SayıştaySayıştay Temyiz Kararı55999
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
Dosya No49412
Yılı2018
Konu: Belediyenin bir cemiyete ortak işbirliği projesinin sınırlarını aşan ayni yardımda bulunmak suretiyle mevzuata aykırı olarak bağış yapması
2. 184 İlam sy Daire Kararının 109’uncu maddesiyle, ... Büyükşehir Belediyesi ile ... Cemiyeti arasında protokol yapıldığı ve bu protokole istinaden; ... adet dizüstü bilgisayar, ... adet tablet, ... adet taşınabilir hard disk, ... adet lensi ile birlikte profesyonel fotoğraf makinesi ve ... adet profesyonel kameranın Belediye tarafından satın alınarak ... Cemiyetine bağışlanması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: İstekte bulunan şube müdürü, uygun görüşle arz eden daire başkanı, olur veren genel sekreter yardımcısı, protokolü imzalayan Belediye Başkanı ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir.
Temyiz Dilekçesi
Daire Kararında harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ve gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Şube Müdürü) tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Daire Kararının Kaldırılmasının talep edildiği,
... ... Cemiyeti tarafından ....2017 tarihinde ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına “... Ocak 2018 tarihleri arasında ... ... Cemiyeti Öncülüğünde, ... Büyükşehir Belediyesi’nin destekleriyle “... Ocak Basın Onur Günü” yapılacağı, bu kapsamda Balkan ülkeleri ve Dünyanın bir çok ülkesinden ...in katılımıyla kentimizde “ ... Şurası” düzenleneceği ve bu kapsamda etkinlik programı ile ihtiyaç listesi“ bildirildiği,
5393 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesine yer verilerek,
5393 sayılı Kanunun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14'üncü maddesinde; "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a)... kültür ve sanat, turizm ve tanıtım... hizmetlerini yapar veya yaptırır.” denildiği,
....2017 tarihinde, ... Valiliğinin, ... Büyükşehir Belediyesinin Belediye Kanununu 14’üncü maddesine göre ... ... Cemiyeti ile ... Ocak 2018 tarihleri arasında Balkan Ülkeleri ve Türkiye’nin farklı yerlerinden katılımın sağlanmasının beklendiği “... Şurası” adı altında bir ortak hizmet projesinin yapılabileceğini belirttiği, Bu valilik kararının ardından ... tarih ve ... no.lu ... Büyükşehir Belediyesi Meclisi kararıyla, Büyükşehir Belediye Başkanına ... ... Cemiyeti ile protokol yapmak için oy birliği ile yetki verildiği,
Bu yetkiye istinaden ... Büyükşehir Belediyesi ile ... ... Cemiyeti Derneği arasında “... Şurası Basın Onur Günü Etkinlikleri” ne ilişkin protokolün, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75/c maddesi, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesine dayanılarak çıkarılan, “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik” esas alınarak hazırlandığı,
Protokolün 6. Maddesinde,
”a) Basın mensupları arasında birliği ve bütünlüğü sağlamak.
b) Kurs, panel, seminer, konferans, yarışma ve benzeri etkinlikler düzenlenerek birlik ve bütünlüğe katkıda bulunmak.
c) Basın mensuplarının çalışma hayatını olumlu etkileyecek faaliyetler
gerçekleştirmek.
d) Basın çalışmaları ve kuruluşlarına dönük faaliyetlerde bulunmak.” denilmektedir.
Protokolün 7.2 maddesi İdarenin Yükümlülükleri kısmında “
a) İdare, Cemiyetin işlevsel bir şekilde kullanılmasına yönelik ihtiyaç duyacağı; bilgisayar, yazıcı, fotoğraf makinası ve harici hard disk gibi teknolojik aletleri temin etmekten sorumludur.
b) İdare, Cemiyet ile ortaklaşa düzenlenecek yarışmalarda verilecek bilişim ödüllerinden sorumludur.”
Denildiği,
Dolayısı ile yapılan protokole istinaden,
... adet tablet, ... adet dizüstü bilgisayar, ... adet taşınabilir hard disk, ... adet fotoğraf makinesi, ... adet kamera ile … adet dizüstü bilgisayarın ... Cemiyetine teslim edildiği, ... Cemiyeti tarafından ihtiyaç fazlası ... adet dizüstü bilgisayarın belediyeye iadesi yapıldığı,
Yukarıda izah edildiği üzere belediye tarafından yapılan işlemin hukuka uygun olduğu, Dolayısıyla Belediye tarafından ... Cemiyetine teslimi yapılan malzemelerin anılan protokole istinaden yapıldığı açık olup mevzuata aykırı husus bulunmadığı, Kamu zararı oluşmadığı,
İfade edilerek Daire Kararının Kaldırılması talep edilmektedir.
Başsavcılık Mütalaası
Daire Kararında harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ve gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Şube Müdürü) tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:
“Dosya münderecatı ve temyiz talebine ilişkin dilekçenin incelemesi neticesinde;
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun;
"Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75'inci maddesinde, "Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda,
c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.",
"Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14'üncü maddesinde, "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;... kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, hizmetlerini yapar veya yaptırır."
Hükümleri yer almaktadır.
