SayıştaySayıştay Temyiz Kararı56943
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
Dosya No53897
Yılı2021
Konu: Belediye tarafından çeşitli konularda mevzuata aykırı olarak danışmanlık hizmeti satın alınması.
153 sayılı İlamın 4’üncü maddesiyle; Belediye tarafından çeşitli konularda mevzuata aykırı olarak danışmanlık hizmeti satın alınması sonucunda oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, kararı verilmiştir.
TEMYİZ DİLEKÇESİ
Daire İlamının 4’üncü maddesinde “Üst Yönetici” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Dosya No: 53895), Harcama Yetkilileri ... (Dosya No: 53896) ve ... (Dosya No: 53897) konuyla ilgili göndermiş oldukları aynı metne dayalı dilekçelerinde;
2021 yılı içinde İdare tarafından çeşitli konularda danışmanlık hizmeti alınmasının mevzuata aykırı olmadığını,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 48’inci maddesinde kamu idarelerince danışmanlık hizmeti alınabilecek konuların tahdidi olarak sayılmadığını, Kanun koyucunun maddenin sonuna “... veya benzeri alanlardaki hizmetler ...” demekle, teknik, mali ve hukuki hizmetlerin geniş olarak yorumlanmasını gerektiren ifade kullanıldığını,
Ayrıca “danışmanlık” tanımının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde yapıldığını ve bu hizmetin kapsamına girebilecek işlerin aynı Kanunu’nun 48’inci maddesinde sayılmış olsa da; Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 sayılı Kanun’un 4. Maddesinde yer alan hizmet tanımına ismen sayılmayan işler” başlıklı 85. maddesinde;
“4734 sayılı Kanun’un 4. maddesinde ‘Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basın ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine elik hizmetler ile yazılım hizmetlerini taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri ifade eder” hükmüne yer verildiğini,
Anılan maddede ismen sayılmayan ve mal alımı veya yapım işi niteliği taşımayan işlerin “benzeri diğer hizmetler kapsamında ihale yoluyla alınıp alınamayacağının, ilgili mevzuatında, alım konusunun idarenin görev alanında olup olmadığı, söz konusu işin ihale yoluyla yaptırılmasına engel olan bir düzenleme bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirilmesi suretiyle belirlenmesi gerektiğini,
Hizmet tanımının geniş yorumlandığını ve hizmet tanımının sınırlarının belirleneceğine değinildiğini, yine 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60’ncı maddesinde, hizmet alımlarının, Belediye giderleri içerisinde de sayıldığını,
Yukarıda belirtilen düzenlemeler dikkate alındığında Belediyenin, Avrupa Birliği ve diğer kurumlarla yaptığı projenin takibinde ve yeni projenin alımında danışmanlık, Belediyenin kurumsal yapısını inceleyerek daha iyi uygulamalar için öneriler sunmak, Belediyenin kültürel ve diğer etkinliklerinde verimli çalışmalar yapılması yönünde mevcut çalışmaların daha fonksiyonel hale getirilmesi, Belediye Başkanının istekleri doğrultusunda çalışmalar yapmak ve projeler sunmak, Belediye Başkanının kurum ile ilgili vereceği görevlerde araştırma yaparak, önerilerini Başkanlık Makamına sunmak konularında danışmanlık hizmeti alınmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmadığını,
Hizmetin ifasının kamu görevlileri eliyle yapıldığını, hizmet sunucusunun yaptığı işin, kamu görevlilerine teknik, mali ve hukuki konularda danışmanlık yaparak destek olmak olduğunu,
Dolayısıyla danışmanlık hizmetinin alınmasında mevzuata aykırılık bulunmadığını, harcama yetkilisi olarak imza atmış olduğu “Danışmanlık hizmet alımı işi” nin, alınmayan bir hizmet gibi ilamda bahsedilmesinin asılsız bir iddia olduğunu,
Alınmayan bir hizmete imza atmasının mümkün olmadığını, bu yüzden İlamda belirtilen hizmetin yapılmadığı ile ilgili iddianın doğru olmadığını, hizmetin alındığına dair evrakların tamamlanıp Ek’ te (temyiz dilekçesi ekinde) sunulduğunu,
Açıklanan ve re' sen bulunacak nedenlerle hakkında verilen kamu zararı tazmin hükmünün temyizen incelenerek bozulması ve kaldırılmasına karar verilmesini arz ve talep ettiğini, ifade etmişlerdir.
