SayıştaySayıştay Temyiz Kararı57621

Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Kurum / İdareDiğer Özel Bütçeli İdareler
Daire1
Dosya No53996
Yılı2022
Konu: Kamu görevlileri toplu sözleşmesinde öngörülen koruyucu giyim malzemesinin mevzuatta belirtilen koşulları taşımayan personele verilmesi

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

22 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, ... personeline 6. Dönem Toplu Sözleşmenin 10’uncu bölümünün 1’inci maddesinde belirlenen fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında çalışmadığı halde bu yerlerde çalışanlar için öngörülen koruyucu giyim malzemeleri alınması sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: Diğer sorumlular (Koruyucu Giyim Malzemesi Komisyonu Başkan ve Üyeleri), ihale ve satın alma sürecinde görev yapan personel, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisidir.

Esas yönünden inceleme

Somut uygulama

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2022 ve 2023 yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmesinin Onuncu Bölümünde yer alan Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna ilişkin Toplu Sözleşmenin 1’inci maddesinde belirli yerlerde ve şartlarda görev yapan personele Koruyucu Giyim Malzemesi verilmesi öngörülmüştür.

17.08.2022 tarihinde ... ve yetkili sendika arasında tutanak düzenlenmiştir. Tutanakta: “6. Dönem Toplu Sözleşme kapsamında ...'de Koruyucu Giyim Yardımının Uygulanmasına Dair Usul ve Esasların eki olarak belirlenen koruyucu giyim malzeme listesine ilişkin Toplu Sözleşmenin yukarıdaki maddesinde de belirtildiği üzere giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele verileceği hususu belirlenmiş ve kayıt altına alınmıştır.” denilmektedir. “... Koruyucu Giyim Yardımı Malzemesi Standartları” ve “… İdaresi Başkanlığı (...)nda 6. Dönem Toplu Sözleşme Hükümleri Gereğince Verilecek Koruyucu Giyim Yardımının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar” düzenlenmiştir.

22.11.2022 tarihinde ... ve yüklenici (… AŞ) arasında “2022 ... Koruyucu Giyim Malzemesi Alımı Mal Alımına Dair Sözleşme (İKN: …)” imzalanmıştır.

26.12.2021 tarihinde Kabul Komisyonu tarafından “2022 ... Koyucu Giyim Malzemesi Alımı” işi ile ilgili mal alımları kabul tutanağı düzenlenmiştir. Tutanakta: “Ek-2'de yer alan toplam 1252 adet personele ait teslim tesellüm tutağında belirtildiği üzere ilgili her personel teknik şartnamede belirtilen nitelik, sayı ve özellikte 7 adet parçadan (kışlık mont, kışlık bot, kışlık pantolon, atkı, eldiven, darbe emici şapka, alt ve üst termal içlik) oluşan 1 takım koruyucu giyim malzemesini kusursuz, sağlam ve eksiksiz olarak teslim aldığını beyan etmiş olup bu kapsamda yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu ve kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızaların bulunmadığı görülmüştür.” ifadesi yer almaktadır.

Fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında görev yapan personele hizmetin gereği olarak görev esnasında kullanılması için verilmesi gereken koruyucu giyim malzemeleri, belirtilen yerlerde görev yapıp yapmadığı gözetilmeden tüm ... personeline sağlanmıştır. ... tarafından koruyucu giyim malzemesi, Sözleşme ile temin edilerek personele sağlanmıştır. Ayrıca Usul Esaslar ve Sözleşmede koruyucu giyim malzemesinin personele ayni olarak sağlanması öngörülmüştür. Fiili durumda personele koruyucu giyim malzemesinin …eMKART ile sağlandığı tespit edilmiştir. Duruşma sırasında …eMKART’ın sınırlı yetkili değişim kartı olduğu ifade edilmiştir.

Daire Kararında, ...’in merkez ve taşra teşkilatında görev yapan personele sağlanan tüm “koruyucu giyim malzemesi” tutarının kamu zararı olduğuna hükmedilmiştir.

Mevzuat, İdare ve Sendika arasında akdedilen Usul ve Esaslar, Sözleşme

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin “Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı onuncu bölümü 1'inci maddesi aşağıdadır:

“Koruyucu giyim malzemesi

MADDE 1- (1) Bu hizmet kolu kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında görev yapan personeline, hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir. Giyim malzemelerinin standartları ile hangi personele ne kadar süreyle verileceği ve nasıl muhafaza edileceği hususları ile bu malzemelerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar kurumlar ve bu hizmet kolunda yetkili sendika tarafından birlikte belirlenir.”