... ... Cemiyetinin ....2017 tarihinde ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına ... Ocak 2018 tarihleri arasında ... ... Cemiyeti öncülüğünde, ... Büyükşehir Belediyesi'nin destekleriyle "... Ocak Basın Onur Günü" yapılacağı, bu kapsamda Balkan Ülkeleri ve Dünyanın birçok ülkesinden ...in katılımıyla "... Şurası" düzenleneceğini belirterek etkinlik programı ile ihtiyaç listesini bildirdiği, ....2017 tarihinde ... Valiliğince, ... Büyükşehir Belediyesi'nin Belediye Kanunu'nun 14'üncü maddesine göre ... ... Cemiyeti ile ... Ocak 2018 tarihleri arasında Balkan Ülkeleri ve Türkiye'nin farklı yerlerinden katılımın sağlanmasının beklendiği "... Şurası" adı altında bir ortak hizmet projesinin yapılabileceğini belirttiği, bu Valilik Kararının ardından ... Büyükşehir Belediyesi Meclisinin, Büyükşehir Belediye Başkanına ... ... Cemiyeti ile protokol yapmak için oy birliği ile yetki verdiği, bu yetkiye istinaden ... Büyükşehir Belediyesi ile ... ... Cemiyeti Derneği arasında "... Şurası Basın Onur Günü Etkinlikleri" ne ilişkin protokolün, 5393 sayılı Kanun'un 75/c maddesi, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 29'uncu maddesine dayanılarak çıkarılan "Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik" esas alınarak hazırlandığı, Protokolün 7.2'nci maddesine göre İdarenin Yükümlülükleri kısmında, İdarenin, Cemiyetin işlevsel bir şekilde kullanılmasına yönelik ihtiyaç duyacağı bilgisayar, yazıcı, fotoğraf makinası ve harici hard disk gibi teknolojik aletleri temin etmekten ve Cemiyet ile ortaklaşa düzenlenecek yarışmalarda verilecek bilişim ödüllerinden sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.
... Büyükşehir Belediyesi ile ... ... Cemiyeti Derneği arasında "... Şurası Basın Onur Günü Etkinlikleri" ne ilişkin Protokolün, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 75/c maddesi çerçevesinde yapıldığı ve işlemlerin bu Protokoldeki hükümlere göre yürütüldüğü anlaşılmaktadır. ... Valiliğinin izni ve Belediye Meclisinin verdiği yetki çerçevesinde çok sayıda ülkeden yabancı konukların katılımıyla gerçekleşen bir etkinlik olması nedeniyle, söz konusu faaliyetin 5393 sayılı Kanunun 14/a maddesinde belediyenin görevleri arasında sayılan "kültür ve sanat, turizm ve tanıtım," faaliyetleri kapsamında değerlendirilmesinin gerektiği, bu nedenle de yapılan harcamanın kamu zararı oluşturmadığı düşünülmektedir.
Belirtilen nedenlerle, talebin kabul edilerek İlamda yer alan tazmin hükmünün sorumlular üzerinden kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.
Arz olunur.”
Denilmektedir.
Duruşma sırasında sorumlu harcama yetkilisi ... (Bilgi İşlem Daire Başkanı) tarafından temyiz dilekçesinde yer alan hususlar özetle tekrarlanarak Daire Kararının 109’uncu maddesinin Kaldırılması talep edilmiştir.
Duruşmaya Kamu İdaresi (Belediye) adına I.Hukuk Müşaviri Av.... katılmıştır. Av.... tarafından sorumluların savunmalarında ve temyiz dilekçelerinde yer alan hususların aynen geçerli olduğu ifade edilerek Daire Kararının Kaldırılması talep edilmiştir.
Duruşma sırasında Savcı tarafından yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle Daire Kararının 109’uncu maddesinin Kaldırılması talep edilmiştir.
Duruşma talebinde bulunan ... (Bilgi İşlem Daire Başkanı), Kamu İdaresi (Belediye) adına katılan I.Hukuk Müşaviri Av.... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
184 İlam sy Daire Kararının 109’uncu maddesiyle, ... Büyükşehir Belediyesi ile ... Cemiyeti arasında protokol yapıldığı ve bu protokole istinaden; ... adet dizüstü bilgisayar, ... adet tablet, ... adet taşınabilir hard disk, ... adet lensi ile birlikte profesyonel fotoğraf makinesi ve ... adet profesyonel kameranın Belediye tarafından satın alınarak ... Cemiyetine bağışlanması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: İstekte bulunan şube müdürü, uygun görüşle arz eden daire başkanı, olur veren genel sekreter yardımcısı, protokolü imzalayan Belediye Başkanı ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
... Valiliğinin ....2017 tarih, ... sayı ve “Ortak Proje İzni” konulu yazısıyla, 5393 sayılı Kanunun m.75’inci maddesinin ilk fıkrasının c-bendi kapsamında ‘... Büyükşehir Belediye başkanlığının ... ... Cemiyeti ile ... Ocak 2018 tarihleri arasında Balkan Ülkeleri ve Türkiye’nin birçok yerinden katılımın beklendiği “... Şurası” adı altında yapılacak ortak proje çalışması için’ gerekli izin verilmiştir.
... ... Cemiyetinin ....2017 tarih, ... sayı, “... Ocak 2018 Basın Onur Günü ihtiyaç listesi” konulu ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına hitaplı yazısında etkinlik programı ve ihtiyaç listesi Belediyeye sunulmuştur. (…)
... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararıyla, Valilik izninde belirtilen Belediye ile ... ... Cemiyeti arasında yapılacak ortak hizmet projesi ile ilgili olarak Belediye ve Cemiyet arasında protokol yapılması konusunda Belediye Başkanına yetki verilmiştir.