BAŞSAVCILIK MÜTALAASI
Başsavcılığın, Daire İlam hükmünün 4’üncü maddesinde “Üst Yönetici” sıfatıyla sorumlu tutulan ... ile Harcama Yetkilileri ... ve ...’ un aynı metne dayalı dilekçeleriyle ilgili mütalaasında özet olarak;
“4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde;
"Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri ifade eder." hükmü,
48’inci maddesinde ise;
"Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınır.
Danışmanlık hizmetleri, bu bölümde yer alan hükümlere uygun olarak sadece belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilir. Ancak yaklaşık maliyeti 13’üncü maddenin (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet atımları için öngörülen üst limit tutarının dört katının altında kalan danışmanlık hizmetleri, hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilebilir." hükmü yer almaktadır.
Bu hükümlerden anlaşılacağı üzere, kanun koyucu mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetlerin danışmanlık hizmet alımı suretiyle karşılanabileceğini öngörmüştür. Diğer bir ifadeyle niteliği itibarıyla kapsamlı ve karmaşık olan, özel uzmanlık ve deneyim gerektiren istisnai durumlara münhasır olmak üzere idarece tespit edilen hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınması mümkündür.
Anayasanın 128’inci maddesi uyarınca, asli ve sürekli görevlerin memurlar eliyle yapılması asildir. İdare personeli tarafından yürütülebilecek veya yürütülmesi gereken işler için danışmanlık hizmet alımı yapılması hukuki değildir.
Kamu kurumlarına mevzuatla verilen asli görevlerinin kendi çalışan personeli aracılığıyla yerine getirilmesi gerekmekte iken bu tür görevlerin, dışarıdan hizmet satın alınarak yerine getirilmesinin yapılan düzenlemelere aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Arz olunur.” Denilmektedir.
YAPILAN DURUŞMADA
Duruşma talebinde bulunan ve Daire İlam hükmünde yazılı kamu zararından Üst Yönetici sıfatıyla sorumlu tutulmuş olan Belediye Başkanı ... adına Av. ...;
Belediye Başkanı’nın Belediye’deki her mali iş ve işlemden çok ayrıntılı düzeyde bilgi sahibi olmasının beklenemeyeceğini, Belediye’nin tarafı/muhatabı olduğu sorunlarda kurumsal anlamda çözüm üretmekle görevli olduğunu, temyiz dilekçesinde belirttikleri gerekçelerle, kamu zararı kararının verildiği Daire İlam hükmünün kaldırılması gerektiğini, ifade etmiştir.
Sayıştay Savcısı; (yazılı görüşünü özetledikten sonra) temyiz talebinin reddedilerek tazmin hükmünün tasdiki kararı verilmesinin uygun olacağının değerlendirildiğini, ifade etmiştir.
Av. ... Sayıştay Savcısının sözlü mütalaası üzerine, dilekçede yazılı hususları tekrar ettiklerini, ifade etmiştir.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
153 sayılı İlamın 4’üncü maddesiyle; Belediye tarafından çeşitli konularda mevzuata aykırı olarak danışmanlık hizmeti satın alınması sonucunda oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, kararı verilmiştir.
Esas yönünden inceleme
a) Konu ile ilgili mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 128’inci maddesinde; “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.” hükmü,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (…), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri,
Danışman: Danışmanlık yapan, bilgi ve deneyimini idarenin yararı için kullanan, danışmanlığını yaptığı işin yüklenicileri ile hiçbir organik bağ içinde bulunmayan, idareden danışmanlık hizmeti karşılığı dışında hiçbir kazanç sağlamayan ve danışmanlık hizmetlerini veren hizmet sunucularını,
…
İfade eder.” hükmü,
Aynı Kanun’un “Danışmanlık hizmetleri” başlıklı 48’inci maddesinde ise:
“Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınır.” hükümleri yer almaktadır.