... personeli ve yetkili sendika olan … Sendikası (…) yöneticilerinden oluşan komisyon eliyle 2022 yılında koruyucu giyim malzemesine yönelik usul ve esaslar tespit edilmiştir: “… İdaresi Başkanlığı (...)nda 6. Dönem Toplu Sözleşme Hükümleri Gereğince Verilecek Koruyucu Giyim Yardımının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar” (Usul ve Esaslar). Usul ve Esaslar tarih içermemektedir, kamu idaresi ve yetkili sendika temsilcilerinin imzasını içermektedir, ek’inde koruyucu giyim malzeme listesi yer almaktadır. 17.08.2022 tarihli Tutanağın son paragrafında yer alan “Bu kapsamda Usul ve Esaslar hazırlanmış ve yürürlüğe alınmıştır.” ifadesi dolayısıyla Usul ve Esaslar’ın 17.08.2022 ve öncesi tarihli olduğu anlaşılmıştır.

Usul ve Esaslarda yer alan ilgili düzenlemeler aşağıdadır:

“1- Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2022 ve 2023 yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmesinin Onuncu Bölümünde yer alan Enerji, Sanayi ve Madencilik Hizmet Koluna ilişkin Toplu Sözleşmenin 1 ’inci maddesi kapsamında çalışma/görev süresine bakılmaksızın Başkanlığımızın görev alanına giren işlerde görevlendirilen sözleşmeli personele Koruyucu Giyim Yardımı uygulanır.

2- Bu Usul ve Esaslarının İdare Başkanınca onaylanmasına müteakip Koruyucu Giyim Yardımı alım işlemleri Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 2022 ve 2023 yılları için ayrı ayrı yapılacaktır. Bir sonraki yıla ait hazırlık çalışması Aralık ayında yapılır.

3- Bu usul ve esasın Ek. 1’inde yer alan koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilecektir.

4- Birime ilk defa ataması yapılan personele görevine başlama tarihi itibariyle koruyucu giyim malzemesi verilecektir. Koruyucu giyim malzemesi verilen personelden ücretsiz izin, askerlik, emeklilik, istifa, sözleşme feshi, kurum içi ve kurum dışı görevlendirme gibi herhangi bir sebeple ayrılan personele verilen Koruyucu Giyim Malzemesi geri alınmayacaktır.

5- Koruyucu giyim malzemeleri ayni olarak temin edilerek personele teslim tesellüm tutanağı ile teslim edilecektir. Koruyucu Giyim Malzemesinin muhafazasından ve kullanılmasından ilgili personelin sorumlu olduğu bildirilecektir.

6- Bu Usul ve Esasın Ek-1 inde yer alan malzemelerin tamamı Kullanım Sürelerine bakılmaksızın içinde bulunduğu her yıl sonuna kadar verilir. Bir yıl içerisinde ikinci kez verilmeyecektir.

7- Koruyucu Giyim Malzemeleri (Ek-1) bu Usul ve Esasın ekini oluşturur.

8- ...”



... ve yüklenici arasında imzalanan 22.11.2022 tarihli Sözleşmenin ilgili maddeleri aşağıdadır:

“Madde 5 - Sözleşmenin konusu işin/alımın tanımı

5.1. Sözleşmenin konusu; İdarenin ihtiyacı olan ve aşağıda miktarı belirtilen ve teknik özellikleri teknik şartnamede düzenlenen 2022 ... Koruyucu Giyim Malzemesi Alımı ihale dokümanı ile bu sözleşmede belirlenen şartlar dahilinde Yüklenici tarafından temini ve İdareye teslimi işidir.”

“Madde 10 - Malın/İşin teslim alma şekil ve şartları ile teslim programı

10.1. Malın teslim edilme/işin yapılma yeri veya yerleri

10.1.1. ... Merkez (Ankara Başkanlık) ve Taşra Teşkilatında (81 İlde yer alan 88 adet Müdürlük ve 6 adet Muhasebe Müdürlüğü)”

“10.3.1. Yüklenici 20.12.2022 tarihine kadar (kusurlu ve/veya eksik ürün değişimi dâhil) ürünleri tedarik edip ilgili personelin çalıştığı iş yerine göre teslim edecek veya kargo ile gönderecek.”