Belediye ile Cemiyet arasında “... Şurası Basın Onur Günü Etkinliklerine İlişkin İşbirliği Protokolü” imzalanmıştır. Protokol, imzalanma tarihini içermemektedir.
Protokolün ilgili maddeleri aşağıdadır:
‘Madde 5: Hukuki Dayanak
Bu protokol, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75/c maddesi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29.maddesine istinaden çıkarılan “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması hakkında Yönetmelik” esas alınarak hazırlanmıştır.
Madde 7: Tarafların Hak ve Yükümlülükleri
7.2 İdarenin [Belediyenin] Yükümlülükleri
a) İdare, Cemiyetin işlevsel bir şekilde kullanılmasına yönelik ihtiyaç duyacağı
• bilgisayar,
• yazıcı
• fotoğraf makinası,
• harici hard disk
gibi teknolojik aletleri temin etmekten sorumludur.
Madde 8: Protokolün Süresi
Bu protokol imzalandığı tarihten itibaren iki yıl süre ile geçerlidir. …’
“... Şurası Basın Onur Günü Etkinliklerine İlişkin İşbirliği Protokolü” kapsamında Belediye tarafından:
- 10.01.2018 tarih ve 789 no.lu yevmiye ile ... Cemiyeti’nin yöneticilerine ...TL’ye ... adet tablet, ... adet dizüstü bilgisayar ve ... adet taşınabilir harddisk,
- 10.01.2018 tarih ve 790 no.lu yevmiye ile ... Cemiyeti’nin yöneticilerine ...TL’ye ... adet lens ile birlikte profesyonel fotoğraf makinesi ve ... adet profesyonel video kamera,
- 16.01.2018 tarih ve 1599 no.lu yevmiye ile de ... Cemiyeti ve ... Büyükşehir Belediyesinin tarafları olduğu protokole istinaden ...TL’ye … adet dizüstü bilgisayar,
... ... Cemiyetine teslim edilmek üzere satın alınmıştır. Belirtilen taşınır mallar Belediye tarafından satın alındıktan sonra Cemiyete teslim edilmiştir.
Bunlardan ... adet dizüstü bilgisayar ve ... TL’lik malzeme Belediyeye iade edilmiştir. Buna göre Belediye tarafından ... ... Cemiyetine teslim edilen taşınır malların bedeli ... TL’dir.
Mevzuat
5393 sayılı Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” kenar başlıklı 75’inci maddesinde:
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
…
b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
…
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
Kanunun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” kenar başlıklı 14’üncü maddesinde:
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
…” düzenlemeleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kanunun “Bütçelerden yardım yapılması” kenar başlıklı 29’uncu maddesinde: “Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” denilmektedir.
5253 sayılı Dernekler Kanununun “Yardım ve işbirliği” kenar başlıklı 10’uncu maddesinde:
“Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.
5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009-5838/7 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz.”
denilmektedir.
03.07.2006 tarih ve 2006/10656 no.lu Bakanlar Kurulu Kararının eki olan “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik”in “Kapsam” kenar başlıklı 2’nci maddesinde: “(1) Bu Yönetmelik, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinden dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılması ve bu yardımın kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usulleri kapsar.” denilmektedir. Yönetmeliğin “Dayanak” kenar başlıklı 3’üncü maddesinde: “Bu Yönetmelik, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.” denilmektedir.
5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” kenar başlıklı 71’inci maddesinin ilk fıkrasında: “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmektedir. Maddenin ikinci fıkrasının g-bendinde “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınan haller arasında sayılmıştır.
Değerlendirme
5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesine göre, belediyeler, kamu yararına çalışan dernekler dışındaki derneklerle ortak hizmet projesi gerçekleştirebilirler. Bunun için ortak hizmet projesinin konusunun belediyenin görev ve sorumluluk alanına giren bir konu olması ve mahallin en büyük mülki idare amirinin izni gerekir.
Somut uygulamada ... Valiliği tarafından izin verilen “... Şurası” ile ilgili ortak işbirliği projesinin, mahalli müşterek nitelikte olmayı da bünyesinde barındıran bir kültür faaliyetidir (5393 sy Kn.m.14/1-a).
Ancak somut uygulamada akdedilen protokol yukarıda belirtilen ortak hizmet projesinin çerçevesini aşmaktadır. Öncelikle, 2 yıl yürürlükte kalmak üzere akdedilen ve tarafların aksi yönde talebi bulunmaması halinde bir yıl daha yürürlükte kalacak olan protokol, ... Ocak 2018 tarihleri arasında yapılacak olan “... Şurası”nın sınırlarını zaman bakımından aşmaktadır. Ayrıca, protokolde Belediye tarafından Cemiyete temin edilmesi öngörülen malzemelerin bir kısmı (Mesela: ulaşım giderleri, bayrak süsleme, yaka kartları gibi.) ortak hizmet projesi ile ilgili görünmekle birlikte, diğer bir kısım malzeme (Mesela: … adet laptop) ortak hizmet projesinin sınırlarını aşmaktadır. Dolayısıyla Daire Kararında kamu zararı teşkil ettiği belirtilen malların satın alınarak Cemiyete verilmesinin, Belediyenin görev ve sorumluluk alanı dahilinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Daire Kararında kamu zararı hükmü, Belediye tarafından Cemiyete temin edilen taşınır malların belediyenin görev ve sorumluluk alanında olmadığı ve bağış niteliğinde olduğu gerekçesine dayanmaktadır. Daire Kararının gerekçesi 5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesi ve diğer mevzuata uygundur.
