SayıştaySayıştay Temyiz Kararı55972
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareYüksek Öğretim Kurumları
Daire4
Dosya No53403
Yılı2021
İlgili birimden döner sermaye yönetici payı alan yöneticilere, yine yöneticilik faaliyetleri nedeniyle başka bir birimden de döner sermaye payı verilmesi;
75 sayılı İlamın 2. maddesiyle; … Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekreter’e mesai saatleri dışında Açık Öğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon, koordinasyon gibi toplantılar için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Açık Öğretim Fakültesi Döner Sermaye İşletmesinden ek ödemede bulunulduğu gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Sorumlular [(Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Şef …, Fakülte Sekreter Vekili …, Mutemet … ve Fakülte Sekreter Vekili …, (Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Açık Öğretim Fakültesi Dekanı … ve Fakülte Dekan Vekili … ile (Ödemeye İlişkin Karar Üzerinde İmzası Bulunan) Diğer Sorumlu sıfatıyla temyiz talep eden Rektör Yardımcısı-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Başkanı …, Diş Hekimliği Fakültesi Dekanı-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi …, Başhekim-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi …, Döner Sermaye İşletme Müdürü-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi …, Fakülte Yönetim Kurulu Üyeleri …, …, … ve …], ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle;
I. ÖZET OLARAK TEMYİZE KONU SÜREÇ
Sayıştay Denetçileri tarafından Üniversitenin 2021 mali yılı döner sermaye hesaplarının denetimi sonrası Üniversite Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekretere mesai saatleri dışında Açıköğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon, koordinasyon gibi toplantılar için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak ek ödemede bulunulduğunun tespit edildiğini ve söz konusu hususun sorgu konusu edildiğini, sorgu konusu yapılan husus için; kurul ve komisyonlarda yapılan çalışmaların tamamının öğretim süreçlerinin kalitesinin ve öğrenci sayısının artırılması ve bu alandaki stratejilerin belirlenmesine yönelik olduğu, anılan kurullarda görev alan öğretim üyelerinin yürüttükleri işin gelir getirici faaliyet kapsamına girdiği, dolayısıyla bahse konu faaliyetlerin yönetim fonksiyonu kapsamında olmadığı, komisyon faaliyetlerinin öğretim üyelerinin yöneticilik vasfıyla değil, mesai dışı yürütülen faaliyetlere yönelik çalışmalar ile ilgili olduğu hususlarının Sayıştay 4. Daire nezdinde duruşmalı (sözlü) savunmada yazılı ve sözlü olarak dile getirildiğini, ancak, Sayıştay 4. Dairesinin, bahse konu faaliyetlerin yöneticilik vasfıyla alakalı olduğunun düşünüldüğünü ve 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere tazmin hükmüne karar verdiğini,
II. İLAMI HUKUKA AYKIRI KILAN VE BOZULMASINI GEREKTİREN NEDENLER
Sorguya verilen cevaplar ve Sayıştay 4. Dairesi nezdindeki duruşmada da ifade edildiği üzere;
1. Sayıştay 4. Dairesi’nin Temyize Konu Kararının, Diğer Üniversitelerdeki Benzer Uygulamaların Göz Ardı Edilmesi Nedeniyle Hukuka Aykırı Olması:
… dışında, bünyesinde açıköğretim fakültesi bulunan üniversitelerde de (Anadolu Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Ankara Üniversitesi) ilama konu uygulamayla birebir örtüşen uygulamalar gerçekleştirildiğini, örnek olarak verilen üniversitelerin hesaplarına ilişkin (2021 mali yılı) olarak Sayıştay Başkanlığınca yapılan incelemelerde, incelenen bu hesaplara ilişkin olarak tazmine hükmedilmediğini; söz konusu uygulamanın mevzuata uygun olduğunun kabul edildiği dikkate alındığında (Dilekçe Eki: 1, 2, 3), bozulması istenen hükmün kanun önünde eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiğinin açık olduğunu,
2. Tazminine Hükmedilen Ödemelerin, Doğrudan Gelir Getirici (Öğrenci Sayısının Artırılmasına Yönelik Çalışmalar) Faaliyetler Nedeniyle Yapılmış Olması:
Bir döner sermaye işletmesine sahip Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi’nde işletmenin tek gelir kaynağının, Cumhurbaşkanlığının “2022-2023 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurulularında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim ücretlerinin Tespitine Dair Karar(ının)” 18 inci maddesindeki; “Öğrencilerden, yeni kayıt ve kayıt yenileme sırasında katkı payı/öğrenim ücreti dışında (açık öğretim ve uzaktan öğretim materyal ücreti hariç) her ne ad altında olursa olsun ücret alınmaz.” hükmü gereğince, materyal ücretleri olduğunu, bu nedenle adı geçen Fakültenin tek doğrudan gelir getirici kaynağının, öğrenci sayısının artırılmasına yönelik çalışmalar olduğunun kuşkusuz olduğunu, … Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi tarafından yapılan döner sermaye performans ödemelerinin de tamamen bu türden gelir getirici faaliyetler odaklı olup, başka herhangi bir faaliyet için performans ödemesinin kesinlikle yapılmadığını; yapılmamakta olduğunu, kaldı ki; Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Dekanlığınca; Fakülteden yapılan performans ödeme sisteminin sürekli iyileştirilmekte olup; 2022 ve 2023 yıllarında bu sistemin daha da geliştirilerek, kullanılmaya devam edildiğini, bu kapsamda 2022 yılı Ocak ayından itibaren Sayıştay Başkanlığının Döner Sermaye İşletmesi’nin 2021 yılı denetimleri sonucunda ilettiği sorguda ve Sayıştay İlamında karar metninde yer alan kişilerin (önceden olduğu gibi) gelir getirici faaliyetlere doğrudan katılımının dokümante edilmesine olanak sağlayan “e-içerik senaryo hazırlama” ve “e-içerik senaryo denetleme” görevleri tanımlanarak, gerekli çalışmayı yapmaları ve buna göre elde edilen puanlar üzerinden performans ödemesi almalarının sağlandığını, 2021 yılı Ocak ve Şubat aylarında ilgili kişilerin Fakültede öğrenim gören öğrencilerin okudukları bölümlere ait dersleriyle ilgili oluşturulacak e-içerik videoları için ilgili kitapları inceleyerek senaryo metinleri hazırladığını ve/veya denetlediklerini, yine aynı yıl İçerisinde Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesinin mevcut ders materyallerinin güncellenmesi ve kalitesinin artırılarak, öğrenci memnuniyetini artırmak amacıyla yeni bir çalışmaya gidildiğini, bu kapsamda adı geçen kişilerin 2021 yılı Mart ayından günümüze kadar koordinasyon görevlerinde fiilen yer aldıklarını, kendilerine de materyal onaylama ve e-içerik ve buna göre oluşan puanlar üzerinden performans ödemesi yapıldığını, Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödeme/Performans Ücretinin Dağıtılmasında uyulacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönerge ekinde (Dilekçe Eki: 4) bulunan Ek-II Sayılı Cetvelde bu faaliyetlerin; e-içerik senaryosu oluşturmak için her bir ünite başına 1000 (bin) puan, e-içerik Denetleme için her bir ünite başına 800 (sekiz yüz) puan, materyal onaylama hizmetleri için aylık 10000 (on bin) puan, e-içerik koordinasyon hizmetleri için her bir ünite başına 800 (sekiz yüz) puan olarak geçmekte olduğunu, ilgili kişilere de cari ayda yaptıkları bu hizmetler karşılığı oluşan puana istinaden aylık toplam puan üzerinden ücret ödendiğini, İlamda sorumlu oldukları belirtilen kişilere yapılan ek ödemelerin, oluşturulan komisyonlardaki görevleri nedeniyle değil, cari ay içerisinde yukarıda özetlenen ve mesai saati dışında yapılan çalışmalar nedeniyle yapıldığı hususunun, sorguya verilen cevaplarda ve Sayıştay 4. Dairesi nezdindeki yargılama sürecinde anlatılmaya çalışılsa da bu konuda başarılı olunmadığı anlaşıldığından; ilgili Fakültenin dijital arşivinde yer alan faaliyetlerin kişiye özel olarak çıkarılmış olup, işbu dilekçe ekinde sunulduğunu (Dilekçe Eki: 5), kaldı ki; Dilekçe Eki: 5’te sunulan belgelerin ne Sayıştay Denetçileri tarafından talep edildiğini ne de Sayıştay 4. Dairesi tarafından bu hususun araştırıldığını, 2021 yılı Sayıştay denetiminin Covid-19 Pandemi döneminde uzaktan yapılmasının söz konusu belgelerin dosyaya kazandırılamamasında etkili olduğunun düşünüldüğünü, ödemeye esas olarak alınan puanların komisyon toplantılarına katılma nedeniyle değil de, bahsi geçen (yukarıda özetlenen) çalışmalar nedeniyle yapıldığının, Sayıştay 4. Dairesi’nin İlamının karar metninde yer alan; “Rektör hariç, diğer yöneticilerin komisyon üyeliklerine bakıldığında (e-içerik Geliştirme Komisyonu ve Dijital Mecralar ve Medya Planlaması Komisyonu için) ayda sadece iki toplantıya katıldıklarının görüleceği, bu durumda Rektör hariç diğer yöneticilere ilgili Yönerge gereği ödemede bulunulmasının da mümkün olmadığı” ifadesiyle de teyit edildiğini, toplantılara katılım sayısının ödemeyle ilgili olmadığını da açıkça ortaya koyduğunu, bozulması istenen İlamda, kişilerin katıldığı toplantı sayısına atıfta bulunulmakla birlikte, Sayıştay Başkanlığının Döner Sermaye İşletmesi’nin 2021 yılı denetimleri sonucunda ilettiği sorgu metinlerinde; Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödeme/Performans Ücretinin Dağıtılmasında Uyulacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönerge Madde 5/8‘de geçen hükümde ve/veya herhangi bir yerde akademisyenlerin isminin geçmediğini, dolayısıyla ilgililer tarafından yazılan cevabi savunmada bu konudan da bahsedilemediğini; başka bir deyişle bu hususlarda herhangi bir savunma da yapılamadığını, bu durumun, adil yargılanma hakkıyla bağdaşmadığı, kişilere gerekli ve yeterli savunma hakkının verilmemesi sonucunu doğurduğu, usul bakımından ciddi bir eksiklik ve hukuka aykırılığı beraberinde getirdiği; İlamı hukuka aykırı kıldığı hususlarının değerlendirildiğini, kaldı ki; Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödeme/Performans Ücretinin Dağıtılmasında Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönerge Madde 5/8 de geçen; “Fakülte 7/24 esasına göre çalışmakta olup, cari ayda en az 5 iş günü fiili olarak çalışan ve o ayda verilen görevi tamamladığını belgeleyen akademik personele döner sermaye ve/veya performans ödemesi yapılır.” hükmünün zaten kişilerin cari ayda en az 25 gün fiilen çalışıyor olması; yani ilgili ayda 25 iş gününden fazla izin kullanmamış olması gerekliliğine işaret etmekte olduğunu, nitekim, anılan düzenleme doğrultusunda 2018-2021 yıllarında 25 gün ve üzerinde izin kullanmış kişilere herhangi bir ek ödeme yapılmamış olup, bu durumda bulunan ve kendilerine ödeme yapılmayanların isim listesinin de Dilekçe Eki: 6’da sunulduğunu, bu nedenle sadece ilgili ay içinde yapılan çalışmaların tutanak altına alınarak imzalandığı toplantıların sayısının konuyla bağlantılı olarak ifade edilmesinin de maddi vakıaların saptanması ve kuralların uygulanmasında ciddi yanılgı içinde olunduğunu ortaya koymakta olduğunu,