“Madde 12 - Ödeme yeri ve şartları

… / 12.2.3.

İdarece ilgili personele verilen ürünler teslim alındığının teyidi yapıldıktan sonra (teslim ve tesellüm tutanağı idareye ulaştıktan sonra) yükleniciye talep etmesi halinde ara hakediş düzenlenerek ödeme yapılabilecek.

Her personele ait teslim tesellüm tutanağı idareye ulaştıktan sonra bu tutanaklar eki olacak şekilde varsa iş eksilişi (koruyucu giyim yardımından faydalanmak istemeyen personel olması halinde) belirtilerek “Mal Alımları Kabul Tutanağı” düzenlenecek. …”

“Madde 30 - Denetim, muayene ve kabul işlemleri

30.1.

Ürünler eksiksiz ve kusursuz teslim edildikten sonra, yüklenici personelin teslim aldığı ürünlere ait bilgi ve sayının liste halinde sıralandığı, “ürünleri eksiksiz ve kusursuz olarak teslim aldığını” belirten ibarenin yer aldığı 3 (üç) adet teslim tesellüm tutanağını düzenleyecek.

Ayrıca teslim tesellüm tutanağı düzenlenmeyecek. Her personele özel bu tutanaklar ilgili personel ve yüklenici tarafından imzalanacak. İmzalı bu tutanaklardan; bir adedi yükleniciye, bir adedi ilgili personele ve bir adedi İdareye verilecek. İdareye verilecek olan tutanak hakediş ödemesi yapılabilmesi için ilgili birim amiri tarafından ... Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığına gönderilecek.



5018 sayılı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin ilk fıkrasında “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” denilmektedir. 71’inci maddenin ikinci fıkrasında “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınan haller arasında sayılmıştır.

Değerlendirme

Daire Kararının gerekçesinde (Karar s.9):

“Sonuç olarak, Toplu Sözleşme ile belirlenen yerlerde ve açık arazi şartlarında çalışan personele ayni olarak verilmesi gereken koruyucu giyim malzemelerinin; hem bu şartları taşımayan personele verilmesi hem de teslim alınan malzemelerin Teknik Şartname ile belirlenen özellikleri taşıyıp taşımadığına ilişkin olarak sadece kişilerin beyanının esas alınması, muayene ve kabul komisyonu tarafından malzemeler görülmeden kabul işlemi yapılması nedeniyle kamu zararı oluşmuştur.”

denilmektedir.

Buna göre Daire Kararında iki sebeple ... tarafından personeline koruyucu giyim malzemesi sunulmasının tamamının kamu zararı olduğuna hükmedilmiştir: 1) Personelin Toplu Sözleşmede belirtilen yerlerde görev yapmaması dolayısıyla koruyucu giyim malzemesinden yararlandırılma şartını taşımaması, 2) Teslim alınan malzemelerin Teknik Şartname ile belirlenen özellikleri taşıyıp taşımadığına ilişkin olarak sadece kişilerin beyanının esas alınması, muayene ve kabul komisyonu tarafından malzemeler görülmeden kabul işlemi yapılmasıdır.

Daire Kararının iki sebebi aşağıda sırasıyla incelenmiştir.

1) Personelin Toplu Sözleşmede belirtilen yerlerde görev yapmaması dolayısıyla koruyucu giyim malzemesinden yararlandırılma şartını taşımaması:

Toplu Sözleşmenin onuncu bölümünün 1’inci maddesine göre, “fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında görev yapan personel” koruyucu giyim malzemesinden yararlandırılabilecektir. Daire Kararında, ...’in merkez ve taşrada yer alan tüm personeli (1252 kişi) Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde görev yapma şartını taşımadığından bu kişilerin koruyucu giyim malzemesinden yararlandırılmaması gerektiği belirtilmiştir.

... personelinden Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde görev yapmayanların koruyucu giyim yardımından yararlanmaması gerektiği izahtan varestedir.