4734 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) hizmet tanımının içerisine; “bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (…), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetler” in girdiği ifade edilmiş; aynı Kanunun “Danışmanlık hizmetleri başlıklı” 48’inci maddesinde de; “mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetlerin” danışmanlık hizmet sunucularından alınacağı hükme bağlanmıştır.
b) Bu hükümler çerçevesinde değerlendirme
İdareler danışmanlık da dâhil olmak üzere “hizmet” tanımı içerisine giren işlerini, işin gereği olarak hizmet sunucularından hizmet satın almak suretiyle yerine getirebileceklerdir. Ancak, bu tip hizmet alımlarında ihale mevzuatında yazılı usul, esas ve kurallar çerçevesinde hareket edilmesi gerekir.
Bu bağlamda; Kamu İhale Genel Tebliğinin “4734 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinde yer alan hizmet tanımında ismen sayılmayan işler” başlıklı 85’inci maddesinde;
“4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde “Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri … ifade eder” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan maddede ismen sayılmayan ve mal alımı veya yapım işi niteliği taşımayan işlerin “benzeri diğer hizmetler” kapsamında ihale yoluyla alınıp alınamayacağının; “… ilgili mevzuatında, alım konusunun idarenin görev alanında olup olmadığı, söz konusu işin ihale yoluyla yaptırılmasına engel olan bir düzenleme bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirilmesi suretiyle belirlenmesi gerekmektedir.” denilerek bu konudaki irade tam olarak ortaya konulmuştur.
Bu bağlamda danışmanlık hizmet alımına konu edilen ihale iş ve işlemleri, Kamu İhale Genel Tebliğinin işaret ettiği üzere İdarenin görev alanına giren kendi personeli eliyle yürütmesi gereken faaliyetlerdendir. Bu alım, kamu ihale mevzuatının izin verdiği bir hizmet alımı niteliğinde de değildir.
4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde “hizmet” kavramı içinde “danışmanlık” kavramının bir hizmet şekli olarak düzenlenmesi, bu hizmetin bütün idarelerce üçüncü kişilerden satın alınabileceği anlamına gelmemektedir. Nitekim idare, “hizmet” tanımı içerisine giren işlerini, 4734 sayılı Kanunda yazılı esas ve usuller çerçevesinde hizmet sunucularından hizmet satın almak suretiyle yerine getirebilmektedir.
Ancak, idarelerin kendi personeli eliyle yürütmesi gereken asli ve sürekli görevlere karşılık gelen hizmetler için “hizmet alımı” yapmaması gereklidir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kamu idarelerinin, ihtiyaç duydukları hizmetleri üçüncü kişilerden alırken, satın alacakları hizmetin gerçek ve zorunlu bir ihtiyaç olup olmadığını, “hizmet” tanımı içine girip girmediğini, satın alım suretiyle verecekleri hizmetin kendi personeline verilmiş görevler arasında sayılıp sayılmadığını, ayrıntılı bir biçimde değerlendirmeleri gerekmektedir.
c) Somut olay ve değerlendirme
Danışmanlık hizmeti alımlarının içerik tanımlaması;
“Belediyenin Avrupa birliği ve diğer kurumlarla yaptığı projelerin takibinde ve yeni projelerin alımında danışmanlık, Belediyenin kurumsal yapısını inceleyerek daha iyi uygulamalar için öneriler sunmak, Belediyenin kültürel ve diğer etkinliklerinde verimli çalışmalar yapılması yönünde mevcut çalışmalarında Belediye Başkanının istekleri doğrultusunda çalışmalar yapmak ve projeler sunmak, Belediye Başkanının kurum ile ilgili vereceği görevlerde araştırma yaparak önerilerini Başkanlık makamına sunmaktır” şeklindedir.
Ancak, yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler gereği, açıklanan bu içerikteki iş ve işlemlerin, bizzat kamu idaresi çalışanları tarafından yapılması gereken işler olduğu, uygulamada yapılan hizmet alımının uzmanlık gerektiren işler olmadığı, işlerin sözleşme metinlerinin genel kapsamlı ifadeler içerdiği anlaşıldığından, üçüncü kişilerden alınması mümkün olmayan hizmet için yapılan danışmanlık hizmeti alımı harcamaları, (yukarıda yer verilmiş olan) ilgili mevzuat hükümleriyle bağdaşmamaktadır.