Belirtilmelidir ki, protokolün 5’inci maddesinde “5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29.maddesine istinaden çıkarılan “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması hakkında Yönetmelik”in dayanak alındığı ifade edilmiştir. Ancak burada belirtilen Yönetmelik, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin 5018 sy Kn.m.29’a uygun olarak “dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere” yapacağı yardımları kapsamaktadır. Yani bahsi geçen Yönetmelik, somut uygulamada olduğu gibi, 5018 sy Kn.m.29’a aykırı olarak belediye bütçesinden bir derneğe nakdi yardım yapılması halini kapsamamaktadır.
Buna göre, ... ... Cemiyetinin kendi işleyişiyle ilgili olan yukarıda belirtilen malzemelerin Belediye bütçesinden karşılanmış olmasının, mevzuatında öngörülmemiş olması dolayısıyla, 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi çerçevesinde kamu zararı teşkil ettiği anlaşılmıştır.
Sorumluluk yönünden inceleme
Daire Kararında sorumluluk konusunda yer alan açıklama aşağıdadır:
... adet tablet, ... adet dizüstü bilgisayar ve ... adet harici hard diskin doğrudan temin yöntemi ile alınması için istekte bulunan birim yetkilisi (Şube Müdürü) ..., uygun görüşle arz eden (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ..., olur veren (Genel Sekreter Yardımcısı) ... ve protokolü imzalayan (Belediye Başkanı) ...,
... adet lens ile birlikte fotoğraf makineleri ve ... adet profesyonel kameranın alımı için doğrudan teminin yapılması için istekte bulunan birim yetkilisi (Şube Müdürü) ..., uygun görüşle arz eden (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ..., olur veren (Genel Sekreter Yardımcısı) ... ve protokolü imzalayan (Belediye Başkanı) ..., … adet dizüstü bilgisayarın alınması için ihaleyi onaya sunan (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ..., uygun görüşle arz eden (Genel Sekreter Yardımcısı) ... ve (Genel Sekreter) ... ile olur veren ve aynı zamanda protokolü imzalayan (Belediye Başkanı) ...,
oluşan kamu zararından Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile birlikte sorumludurlar.
Daire Kararında yer alan sorumlulardan Bilgi İşlem Daire Başkanı ... ve Şube Müdürü ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Buna göre, mevzuatında öngörülmediği halde ayni bağış yapılan somut uygulamada Şube Müdürü ...’nın alım için istekte bulunması ile bu alımlar dolayısıyla oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmaktadır. Ayrıca somut uygulamada Bilgi İşlem Daire Başkanı ...’un alımları uygun görüşle arz etmesi ile bu alımlar dolayısıyla oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmaktadır. Söz konusu alımlar, bu alımlar için ... tarafından istekte bulunulması ve bu alımların ... tarafından uygun görüş verilerek Genel Sekretere arz edilmesinin öngörülebilir doğrudan sonucudur.
Daire Kararında somut uygulamada oluşan kamu zararından Şube Müdürü ... ve Bilgi İşlem Daire Başkanı ...’un sorumlu tutulması mevzuata uygundur.
BU İTİBARLA, yukarıda açıklanan gerekçelerle 752 Karar-184 İlam sayılı Daire Kararının 109’uncu maddesinin gerekçesi ve hükmünün hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, 752 Karar-184 İlam sayılı Daire Kararının 109’uncu maddesinin TASDİKİNE (Üyeler ..., ..., ...’un aşağıda yer alan karşı oy gerekçelerine karşı), oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 18.10.2023 tarih ve 55999 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(Karşı oy gerekçesi
Üyeler ..., ... ve ...’un karşı oy gerekçesi
184 İlam sayılı Daire Kararının 109’uncu maddesiyle; ... Büyükşehir Belediyesi ile ... Cemiyeti arasında protokol yapıldığı ve bu protokole istinaden; ... adet dizüstü bilgisayar, ... adet tablet, ... adet taşınabilir hard disk, ... adet lensi ile birlikte profesyonel fotoğraf makinesi ve ... adet profesyonel kameranın Belediye tarafından satın alınarak ... Cemiyetine bağışlanması sonucu oluşan zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar; İstekte bulunan şube müdürü, uygun görüşle arz eden daire başkanı, olur veren genel sekreter yardımcısı, protokolü imzalayan Belediye Başkanı ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir.
Daire Kararında ifade edilen alımların; istekte bulunma, uygun görüşle arz etme, olur verme ve protokol imzalama işlemlerine bağlı olarak yapılması nedeniyle, belirtilen süreçlerde yer almayan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin, ortaya çıkan kamu zararında kusurları bulunmamaktadır.
Bu İtibarla, istekte bulunma, uygun görüşle arz etme, olur verme ve protokol imzalama süreçlerinde yer almayan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin sorumluluktan çıkarılmaları gerektiği gerekçesiyle Daire Kararının Bozulması gerekir.)