3. İlama Dayanak Yürütme Kurulu Kararının, Harcama Talimatının Yasal Unsurlarını Taşımaması:
İşbu yargılama kapsamında 5018 sayılı Kanunun 31/III’üncü maddesinin; “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” hükmüne paralel olarak Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulu üyelerinin iddia olunan kamu zararından sorumlu kabul edildiğini, üyesi bulundukları Kurul işlemlerinin mevzuata aykırı olduğu ve/veya kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasını hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte; Sayıştay Genel Kurulunun 5189/1 karar numaralı ve 14.06.2007 tarihli Kararında; “Kurul halinde görev yapan karar organlarının genellikle icra yetkileri bulunmamaktadır. Ancak Savunma Sanayi Müsteşarlığında olduğu gibi bazı kuruluşların karar organlarının icra yetkisi bulunmaktadır. Bu nedenle Kanunun 31 inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kuru! veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk belirlenirken; kararın, harcama talimatının unsurlarını taşıyıp taşımadığının ve kurul, komisyon veya komitenin harcama sürecinde rol alıp almadığının belirlenmesi gerekmektedir.” denildiğini, harcama talimatının unsurlarının ise, 5018 sayılı Kanun'un 32 nci maddesinde; “… Harcama talimatlarında; hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.” şeklinde sayıldığını, somut uyuşmazlıkta; üyesi oldukları Yürütme Kurulu'nun aldığı 23.12.2020 tarihli ve 11 sayılı sayılı Kararın, harcama talimatının yasal unsurlarını taşımadığını ve salt mesai dışı katkı payı ödemesi oranını ihtiva ettiğini, bu nedenle de tek başına harcama sonucu doğuracak/tek başına harcamaya dayanak olacak nitelikte bulunmadığını, kaldı ki; üyesi oldukları Kurulun harcama sürecinde de rol almadığını, Sayıştay Genel Kurulu'nun 5189/1 karar numaralı ve 14.06.2007 tarihli Kararında yine açıkça aktarıldığı üzere;
“Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına,
- Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına ...”
Karar verildiğini, yürütme kurulu kararının harcama talimatının unsurlarım taşıması, ancak kurulun harcama sürecinde yer almaması durumunda, hesap yargılamasına konu mali sorumluluğun doğmayacağı, salt idari sorumluluğun doğacağı dikkate alındığında üyesi oldukları Yürütme Kurulunun Kararının hiçbir şekilde harcama talimatının unsurlarını taşımaması ve Kurulun bilahare harcama sürecinde yer almaması hasebiyle ilgili Yürütme Kurulunun mali sorumluluğunun bulunmadığının izahtan vareste olduğunu, bu noktada vurgulanarak belirtilmesi gerekir ki; kurul, komite veya komisyon tarafından düzenlenip imzalanan belgenin, harcamanın gerekçesini, yapılacak işin konusu ve tutarını, süresini, kullanılabilir ödeneğini, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgileri göstermesi ve harcamanın ödenmesinde kanıtlayıcı olan bir belge olup olmadığının önem taşımakta olduğunu, şayet düzenlenip imzalanan belge bu özellikleri taşıyorsa harcama yetkisinden doğan yetkinin kullanıldığının kabul edilmesi gerektiğini ve bu belge nedeniyle kamu zararına neden olmuşsa ve bu belge nedeniyle kamu zararına oluşan kamu zararında söz konusu kurul, komite veya komisyonun sorumlu tutulması gerektiğini (Kamu Mali Denetiminde Kamu Zararı-Bülent GEÇGEL- Sayıştay Denetçisi-2020), yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, Döner Sermaye Yürütme Kurulu tarafından alınan Kararın, mevzuatına uygun olduğunu; yönetici payından yararlananların mesai saatleri dışında döner sermaye kapsamında gerçekleşen gelir getirici faaliyetleri kapsamında ek ödemeden yararlanmasının mümkün olduğunun da açık olduğunu, bu doğrultuda Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin Genel İlkeler başlıklı 4 üncü maddesinin 4 üncü bendindeki; “Yönetim kurullarınca, Kanunun 58 inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme oranlarını geçmemek üzere ek ödeme oranları belirlenir.” hükmüne göre, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun buradaki asli fonksiyonunun ek ödeme oranlarını belirlemekten ibaret olduğunu; harcama sürecinde yer almamasından dolayı hesap yargılamasına konu mali sorumluluğunun doğmayacağını, ayrıca; Döner Sermaye Yürütme Kurulunun ödeme aşamasında faaliyetin kaç gün yürütüldüğü, kanıtlayıcı belgelerin doğruluğu vb. hususları inceleme yetki ve sorumluluğu ile “Bireysel Gelir Getirici Faaliyet” yerine “Diğer Faaliyet” hesaplanmasında yetkisinin bulunmadığını,
4. Fakülte Yönetim Kurulunun Sorumluluğunun Bulunmaması:
Yükseköğretim Kuramlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre; fakülte yönetim kurulunun ek ödeme dağıtımına ilişkin süreçte herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını, bahse konu Yönetmeliğin (3/e) maddesinde; “Dağıtılacak miktar: “İlgili ödeme dönemi için yönetim kurulunun, kanuni sınırlar dâhilinde yapılacak kesintilerden sonra dağıtımına karar verdiği miktarı,” yine aynı Yönetmeliğin (3/u) maddesinde ise; “Yönetim Kurulu: Üniversite ve yüksek teknoloji enstitülerinin yönetim kurullarını,” ifade eder hükümlerine yer verildiğini, bu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere: fakülte yönetim kurulunun döner sermaye ek ödeme sürecinde dağıtımı belirleme veya kimlere hangi oranda ek ödeme yapılacağına dair bir yetkisinin bulunmadığını, bu kapsamda Fakülte Yönetim Kurulu tarafından alınan kararın ancak tavsiye kararı niteliğinde değerlendirilebilecek bir nitelikte olup, nihai karar merci Üniversite Yönetim Kurulu olup, yetkinin Yürütme Kuruluna devrinden dolayı da Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kuruluna ait olduğunu,
5. Mali İşlemi Gerçekleştirmede Yetkili ve Görevli Olmayanların Sorumluluğunun Bulunmaması:
Sayıştay Genel Kurulumun 5189/1 karar numaralı ve 14.06.2007 tarihli Kararında;
“Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denilmektedir.
Bu hüküm uyarınca, bir mali işlemi gerçekleştirmede görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, gerçekleştirme işlemini yapan memurun, yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevli tarafından düzenlenip imzalanan belgeye dayanıyor olması zorunludur. Bir başka deyişle, yukarıda anılan belge ve imza olmadan ödeme emri belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir. Aynı şekilde, belgeyi düzenleyenin de gerçekleştirme konusunda yetkisinin bulunması ve harcama talimatı ile veya sair surette amir tarafından görevlendirilmiş olması gerekmektedir.”
Denilmekte olup, bu anlamda harcama yetkilisi tarafından gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilmemiş yalnızca belgelerin hazırlanması, metinlerin yazılması ve kaydedilmesi gibi hizmetlerin gerçekleştirme görevi kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından mali sorumluluğunun doğmayacağının tartışmadan ari olacağını
Sonuç olarak, tazmin hükmünün yukarıda belirtilen sebeplerle bozularak kaldırılmasına ve duruşma taleplerinin kabulüne karar verilmesini Kurulumuza arz etmişlerdir.
Başsavcılık mütalaasında özetle; sorumluların ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde ileri sürdükleri hususlar aynen tekrar edildikten sonra; Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekreter'e mesai saatleri dışında Açık Öğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon, koordinasyon gibi toplantılar için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Açık Öğretim Fakültesi Döner Sermaye İşletmesinden ek ödemede bulunulması hususunun sorgu konusu edildiğinin anlaşıldığı, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Döner sermaye" başlıklı 58 inci maddesinde;
“c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (...) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600'ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200'ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25'ini geçemez. Bu fıkra uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.
Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50'sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20'sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.
d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumlan ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.
f) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600'ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300'ünü, genel sekreterler için yüzde 200'ünü geçemez.
Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez.
Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dâhil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”
Hükümlerinin yer aldığı, buna göre, anılan maddenin (f) fıkrasında unvanları sayılan personele yöneticilik faaliyetleri nedeniyle ek ödeme yapılabileceği belirtilmiş olup, yöneticilik faaliyetleri dışında ek ödeme yapılmasında ise mesai saatleri dışında gelir getirici faaliyetlere katkının esas tutulduğu, bu nedenle, öğretim üyesi ve öğretim görevlilerinin işletme faaliyetleri nedeniyle ek ödemeye müstahak olabilmesi için, anılan Kanun maddesinin (f) fıkrasında sayılan unvanlardan birinde görev yapmasının ya da gelir getirici işlemlere doğrudan katkıda bulunması gerektiği, Açık Öğretim Fakültesi Yönetim Kurulunun … tarihli … sayılı Kararı ile Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200'ü üzerinden katkı payı oranlarının belirlendiği, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun … tarihli ve … sayılı Kararı ile Fakülte Yönetim Kurulu Kararının onaylandığı, bu Kararlara istinaden, … Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekretere mesai saatleri dışında Açık Öğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon toplantıları için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200'ü üzerinden ek ödemede bulunulduğu, mesai saatleri dışında toplantı bazında belirtilen; “Dijital Mecralar ve Medya Planlaması Komisyonu”, “E-İçerik Geliştirme Komisyonu”, “Halkla İlişkiler ve Tanıtım Komisyonu”, “Fakülte Program Geliştirme ve Değerlendirme Komisyonu” ile “Strateji Geliştirme Üst Kurulu” gibi faaliyetlerin Rektör, Rektör Yardımcısı ve Genel Sekreter'in gerçekleştirdikleri rapor ve içeriklerin onaylanması gibi mesai içi veya mesai dışı komisyon faaliyetlerin doğrudan gelir getirici faaliyet olarak değil, tamamen yöneticilik vasfının bir gereği olarak dolaylı katkı kapsamında olması gerektiğinin değerlendirildiği, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (f) fıkrasıyla yönetici payına, mesai saatleri içerisinde verilen mesleki hizmetlerin de dâhil edildiği, Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca, yöneticilerin mesai saatleri içinde tüm zamanlarını asli görevlerine hasretmelerini sağlamak amacıyla, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı söz konusu kişilere, ayrıca ek ödeme yapılmayacağını hüküm altına aldığı ve bu ilkeden hareket ederek, mesai dışında yapacakları yöneticilik faaliyetlerini de içerecek şekilde, yöneticilere yapılacak (sadece yöneticilik faaliyetleriyle alakalı) ek ödeme oranlarını belirlediği, dolayısıyla bu kişilere mesai saatleri dışında, sadece mesleki hizmetlerinden (bireysel katkılarından) dolayı ek ödeme imkânı getirildiğinin anlaşıldığı, buna göre, öğretim elemanlarının işletme faaliyetleri nedeniyle ek ödemeye müstahak olabilmesi için gelir getirici işlemlere doğrudan mesleki katkıda bulunması gerekmekte olup; ders verilmesi, araştırma yapılması, kitap hazırlanması gibi faaliyetlerin doğrudan katkıyı ifade ettiği, bu nedenle, söz konusu komisyon ve kurullar vasıtasıyla eğitim ve öğretim süreçlerinin iyileştirilmesi ve öğrenci memnuniyetinin yükseltilerek, öğrenci sayısı ile birlikte gelirlerin artırılması hedeflenmiş ise de; bu faaliyetlerin doğrudan mesleki katkı olarak değerlendirilmediği, diğer taraftan, gelir getirici faaliyet kapsamında ek ödemede bulunulması sonucu oluşan yersiz ödemeden, Fakülte Yönetim Kurulu ve Döner Sermaye Yürütme Kurulu kararlarında imzası bulunanlar bu belgeleri düzenleyenler olarak Gerçekleştirme Görevlisi olduklarından bunlar ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı işlem tesis eden Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin de sorumluluğunun bulunduğu; bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire kararının tasdikine karar verilmesi uygun olacağı mütalaa olunmuştur.
İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlular … ve … ve sorumluların yanında duruşmaya fer’i müdahil olarak katılmasına izin verilen [ahiz ve aynı zamanda Kurumun Üst Yöneticisi (Rektör)] … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Konunun Esası Yönünden İnceleme:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Döner sermaye” başlıklı 58 inci maddesinde (hesap yılında yürürlükte olan haliyle):
“c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, … geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. …
Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.
…
d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.
…”
Denilmek suretiyle yükseköğretim kurumları bünyesinde öğretim elemanı pozisyonunda yer alan personele,
“f) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez. (Ek cümle:15/4/2020-7243/10 md.) Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez.
Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.
Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”
Denilmek suretiyle de öğretim elemanlarından bu kurumlarda (rektör, rektör yardımcısı, genel sekreter, dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcıları gibi) yönetici pozisyonunda görev alan personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin kurallarını ve limitlerini belirleyen temel hukuksal çerçeve çizilmiştir.
Diğer taraftan, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak, bu hukuksal çerçeveyi açıklığa kavuşturmak ve ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek üzere 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazetede Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.
Bu Yönetmeliğin (hesap yılında yürürlükte olan halinin) “Dağıtım esasları” başlıklı (Değişik:RG-19/9/2012-28416) 5 inci maddesinde:
“…
(3) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1), mesai dışı ilave ücret alınmayan (B2) ve mesai dışı ilave ücret alınan (B3) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.
(B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre alınan toplam puan.
…
(6) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) (E) Diğer faaliyetler puanı; (A), (B), (C) ve (D) puanlarının hesaplanmasında dikkate alınan faaliyetler dışındaki komisyon üyelikleri, özellik arz eden riskli birimlerde çalışma ve benzeri diğer hususlar dikkate alınarak hazırlanan ve bu Yönetmelik ekinde yer alan Ek-2 Ek Görev Cetveli ve Ek-3 Risk Cetvelinde tanımlanan ve belirlenen yüzdelik değerlerin kişinin birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) puanı ile çarpılması sonucu bulunan puandır. (E) puanı; (A) puanının her bir görev için % 30’unu, toplamda ise % 50’sini geçemez. (E) puanı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
(E) = Birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) Puanı x Belirlenen yüzdelik değer.
(7) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkraları kapsamında bulunan personel ile (f) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yürütülen hizmetler için mesai dışı (B2+B3) puanı hesaplanır. Bu hesaplama, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinde belirlenen tavan tutarları geçmemek üzere yapılır.
(8) Yapılacak ek ödemede, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan personele;
a) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Öğretim üye ve görevlileri ile uzman, uzman tabip ve uzman kadrosundaki uzman tabip ve uzman/doktoralı diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı = A + [(B1+B2+B3) x KK1 + (C x KK2)] + D + E,
b) Araştırma görevlileri ile tabip ve diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı =A+D+E,
c) Diğer personel bireysel net katkı puanı = A + E,
ç) Yapılacak ek ödeme miktarı= Dönem ek ödeme katsayısı x Bireysel net katkı puanı,
formülleri kullanılarak hesaplama yapılır. …”
Denilirken, “Yöneticilere yapılacak ek ödeme” başlıklı 6 ncı maddesinde ise aynen:
“1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.
(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.
(3) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında 16 ncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde binaltıyüzünü geçemez.”
Denilmiştir.
Öncelikle açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları, 2547/58 inci maddenin (d) fıkrası kapsamında sayılan birimlerdendir. Bu fıkra kapsamında sayılan kurumlarda üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında 58 inci maddenin (c) fıkrası hükümlerinin uygulanacağı noktasında herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.
Yukarıya detaylı bir şekilde alınan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Açıköğretim Fakültesinden elde edilen gelirlerin buralarda görevli yönetici pozisyonundaki öğretim üyelerine dağıtımı noktasında bir değerlendirme yapılacak olursa;
Yöneticilere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın mesai içi-mesai dışı ayrımı yapılmadan belli bir üst limit dahilinde asli görevleri niteliğindeki yöneticilik faaliyetleri için ek ödeme yapılmaktadır. (Temyize konu olayda da bu ödeme Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesi üzerinden gerçekleştirilmiştir.) Kanun koyucu, yöneticilerin mesai saatleri içinde tüm zamanlarını asli görevlerine hasretmelerini sağlamak amacıyla, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı söz konusu kişilere, ayrıca ek ödeme yapılmayacağını hüküm altına almış ve bu ilkeden hareket ederek, mesai dışında yapacakları yöneticilik faaliyetlerini de içerecek şekilde, yöneticilere yapılacak (sadece yöneticilik faaliyetleriyle alakalı) ek ödeme oranlarını belirlemiştir. Diğer bir deyişle, yöneticilere, mesai saatleri dışında, sadece mesleki hizmetlerinden (bireysel katkılarından) dolayı ek ödeme imkânı getirilmiştir.
Bu bağlamda, gelir getirici faaliyetler, sadece mesai saatleri dışında gerçekleştirilmesi halinde yöneticiler için ek ödeme hesabına yansıtılabilmektedir. Daha açık bir ifadeyle, Yönetmelikteki formülde yer alan “bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasına hiçbir şekilde izin verilmez iken; “gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai dışı (B2+B3)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasında ise yasal yönden herhangi bir engel getirilmemektedir.