Anayasa ve 657 sayılı Kanun hükümlerine göre, kamu kurum ve kuruluşlarında ifası gerekli asli ve sürekli görevlerin memurlar eliyle yapılması esastır. Bu çerçevede de, asli ve sürekli görevlerin ifası ile ilgili olarak, Danışmanlık hizmeti satın alınamaz.
Sonuç olarak, kamu idaresinin yapmakla yükümlü olduğu hizmetleri anayasaya ve diğer ilgili mevzuata aykırı olarak, danışmanlık ihalesi kapsamında dışarıdan satın alınması ile kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumluluk yönünden inceleme
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü,
Aynı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde ise,
“a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak,
…” hükmü,
Aynı Kanun’un “Belediye bütçesi” başlıklı 61’inci maddesinde de,
“…
Belediye başkanı ve harcama yetkisi verilen diğer görevliler, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludur.” hükmü yer almaktadır.
Bu hükümler uyarınca, danışmanlık hizmeti satın alınması hususunda ilgili mevzuat hükümlerine riayet edilmemesi sonucu oluşan kamu zararından, Daire İlamında üst yönetici sıfatıyla Belediye Başkanı’nın da sorumlu tutulması yerindedir.
Bu itibarla;
Belediye tarafından çeşitli konularda, mevzuat hükümlerine aykırı olarak danışmanlık hizmeti satın alınması sonucu oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, yönündeki Daire İlam hükmünün TASDİKİNE (Üyeler; ... ile ...’ un aşağıda yazılı karşı oylarına/azınlık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 12.06.2024 tarih ve 56944 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
KARŞI OY/AZINLIK GÖRÜŞÜ
Üyeler; ... ve ...;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 48’inci maddesinde kamu idarelerince danışmanlık hizmeti alınabilecek konular tahdidi olarak sayılmamaktadır. Kanun koyucu maddenin sonuna “... veya benzeri alanlardaki hizmetler ...” cümlesini ekleyerek; teknik, mali ve hukuki hizmetlerin geniş olarak yorumlanmasını gerektiren bir anlayışı amaçlamıştır.
Ayrıca “danışmanlık” tanımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde yapılmış olup, bu hizmetin kapsamına girebilecek işler aynı Kanunu’nun 48’inci maddesinde sayılmış olsa da; Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 sayılı Kanun’un 4. Maddesinde yer alan hizmet tanımına ismen sayılmayan işler” başlıklı 85’inci maddesinde;
“4734 sayılı Kanun’un 4. maddesinde ‘Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basın ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine elik hizmetler ile yazılım hizmetlerini taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri ifade eder” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan maddede ismen sayılmayan ve mal alımı veya yapım işi niteliği taşımayan işlerin, “benzeri diğer hizmetler” kapsamında ihale yoluyla alınıp alınamayacağının ilgili mevzuatında, alım konusunun İdarenin görev alanında olup olmadığının da, söz konusu işin ihale yoluyla yaptırılmasına engel olan bir düzenleme bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirilmesi suretiyle belirlenmesi gerekmektedir.
Hizmet tanımının geniş yorumlanması gerekmektedir ve hizmet tanımının sınırları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60’ncı maddesinde ifade edilmekte ve hizmet alımları, Belediye giderleri içerisinde sayılmaktadır.
Bu düzenlemeler dikkate alındığında Belediyenin, Avrupa Birliği ve diğer kurumlarla yaptığı projenin takibinde ve yeni projenin alımında danışmanlık, Belediyenin kurumsal yapısını inceleyerek daha iyi uygulamalar için öneriler sunmak, Belediyenin kültürel ve diğer etkinliklerinde verimli çalışmalar yapılması yönünde mevcut çalışmaların daha fonksiyonel hale getirilmesi, Belediye Başkanının istekleri doğrultusunda çalışmalar yapmak ve projeler sunmak, Belediye Başkanının kurum ile ilgili vereceği görevlerde araştırma yaparak önerilerini Başkanlık Makamına sunmak, konularında danışmanlık hizmeti alınmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.