2. 184 İlam sy Daire Kararının 109’uncu maddesiyle, ... Büyükşehir Belediyesi ile ... Cemiyeti arasında protokol yapıldığı ve bu protokole istinaden; ... adet dizüstü bilgisayar, ... adet tablet, ... adet taşınabilir hard disk, ... adet lensi ile birlikte profesyonel fotoğraf makinesi ve ... adet profesyonel kameranın Belediye tarafından satın alınarak ... Cemiyetine bağışlanması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: İstekte bulunan şube müdürü, uygun görüşle arz eden daire başkanı, olur veren genel sekreter yardımcısı, protokolü imzalayan Belediye Başkanı ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir.
Temyiz Dilekçesi
Daire Kararında harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ve gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Şube Müdürü) tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Daire Kararının Kaldırılmasının talep edildiği,
... ... Cemiyeti tarafından ....2017 tarihinde ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına “... Ocak 2018 tarihleri arasında ... ... Cemiyeti Öncülüğünde, ... Büyükşehir Belediyesi’nin destekleriyle “... Ocak Basın Onur Günü” yapılacağı, bu kapsamda Balkan ülkeleri ve Dünyanın bir çok ülkesinden ...in katılımıyla kentimizde “ ... Şurası” düzenleneceği ve bu kapsamda etkinlik programı ile ihtiyaç listesi“ bildirildiği,
5393 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesine yer verilerek,
5393 sayılı Kanunun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14'üncü maddesinde; "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a)... kültür ve sanat, turizm ve tanıtım... hizmetlerini yapar veya yaptırır.” denildiği,
....2017 tarihinde, ... Valiliğinin, ... Büyükşehir Belediyesinin Belediye Kanununu 14’üncü maddesine göre ... ... Cemiyeti ile ... Ocak 2018 tarihleri arasında Balkan Ülkeleri ve Türkiye’nin farklı yerlerinden katılımın sağlanmasının beklendiği “... Şurası” adı altında bir ortak hizmet projesinin yapılabileceğini belirttiği, Bu valilik kararının ardından ... tarih ve ... no.lu ... Büyükşehir Belediyesi Meclisi kararıyla, Büyükşehir Belediye Başkanına ... ... Cemiyeti ile protokol yapmak için oy birliği ile yetki verildiği,
Bu yetkiye istinaden ... Büyükşehir Belediyesi ile ... ... Cemiyeti Derneği arasında “... Şurası Basın Onur Günü Etkinlikleri” ne ilişkin protokolün, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75/c maddesi, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesine dayanılarak çıkarılan, “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik” esas alınarak hazırlandığı,
Protokolün 6. Maddesinde,
”a) Basın mensupları arasında birliği ve bütünlüğü sağlamak.
b) Kurs, panel, seminer, konferans, yarışma ve benzeri etkinlikler düzenlenerek birlik ve bütünlüğe katkıda bulunmak.
c) Basın mensuplarının çalışma hayatını olumlu etkileyecek faaliyetler
gerçekleştirmek.
d) Basın çalışmaları ve kuruluşlarına dönük faaliyetlerde bulunmak.” denilmektedir.
Protokolün 7.2 maddesi İdarenin Yükümlülükleri kısmında “
a) İdare, Cemiyetin işlevsel bir şekilde kullanılmasına yönelik ihtiyaç duyacağı; bilgisayar, yazıcı, fotoğraf makinası ve harici hard disk gibi teknolojik aletleri temin etmekten sorumludur.
b) İdare, Cemiyet ile ortaklaşa düzenlenecek yarışmalarda verilecek bilişim ödüllerinden sorumludur.”
Denildiği,
Dolayısı ile yapılan protokole istinaden,
... adet tablet, ... adet dizüstü bilgisayar, ... adet taşınabilir hard disk, ... adet fotoğraf makinesi, ... adet kamera ile … adet dizüstü bilgisayarın ... Cemiyetine teslim edildiği, ... Cemiyeti tarafından ihtiyaç fazlası ... adet dizüstü bilgisayarın belediyeye iadesi yapıldığı,
Yukarıda izah edildiği üzere belediye tarafından yapılan işlemin hukuka uygun olduğu, Dolayısıyla Belediye tarafından ... Cemiyetine teslimi yapılan malzemelerin anılan protokole istinaden yapıldığı açık olup mevzuata aykırı husus bulunmadığı, Kamu zararı oluşmadığı,
İfade edilerek Daire Kararının Kaldırılması talep edilmektedir.
Başsavcılık Mütalaası
Daire Kararında harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ve gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Şube Müdürü) tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:
“Dosya münderecatı ve temyiz talebine ilişkin dilekçenin incelemesi neticesinde;
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun;
"Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75'inci maddesinde, "Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda,
c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.",
"Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14'üncü maddesinde, "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;... kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, hizmetlerini yapar veya yaptırır."
Hükümleri yer almaktadır.