Tazmin hükmüne esas ihtilaf konusu ise; “mesleki hizmet” kavramından ne anlaşılması gerektiği ve mesai dışında yapılacak ek ödemenin yöneticilik faaliyetlerini kapsayıp kapsamadığı noktalarında ortaya çıkmaktadır. Yukarıda anılan Kanun ve Yönetmeliğin yazım tekniğinden de (mesai içindeki mesleki hizmetlerin ücretlendirilmeyeceğinden bahsedildikten hemen sonra mesai dışındaki gelir getirici katkılarının ücretlendirileceğinden bahsedilmesi şeklindeki hükümlerin birbirini takip etme sırasından da) anlaşılacağı üzere; “mesleki hizmet”ten anlaşılması gereken, anılan yöneticilerin yöneticilik faaliyetleri dışında icra ettikleri akademik unvanlarının temelini oluşturan (tıp doktoru, tarihçi, ziraatçı vb.) faaliyetlerdir. Dolayısıyla, yukarıdaki mevzuat hükümlerinde bahsi geçen “mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine yapılan katkı” ile kastedilen de, ilgili kişilerin bu mesleklerle ilgili döner sermayeye doğrudan gelir getiren hizmetler/faaliyetlerdir. Öğretim üyelerinin ameliyat, bilimsel araştırma, proje vb. döner sermaye (satış) gelirlerini doğrudan etkileyen çalışmalarda bizzat yer almalarına dayanan bu faaliyetler, Yönetmelikle açıklığa kavuşturulan (B) puanına esas gelir getirici faaliyetlere karşılık gelmekte olup, bu yönüyle Kanun ve Yönetmeliğin birbirini tamamlayıcı nitelikte oldukları görülmektedir.
Bu açıklamalara karşın, tazmin hükmüne konu olayda, Açıköğretim Fakültesi Yönetim Kurulunun … tarihli ve … sayılı Kararı ile Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200’ü üzerinden katkı payı oranlarının belirlendiği, (Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmeliğin 9 uncu maddesine istinaden 22.10.2020 tarihli ve 37 sayılı Kararı ile Üniversite Yönetim Kurulunun döner sermaye gelirlerinin dağıtımına ilişkin yetkisini devrettiği) Döner Sermaye Yürütme Kurulunun … tarihli ve … sayılı Kararı ile Fakülte Yönetim Kurulu Kararının onaylandığı, bu Kararlara istinaden, Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekretere mesai saatleri dışında Açıköğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon toplantıları için … Açıköğretim Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödeme/Performans Ücretinin Dağıtılmasında Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönerge’nin “Genel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin dokuzuncu ve onuncu fıkrasındaki:
“(9) Döner sermaye ek ödenmesi için, döner sermaye katkı payı oranlarına ilişkin tavan puanlar Fakülte Yönetim Kurulu teklifi üzerine Üniversite Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Tavan puan belirlenmeyenler için Kanun ve Yönetmelikteki üst sınırlara kadar ödeme yapılır.
(10) Kanunun 58. Maddesinin (f) fıkrası kapsamına giren yöneticiler, Kanunun 58. Maddesindeki hükümlere bağlı olarak alacakları yönetici payı haricinde, Fakültede mesai saatleri dışında öğretim üyesi olarak gelir getirici faaliyetlerde bulunmaları halinde kendilerine ayrıca akademik unvanlarına göre döner sermaye gelirinden ek ödeme yapılır.”
Hükümleri dayanak gösterilerek bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200’ü üzerinden ek ödemede bulunulduğu görülmüştür.
Mesai saatleri dışında toplantı bazında belirtilen; “Dijital Mecralar ve Medya Planlaması Komisyonu”, “E-İçerik Geliştirme Komisyonu”, “Halkla İlişkiler ve Tanıtım Komisyonu”, “Fakülte Program Geliştirme ve Değerlendirme Komisyonu” ile “Strateji Geliştirme Üst Kurulu” gibi Rektör, Rektör Yardımcısı ve Genel Sekreterden oluşan kurulların gerçekleştirdikleri rapor ve içeriklerin incelenmesi, onaylanması, denetlenmesi ve koordinasyonu gibi mesai içi veya mesai dışı komisyon faaliyetlerini doğrudan gelir getirici faaliyet olarak değil, tamamen yöneticilik vasfının bir gereği olarak dolaylı katkı kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Kaldı ki, Rektör, Rektör Yardımcısı ve Genel Sekreterlere yöneticilik faaliyeti kapsamında yönetici payı da ödenmektedir. Bu ödeme dışında koordinasyon ve komisyon üyelikleri için 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (f) fıkrasının üçüncü paragrafına göre ayrıca [mesai dışı (B2) puanı içine alınarak] ek ödeme verilmesi mümkün değildir. Bu ödeme, mevzuat hükümleriyle bağdaşmadığı gibi mükerrer yönetici payı ödemesine neden olmaktadır.
Her ne kadar sorumluların dilekçesinde ilgili yöneticilerin kurul ve komisyonlara yöneticilik vasfıyla değil öğretim üyesi vasfıyla katıldıkları ifade edilmişse de; Rektör, Rektör Yardımcısı ve Genel Sekreter’in yer aldığı “E-içerik Geliştirme Komisyonu” ve “Dijital Mecralar ve Medya Planlaması Komisyonu”nun görevinin kitap ve videoları inceleyerek uzmanı tarafından hazırlanan raporu onaylamak ile Üniversite tanıtım faaliyetleri kapsamında strateji belirlemek olduğu, sadece Rektörün yer aldığı “Halkla İlişkiler ve Tanıtım Komisyonu”, “Fakülte Program Geliştirme ve Değerlendirme Komisyonu”, “Strateji Geliştirme Üst Kurulu” ve “Fakülte Döner Sermaye Komisyonu”nun ise, 2547 sayılı Kanun ile Rektöre verilen idari görevin devamı niteliğindeki görevlerden olduğu anlaşılmaktadır.
Bu hususların dışında, söz konusu komisyon/kurul üyeliği gelir getirici bir faaliyet olarak kabul edilse dahi, Yönetmeliğin “Dağıtım esasları” başlıklı 6 ncı maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca komisyon üyelikleri için “Bireysel gelir getirici faaliyet” değil “Diğer faaliyet” puanı esas alınarak hesaplama yapılması gerekmektedir ki; anılan Yönetmelik eki “Ek-2 Ek Görev Cetveli”nde de komisyon-kurullar arasında Açıköğretim Fakültesinde oluşturulanlar yer almamaktadır. Olayın bu yönüyle de ilgili yöneticilere ek görev mahiyetinde ödemede bulunulması mümkün değildir.
Sonuç itibarıyla, Fakülte Yönetim Kurulunun Kararının Döner Sermaye Yürütme Kurulunca onaylanması suretiyle 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (f) fıkrası kapsamındaki yöneticilere mesai dışında fiilen gelir getirici bir mesleki hizmet sunmadıkları halde yukarıda sayılan idari görev niteliğindeki “inceleme, onaylama, denetleme ve koordinatörlük” gibi asli faaliyetleri nedeniyle yukarıda bahsedilen Yönetmelikte yer alan yönetici ek ödemesinden ayrı ve Yönetmelikte zikredilmeyen bir ek ödeme yapılmış olup, yine yönetici payı niteliğinde bir ödeme olduğu anlaşılan bu (mükerrer) ödeme ile de 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumluluk Yönünden İnceleme:
Öncelikle, 01.05.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Gelirlerin Tahakkuku, Takibi ve Tahsili, Harcama Yetkilisinin Yetki ve Sorumluluğu, Gerçekleştirme Görevlileri ve Sorumluluğu” başlıklı İkinci Bölümünde yer alan 9 uncu ve 10 uncu maddeleri, 5018 sayılı Kanunun harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğuna ilişkin 31 inci, 32 nci ve 33 üncü maddeleri ile yine Sayıştay Genel Kurulunun sorumlulukla ilgili Kararı göz önüne alındığında ödeme emri belgelerini imzalayan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğu noktasında bir şüphe söz konusu değildir.
Diğer taraftan, temyiz talebinde bulunan sorumlular, 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında belirtilen hususlar doğrultusunda somut vakıada; kendilerinin de üyesi oldukları Döner Sermaye Yürütme Kurulunun aldığı … tarihli ve … sayılı Kararın, harcama talimatının yasal unsurlarını taşımadığını ve salt mesai dışı katkı payı ödemesi oranını ihtiva etmekte olduğundan tek başına harcama sonucu doğuracak nitelikte bulunmadığını, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun harcama sürecinde de rol almadığını, Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararının harcama talimatının unsurlarını taşıması ancak Döner Sermaye Yürütme Kurulunun harcama sürecinde yer almaması durumunda dahi hesap yargılamasına konu mali sorumluluğun doğmayıp salt idari sorumluluğun doğacağı tespiti karşısında; Döner Sermaye Yürütme Kurulunun aldığı Kararın hiçbir şekilde harcama talimatının unsurlarını taşımaması ve Döner Sermaye Yürütme Kurulunun bilahare harcama sürecinde ver almaması hasebiyle Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyelerinin hiçbir şekilde mali ve/veya idari sorumluluğunun doğmayacağını, Yükseköğretim Kuramlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre; fakülte yönetim kurulunun ek ödeme dağıtımına ilişkin süreçte herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını, bu kapsamda Fakülte Yönetim Kurulu tarafından alınan kararın ancak tavsiye kararı niteliğinde değerlendirilebilecek bir nitelikte olup, nihai karar merci Üniversite Yönetim Kurulu olup, yetkinin Yürütme Kuruluna devrinden dolayı da Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kuruluna ait olduğunu iddia etmekte iseler de; Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar nolu Sayıştay Genel Kurul Kararının "SORUMLULAR" başlıklı 3 üncü bölümünün, "Harcama Yetkilileri" başlıklı 3 üncü maddesinin “Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu” başlıklı (b) fıkrasında ve “Gerçekleştirme Görevlileri” başlığını taşıyan 4 üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında yer alan hükümler gereğince; Açık Öğretim Fakültesi Yönetim Kurulunun … tarihli … sayılı Kararı ile Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200’ü üzerinden katkı payı oranlarının belirlenmesi, … Döner Sermaye Yürütme Kurulunun … tarihli ve … sayılı Kararı ile Fakülte Yönetim Kurulu Kararının onaylanması, bu Kararlara istinaden, … Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekretere mesai saatleri dışında Açık Öğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon toplantıları için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200’ü üzerinden ek ödemede bulunulması karşısında Fakülte Yönetim Kurulu ve Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyelerine sorumluluk tevcih edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Diğer bir ifadeyle, ödemeye ilişkin temel belgeler, yukarıda tarih ve sayıları belirtilen Fakülte Yönetim Kurulu Kararı ve Üniversite Yönetim Kurulunun yetkisini devretmiş olduğu Döner Sermaye Yürütüme Kurulunun almış olduğu Karar olduğundan ve ödemeye ilişkin illiyet bağı bu Kararlar ile oluştuğundan; sorumluluk tevcihi yerindedir.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, konunun esası ve sorumluluk yönünden herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden; temyiz dilekçesindeki iddia ve itirazların reddedilerek 75 sayılı İlamın 2. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ve …. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 11.10.2023 tarih ve 55972 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ve …. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:
Yükseköğretim kurumlarında yönetici pozisyonunda görev yapan öğretim üyelerine yapılacak döner sermaye ek ödemeleri ile ilgili olarak 2547 sayılı Kanununun 58 inci maddesinin (f) fıkrasında;
“Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez. (Ek cümle:15/4/2020-7243/10 md.) Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez.
Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.
Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”
(d) fıkrasında;
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”
Denilmiştir.
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanan, 18.02.2011 tarih ve 27850 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 6 ncı maddesinde ise;
“1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.
(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.
(3) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında onaltıncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde binaltıyüzünü geçemez.”
Denilirken “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (h) bendinde gelir getirici faaliyet: “Gelir getirici faaliyet: Yapılan işlem sonucunda döner sermaye işletmesine gelir getiren faaliyetleri,”
(ö) bendinde mesai dışı gelir: “Mesai dışı gelir: İlgili mevzuatı uyarınca tespit edilen çalışma saatleri dışında ve hafta sonu ve resmi tatillerde elde edilen geliri,”
Şeklinde tanımlanmıştır.
Yukarıda yer verilen Kanun (2547/58-f) ve Yönetmelik maddesi (6 ncı madde) hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; döner sermaye hesabından gelir getirici katkılarına bakılmaksızın yönetici payı ödenecek iki gruptan birincisi; Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreter olup bunlara üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılabilecektir. İkincisi; döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim, enstitü, yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarıdır.
58 inci maddenin (f) fıkrası kapsamındaki yöneticilere, döner sermayeye katkılarına bakılmadan Kanun’da belirtilen oranlarda yönetici ücreti ödenebilecek, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı da ayrıca ek ödeme yapılmayacaktır.
Bunun dışında yöneticiler, mesai saatleri dışında gelir getirici faaliyetleri nedeniyle döner sermaye gelirlerine katkıda bulunmaları hâlinde; “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre hesaplanacak (B2) puanı üzerinden bu katkıları karşılığında %400’e kadar mesai dışı bir ek ödemeden de yararlanabilirler. (% 800’ün % 50’si, tıp ve diş hekimliği fakülteleri için % 100’ü)
Döner sermaye gelirlerine katkıyı sadece, “doğrudan ders verme karşılığında yapılan faaliyetler” olarak değerlendirmek doğru değildir. Döner sermaye işletmesinin gelirleri, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları ile diğer gelirlerden oluşur. Açık Öğretim Fakültesinin gelirleri öğrencilerden alınan harçlardır. Öğrenci sayılarının artmasına yönelik yapılan çalışmalar işletme adına yapılan hizmetlerdir.
İlgili yöneticilerin, mesai saatleri dışında, oluşturulan komisyon ve kurullarda; fakültede öğrenim gören öğrencilerin okudukları bölümlere ait dersleriyle ilgili oluşturulacak e-içerik videoları için ilgili kitapları inceleyerek senaryo metinlerinin hazırlanmasında, denetlenmesinde yine aynı yıl içerisinde Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesinin mevcut ders materyallerinin güncellenmesi ve kalitesinin artırılmasına, öğrenci memnuniyetini artırarak bunun sonucunda da öğrenci sayılarının artırılması amacına yönelik çalışmalarda fiilen yer aldıkları bu bağlamda; materyal onaylama ve e-içerik senaryosu oluşturma karşılığında; her bir ünite başına 1000 (bin) puan, e-İçerik Denetleme için her bir ünite başına 800 (sekiz yüz) puan, materyal onaylama hizmetleri için aylık 10000 (on bin) puan, e-içerik koordinasyon hizmetleri için her bir ünite başına 800 (sekiz yüz) puanlar verilerek bu puanlar üzerinden “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli” (B2) oluşturarak ödeme yapıldığı ve yapılan tüm ödemelerin yönetici payı dahil üst sınır olan % 1600’ü geçmediği anlaşılmakla yapılan ödemelerin yasal düzenlemelere uygun olduğu değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, sorumluların ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesindeki iddia ve itirazların kabulüyle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.
75 sayılı İlamın 2. maddesiyle; … Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekreter’e mesai saatleri dışında Açık Öğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon, koordinasyon gibi toplantılar için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Açık Öğretim Fakültesi Döner Sermaye İşletmesinden ek ödemede bulunulduğu gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Sorumlular [(Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Şef …, Fakülte Sekreter Vekili …, Mutemet … ve Fakülte Sekreter Vekili …, (Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Açık Öğretim Fakültesi Dekanı … ve Fakülte Dekan Vekili … ile (Ödemeye İlişkin Karar Üzerinde İmzası Bulunan) Diğer Sorumlu sıfatıyla temyiz talep eden Rektör Yardımcısı-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Başkanı …, Diş Hekimliği Fakültesi Dekanı-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi …, Başhekim-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi …, Döner Sermaye İşletme Müdürü-Döner Sermaye Yürütme Kurulu Üyesi …, Fakülte Yönetim Kurulu Üyeleri …, …, … ve …], ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle;
I. ÖZET OLARAK TEMYİZE KONU SÜREÇ
Sayıştay Denetçileri tarafından Üniversitenin 2021 mali yılı döner sermaye hesaplarının denetimi sonrası Üniversite Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekretere mesai saatleri dışında Açıköğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon, koordinasyon gibi toplantılar için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak ek ödemede bulunulduğunun tespit edildiğini ve söz konusu hususun sorgu konusu edildiğini, sorgu konusu yapılan husus için; kurul ve komisyonlarda yapılan çalışmaların tamamının öğretim süreçlerinin kalitesinin ve öğrenci sayısının artırılması ve bu alandaki stratejilerin belirlenmesine yönelik olduğu, anılan kurullarda görev alan öğretim üyelerinin yürüttükleri işin gelir getirici faaliyet kapsamına girdiği, dolayısıyla bahse konu faaliyetlerin yönetim fonksiyonu kapsamında olmadığı, komisyon faaliyetlerinin öğretim üyelerinin yöneticilik vasfıyla değil, mesai dışı yürütülen faaliyetlere yönelik çalışmalar ile ilgili olduğu hususlarının Sayıştay 4. Daire nezdinde duruşmalı (sözlü) savunmada yazılı ve sözlü olarak dile getirildiğini, ancak, Sayıştay 4. Dairesinin, bahse konu faaliyetlerin yöneticilik vasfıyla alakalı olduğunun düşünüldüğünü ve 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere tazmin hükmüne karar verdiğini,
II. İLAMI HUKUKA AYKIRI KILAN VE BOZULMASINI GEREKTİREN NEDENLER
Sorguya verilen cevaplar ve Sayıştay 4. Dairesi nezdindeki duruşmada da ifade edildiği üzere;
1. Sayıştay 4. Dairesi’nin Temyize Konu Kararının, Diğer Üniversitelerdeki Benzer Uygulamaların Göz Ardı Edilmesi Nedeniyle Hukuka Aykırı Olması:
… dışında, bünyesinde açıköğretim fakültesi bulunan üniversitelerde de (Anadolu Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Ankara Üniversitesi) ilama konu uygulamayla birebir örtüşen uygulamalar gerçekleştirildiğini, örnek olarak verilen üniversitelerin hesaplarına ilişkin (2021 mali yılı) olarak Sayıştay Başkanlığınca yapılan incelemelerde, incelenen bu hesaplara ilişkin olarak tazmine hükmedilmediğini; söz konusu uygulamanın mevzuata uygun olduğunun kabul edildiği dikkate alındığında (Dilekçe Eki: 1, 2, 3), bozulması istenen hükmün kanun önünde eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiğinin açık olduğunu,
2. Tazminine Hükmedilen Ödemelerin, Doğrudan Gelir Getirici (Öğrenci Sayısının Artırılmasına Yönelik Çalışmalar) Faaliyetler Nedeniyle Yapılmış Olması:
Bir döner sermaye işletmesine sahip Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi’nde işletmenin tek gelir kaynağının, Cumhurbaşkanlığının “2022-2023 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurulularında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim ücretlerinin Tespitine Dair Karar(ının)” 18 inci maddesindeki; “Öğrencilerden, yeni kayıt ve kayıt yenileme sırasında katkı payı/öğrenim ücreti dışında (açık öğretim ve uzaktan öğretim materyal ücreti hariç) her ne ad altında olursa olsun ücret alınmaz.” hükmü gereğince, materyal ücretleri olduğunu, bu nedenle adı geçen Fakültenin tek doğrudan gelir getirici kaynağının, öğrenci sayısının artırılmasına yönelik çalışmalar olduğunun kuşkusuz olduğunu, … Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi tarafından yapılan döner sermaye performans ödemelerinin de tamamen bu türden gelir getirici faaliyetler odaklı olup, başka herhangi bir faaliyet için performans ödemesinin kesinlikle yapılmadığını; yapılmamakta olduğunu, kaldı ki; Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Dekanlığınca; Fakülteden yapılan performans ödeme sisteminin sürekli iyileştirilmekte olup; 2022 ve 2023 yıllarında bu sistemin daha da geliştirilerek, kullanılmaya devam edildiğini, bu kapsamda 2022 yılı Ocak ayından itibaren Sayıştay Başkanlığının Döner Sermaye İşletmesi’nin 2021 yılı denetimleri sonucunda ilettiği sorguda ve Sayıştay İlamında karar metninde yer alan kişilerin (önceden olduğu gibi) gelir getirici faaliyetlere doğrudan katılımının dokümante edilmesine olanak sağlayan “e-içerik senaryo hazırlama” ve “e-içerik senaryo denetleme” görevleri tanımlanarak, gerekli çalışmayı yapmaları ve buna göre elde edilen puanlar üzerinden performans ödemesi almalarının sağlandığını, 2021 yılı Ocak ve Şubat aylarında ilgili kişilerin Fakültede öğrenim gören öğrencilerin okudukları bölümlere ait dersleriyle ilgili oluşturulacak e-içerik videoları için ilgili kitapları inceleyerek senaryo metinleri hazırladığını ve/veya denetlediklerini, yine aynı yıl İçerisinde Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesinin mevcut ders materyallerinin güncellenmesi ve kalitesinin artırılarak, öğrenci memnuniyetini artırmak amacıyla yeni bir çalışmaya gidildiğini, bu kapsamda adı geçen kişilerin 2021 yılı Mart ayından günümüze kadar koordinasyon görevlerinde fiilen yer aldıklarını, kendilerine de materyal onaylama ve e-içerik ve buna göre oluşan puanlar üzerinden performans ödemesi yapıldığını, Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödeme/Performans Ücretinin Dağıtılmasında uyulacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönerge ekinde (Dilekçe Eki: 4) bulunan Ek-II Sayılı Cetvelde bu faaliyetlerin; e-içerik senaryosu oluşturmak için her bir ünite başına 1000 (bin) puan, e-içerik Denetleme için her bir ünite başına 800 (sekiz yüz) puan, materyal onaylama hizmetleri için aylık 10000 (on bin) puan, e-içerik koordinasyon hizmetleri için her bir ünite başına 800 (sekiz yüz) puan olarak geçmekte olduğunu, ilgili kişilere de cari ayda yaptıkları bu hizmetler karşılığı oluşan puana istinaden aylık toplam puan üzerinden ücret ödendiğini, İlamda sorumlu oldukları belirtilen kişilere yapılan ek ödemelerin, oluşturulan komisyonlardaki görevleri nedeniyle değil, cari ay içerisinde yukarıda özetlenen ve mesai saati dışında yapılan çalışmalar nedeniyle yapıldığı hususunun, sorguya verilen cevaplarda ve Sayıştay 4. Dairesi nezdindeki yargılama sürecinde anlatılmaya çalışılsa da bu konuda başarılı olunmadığı anlaşıldığından; ilgili Fakültenin dijital arşivinde yer alan faaliyetlerin kişiye özel olarak çıkarılmış olup, işbu dilekçe ekinde sunulduğunu (Dilekçe Eki: 5), kaldı ki; Dilekçe Eki: 5’te sunulan belgelerin ne Sayıştay Denetçileri tarafından talep edildiğini ne de Sayıştay 4. Dairesi tarafından bu hususun araştırıldığını, 2021 yılı Sayıştay denetiminin Covid-19 Pandemi döneminde uzaktan yapılmasının söz konusu belgelerin dosyaya kazandırılamamasında etkili olduğunun düşünüldüğünü, ödemeye esas olarak alınan puanların komisyon toplantılarına katılma nedeniyle değil de, bahsi geçen (yukarıda özetlenen) çalışmalar nedeniyle yapıldığının, Sayıştay 4. Dairesi’nin İlamının karar metninde yer alan; “Rektör hariç, diğer yöneticilerin komisyon üyeliklerine bakıldığında (e-içerik Geliştirme Komisyonu ve Dijital Mecralar ve Medya Planlaması Komisyonu için) ayda sadece iki toplantıya katıldıklarının görüleceği, bu durumda Rektör hariç diğer yöneticilere ilgili Yönerge gereği ödemede bulunulmasının da mümkün olmadığı” ifadesiyle de teyit edildiğini, toplantılara katılım sayısının ödemeyle ilgili olmadığını da açıkça ortaya koyduğunu, bozulması istenen İlamda, kişilerin katıldığı toplantı sayısına atıfta bulunulmakla birlikte, Sayıştay Başkanlığının Döner Sermaye İşletmesi’nin 2021 yılı denetimleri sonucunda ilettiği sorgu metinlerinde; Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödeme/Performans Ücretinin Dağıtılmasında Uyulacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönerge Madde 5/8‘de geçen hükümde ve/veya herhangi bir yerde akademisyenlerin isminin geçmediğini, dolayısıyla ilgililer tarafından yazılan cevabi savunmada bu konudan da bahsedilemediğini; başka bir deyişle bu hususlarda herhangi bir savunma da yapılamadığını, bu durumun, adil yargılanma hakkıyla bağdaşmadığı, kişilere gerekli ve yeterli savunma hakkının verilmemesi sonucunu doğurduğu, usul bakımından ciddi bir eksiklik ve hukuka aykırılığı beraberinde getirdiği; İlamı hukuka aykırı kıldığı hususlarının değerlendirildiğini, kaldı ki; Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödeme/Performans Ücretinin Dağıtılmasında Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönerge Madde 5/8 de geçen; “Fakülte 7/24 esasına göre çalışmakta olup, cari ayda en az 5 iş günü fiili olarak çalışan ve o ayda verilen görevi tamamladığını belgeleyen akademik personele döner sermaye ve/veya performans ödemesi yapılır.” hükmünün zaten kişilerin cari ayda en az 25 gün fiilen çalışıyor olması; yani ilgili ayda 25 iş gününden fazla izin kullanmamış olması gerekliliğine işaret etmekte olduğunu, nitekim, anılan düzenleme doğrultusunda 2018-2021 yıllarında 25 gün ve üzerinde izin kullanmış kişilere herhangi bir ek ödeme yapılmamış olup, bu durumda bulunan ve kendilerine ödeme yapılmayanların isim listesinin de Dilekçe Eki: 6’da sunulduğunu, bu nedenle sadece ilgili ay içinde yapılan çalışmaların tutanak altına alınarak imzalandığı toplantıların sayısının konuyla bağlantılı olarak ifade edilmesinin de maddi vakıaların saptanması ve kuralların uygulanmasında ciddi yanılgı içinde olunduğunu ortaya koymakta olduğunu,
3. İlama Dayanak Yürütme Kurulu Kararının, Harcama Talimatının Yasal Unsurlarını Taşımaması:
İşbu yargılama kapsamında 5018 sayılı Kanunun 31/III’üncü maddesinin; “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” hükmüne paralel olarak Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kurulu üyelerinin iddia olunan kamu zararından sorumlu kabul edildiğini, üyesi bulundukları Kurul işlemlerinin mevzuata aykırı olduğu ve/veya kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasını hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte; Sayıştay Genel Kurulunun 5189/1 karar numaralı ve 14.06.2007 tarihli Kararında; “Kurul halinde görev yapan karar organlarının genellikle icra yetkileri bulunmamaktadır. Ancak Savunma Sanayi Müsteşarlığında olduğu gibi bazı kuruluşların karar organlarının icra yetkisi bulunmaktadır. Bu nedenle Kanunun 31 inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kuru! veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk belirlenirken; kararın, harcama talimatının unsurlarını taşıyıp taşımadığının ve kurul, komisyon veya komitenin harcama sürecinde rol alıp almadığının belirlenmesi gerekmektedir.” denildiğini, harcama talimatının unsurlarının ise, 5018 sayılı Kanun'un 32 nci maddesinde; “… Harcama talimatlarında; hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.” şeklinde sayıldığını, somut uyuşmazlıkta; üyesi oldukları Yürütme Kurulu'nun aldığı 23.12.2020 tarihli ve 11 sayılı sayılı Kararın, harcama talimatının yasal unsurlarını taşımadığını ve salt mesai dışı katkı payı ödemesi oranını ihtiva ettiğini, bu nedenle de tek başına harcama sonucu doğuracak/tek başına harcamaya dayanak olacak nitelikte bulunmadığını, kaldı ki; üyesi oldukları Kurulun harcama sürecinde de rol almadığını, Sayıştay Genel Kurulu'nun 5189/1 karar numaralı ve 14.06.2007 tarihli Kararında yine açıkça aktarıldığı üzere;
“Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına,
- Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına ...”
