SayıştaySayıştay Daire Kararı971
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire6
İlam No75
Madde No32
Yılı2023
Bütçe İçi İşletmenin Muhasebe İşlemleri İçin Hizmet Alımı
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
Belediyeye ait bütçe içi işletmenin muhasebe işlemlerinin hizmet alımı ile serbest muhasebeci mali müşavire yaptırıldığı görülmüştür.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.” hükmü yer almaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinde, “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. …” hükmüne yer verilerek memur, sözleşmeli personel ve işçi olmak üzere üç istihdam şekli sayılmış ve açıklanmış, geçici personel istihdamını açıklayan fıkra ise mülga edilmiştir. Anılan Kanun’un “Dört istihdam şekli dışında personel çalıştırılamayacağı” başlıklı 5’inci maddesinde ise, “Bu Kanuna tabi kurumlar, dördüncü maddede yazılı dört istihdam şekli dışında personel çalıştıramazlar.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan hükümler uyarınca, Devlet ve diğer kamu tüzel kişilikleri tarafından genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerinin memurlar eliyle gördürülmesi esastır. Kanun’da sayılan diğer kamu hizmetlerinin de özelliğine göre sözleşmeli personel veya işçiler eliyle yürütülmesi gerekmektedir.
08.03.2011 tarihli ve 27868 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “muhasebe birimi”, “Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerini yürüten birimi, “muhasebe yetkilisi” ise “Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerinin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olan yetkili” olarak açıklanmış, anılan Yönetmeliğin;
“Muhasebe yetkilisi” başlıklı 7’nci maddesinde, “(1) Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe yetkilisi işletmenin de muhasebe yetkilisidir. İşletmenin hesabı, muhasebe yetkilisi tarafından, mahalli idare kesin hesabına dahil edilerek ilgili mercilere verilir.
(2) İşletmenin iş hacminin zorunlu kılması halinde bu işler için ayrı bir muhasebe yetkilisi yardımcısı görevlendirilebilir. Muhasebe yetkilisi yardımcılarının görevlendirilmesine ve yetkilendirilmesine ilişkin hususlar, 21/1/2006 tarihli ve 26056 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Muhasebe Yetkilisi Adaylarının Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Muhasebe Yetkililerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde belirlenir.”,
“Muhasebe işlemleri” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise, “İşletme faaliyetlerinin muhasebe işlemleri 10/3/2006 tarihli ve 26104 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mahalli idarenin muhasebe biriminde tutulur.”,
hükümlerine yer verilmiştir.
Buna göre, bütçe içinde yer alan Belediye işletmesine ait muhasebe hizmetlerinin, Belediyenin muhasebe birimi ve muhasebe yetkilisi tarafından yapılacağı açıktır. Bu minvalde, bütçe içi işletmeye ait muhasebe hizmetlerinin Belediyenin muhasebe biriminde yürütülmesi gerektiği halde hizmet alımı suretiyle serbest muhasebeci mali müşavire yaptırılması sonucu ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlularca, bütçe içi işletmenin vergi mevzuatı kapsamındaki mükellefiyetleri nedeniyle beyannamelerin 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’na göre yetki almış meslek mensuplarına imzalatılması gerektiği, İdare bünyesinde mali müşavirlik belgesine sahip personel olmadığı, bu nitelikte personel istihdam edilmesi halinde ise hizmet alımı çerçevesinde ödenen tutarın çok üzerinde maliyetlerle karşılaşılacağı ifade edilmişse de;
04.01.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile Kanun kapsamındaki idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütülmesi öngörülmüş ve Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, “hizmet” kavramı, “bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (…), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetler” olarak ifade edilmiştir.
Buna göre, kapsamda bulunan idarelerin, “hizmet” tanımı içerisine giren işlerini, 4734 sayılı Kanun’da yazılı esas ve usuller çerçevesinde hizmet satın almak suretiyle yerine getirmesi mümkün olmakla birlikte, 657 sayılı Kanun’da sayılan istihdam yöntemiyle çalıştırılan personel eliyle yerine getirilmesi gereken asli ve sürekli kamu hizmetlerinin hizmet satın alınması çerçevesinde gördürülmesine imkan bulunmamaktadır.