... ... Cemiyetinin ....2017 tarihinde ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına ... Ocak 2018 tarihleri arasında ... ... Cemiyeti öncülüğünde, ... Büyükşehir Belediyesi'nin destekleriyle "... Ocak Basın Onur Günü" yapılacağı, bu kapsamda Balkan Ülkeleri ve Dünyanın birçok ülkesinden ...in katılımıyla "... Şurası" düzenleneceğini belirterek etkinlik programı ile ihtiyaç listesini bildirdiği, ....2017 tarihinde ... Valiliğince, ... Büyükşehir Belediyesi'nin Belediye Kanunu'nun 14'üncü maddesine göre ... ... Cemiyeti ile ... Ocak 2018 tarihleri arasında Balkan Ülkeleri ve Türkiye'nin farklı yerlerinden katılımın sağlanmasının beklendiği "... Şurası" adı altında bir ortak hizmet projesinin yapılabileceğini belirttiği, bu Valilik Kararının ardından ... Büyükşehir Belediyesi Meclisinin, Büyükşehir Belediye Başkanına ... ... Cemiyeti ile protokol yapmak için oy birliği ile yetki verdiği, bu yetkiye istinaden ... Büyükşehir Belediyesi ile ... ... Cemiyeti Derneği arasında "... Şurası Basın Onur Günü Etkinlikleri" ne ilişkin protokolün, 5393 sayılı Kanun'un 75/c maddesi, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 29'uncu maddesine dayanılarak çıkarılan "Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik" esas alınarak hazırlandığı, Protokolün 7.2'nci maddesine göre İdarenin Yükümlülükleri kısmında, İdarenin, Cemiyetin işlevsel bir şekilde kullanılmasına yönelik ihtiyaç duyacağı bilgisayar, yazıcı, fotoğraf makinası ve harici hard disk gibi teknolojik aletleri temin etmekten ve Cemiyet ile ortaklaşa düzenlenecek yarışmalarda verilecek bilişim ödüllerinden sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.
... Büyükşehir Belediyesi ile ... ... Cemiyeti Derneği arasında "... Şurası Basın Onur Günü Etkinlikleri" ne ilişkin Protokolün, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 75/c maddesi çerçevesinde yapıldığı ve işlemlerin bu Protokoldeki hükümlere göre yürütüldüğü anlaşılmaktadır. ... Valiliğinin izni ve Belediye Meclisinin verdiği yetki çerçevesinde çok sayıda ülkeden yabancı konukların katılımıyla gerçekleşen bir etkinlik olması nedeniyle, söz konusu faaliyetin 5393 sayılı Kanunun 14/a maddesinde belediyenin görevleri arasında sayılan "kültür ve sanat, turizm ve tanıtım," faaliyetleri kapsamında değerlendirilmesinin gerektiği, bu nedenle de yapılan harcamanın kamu zararı oluşturmadığı düşünülmektedir.
Belirtilen nedenlerle, talebin kabul edilerek İlamda yer alan tazmin hükmünün sorumlular üzerinden kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.
Arz olunur.”
Denilmektedir.
Duruşma sırasında sorumlu harcama yetkilisi ... (Bilgi İşlem Daire Başkanı) tarafından temyiz dilekçesinde yer alan hususlar özetle tekrarlanarak Daire Kararının 109’uncu maddesinin Kaldırılması talep edilmiştir.
Duruşmaya Kamu İdaresi (Belediye) adına I.Hukuk Müşaviri Av.... katılmıştır. Av.... tarafından sorumluların savunmalarında ve temyiz dilekçelerinde yer alan hususların aynen geçerli olduğu ifade edilerek Daire Kararının Kaldırılması talep edilmiştir.
Duruşma sırasında Savcı tarafından yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle Daire Kararının 109’uncu maddesinin Kaldırılması talep edilmiştir.
Duruşma talebinde bulunan ... (Bilgi İşlem Daire Başkanı), Kamu İdaresi (Belediye) adına katılan I.Hukuk Müşaviri Av.... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
184 İlam sy Daire Kararının 109’uncu maddesiyle, ... Büyükşehir Belediyesi ile ... Cemiyeti arasında protokol yapıldığı ve bu protokole istinaden; ... adet dizüstü bilgisayar, ... adet tablet, ... adet taşınabilir hard disk, ... adet lensi ile birlikte profesyonel fotoğraf makinesi ve ... adet profesyonel kameranın Belediye tarafından satın alınarak ... Cemiyetine bağışlanması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: İstekte bulunan şube müdürü, uygun görüşle arz eden daire başkanı, olur veren genel sekreter yardımcısı, protokolü imzalayan Belediye Başkanı ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
... Valiliğinin ....2017 tarih, ... sayı ve “Ortak Proje İzni” konulu yazısıyla, 5393 sayılı Kanunun m.75’inci maddesinin ilk fıkrasının c-bendi kapsamında ‘... Büyükşehir Belediye başkanlığının ... ... Cemiyeti ile ... Ocak 2018 tarihleri arasında Balkan Ülkeleri ve Türkiye’nin birçok yerinden katılımın beklendiği “... Şurası” adı altında yapılacak ortak proje çalışması için’ gerekli izin verilmiştir.
... ... Cemiyetinin ....2017 tarih, ... sayı, “... Ocak 2018 Basın Onur Günü ihtiyaç listesi” konulu ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına hitaplı yazısında etkinlik programı ve ihtiyaç listesi Belediyeye sunulmuştur. (…)
... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararıyla, Valilik izninde belirtilen Belediye ile ... ... Cemiyeti arasında yapılacak ortak hizmet projesi ile ilgili olarak Belediye ve Cemiyet arasında protokol yapılması konusunda Belediye Başkanına yetki verilmiştir.