...’de çalışan ve bazı zamanlarda geçici görevlendirmeler (…) suretiyle “fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartları”nda çalışan … uzmanı veya … uzman yardımcısı gibi personelin ise koruyucu giyim malzemesinden yararlandırılmasının mevzuata uygun olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Daire Kararından, ... personelinin işlerinin rutin bir parçası olarak bazı zamanlarda işletme ziyaretleri yapılması suretiyle fabrika, atölye, laboratuvar, sanayi tesisleri vb. yerlere gidip bu yerlerde çalışma yapmalarının belirtilen yerlerde görev yapmak olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır. ...’de görev yapan bazı personelin işlerinin rutin bir parçası olarak bazı zamanlarda işletme ziyaretleri yapılması suretiyle fabrika, atölye, laboratuvar, sanayi tesisleri vb. yerlere gidip yerinde çalışma yapmalarının, belirtilen yerlerde görev yapmak kapsamında olup olmadığının tespiti, Daire Kararının mevzuata uygun olup olmadığının tespitini sağlayacaktır.

Görev yapmak; ... uygulamasında olduğu gibi işlerin rutin bir parçası olarak bazı zamanlarda işletme ziyaretleri yapılması suretiyle fabrika, atölye, laboratuvar, sanayi tesisleri vb. yerlere gidip yerinde çalışma yapmaktan daha yoğun bir çalışmayı ifade eder. Dolayısıyla somut uygulamada Toplu Sözleşmede belirtilen yerlerde görev yapma şartının sağlanmadığı anlaşılmıştır.

2) Teslim alınan malzemelerin Teknik Şartname ile belirlenen özellikleri taşıyıp taşımadığına ilişkin olarak sadece kişilerin beyanının esas alınması, muayene ve kabul komisyonu tarafından malzemeler görülmeden kabul işlemi yapılması:

Daire Kararının gerekçesinde “teslim alınan malzemelerin Teknik Şartname ile belirlenen özellikleri taşıyıp taşımadığına ilişkin olarak sadece kişilerin beyanının esas alınması, muayene ve kabul komisyonu tarafından malzemeler görülmeden kabul işlemi yapılması” da yer almaktadır. Bu gerekçe konusunda, Daire Kararının 5 ve 6’ncı sayfalarında yer alan “Denetçi Görüşü” kısmında “satın alınan kıyafetler sadece 1 personele fiilen ayni olarak teslim edilmiş, diğer 1251 personele ise belirli mağazalarda alışveriş yapmasına imkan veren …eMKART isminde kart olarak verilmiştir” ifadesi yer almaktadır. Yüklenici tarafından ...’e gönderilen 27.01.2023 tarihli e-postada “1 adet (… Bey) personele koruyucu giyim malzemesi, 1251 personele ise değişim kartı teslim edilmiştir” denilmektedir. Duruşma sırasında, …eMKART’ın daraltılmış bir alıma olanak sağladığı yani sınırlı yetkili olarak personele teslim edildiği açıklanmıştır.

12.03.2024 tarihli Hukuki Mütalaanın değerlendirilmesi:

Temyiz dilekçeleri ekinde sunulan Hukuki Mütalaa, … Müdürlüğünün 2021 yılı hesabı kapsamında personele sağlanan koruyucu giyim malzemesi ile ilgilidir. Mütalaa, ilgili olduğu somut uygulamanın özelliklerine dair açıklama ve yorumlar içermektedir. Mütalaada yer alan tespit ve açıklamaların, genel olarak, ...’de 2022 yılında personele koruyucu giyim malzemesi sağlanmasına dair somut uygulamanın özelliklerine uygun olmadığı görülmüştür.

Hukuki Mütalaada, Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde görev “yapabilme ihtimali olan diğer çalışanların da koruyucu giyim malzemesi yardımından mahrum bırakılması bize göre yerinde değildir” denilmektedir. Mütalaada yer alan bu görüş hukuken isabetli değildir. Toplu Sözleşmenin ilgili maddesinde “Bu hizmet kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların fabrika, atölye, laboratuvar, maden ocakları, sanayi tesisleri ve akaryakıt istasyonları ile petrol boru hatları veya açık arazi şartlarında görev yapan personeline, hizmetin gereği olarak görev esnasında giyilmesi gereken koruyucu giyim malzemesi ayni olarak verilir. …” denilmektedir Toplu Sözleşmede “görev yapan” denilmektedir. “görev yapabilecek/görevlendirilebilecek durumda olan” gibi bir ifade kullanılmamıştır. Kaldı ki, somut uygulamada ...’de bazı personelin Toplu Sözleşmede belirtilen mahallere ziyaretler yapması, bu mahallerde “görev yapmak” yoğunluğunda olmayan çalışmalardır. Bu husus yukarıda açıklanmıştır.