Bu itibarla, Belediyeye ait bütçe içi işletmenin muhasebe işlemlerinin hizmet alımı ile serbest muhasebeci mali müşavire gördürülmesi suretiyle neden olunan kamu zararı tutarı ...-TL’nin Harcama Yetkilisi (İşletme ve İştirakler Md.) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) ...’na müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
Belediyeye ait bütçe içi işletmenin muhasebe işlemlerinin hizmet alımı ile serbest muhasebeci mali müşavire yaptırıldığı görülmüştür.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.” hükmü yer almaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4’üncü maddesinde, “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. …” hükmüne yer verilerek memur, sözleşmeli personel ve işçi olmak üzere üç istihdam şekli sayılmış ve açıklanmış, geçici personel istihdamını açıklayan fıkra ise mülga edilmiştir. Anılan Kanun’un “Dört istihdam şekli dışında personel çalıştırılamayacağı” başlıklı 5’inci maddesinde ise, “Bu Kanuna tabi kurumlar, dördüncü maddede yazılı dört istihdam şekli dışında personel çalıştıramazlar.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan hükümler uyarınca, Devlet ve diğer kamu tüzel kişilikleri tarafından genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerinin memurlar eliyle gördürülmesi esastır. Kanun’da sayılan diğer kamu hizmetlerinin de özelliğine göre sözleşmeli personel veya işçiler eliyle yürütülmesi gerekmektedir.
08.03.2011 tarihli ve 27868 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “muhasebe birimi”, “Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerini yürüten birimi, “muhasebe yetkilisi” ise “Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerinin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olan yetkili” olarak açıklanmış, anılan Yönetmeliğin;
“Muhasebe yetkilisi” başlıklı 7’nci maddesinde, “(1) Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe yetkilisi işletmenin de muhasebe yetkilisidir. İşletmenin hesabı, muhasebe yetkilisi tarafından, mahalli idare kesin hesabına dahil edilerek ilgili mercilere verilir.
(2) İşletmenin iş hacminin zorunlu kılması halinde bu işler için ayrı bir muhasebe yetkilisi yardımcısı görevlendirilebilir. Muhasebe yetkilisi yardımcılarının görevlendirilmesine ve yetkilendirilmesine ilişkin hususlar, 21/1/2006 tarihli ve 26056 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Muhasebe Yetkilisi Adaylarının Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Muhasebe Yetkililerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde belirlenir.”,
“Muhasebe işlemleri” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise, “İşletme faaliyetlerinin muhasebe işlemleri 10/3/2006 tarihli ve 26104 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mahalli idarenin muhasebe biriminde tutulur.”,
hükümlerine yer verilmiştir.
Buna göre, bütçe içinde yer alan Belediye işletmesine ait muhasebe hizmetlerinin, Belediyenin muhasebe birimi ve muhasebe yetkilisi tarafından yapılacağı açıktır. Bu minvalde, bütçe içi işletmeye ait muhasebe hizmetlerinin Belediyenin muhasebe biriminde yürütülmesi gerektiği halde hizmet alımı suretiyle serbest muhasebeci mali müşavire yaptırılması sonucu ...-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlularca, bütçe içi işletmenin vergi mevzuatı kapsamındaki mükellefiyetleri nedeniyle beyannamelerin 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’na göre yetki almış meslek mensuplarına imzalatılması gerektiği, İdare bünyesinde mali müşavirlik belgesine sahip personel olmadığı, bu nitelikte personel istihdam edilmesi halinde ise hizmet alımı çerçevesinde ödenen tutarın çok üzerinde maliyetlerle karşılaşılacağı ifade edilmişse de;
04.01.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile Kanun kapsamındaki idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütülmesi öngörülmüş ve Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, “hizmet” kavramı, “bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (…), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetler” olarak ifade edilmiştir.
Buna göre, kapsamda bulunan idarelerin, “hizmet” tanımı içerisine giren işlerini, 4734 sayılı Kanun’da yazılı esas ve usuller çerçevesinde hizmet satın almak suretiyle yerine getirmesi mümkün olmakla birlikte, 657 sayılı Kanun’da sayılan istihdam yöntemiyle çalıştırılan personel eliyle yerine getirilmesi gereken asli ve sürekli kamu hizmetlerinin hizmet satın alınması çerçevesinde gördürülmesine imkan bulunmamaktadır.
Bu itibarla, Belediyeye ait bütçe içi işletmenin muhasebe işlemlerinin hizmet alımı ile serbest muhasebeci mali müşavire gördürülmesi suretiyle neden olunan kamu zararı tutarı ...-TL’nin Harcama Yetkilisi (İşletme ve İştirakler Md.) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) ...’na müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.