Belediye ile Cemiyet arasında “... Şurası Basın Onur Günü Etkinliklerine İlişkin İşbirliği Protokolü” imzalanmıştır. Protokol, imzalanma tarihini içermemektedir.
Protokolün ilgili maddeleri aşağıdadır:
‘Madde 5: Hukuki Dayanak
Bu protokol, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75/c maddesi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29.maddesine istinaden çıkarılan “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması hakkında Yönetmelik” esas alınarak hazırlanmıştır.
Madde 7: Tarafların Hak ve Yükümlülükleri
7.2 İdarenin [Belediyenin] Yükümlülükleri
a) İdare, Cemiyetin işlevsel bir şekilde kullanılmasına yönelik ihtiyaç duyacağı
• bilgisayar,
• yazıcı
• fotoğraf makinası,
• harici hard disk
gibi teknolojik aletleri temin etmekten sorumludur.
Madde 8: Protokolün Süresi
Bu protokol imzalandığı tarihten itibaren iki yıl süre ile geçerlidir. …’
“... Şurası Basın Onur Günü Etkinliklerine İlişkin İşbirliği Protokolü” kapsamında Belediye tarafından:
- 10.01.2018 tarih ve 789 no.lu yevmiye ile ... Cemiyeti’nin yöneticilerine ...TL’ye ... adet tablet, ... adet dizüstü bilgisayar ve ... adet taşınabilir harddisk,
- 10.01.2018 tarih ve 790 no.lu yevmiye ile ... Cemiyeti’nin yöneticilerine ...TL’ye ... adet lens ile birlikte profesyonel fotoğraf makinesi ve ... adet profesyonel video kamera,
- 16.01.2018 tarih ve 1599 no.lu yevmiye ile de ... Cemiyeti ve ... Büyükşehir Belediyesinin tarafları olduğu protokole istinaden ...TL’ye … adet dizüstü bilgisayar,
... ... Cemiyetine teslim edilmek üzere satın alınmıştır. Belirtilen taşınır mallar Belediye tarafından satın alındıktan sonra Cemiyete teslim edilmiştir.
Bunlardan ... adet dizüstü bilgisayar ve ... TL’lik malzeme Belediyeye iade edilmiştir. Buna göre Belediye tarafından ... ... Cemiyetine teslim edilen taşınır malların bedeli ... TL’dir.
Mevzuat
5393 sayılı Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” kenar başlıklı 75’inci maddesinde:
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
…
b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
…
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
Kanunun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” kenar başlıklı 14’üncü maddesinde:
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
…” düzenlemeleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kanunun “Bütçelerden yardım yapılması” kenar başlıklı 29’uncu maddesinde: “Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” denilmektedir.
5253 sayılı Dernekler Kanununun “Yardım ve işbirliği” kenar başlıklı 10’uncu maddesinde:
“Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.
5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler. (Ek cümle: 18/2/2009-5838/7 md.) 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi çerçevesinde engellilerin ve eski hükümlülerin mesleki eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işlerini kurmaları, engellilerin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojilerine ilişkin projeler ile benzeri projelerde bu oran aranmaz.”
denilmektedir.
03.07.2006 tarih ve 2006/10656 no.lu Bakanlar Kurulu Kararının eki olan “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik”in “Kapsam” kenar başlıklı 2’nci maddesinde: “(1) Bu Yönetmelik, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinden dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılması ve bu yardımın kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usulleri kapsar.” denilmektedir. Yönetmeliğin “Dayanak” kenar başlıklı 3’üncü maddesinde: “Bu Yönetmelik, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.” denilmektedir.
5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” kenar başlıklı 71’inci maddesinin ilk fıkrasında: “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmektedir. Maddenin ikinci fıkrasının g-bendinde “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınan haller arasında sayılmıştır.
Değerlendirme
5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesine göre, belediyeler, kamu yararına çalışan dernekler dışındaki derneklerle ortak hizmet projesi gerçekleştirebilirler. Bunun için ortak hizmet projesinin konusunun belediyenin görev ve sorumluluk alanına giren bir konu olması ve mahallin en büyük mülki idare amirinin izni gerekir.
Somut uygulamada ... Valiliği tarafından izin verilen “... Şurası” ile ilgili ortak işbirliği projesinin, mahalli müşterek nitelikte olmayı da bünyesinde barındıran bir kültür faaliyetidir (5393 sy Kn.m.14/1-a).
Ancak somut uygulamada akdedilen protokol yukarıda belirtilen ortak hizmet projesinin çerçevesini aşmaktadır. Öncelikle, 2 yıl yürürlükte kalmak üzere akdedilen ve tarafların aksi yönde talebi bulunmaması halinde bir yıl daha yürürlükte kalacak olan protokol, ... Ocak 2018 tarihleri arasında yapılacak olan “... Şurası”nın sınırlarını zaman bakımından aşmaktadır. Ayrıca, protokolde Belediye tarafından Cemiyete temin edilmesi öngörülen malzemelerin bir kısmı (Mesela: ulaşım giderleri, bayrak süsleme, yaka kartları gibi.) ortak hizmet projesi ile ilgili görünmekle birlikte, diğer bir kısım malzeme (Mesela: … adet laptop) ortak hizmet projesinin sınırlarını aşmaktadır. Dolayısıyla Daire Kararında kamu zararı teşkil ettiği belirtilen malların satın alınarak Cemiyete verilmesinin, Belediyenin görev ve sorumluluk alanı dahilinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Daire Kararında kamu zararı hükmü, Belediye tarafından Cemiyete temin edilen taşınır malların belediyenin görev ve sorumluluk alanında olmadığı ve bağış niteliğinde olduğu gerekçesine dayanmaktadır. Daire Kararının gerekçesi 5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesi ve diğer mevzuata uygundur.