Hukuki Mütalaada “… ilgili idarede görev yapan kamu görevlilerine ayrım yapılmaksızın koruyucu giyim malzemesi verilmesi uygundur” denilmektedir. Koruyucu giyim malzemesinin verilmesinde gözetilen ayrım, söz konusu personelin Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde görev yapmasıdır. Bu ayrım Toplu Sözleşmeden kaynaklanmakta olup, koruyucu giyim malzemesi verilmesinin niteliğine ve amacına uygundur.



Sonuç olarak, ... personelinin Toplu Sözleşmenin onuncu bölümünün 1’inci maddesinde belirtilen yerlerde görev yapma koşulunu sağlamaması dolayısıyla, bu personele koruyucu giyim malzemesi verilmesinin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sorumluluk yönünden inceleme

Daire Kararında diğer sorumlular (Koruyucu Giyim Malzemesi Komisyonu Başkan ve Üyeleri), ihale ve satın alma sürecinde görev yapan personel, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi sorumlu tutulmuştur. Daire Kararında sorumlu tutulan personelin tamamı sorumluluk itirazını da içerir şekilde Karar aleyhine temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Koruyucu Giyim Malzemesi Komisyonu Başkan ve Üyelerinin sorumluluğu

...’de 6.Dönem Toplu Sözleşme Hükümleri Gereğince Verilecek Koruyucu Giyim Yardımının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslarda kamu işveren vekili temsilcileri olarak imzaları bulunan dört kamu görevlisi, bu görevleriyle ilgili olarak somut uygulamada oluşan kamu zararından sorumlu tutulmuştur.

Somut uygulamada oluşan hukuka aykırılığın sebebi, ... personeli Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde görev yapmamasına rağmen onlara koruyucu giyim malzemesi sağlanmış olmasıdır. Usul ve Esaslar, ...’in tüm personeline koruyucu giyim malzemesi verilmesini öngörmesi dolayısıyla, somut uygulama, Usul ve Esasların öngörülebilir doğrudan sonucudur. Somut uygulamada oluşan kamu zararı ile Usul ve Esaslar arasında uygun illiyet bağı bulunmaktadır.

Buna göre, kamu işveren vekili temsilcileri görev ve yetkileriyle Usul ve Esaslarda imzası bulunan kamu görevlileri olan … (... Başkan Yard.), … (İnsan Kaynakları Dairesi Başkanı), … (Destek Hizmetleri Dairesi Başkanı), … (Müdür)’nun somut uygulamada oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunduğu anlaşılmıştır.

İhale ve satın alma sürecinde görev yapan personelin sorumluluğu

24.10.2022 tarihli Tutanakta: “… Bu kapsamda Usul ve Esaslar hazırlanmış ve yürürlüğe alınmıştır. 6.Dönem Toplu Sözleşme kapsamında ...’de Koruyucu Giyim Yardımının Uygulanmasına Dair Usul ve Esasların eki olarak belirlenen koruyucu giyim malzeme listesine ilişkin Toplu Sözleşme’nin yukarıdaki maddesinde de belirtildiği üzere 17.08.2022 tarihinde yapılan toplantı ile giyim malzemelerinin standartları belirlenmiş ve ihaleye çıkılması için Destek Hizmetleri Başkanlığına gönderilmiştir. Yapılan ihale sonucunda istekli bulunmaması nedeniyle 2022 yılı içerisinde alım işleminin tamamlanmasını teminen komisyonumuz tarafından aşağıda isimleri ve standartları belirtilen ürünlerin temini için gerekli çalışmanın başlatılması amacıyla toplanılmıştır. Bu kapsamda aşağıda belirtilen ürünlerin alım sürecinin başlatılması kararı alınmıştır.” denilmektedir. Tutanakta kamu idaresi adına dört görevlinin imzası bulunmaktadır: … (... Başkan Yard.), … (Daire Başkanı), … (Daire Başkanı), … (Müdür). Bu Tutanakta alınan karar ile somut uygulamada oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmaktadır. Görev ve yetkilerini kullanarak Kamu İdaresi adına bu Tutanaktaki kararı alan kamu görevlilerinin, somut uygulama sonucunda oluşan kamu zararından kusuru dolayısıyla sorumluluğu bulunmaktadır.

