SayıştaySayıştay Daire Kararı971
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
İlam No75
Madde No42
Yılı2023
Nakliye Bedeli, Sözleşme Damga Vergisi
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
... Belediyesi tarafından Deprem Bölgesine yardım amacıyla yapılan konteyner alımlarında;
A) Dosyasında yer almamasına rağmen ayrıca nakliye bedeli ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
Malatya ilindeki “Konteyner Kent”e yerleştirilmek üzere işletme merkezi Malatya İlinde bulunan ... Ltd. Şti’den birim fiyatı ...-TL olmak üzere KDV hariç ...-TL bedelle 40 adet konteyner satın alınmıştır.
Raporda, İş’e ait Teknik Şartname’nin “Taşıma Sistemi” başlığında, “Tabanda 5 mm özel imalat taşıma mapaları monte edilecek. Kamyona yükleme esnasında normalinden 3 er metre daha uzun halatlar ile yüklenecektir.” hükmüne yer verildiğinden ve sorumlularca denetimler esnasında verilen bilgi notunda, “Seçilen konteyner fabrikasının Malatya ilinde bulunması nedeniyle de sevkiyat ve kurulum için ayrıca herhangi bir nakliye ücreti ödenmemiştir.” denildiğinden, nakliye bedelinin İş’e dahil olduğu, bu nedenle nakliye için ayrıca hizmet alımı yapılması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmiş, ayrıca Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü tarafından düzenlenen 31.03.2023 tarihli Satınalma Talep Formuna göre alımı yapılan 40 adet konteynerdan 19 tanesinin İdare tarafından ayrıca bedel ödenmek suretiyle nakledildiği, kalan 21 adet konteynerın ise Yüklenici tarafından nakledilmiş olduğu tespitine yer verilmiştir.
Teknik Şartname’nin bahse konu “Taşıma Sistemi” başlığı altında yer alan, “Kamyona yükleme esnasında normalinden 3 er metre daha uzun halatlar ile yüklenecektir.” ifadesi, yükleme işini tarif etmektedir. “Yükleme” işi, malın nakliyeyi gerçekleştirecek olan araca aktarılmasını veya araçtan indirilmesini ifade eden bir kavram olup, nakliye ise malın bir yerden bir yere taşınmasını içerir. Söz konusu hükümde, malın taşınmasına dair herhangi bir ibare yer almadığından hükmün nakliyeye ilişkin değil, konteynerin kamyonlara yüklenmesine ilişkin olduğu açıktır. Bu çerçevede, Teknik Şartname’nin ilgili hükmünden hareketle nakliyenin İş’e dahil olduğu yönünde bir tespit yapılması mümkün değildir.
Bahse konu İş’e ait Teknik Şartname’nin diğer hükümlerinde de nakliye bedelinin konteyner alımı bedeline dahil olduğunu gösteren herhangi bir ibare bulunmamaktadır.
Nakliye bedelinin alıma dahil olduğuna yönelik hukuken geçerli olan herhangi bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, sorumlularca denetimler sırasında sunulan bilgi notunda yer alan, “konteyner fabrikasının Malatya ilinde bulunması nedeniyle de sevkiyat ve kurulum için ayrıca herhangi bir nakliye ücreti ödenmemiştir.” şeklindeki ifadenin de, Firmanın konteyner kentin bulunduğu bölgede faaliyet göstermesi nedeniyle malzemelerin Malatya iline sevki için ayrıca bir bedel ödenmediği şeklinde anlaşılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Ayrıca sorumluların savunmalarından ve savunmaya ekli belgelerin incelenmesinden, taşıma işine ilişkin olarak düzenlenen satın alma talep formunda yer alan “19 adet” ifadesinin konteyner adedini yansıtmadığı, sefer sayısını gösterdiği, her seferde 2 adet konteynerin nakledilmesi sonucunda 38 adet konteynerin nakliye hizmeti alımı kapsamında bölgeye yerleştirildiği, kalan 2 adet konteynerin ise AFAD tarafından alana götürüldüğü anlaşılmıştır.
Dolayısıyla konteynerlerin satın alındığı Firma tarafından malın nakliyesi konusunda herhangi bir yükümlülük üstlenilmediği açık olup, bu durum alım işi ile nakliye işinin birbirinden ayrı planlandığını da göstermektedir. Kaldı ki, Firma tarafından düzenlenen 07.03.2023 tarihli Faturada, “alt şaşe yapılı kalan demonte şeklinde 06.03.2023 tarihinde ilk 5 adet, kalanlarda 10’ar adet teslim edilecek. Malzemeler Malatya depolarımızdan teslim edilir.” ifadesi bulunmaktadır.
Bu itibarla, ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılması gereken sözleşmenin yapılmaması sonucunda sözleşme damga vergisi alınmadığı görülmüştür.
22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “22.1.1.2. Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.
22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, malın tesliminin veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması gerekir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
...”,
“Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder. …”,
hükümleri bulunmaktadır. Anılan Kanun’un “Resmi daire” başlıklı 8’inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Kanun’a ekli (1) sayılı Tablo’da damga vergisine tâbi kâğıtlar sayılmış ve “Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı 1’inci Bölümünün A-1’inci fıkrasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Yargılamaya konu hususta, Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen konteyner alımının belli bir süreyi gerektirmesi nedeniyle alımın sözleşmeye bağlanması ve yapılan sözleşmeden sözleşme damga vergisi alınması gerektiği halde, sözleşme düzenlenmemesi sonucu sözleşme damga vergisinden mahrum kalınması suretiyle ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak, kamu zararı tutarı ...-TL ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Ltd. Şti’den tahsil edilerek ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
... Belediyesi tarafından Deprem Bölgesine yardım amacıyla yapılan konteyner alımlarında;
A) Dosyasında yer almamasına rağmen ayrıca nakliye bedeli ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak;
Malatya ilindeki “Konteyner Kent”e yerleştirilmek üzere işletme merkezi Malatya İlinde bulunan ... Ltd. Şti’den birim fiyatı ...-TL olmak üzere KDV hariç ...-TL bedelle 40 adet konteyner satın alınmıştır.