Belirtilmelidir ki, protokolün 5’inci maddesinde “5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29.maddesine istinaden çıkarılan “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması hakkında Yönetmelik”in dayanak alındığı ifade edilmiştir. Ancak burada belirtilen Yönetmelik, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin 5018 sy Kn.m.29’a uygun olarak “dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere” yapacağı yardımları kapsamaktadır. Yani bahsi geçen Yönetmelik, somut uygulamada olduğu gibi, 5018 sy Kn.m.29’a aykırı olarak belediye bütçesinden bir derneğe nakdi yardım yapılması halini kapsamamaktadır.
Buna göre, ... ... Cemiyetinin kendi işleyişiyle ilgili olan yukarıda belirtilen malzemelerin Belediye bütçesinden karşılanmış olmasının, mevzuatında öngörülmemiş olması dolayısıyla, 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi çerçevesinde kamu zararı teşkil ettiği anlaşılmıştır.
Sorumluluk yönünden inceleme
Daire Kararında sorumluluk konusunda yer alan açıklama aşağıdadır:
... adet tablet, ... adet dizüstü bilgisayar ve ... adet harici hard diskin doğrudan temin yöntemi ile alınması için istekte bulunan birim yetkilisi (Şube Müdürü) ..., uygun görüşle arz eden (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ..., olur veren (Genel Sekreter Yardımcısı) ... ve protokolü imzalayan (Belediye Başkanı) ...,
... adet lens ile birlikte fotoğraf makineleri ve ... adet profesyonel kameranın alımı için doğrudan teminin yapılması için istekte bulunan birim yetkilisi (Şube Müdürü) ..., uygun görüşle arz eden (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ..., olur veren (Genel Sekreter Yardımcısı) ... ve protokolü imzalayan (Belediye Başkanı) ..., … adet dizüstü bilgisayarın alınması için ihaleyi onaya sunan (Bilgi İşlem Daire Başkanı) ..., uygun görüşle arz eden (Genel Sekreter Yardımcısı) ... ve (Genel Sekreter) ... ile olur veren ve aynı zamanda protokolü imzalayan (Belediye Başkanı) ...,
oluşan kamu zararından Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile birlikte sorumludurlar.
Daire Kararında yer alan sorumlulardan Bilgi İşlem Daire Başkanı ... ve Şube Müdürü ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Buna göre, mevzuatında öngörülmediği halde ayni bağış yapılan somut uygulamada Şube Müdürü ...’nın alım için istekte bulunması ile bu alımlar dolayısıyla oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmaktadır. Ayrıca somut uygulamada Bilgi İşlem Daire Başkanı ...’un alımları uygun görüşle arz etmesi ile bu alımlar dolayısıyla oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmaktadır. Söz konusu alımlar, bu alımlar için ... tarafından istekte bulunulması ve bu alımların ... tarafından uygun görüş verilerek Genel Sekretere arz edilmesinin öngörülebilir doğrudan sonucudur.
Daire Kararında somut uygulamada oluşan kamu zararından Şube Müdürü ... ve Bilgi İşlem Daire Başkanı ...’un sorumlu tutulması mevzuata uygundur.
BU İTİBARLA, yukarıda açıklanan gerekçelerle 752 Karar-184 İlam sayılı Daire Kararının 109’uncu maddesinin gerekçesi ve hükmünün hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, 752 Karar-184 İlam sayılı Daire Kararının 109’uncu maddesinin TASDİKİNE (Üyeler ..., ..., ...’un aşağıda yer alan karşı oy gerekçelerine karşı), oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 18.10.2023 tarih ve 55999 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(Karşı oy gerekçesi
Üyeler ..., ... ve ...’un karşı oy gerekçesi
184 İlam sayılı Daire Kararının 109’uncu maddesiyle; ... Büyükşehir Belediyesi ile ... Cemiyeti arasında protokol yapıldığı ve bu protokole istinaden; ... adet dizüstü bilgisayar, ... adet tablet, ... adet taşınabilir hard disk, ... adet lensi ile birlikte profesyonel fotoğraf makinesi ve ... adet profesyonel kameranın Belediye tarafından satın alınarak ... Cemiyetine bağışlanması sonucu oluşan zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar; İstekte bulunan şube müdürü, uygun görüşle arz eden daire başkanı, olur veren genel sekreter yardımcısı, protokolü imzalayan Belediye Başkanı ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisidir.
Daire Kararında ifade edilen alımların; istekte bulunma, uygun görüşle arz etme, olur verme ve protokol imzalama işlemlerine bağlı olarak yapılması nedeniyle, belirtilen süreçlerde yer almayan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin, ortaya çıkan kamu zararında kusurları bulunmamaktadır.
Bu İtibarla, istekte bulunma, uygun görüşle arz etme, olur verme ve protokol imzalama süreçlerinde yer almayan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin sorumluluktan çıkarılmaları gerektiği gerekçesiyle Daire Kararının Bozulması gerekir.)