02.11.2022 tarih ve E-84689589-929-164921 sayılı yazıda: “… ...’de 6.Dönem Toplu Sözleşme hükümleri gereğince verilecek Koruyucu Giyim Yardımının Uygulanmasına dair Usul ve Esaslar kapsamında giyim yardımı standartları ve kimlere verileceği bilgisi iletilmiş ancak ihale sürecinde istekli bulunmaması nedeniyle Kurumumuz ve Yetkili Sendika tarafından belirlenen standartlar revize edilmiştir. / … Bu kapsamda … koruyucu giyime esas malzemelerinin alım sürecinin başlatılması hususunda gereğini rica ederim” denilmekte olup bu yazıda Başkan olarak … (... eski Başkanı)’un imzası bulunmaktadır. Koruyucu giyim malzemesinin alım sürecinin başlatılması talimatını içeren bu yazı ile somut uygulamada oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmaktadır.

03.11.2022 tarih ve E-84689589-929-166800 sayılı yazıda: “… 6.Dönem Toplu Sözleşme hükümleri gereğince verilecek Koruyucu Giyim Yardımının Uygulanmasına dair Usul ve Esaslar kapsamında giyim yardımı standartları ve kimlere verileceği bilgisi iletilmiştir. / … Bu kapsamda koruyucu giyim yardımı alım sürecinin başlatılması hususunda gereğini rica ederim” denilmekte olup bu yazıda Başkan vekili olarak … (... Başkan Yard.)’ın imzası bulunmaktadır. Koruyucu giyim malzemesinin alım sürecinin başlatılması talimatını içeren bu yazı ile somut uygulamada oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmaktadır.

Buna göre, Usul ve Esaslarda belirlenen ancak mevzuata aykırı olan söz konusu alımın ihale ve alım süreçlerinde görev ve yetkilerini kullanarak yer alan kamu görevlilerinin, somut uygulama sonucunda oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu

5018 sayılı Kanun’un 32 ve 33’üncü maddeleri ile 55 ve devamı maddeleri, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 10 ve 12’nci maddelerine göre her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanun’un 32 ve 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir.

5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde: “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” düzenlemesi yer almaktadır.

Kanun’un “Giderlerin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde: “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.

Kanun’un 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 10’uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esaslar’ın 12’nci maddesinde, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

5018 sayılı Kanun’a göre harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama hukuka aykırı ise söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.

Buna göre, somut uygulamada oluşan kamu zararında harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğa iştirakı bulunmaktadır.

Mal alımları kabul tutanağında imzası bulunan üç personel

Daire Kararında 26.12.2022 tarihli mal alımları kabul tutanağında imzası bulunan üç personel (… Uzmanları …, …, …) kamu zararından sorumlu tutulmamıştır. Sorumlular tarafından, Sayıştay yargısında somut uygulamada kamu zararı bulunduğuna karar verilmesi halinde mal alımları kabul tutanağında imzası bulunan üç personelin de sorumluluğa dahil edilmesi gerektiği konusunda itiraz bulunmaktadır. Bu itirazın reddi gerekir.

Tutanakta “Ek-2’de yer alan toplam 1252 adet personele ait teslim tesellüm tutanağında belirtildiği üzere ilgili her personel teknik şartnamede belirtilen nitelik, sayı ve özellikte 7 adet parçadan (…) oluşan 1 takım koruyucu giyim malzemesini kusursuz, sağlam ve eksiksiz olarak teslim aldığını beyan etmiş olup bu kapsamda yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu ve kabule engel olabilecek eksik, kusur ve arızaların bulunmadığı görülmüştür. / … ... Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Makamının Onayına sunulmak üzere işbu Kabul Tutanağı 3 (üç) nüsha olarak düzenlenmiştir.” denilmektedir.

Mal Alımı Kabul Tutanağı, Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde görev yapmayan personele koruyucu giyim malzemesi verilmesine karar verilip bu kararın uygulanması sürecinde fiili durumun tespiti amacıyla düzenlenmiştir. Kabul Tutanağında yapılan tespit somut uygulamanın bir sonucudur. Bu tespitin somut uygulamada oluşan kamu zararının uygun illiyet bağı dahilinde bir sebebi olmadığı anlaşılmıştır.

Buna göre, somut uygulamada oluşan kamu zararında Kabul Tutanağında imzası bulunan üç personelin sorumluluğu bulunmamaktadır.