Karar verildiğini, yürütme kurulu kararının harcama talimatının unsurlarım taşıması, ancak kurulun harcama sürecinde yer almaması durumunda, hesap yargılamasına konu mali sorumluluğun doğmayacağı, salt idari sorumluluğun doğacağı dikkate alındığında üyesi oldukları Yürütme Kurulunun Kararının hiçbir şekilde harcama talimatının unsurlarını taşımaması ve Kurulun bilahare harcama sürecinde yer almaması hasebiyle ilgili Yürütme Kurulunun mali sorumluluğunun bulunmadığının izahtan vareste olduğunu, bu noktada vurgulanarak belirtilmesi gerekir ki; kurul, komite veya komisyon tarafından düzenlenip imzalanan belgenin, harcamanın gerekçesini, yapılacak işin konusu ve tutarını, süresini, kullanılabilir ödeneğini, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgileri göstermesi ve harcamanın ödenmesinde kanıtlayıcı olan bir belge olup olmadığının önem taşımakta olduğunu, şayet düzenlenip imzalanan belge bu özellikleri taşıyorsa harcama yetkisinden doğan yetkinin kullanıldığının kabul edilmesi gerektiğini ve bu belge nedeniyle kamu zararına neden olmuşsa ve bu belge nedeniyle kamu zararına oluşan kamu zararında söz konusu kurul, komite veya komisyonun sorumlu tutulması gerektiğini (Kamu Mali Denetiminde Kamu Zararı-Bülent GEÇGEL- Sayıştay Denetçisi-2020), yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, Döner Sermaye Yürütme Kurulu tarafından alınan Kararın, mevzuatına uygun olduğunu; yönetici payından yararlananların mesai saatleri dışında döner sermaye kapsamında gerçekleşen gelir getirici faaliyetleri kapsamında ek ödemeden yararlanmasının mümkün olduğunun da açık olduğunu, bu doğrultuda Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin Genel İlkeler başlıklı 4 üncü maddesinin 4 üncü bendindeki; “Yönetim kurullarınca, Kanunun 58 inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme oranlarını geçmemek üzere ek ödeme oranları belirlenir.” hükmüne göre, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun buradaki asli fonksiyonunun ek ödeme oranlarını belirlemekten ibaret olduğunu; harcama sürecinde yer almamasından dolayı hesap yargılamasına konu mali sorumluluğunun doğmayacağını, ayrıca; Döner Sermaye Yürütme Kurulunun ödeme aşamasında faaliyetin kaç gün yürütüldüğü, kanıtlayıcı belgelerin doğruluğu vb. hususları inceleme yetki ve sorumluluğu ile “Bireysel Gelir Getirici Faaliyet” yerine “Diğer Faaliyet” hesaplanmasında yetkisinin bulunmadığını,
4. Fakülte Yönetim Kurulunun Sorumluluğunun Bulunmaması:
Yükseköğretim Kuramlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre; fakülte yönetim kurulunun ek ödeme dağıtımına ilişkin süreçte herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını, bahse konu Yönetmeliğin (3/e) maddesinde; “Dağıtılacak miktar: “İlgili ödeme dönemi için yönetim kurulunun, kanuni sınırlar dâhilinde yapılacak kesintilerden sonra dağıtımına karar verdiği miktarı,” yine aynı Yönetmeliğin (3/u) maddesinde ise; “Yönetim Kurulu: Üniversite ve yüksek teknoloji enstitülerinin yönetim kurullarını,” ifade eder hükümlerine yer verildiğini, bu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere: fakülte yönetim kurulunun döner sermaye ek ödeme sürecinde dağıtımı belirleme veya kimlere hangi oranda ek ödeme yapılacağına dair bir yetkisinin bulunmadığını, bu kapsamda Fakülte Yönetim Kurulu tarafından alınan kararın ancak tavsiye kararı niteliğinde değerlendirilebilecek bir nitelikte olup, nihai karar merci Üniversite Yönetim Kurulu olup, yetkinin Yürütme Kuruluna devrinden dolayı da Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kuruluna ait olduğunu,
5. Mali İşlemi Gerçekleştirmede Yetkili ve Görevli Olmayanların Sorumluluğunun Bulunmaması:
Sayıştay Genel Kurulumun 5189/1 karar numaralı ve 14.06.2007 tarihli Kararında;
“Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denilmektedir.
Bu hüküm uyarınca, bir mali işlemi gerçekleştirmede görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, gerçekleştirme işlemini yapan memurun, yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevli tarafından düzenlenip imzalanan belgeye dayanıyor olması zorunludur. Bir başka deyişle, yukarıda anılan belge ve imza olmadan ödeme emri belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir. Aynı şekilde, belgeyi düzenleyenin de gerçekleştirme konusunda yetkisinin bulunması ve harcama talimatı ile veya sair surette amir tarafından görevlendirilmiş olması gerekmektedir.”
Denilmekte olup, bu anlamda harcama yetkilisi tarafından gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilmemiş yalnızca belgelerin hazırlanması, metinlerin yazılması ve kaydedilmesi gibi hizmetlerin gerçekleştirme görevi kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından mali sorumluluğunun doğmayacağının tartışmadan ari olacağını
Sonuç olarak, tazmin hükmünün yukarıda belirtilen sebeplerle bozularak kaldırılmasına ve duruşma taleplerinin kabulüne karar verilmesini Kurulumuza arz etmişlerdir.
Başsavcılık mütalaasında özetle; sorumluların ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde ileri sürdükleri hususlar aynen tekrar edildikten sonra; Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekreter'e mesai saatleri dışında Açık Öğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon, koordinasyon gibi toplantılar için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Açık Öğretim Fakültesi Döner Sermaye İşletmesinden ek ödemede bulunulması hususunun sorgu konusu edildiğinin anlaşıldığı, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Döner sermaye" başlıklı 58 inci maddesinde;
“c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (...) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600'ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200'ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25'ini geçemez. Bu fıkra uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.
Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50'sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20'sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.
d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumlan ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.
f) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600'ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300'ünü, genel sekreterler için yüzde 200'ünü geçemez.
Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez.
Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dâhil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”
Hükümlerinin yer aldığı, buna göre, anılan maddenin (f) fıkrasında unvanları sayılan personele yöneticilik faaliyetleri nedeniyle ek ödeme yapılabileceği belirtilmiş olup, yöneticilik faaliyetleri dışında ek ödeme yapılmasında ise mesai saatleri dışında gelir getirici faaliyetlere katkının esas tutulduğu, bu nedenle, öğretim üyesi ve öğretim görevlilerinin işletme faaliyetleri nedeniyle ek ödemeye müstahak olabilmesi için, anılan Kanun maddesinin (f) fıkrasında sayılan unvanlardan birinde görev yapmasının ya da gelir getirici işlemlere doğrudan katkıda bulunması gerektiği, Açık Öğretim Fakültesi Yönetim Kurulunun … tarihli … sayılı Kararı ile Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200'ü üzerinden katkı payı oranlarının belirlendiği, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun … tarihli ve … sayılı Kararı ile Fakülte Yönetim Kurulu Kararının onaylandığı, bu Kararlara istinaden, … Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekretere mesai saatleri dışında Açık Öğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon toplantıları için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200'ü üzerinden ek ödemede bulunulduğu, mesai saatleri dışında toplantı bazında belirtilen; “Dijital Mecralar ve Medya Planlaması Komisyonu”, “E-İçerik Geliştirme Komisyonu”, “Halkla İlişkiler ve Tanıtım Komisyonu”, “Fakülte Program Geliştirme ve Değerlendirme Komisyonu” ile “Strateji Geliştirme Üst Kurulu” gibi faaliyetlerin Rektör, Rektör Yardımcısı ve Genel Sekreter'in gerçekleştirdikleri rapor ve içeriklerin onaylanması gibi mesai içi veya mesai dışı komisyon faaliyetlerin doğrudan gelir getirici faaliyet olarak değil, tamamen yöneticilik vasfının bir gereği olarak dolaylı katkı kapsamında olması gerektiğinin değerlendirildiği, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (f) fıkrasıyla yönetici payına, mesai saatleri içerisinde verilen mesleki hizmetlerin de dâhil edildiği, Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca, yöneticilerin mesai saatleri içinde tüm zamanlarını asli görevlerine hasretmelerini sağlamak amacıyla, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı söz konusu kişilere, ayrıca ek ödeme yapılmayacağını hüküm altına aldığı ve bu ilkeden hareket ederek, mesai dışında yapacakları yöneticilik faaliyetlerini de içerecek şekilde, yöneticilere yapılacak (sadece yöneticilik faaliyetleriyle alakalı) ek ödeme oranlarını belirlediği, dolayısıyla bu kişilere mesai saatleri dışında, sadece mesleki hizmetlerinden (bireysel katkılarından) dolayı ek ödeme imkânı getirildiğinin anlaşıldığı, buna göre, öğretim elemanlarının işletme faaliyetleri nedeniyle ek ödemeye müstahak olabilmesi için gelir getirici işlemlere doğrudan mesleki katkıda bulunması gerekmekte olup; ders verilmesi, araştırma yapılması, kitap hazırlanması gibi faaliyetlerin doğrudan katkıyı ifade ettiği, bu nedenle, söz konusu komisyon ve kurullar vasıtasıyla eğitim ve öğretim süreçlerinin iyileştirilmesi ve öğrenci memnuniyetinin yükseltilerek, öğrenci sayısı ile birlikte gelirlerin artırılması hedeflenmiş ise de; bu faaliyetlerin doğrudan mesleki katkı olarak değerlendirilmediği, diğer taraftan, gelir getirici faaliyet kapsamında ek ödemede bulunulması sonucu oluşan yersiz ödemeden, Fakülte Yönetim Kurulu ve Döner Sermaye Yürütme Kurulu kararlarında imzası bulunanlar bu belgeleri düzenleyenler olarak Gerçekleştirme Görevlisi olduklarından bunlar ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı işlem tesis eden Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin de sorumluluğunun bulunduğu; bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek Daire kararının tasdikine karar verilmesi uygun olacağı mütalaa olunmuştur.
İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlular … ve … ve sorumluların yanında duruşmaya fer’i müdahil olarak katılmasına izin verilen [ahiz ve aynı zamanda Kurumun Üst Yöneticisi (Rektör)] … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Konunun Esası Yönünden İnceleme:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Döner sermaye” başlıklı 58 inci maddesinde (hesap yılında yürürlükte olan haliyle):
“c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, … geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. …
Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.
…
d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.
…”
Denilmek suretiyle yükseköğretim kurumları bünyesinde öğretim elemanı pozisyonunda yer alan personele,
“f) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez. (Ek cümle:15/4/2020-7243/10 md.) Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez.
Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.
Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”
Denilmek suretiyle de öğretim elemanlarından bu kurumlarda (rektör, rektör yardımcısı, genel sekreter, dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcıları gibi) yönetici pozisyonunda görev alan personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin kurallarını ve limitlerini belirleyen temel hukuksal çerçeve çizilmiştir.
Diğer taraftan, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak, bu hukuksal çerçeveyi açıklığa kavuşturmak ve ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek üzere 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazetede Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.