Bu gerekçelerle, tazmin yönündeki Daire İlam hükmünün kaldırılması gerekmektedir.
153 sayılı İlamın 4’üncü maddesiyle; Belediye tarafından çeşitli konularda mevzuata aykırı olarak danışmanlık hizmeti satın alınması sonucunda oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, kararı verilmiştir.
TEMYİZ DİLEKÇESİ
Daire İlamının 4’üncü maddesinde “Üst Yönetici” sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Dosya No: 53895), Harcama Yetkilileri ... (Dosya No: 53896) ve ... (Dosya No: 53897) konuyla ilgili göndermiş oldukları aynı metne dayalı dilekçelerinde;
2021 yılı içinde İdare tarafından çeşitli konularda danışmanlık hizmeti alınmasının mevzuata aykırı olmadığını,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 48’inci maddesinde kamu idarelerince danışmanlık hizmeti alınabilecek konuların tahdidi olarak sayılmadığını, Kanun koyucunun maddenin sonuna “... veya benzeri alanlardaki hizmetler ...” demekle, teknik, mali ve hukuki hizmetlerin geniş olarak yorumlanmasını gerektiren ifade kullanıldığını,
Ayrıca “danışmanlık” tanımının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde yapıldığını ve bu hizmetin kapsamına girebilecek işlerin aynı Kanunu’nun 48’inci maddesinde sayılmış olsa da; Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 sayılı Kanun’un 4. Maddesinde yer alan hizmet tanımına ismen sayılmayan işler” başlıklı 85. maddesinde;
“4734 sayılı Kanun’un 4. maddesinde ‘Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basın ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine elik hizmetler ile yazılım hizmetlerini taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri ifade eder” hükmüne yer verildiğini,
Anılan maddede ismen sayılmayan ve mal alımı veya yapım işi niteliği taşımayan işlerin “benzeri diğer hizmetler kapsamında ihale yoluyla alınıp alınamayacağının, ilgili mevzuatında, alım konusunun idarenin görev alanında olup olmadığı, söz konusu işin ihale yoluyla yaptırılmasına engel olan bir düzenleme bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirilmesi suretiyle belirlenmesi gerektiğini,
Hizmet tanımının geniş yorumlandığını ve hizmet tanımının sınırlarının belirleneceğine değinildiğini, yine 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60’ncı maddesinde, hizmet alımlarının, Belediye giderleri içerisinde de sayıldığını,
Yukarıda belirtilen düzenlemeler dikkate alındığında Belediyenin, Avrupa Birliği ve diğer kurumlarla yaptığı projenin takibinde ve yeni projenin alımında danışmanlık, Belediyenin kurumsal yapısını inceleyerek daha iyi uygulamalar için öneriler sunmak, Belediyenin kültürel ve diğer etkinliklerinde verimli çalışmalar yapılması yönünde mevcut çalışmaların daha fonksiyonel hale getirilmesi, Belediye Başkanının istekleri doğrultusunda çalışmalar yapmak ve projeler sunmak, Belediye Başkanının kurum ile ilgili vereceği görevlerde araştırma yaparak, önerilerini Başkanlık Makamına sunmak konularında danışmanlık hizmeti alınmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmadığını,
Hizmetin ifasının kamu görevlileri eliyle yapıldığını, hizmet sunucusunun yaptığı işin, kamu görevlilerine teknik, mali ve hukuki konularda danışmanlık yaparak destek olmak olduğunu,
Dolayısıyla danışmanlık hizmetinin alınmasında mevzuata aykırılık bulunmadığını, harcama yetkilisi olarak imza atmış olduğu “Danışmanlık hizmet alımı işi” nin, alınmayan bir hizmet gibi ilamda bahsedilmesinin asılsız bir iddia olduğunu,
Alınmayan bir hizmete imza atmasının mümkün olmadığını, bu yüzden İlamda belirtilen hizmetin yapılmadığı ile ilgili iddianın doğru olmadığını, hizmetin alındığına dair evrakların tamamlanıp Ek’ te (temyiz dilekçesi ekinde) sunulduğunu,
Açıklanan ve re' sen bulunacak nedenlerle hakkında verilen kamu zararı tazmin hükmünün temyizen incelenerek bozulması ve kaldırılmasına karar verilmesini arz ve talep ettiğini, ifade etmişlerdir.