Raporda, İş’e ait Teknik Şartname’nin “Taşıma Sistemi” başlığında, “Tabanda 5 mm özel imalat taşıma mapaları monte edilecek. Kamyona yükleme esnasında normalinden 3 er metre daha uzun halatlar ile yüklenecektir.” hükmüne yer verildiğinden ve sorumlularca denetimler esnasında verilen bilgi notunda, “Seçilen konteyner fabrikasının Malatya ilinde bulunması nedeniyle de sevkiyat ve kurulum için ayrıca herhangi bir nakliye ücreti ödenmemiştir.” denildiğinden, nakliye bedelinin İş’e dahil olduğu, bu nedenle nakliye için ayrıca hizmet alımı yapılması suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmiş, ayrıca Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü tarafından düzenlenen 31.03.2023 tarihli Satınalma Talep Formuna göre alımı yapılan 40 adet konteynerdan 19 tanesinin İdare tarafından ayrıca bedel ödenmek suretiyle nakledildiği, kalan 21 adet konteynerın ise Yüklenici tarafından nakledilmiş olduğu tespitine yer verilmiştir.
Teknik Şartname’nin bahse konu “Taşıma Sistemi” başlığı altında yer alan, “Kamyona yükleme esnasında normalinden 3 er metre daha uzun halatlar ile yüklenecektir.” ifadesi, yükleme işini tarif etmektedir. “Yükleme” işi, malın nakliyeyi gerçekleştirecek olan araca aktarılmasını veya araçtan indirilmesini ifade eden bir kavram olup, nakliye ise malın bir yerden bir yere taşınmasını içerir. Söz konusu hükümde, malın taşınmasına dair herhangi bir ibare yer almadığından hükmün nakliyeye ilişkin değil, konteynerin kamyonlara yüklenmesine ilişkin olduğu açıktır. Bu çerçevede, Teknik Şartname’nin ilgili hükmünden hareketle nakliyenin İş’e dahil olduğu yönünde bir tespit yapılması mümkün değildir.
Bahse konu İş’e ait Teknik Şartname’nin diğer hükümlerinde de nakliye bedelinin konteyner alımı bedeline dahil olduğunu gösteren herhangi bir ibare bulunmamaktadır.
Nakliye bedelinin alıma dahil olduğuna yönelik hukuken geçerli olan herhangi bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, sorumlularca denetimler sırasında sunulan bilgi notunda yer alan, “konteyner fabrikasının Malatya ilinde bulunması nedeniyle de sevkiyat ve kurulum için ayrıca herhangi bir nakliye ücreti ödenmemiştir.” şeklindeki ifadenin de, Firmanın konteyner kentin bulunduğu bölgede faaliyet göstermesi nedeniyle malzemelerin Malatya iline sevki için ayrıca bir bedel ödenmediği şeklinde anlaşılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Ayrıca sorumluların savunmalarından ve savunmaya ekli belgelerin incelenmesinden, taşıma işine ilişkin olarak düzenlenen satın alma talep formunda yer alan “19 adet” ifadesinin konteyner adedini yansıtmadığı, sefer sayısını gösterdiği, her seferde 2 adet konteynerin nakledilmesi sonucunda 38 adet konteynerin nakliye hizmeti alımı kapsamında bölgeye yerleştirildiği, kalan 2 adet konteynerin ise AFAD tarafından alana götürüldüğü anlaşılmıştır.
Dolayısıyla konteynerlerin satın alındığı Firma tarafından malın nakliyesi konusunda herhangi bir yükümlülük üstlenilmediği açık olup, bu durum alım işi ile nakliye işinin birbirinden ayrı planlandığını da göstermektedir. Kaldı ki, Firma tarafından düzenlenen 07.03.2023 tarihli Faturada, “alt şaşe yapılı kalan demonte şeklinde 06.03.2023 tarihinde ilk 5 adet, kalanlarda 10’ar adet teslim edilecek. Malzemeler Malatya depolarımızdan teslim edilir.” ifadesi bulunmaktadır.
Bu itibarla, ...-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesine göre yapılması gereken sözleşmenin yapılmaması sonucunda sözleşme damga vergisi alınmadığı görülmüştür.
22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “22.1.1.2. Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.
22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, malın tesliminin veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması gerekir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga vergisine tabidir.
...”,
“Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder. …”,
hükümleri bulunmaktadır. Anılan Kanun’un “Resmi daire” başlıklı 8’inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.
Kanun’a ekli (1) sayılı Tablo’da damga vergisine tâbi kâğıtlar sayılmış ve “Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı 1’inci Bölümünün A-1’inci fıkrasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Yargılamaya konu hususta, Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen konteyner alımının belli bir süreyi gerektirmesi nedeniyle alımın sözleşmeye bağlanması ve yapılan sözleşmeden sözleşme damga vergisi alınması gerektiği halde, sözleşme düzenlenmemesi sonucu sözleşme damga vergisinden mahrum kalınması suretiyle ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak, kamu zararı tutarı ...-TL ... tarihli ve ... no.lu vezne alındısı ile ahizi ... Ltd. Şti’den tahsil edilerek ... tarihli ve ... no.lu muhasebe işlem fişiyle muhasebeleştirildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.