BU İTİBARLA, yukarıda yer alan gerekçeyle, 10924 Karar-22 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin TASDİKİNE (…, …, …, …’un aşağıda yer alan karşı oy gerekçesi karşısında), oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda Karar Düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 08.01.2025 tarih ve 57621 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.



(Karşı oy gerekçesi

… ve …’un karşı oy gerekçesi

Esas yönünden, çoğunluk görüşünde yer aldığı üzere ... personeline ödenen koruyucu giyim malzemesinin tamamının kamu zararı teşkil ettiği kanaatindeyiz. Somut uygulama sorumluluk yönünden incelendiğinde, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin kamu zararından sorumluluğa iştirakları bulunmamaktadır. Daire Kararında Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin kamu zararından sorumlu tutulması mevzuata aykırıdır.

... personeli ile yetkili sendika arasında imzalanan Usul ve Esaslar ile personele koruyucu giyim malzemesi sağlanmasının usul ve esasları belirlenmiştir. Daha sonra Usul ve Esaslar gözetilerek koruyucu giyim malzemesinin alımına dair sözleşme imzalanmıştır. Ödeme emri belgesi ve ekleri üzerinde harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak imzası bulunan kamu görevlilerinin, Usul ve Esaslar ile sözleşmenin içeriğinin belirlenmesinde herhangi bir görev ve yetkileri bulunmamaktadır. Buna göre, Usul ve Esaslar ile sözleşmenin içeriğinin mevzuata aykırı olması sonucu oluşan kamu zararı ile, Usul ve Esaslar ile sözleşmenin içeriğini belirlemekte hiçbir görev ve yetkisi bulunmayan ancak bunların gereğini yerine getirmekle görevli ve yetkili olan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin somut uygulamada oluşan kamu zararından sorumlulukları bulunmamaktadır. Zira harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin ... adına imzalanan Usul ve Esaslar ile sözleşmenin gereklerini yerine getirmemek yönünde bir seçenekleri bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, çoğunluk görüşünde belirtilen gerekçeyle kamu zararı oluştuğu sabit olmakla birlikte, bu kamu zararında Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle Daire Kararının Bozulması gerekir.

… ve …’un karşı oy gerekçesi

Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde görev yapan personele ayni olarak koruyucu giyim malzemesi verilebilecektir. Daire Kararı, ... tarafından 2022 yılında personele sağlanan koruyucu giyim malzemesinin ayni olarak değil …eMKART verilmesi suretiyle sağlanması ve Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde görev yapmayan personele sağlanmış olmasına dayanmaktadır. Daire Kararının gerekçesinin fiili duruma ve mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

Öncelikle, Daire Kararında her ne kadar personele sağlanan koruyucu giyim malzemesinin ayni değil …eMKART verilmesi suretiyle sağlandığı ifade edilmişse de duruşmada bu kartların sınırlı yetki içeren kartlar olduğu ifade edilmiştir.

İkinci olarak, Daire Kararında kamu zararı tablolarında yer alan ... personelinin 2022 yılında Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde görev yapmadığı gerekçesiyle bu kişilere koruyucu giyim malzemesi verilemeyeceği belirtilmektedir. Ancak ... görev ve yetkileri dolayısıyla Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde rutin geçici görevlendirmeler yoluyla görev yapan veya her an bu mahallerde geçici göreve çıkması beklenebilecek olan personel içermektedir. … uzmanı ve … uzman yardımcıları Toplu Sözleşmede belirtilen mahallerde geçici görevlendirilen/görevlendirilebilecek olan ... personeline örnektir. Bu bağlamda temyiz dilekçesi ekinde ve duruşma sırasında sunulan geçici görevlendirmelere ait görseller ve duruşmada sözlü olarak ifade edilen hususlar dikkate alındığında, Daire Kararının kamu zararı tablosunda belirtilen personelin bir kısmının zaten fiilen açık araziye çıktığı, kalan kısmının ise fiilen açık araziye çıkmamış olsa da her an açık arazide çalışmak üzere görevlendirilebilecek durumda olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumda Daire Kararının söz konusu gerekçesi fiili duruma ve mevzuata uygun değildir.

Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle somut uygulamada mevzuata aykırılık bulunmadığı ve kamu zararı oluşmadığından, Daire Kararının Kaldırılması gerekir.)