BAŞSAVCILIK MÜTALAASI
Başsavcılığın, Daire İlam hükmünün 4’üncü maddesinde “Üst Yönetici” sıfatıyla sorumlu tutulan ... ile Harcama Yetkilileri ... ve ...’ un aynı metne dayalı dilekçeleriyle ilgili mütalaasında özet olarak;
“4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde;
"Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri ifade eder." hükmü,
48’inci maddesinde ise;
"Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınır.
Danışmanlık hizmetleri, bu bölümde yer alan hükümlere uygun olarak sadece belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilir. Ancak yaklaşık maliyeti 13’üncü maddenin (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet atımları için öngörülen üst limit tutarının dört katının altında kalan danışmanlık hizmetleri, hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilebilir." hükmü yer almaktadır.
Bu hükümlerden anlaşılacağı üzere, kanun koyucu mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetlerin danışmanlık hizmet alımı suretiyle karşılanabileceğini öngörmüştür. Diğer bir ifadeyle niteliği itibarıyla kapsamlı ve karmaşık olan, özel uzmanlık ve deneyim gerektiren istisnai durumlara münhasır olmak üzere idarece tespit edilen hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınması mümkündür.
Anayasanın 128’inci maddesi uyarınca, asli ve sürekli görevlerin memurlar eliyle yapılması asildir. İdare personeli tarafından yürütülebilecek veya yürütülmesi gereken işler için danışmanlık hizmet alımı yapılması hukuki değildir.
Kamu kurumlarına mevzuatla verilen asli görevlerinin kendi çalışan personeli aracılığıyla yerine getirilmesi gerekmekte iken bu tür görevlerin, dışarıdan hizmet satın alınarak yerine getirilmesinin yapılan düzenlemelere aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Arz olunur.” Denilmektedir.
YAPILAN DURUŞMADA
Duruşma talebinde bulunan ve Daire İlam hükmünde yazılı kamu zararından Üst Yönetici sıfatıyla sorumlu tutulmuş olan Belediye Başkanı ... adına Av. ...;
Belediye Başkanı’nın Belediye’deki her mali iş ve işlemden çok ayrıntılı düzeyde bilgi sahibi olmasının beklenemeyeceğini, Belediye’nin tarafı/muhatabı olduğu sorunlarda kurumsal anlamda çözüm üretmekle görevli olduğunu, temyiz dilekçesinde belirttikleri gerekçelerle, kamu zararı kararının verildiği Daire İlam hükmünün kaldırılması gerektiğini, ifade etmiştir.
Sayıştay Savcısı; (yazılı görüşünü özetledikten sonra) temyiz talebinin reddedilerek tazmin hükmünün tasdiki kararı verilmesinin uygun olacağının değerlendirildiğini, ifade etmiştir.
Av. ... Sayıştay Savcısının sözlü mütalaası üzerine, dilekçede yazılı hususları tekrar ettiklerini, ifade etmiştir.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
153 sayılı İlamın 4’üncü maddesiyle; Belediye tarafından çeşitli konularda mevzuata aykırı olarak danışmanlık hizmeti satın alınması sonucunda oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, kararı verilmiştir.
Esas yönünden inceleme
a) Konu ile ilgili mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 128’inci maddesinde; “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.” hükmü,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (…), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri,
Danışman: Danışmanlık yapan, bilgi ve deneyimini idarenin yararı için kullanan, danışmanlığını yaptığı işin yüklenicileri ile hiçbir organik bağ içinde bulunmayan, idareden danışmanlık hizmeti karşılığı dışında hiçbir kazanç sağlamayan ve danışmanlık hizmetlerini veren hizmet sunucularını,
…
İfade eder.” hükmü,
Aynı Kanun’un “Danışmanlık hizmetleri” başlıklı 48’inci maddesinde ise:
“Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınır.” hükümleri yer almaktadır.
