’nin 15’inci maddesinde, yapı denetim görevlisinin yetkileri;

“(1) Yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.

(2) Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremez.

(3) Malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi temin eder.

(4) Yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örnekleri mühürlenerek işin geçici kabulüne kadar saklanır.

(5) Yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, bu konuda kendisine verilen yazılı talimatın tebliği tarihinden başlamak üzere on gün içinde söz konusu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorundadır. Bunu yapmadığı takdirde yapı denetim görevlisi bu malzemeyi, bütün zarar ve giderleri yükleniciye ait olmak üzere, işyeri çevresi dışına çıkarmaya yetkilidir.

(6) Yüklenici tarafından fen ve sanat kurallarına aykırı olarak kusurlu yapıldıkları anlaşılan iş kısımlarını yıktırıp yükleniciye yeniden yaptırmak hususunda yapı denetim görevlisi yetkilidir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

Yine YİGŞ’nin 39’uncu maddesinde de; geçici hakediş raporları ile ilgili olarak; (c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacaklarının, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödeneceği, metrajların, yeşil defter ve eklerinde gösterileceği, (4) Hakediş raporlarının düzenlenmesinde; (b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işlerin, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülüp ve bulunan miktarların sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edileceği, (c) İhzarat yapılmasının öngörüldüğü işlerde; İhzarat miktarının yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülüp ve bulunan miktarların sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıdaki düzenlemelere göre, yüklenicinin yaptığı işlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılması, ölçülmesi ve metrajlara göre hesaplanarak, bulunan miktarların geçici hakediş raporuna dahil edilmesi, metrajların, yeşil defter ve eklerinde gösterilmesi faaliyetleri, yapı denetimi yapan kamu görevlisi/görevlilerine ait bir görevdir.

Dolayısıyla, yapı denetim görevlisince, yüklenici tarafından yapıldığı gerekçesiyle, geçici hakediş raporlarına dahil edilen imalatlardaki, imalat miktarı/ölçü hataları ile yapılan işlerin sözleşme ve eklerine uygun olmamasından kaynaklanan kamu zararından, yapı denetim görevlisi/görevlileri sorumludur.

30/09/2010 tarihli, … Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin, “Genel Hükümler” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında, Bölge Müdürünün görevleri;

“(2) Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.

(3) Bölge Müdürü, şube müdürlüklerinden veya yapı denetim amirliklerinden gelen proje tadilat tekliflerini, sözleşmelerden kaynaklanan tüm evrakları tetkik ederek veya ettirerek yetkisi dâhilinde olanları tasdik eder, diğerlerini görüşleriyle birlikte tetkik ve tasdik edilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda yer verilen Yönerge hükümlerine göre, Bölge Müdürü, kontrol teşkilatının amiri olarak, faaliyet sahasındaki denetim hizmetlerinde, işlerin idari işleyişinden sorumludur.

Söz konusu işin denetimi, .... .... .... Bölge Müdürlüğüne bağlı .... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre işin yürütülmesi esnasında, imalatın sözleşme ve eklerine uygun yapılmamasından, geçici hakediş raporunda gösterildiği miktarda veya hiç yapılmamasından doğan sorumluluk, işin fiilen başında bulunan Kontrol Teşkilatına aittir.

İşin yalnızca ihalesi ve ödemesinin Genel Müdürlük tarafından yapılması, Genel Müdürlük personelinin yapılan imalatlar ile ilgili fiili ve fiziki kontrol imkânının olmaması, geçici hakediş raporunda gösterilen yapılmamış veya sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılmamış imalatı, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinden tespit etme imkânın bulunmaması nedenleriyle, ödeme emri belgesi üzerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile geçici hakediş raporunda İnceleyenler ve Onaylayan bölümünde imzası bulunan .... Genel Müdürlüğü personellerinin,

Geçici hakediş raporunun, .... .... Bölge Müdürlüğü ile ilgili bölümünde tetkik eden olarak imzası bulunan teknik personel ve Bölge Müdürü ile Bölge Müdür Yardımcısının,

Sorumlulukları bulunmamaktadır.

Kamu zararından sorumlular, sadece ödeme emri eki geçici hakediş raporlarını düzenleyen yapı denetim görevlileri olup, bunlar dışında Ek İlamda kendilerine sorumluluk yüklenen kamu görevlilerinin sorumluluklarının kaldırılmasını teminen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden de bozulması gerekir.