4734 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) hizmet tanımının içerisine; “bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (…), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetler” in girdiği ifade edilmiş; aynı Kanunun “Danışmanlık hizmetleri başlıklı” 48’inci maddesinde de; “mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetlerin” danışmanlık hizmet sunucularından alınacağı hükme bağlanmıştır.
b) Bu hükümler çerçevesinde değerlendirme
İdareler danışmanlık da dâhil olmak üzere “hizmet” tanımı içerisine giren işlerini, işin gereği olarak hizmet sunucularından hizmet satın almak suretiyle yerine getirebileceklerdir. Ancak, bu tip hizmet alımlarında ihale mevzuatında yazılı usul, esas ve kurallar çerçevesinde hareket edilmesi gerekir.
Bu bağlamda; Kamu İhale Genel Tebliğinin “4734 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinde yer alan hizmet tanımında ismen sayılmayan işler” başlıklı 85’inci maddesinde;
“4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde “Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri … ifade eder” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan maddede ismen sayılmayan ve mal alımı veya yapım işi niteliği taşımayan işlerin “benzeri diğer hizmetler” kapsamında ihale yoluyla alınıp alınamayacağının; “… ilgili mevzuatında, alım konusunun idarenin görev alanında olup olmadığı, söz konusu işin ihale yoluyla yaptırılmasına engel olan bir düzenleme bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirilmesi suretiyle belirlenmesi gerekmektedir.” denilerek bu konudaki irade tam olarak ortaya konulmuştur.
Bu bağlamda danışmanlık hizmet alımına konu edilen ihale iş ve işlemleri, Kamu İhale Genel Tebliğinin işaret ettiği üzere İdarenin görev alanına giren kendi personeli eliyle yürütmesi gereken faaliyetlerdendir. Bu alım, kamu ihale mevzuatının izin verdiği bir hizmet alımı niteliğinde de değildir.
4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde “hizmet” kavramı içinde “danışmanlık” kavramının bir hizmet şekli olarak düzenlenmesi, bu hizmetin bütün idarelerce üçüncü kişilerden satın alınabileceği anlamına gelmemektedir. Nitekim idare, “hizmet” tanımı içerisine giren işlerini, 4734 sayılı Kanunda yazılı esas ve usuller çerçevesinde hizmet sunucularından hizmet satın almak suretiyle yerine getirebilmektedir.
Ancak, idarelerin kendi personeli eliyle yürütmesi gereken asli ve sürekli görevlere karşılık gelen hizmetler için “hizmet alımı” yapmaması gereklidir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kamu idarelerinin, ihtiyaç duydukları hizmetleri üçüncü kişilerden alırken, satın alacakları hizmetin gerçek ve zorunlu bir ihtiyaç olup olmadığını, “hizmet” tanımı içine girip girmediğini, satın alım suretiyle verecekleri hizmetin kendi personeline verilmiş görevler arasında sayılıp sayılmadığını, ayrıntılı bir biçimde değerlendirmeleri gerekmektedir.
c) Somut olay ve değerlendirme
Danışmanlık hizmeti alımlarının içerik tanımlaması;
“Belediyenin Avrupa birliği ve diğer kurumlarla yaptığı projelerin takibinde ve yeni projelerin alımında danışmanlık, Belediyenin kurumsal yapısını inceleyerek daha iyi uygulamalar için öneriler sunmak, Belediyenin kültürel ve diğer etkinliklerinde verimli çalışmalar yapılması yönünde mevcut çalışmalarında Belediye Başkanının istekleri doğrultusunda çalışmalar yapmak ve projeler sunmak, Belediye Başkanının kurum ile ilgili vereceği görevlerde araştırma yaparak önerilerini Başkanlık makamına sunmaktır” şeklindedir.
Ancak, yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler gereği, açıklanan bu içerikteki iş ve işlemlerin, bizzat kamu idaresi çalışanları tarafından yapılması gereken işler olduğu, uygulamada yapılan hizmet alımının uzmanlık gerektiren işler olmadığı, işlerin sözleşme metinlerinin genel kapsamlı ifadeler içerdiği anlaşıldığından, üçüncü kişilerden alınması mümkün olmayan hizmet için yapılan danışmanlık hizmeti alımı harcamaları, (yukarıda yer verilmiş olan) ilgili mevzuat hükümleriyle bağdaşmamaktadır.
Anayasa ve 657 sayılı Kanun hükümlerine göre, kamu kurum ve kuruluşlarında ifası gerekli asli ve sürekli görevlerin memurlar eliyle yapılması esastır. Bu çerçevede de, asli ve sürekli görevlerin ifası ile ilgili olarak, Danışmanlık hizmeti satın alınamaz.
Sonuç olarak, kamu idaresinin yapmakla yükümlü olduğu hizmetleri anayasaya ve diğer ilgili mevzuata aykırı olarak, danışmanlık ihalesi kapsamında dışarıdan satın alınması ile kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumluluk yönünden inceleme
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü,
Aynı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde ise,
“a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak,
…” hükmü,
Aynı Kanun’un “Belediye bütçesi” başlıklı 61’inci maddesinde de,
“…
Belediye başkanı ve harcama yetkisi verilen diğer görevliler, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludur.” hükmü yer almaktadır.
Bu hükümler uyarınca, danışmanlık hizmeti satın alınması hususunda ilgili mevzuat hükümlerine riayet edilmemesi sonucu oluşan kamu zararından, Daire İlamında üst yönetici sıfatıyla Belediye Başkanı’nın da sorumlu tutulması yerindedir.
Bu itibarla;
Belediye tarafından çeşitli konularda, mevzuat hükümlerine aykırı olarak danışmanlık hizmeti satın alınması sonucu oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, yönündeki Daire İlam hükmünün TASDİKİNE (Üyeler; ... ile ...’ un aşağıda yazılı karşı oylarına/azınlık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 12.06.2024 tarih ve 56944 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
KARŞI OY/AZINLIK GÖRÜŞÜ
Üyeler; ... ve ...;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 48’inci maddesinde kamu idarelerince danışmanlık hizmeti alınabilecek konular tahdidi olarak sayılmamaktadır. Kanun koyucu maddenin sonuna “... veya benzeri alanlardaki hizmetler ...” cümlesini ekleyerek; teknik, mali ve hukuki hizmetlerin geniş olarak yorumlanmasını gerektiren bir anlayışı amaçlamıştır.
Ayrıca “danışmanlık” tanımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde yapılmış olup, bu hizmetin kapsamına girebilecek işler aynı Kanunu’nun 48’inci maddesinde sayılmış olsa da; Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 sayılı Kanun’un 4. Maddesinde yer alan hizmet tanımına ismen sayılmayan işler” başlıklı 85’inci maddesinde;
“4734 sayılı Kanun’un 4. maddesinde ‘Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basın ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine elik hizmetler ile yazılım hizmetlerini taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri ifade eder” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan maddede ismen sayılmayan ve mal alımı veya yapım işi niteliği taşımayan işlerin, “benzeri diğer hizmetler” kapsamında ihale yoluyla alınıp alınamayacağının ilgili mevzuatında, alım konusunun İdarenin görev alanında olup olmadığının da, söz konusu işin ihale yoluyla yaptırılmasına engel olan bir düzenleme bulunup bulunmadığı hususlarının değerlendirilmesi suretiyle belirlenmesi gerekmektedir.
Hizmet tanımının geniş yorumlanması gerekmektedir ve hizmet tanımının sınırları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60’ncı maddesinde ifade edilmekte ve hizmet alımları, Belediye giderleri içerisinde sayılmaktadır.
Bu düzenlemeler dikkate alındığında Belediyenin, Avrupa Birliği ve diğer kurumlarla yaptığı projenin takibinde ve yeni projenin alımında danışmanlık, Belediyenin kurumsal yapısını inceleyerek daha iyi uygulamalar için öneriler sunmak, Belediyenin kültürel ve diğer etkinliklerinde verimli çalışmalar yapılması yönünde mevcut çalışmaların daha fonksiyonel hale getirilmesi, Belediye Başkanının istekleri doğrultusunda çalışmalar yapmak ve projeler sunmak, Belediye Başkanının kurum ile ilgili vereceği görevlerde araştırma yaparak önerilerini Başkanlık Makamına sunmak, konularında danışmanlık hizmeti alınmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.
Bu gerekçelerle, tazmin yönündeki Daire İlam hükmünün kaldırılması gerekmektedir.