Bu Yönetmeliğin (hesap yılında yürürlükte olan halinin) “Dağıtım esasları” başlıklı (Değişik:RG-19/9/2012-28416) 5 inci maddesinde:
“…
(3) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1), mesai dışı ilave ücret alınmayan (B2) ve mesai dışı ilave ücret alınan (B3) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.
(B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre alınan toplam puan.
…
(6) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) (E) Diğer faaliyetler puanı; (A), (B), (C) ve (D) puanlarının hesaplanmasında dikkate alınan faaliyetler dışındaki komisyon üyelikleri, özellik arz eden riskli birimlerde çalışma ve benzeri diğer hususlar dikkate alınarak hazırlanan ve bu Yönetmelik ekinde yer alan Ek-2 Ek Görev Cetveli ve Ek-3 Risk Cetvelinde tanımlanan ve belirlenen yüzdelik değerlerin kişinin birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) puanı ile çarpılması sonucu bulunan puandır. (E) puanı; (A) puanının her bir görev için % 30’unu, toplamda ise % 50’sini geçemez. (E) puanı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
(E) = Birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) Puanı x Belirlenen yüzdelik değer.
(7) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkraları kapsamında bulunan personel ile (f) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yürütülen hizmetler için mesai dışı (B2+B3) puanı hesaplanır. Bu hesaplama, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinde belirlenen tavan tutarları geçmemek üzere yapılır.
(8) Yapılacak ek ödemede, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan personele;
a) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Öğretim üye ve görevlileri ile uzman, uzman tabip ve uzman kadrosundaki uzman tabip ve uzman/doktoralı diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı = A + [(B1+B2+B3) x KK1 + (C x KK2)] + D + E,
b) Araştırma görevlileri ile tabip ve diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı =A+D+E,
c) Diğer personel bireysel net katkı puanı = A + E,
ç) Yapılacak ek ödeme miktarı= Dönem ek ödeme katsayısı x Bireysel net katkı puanı,
formülleri kullanılarak hesaplama yapılır. …”
Denilirken, “Yöneticilere yapılacak ek ödeme” başlıklı 6 ncı maddesinde ise aynen:
“1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.
(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.
(3) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında 16 ncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde binaltıyüzünü geçemez.”
Denilmiştir.
Öncelikle açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları, 2547/58 inci maddenin (d) fıkrası kapsamında sayılan birimlerdendir. Bu fıkra kapsamında sayılan kurumlarda üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında 58 inci maddenin (c) fıkrası hükümlerinin uygulanacağı noktasında herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.
Yukarıya detaylı bir şekilde alınan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Açıköğretim Fakültesinden elde edilen gelirlerin buralarda görevli yönetici pozisyonundaki öğretim üyelerine dağıtımı noktasında bir değerlendirme yapılacak olursa;
Yöneticilere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın mesai içi-mesai dışı ayrımı yapılmadan belli bir üst limit dahilinde asli görevleri niteliğindeki yöneticilik faaliyetleri için ek ödeme yapılmaktadır. (Temyize konu olayda da bu ödeme Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesi üzerinden gerçekleştirilmiştir.) Kanun koyucu, yöneticilerin mesai saatleri içinde tüm zamanlarını asli görevlerine hasretmelerini sağlamak amacıyla, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı söz konusu kişilere, ayrıca ek ödeme yapılmayacağını hüküm altına almış ve bu ilkeden hareket ederek, mesai dışında yapacakları yöneticilik faaliyetlerini de içerecek şekilde, yöneticilere yapılacak (sadece yöneticilik faaliyetleriyle alakalı) ek ödeme oranlarını belirlemiştir. Diğer bir deyişle, yöneticilere, mesai saatleri dışında, sadece mesleki hizmetlerinden (bireysel katkılarından) dolayı ek ödeme imkânı getirilmiştir.
Bu bağlamda, gelir getirici faaliyetler, sadece mesai saatleri dışında gerçekleştirilmesi halinde yöneticiler için ek ödeme hesabına yansıtılabilmektedir. Daha açık bir ifadeyle, Yönetmelikteki formülde yer alan “bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasına hiçbir şekilde izin verilmez iken; “gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai dışı (B2+B3)” puanından dolayı yöneticilere ek ödeme yapılmasında ise yasal yönden herhangi bir engel getirilmemektedir.
Tazmin hükmüne esas ihtilaf konusu ise; “mesleki hizmet” kavramından ne anlaşılması gerektiği ve mesai dışında yapılacak ek ödemenin yöneticilik faaliyetlerini kapsayıp kapsamadığı noktalarında ortaya çıkmaktadır. Yukarıda anılan Kanun ve Yönetmeliğin yazım tekniğinden de (mesai içindeki mesleki hizmetlerin ücretlendirilmeyeceğinden bahsedildikten hemen sonra mesai dışındaki gelir getirici katkılarının ücretlendirileceğinden bahsedilmesi şeklindeki hükümlerin birbirini takip etme sırasından da) anlaşılacağı üzere; “mesleki hizmet”ten anlaşılması gereken, anılan yöneticilerin yöneticilik faaliyetleri dışında icra ettikleri akademik unvanlarının temelini oluşturan (tıp doktoru, tarihçi, ziraatçı vb.) faaliyetlerdir. Dolayısıyla, yukarıdaki mevzuat hükümlerinde bahsi geçen “mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine yapılan katkı” ile kastedilen de, ilgili kişilerin bu mesleklerle ilgili döner sermayeye doğrudan gelir getiren hizmetler/faaliyetlerdir. Öğretim üyelerinin ameliyat, bilimsel araştırma, proje vb. döner sermaye (satış) gelirlerini doğrudan etkileyen çalışmalarda bizzat yer almalarına dayanan bu faaliyetler, Yönetmelikle açıklığa kavuşturulan (B) puanına esas gelir getirici faaliyetlere karşılık gelmekte olup, bu yönüyle Kanun ve Yönetmeliğin birbirini tamamlayıcı nitelikte oldukları görülmektedir.
Bu açıklamalara karşın, tazmin hükmüne konu olayda, Açıköğretim Fakültesi Yönetim Kurulunun … tarihli ve … sayılı Kararı ile Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200’ü üzerinden katkı payı oranlarının belirlendiği, (Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmeliğin 9 uncu maddesine istinaden 22.10.2020 tarihli ve 37 sayılı Kararı ile Üniversite Yönetim Kurulunun döner sermaye gelirlerinin dağıtımına ilişkin yetkisini devrettiği) Döner Sermaye Yürütme Kurulunun … tarihli ve … sayılı Kararı ile Fakülte Yönetim Kurulu Kararının onaylandığı, bu Kararlara istinaden, Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekretere mesai saatleri dışında Açıköğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon toplantıları için … Açıköğretim Fakültesi Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödeme/Performans Ücretinin Dağıtılmasında Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönerge’nin “Genel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin dokuzuncu ve onuncu fıkrasındaki:
“(9) Döner sermaye ek ödenmesi için, döner sermaye katkı payı oranlarına ilişkin tavan puanlar Fakülte Yönetim Kurulu teklifi üzerine Üniversite Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Tavan puan belirlenmeyenler için Kanun ve Yönetmelikteki üst sınırlara kadar ödeme yapılır.
(10) Kanunun 58. Maddesinin (f) fıkrası kapsamına giren yöneticiler, Kanunun 58. Maddesindeki hükümlere bağlı olarak alacakları yönetici payı haricinde, Fakültede mesai saatleri dışında öğretim üyesi olarak gelir getirici faaliyetlerde bulunmaları halinde kendilerine ayrıca akademik unvanlarına göre döner sermaye gelirinden ek ödeme yapılır.”
Hükümleri dayanak gösterilerek bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200’ü üzerinden ek ödemede bulunulduğu görülmüştür.
Mesai saatleri dışında toplantı bazında belirtilen; “Dijital Mecralar ve Medya Planlaması Komisyonu”, “E-İçerik Geliştirme Komisyonu”, “Halkla İlişkiler ve Tanıtım Komisyonu”, “Fakülte Program Geliştirme ve Değerlendirme Komisyonu” ile “Strateji Geliştirme Üst Kurulu” gibi Rektör, Rektör Yardımcısı ve Genel Sekreterden oluşan kurulların gerçekleştirdikleri rapor ve içeriklerin incelenmesi, onaylanması, denetlenmesi ve koordinasyonu gibi mesai içi veya mesai dışı komisyon faaliyetlerini doğrudan gelir getirici faaliyet olarak değil, tamamen yöneticilik vasfının bir gereği olarak dolaylı katkı kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Kaldı ki, Rektör, Rektör Yardımcısı ve Genel Sekreterlere yöneticilik faaliyeti kapsamında yönetici payı da ödenmektedir. Bu ödeme dışında koordinasyon ve komisyon üyelikleri için 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (f) fıkrasının üçüncü paragrafına göre ayrıca [mesai dışı (B2) puanı içine alınarak] ek ödeme verilmesi mümkün değildir. Bu ödeme, mevzuat hükümleriyle bağdaşmadığı gibi mükerrer yönetici payı ödemesine neden olmaktadır.
Her ne kadar sorumluların dilekçesinde ilgili yöneticilerin kurul ve komisyonlara yöneticilik vasfıyla değil öğretim üyesi vasfıyla katıldıkları ifade edilmişse de; Rektör, Rektör Yardımcısı ve Genel Sekreter’in yer aldığı “E-içerik Geliştirme Komisyonu” ve “Dijital Mecralar ve Medya Planlaması Komisyonu”nun görevinin kitap ve videoları inceleyerek uzmanı tarafından hazırlanan raporu onaylamak ile Üniversite tanıtım faaliyetleri kapsamında strateji belirlemek olduğu, sadece Rektörün yer aldığı “Halkla İlişkiler ve Tanıtım Komisyonu”, “Fakülte Program Geliştirme ve Değerlendirme Komisyonu”, “Strateji Geliştirme Üst Kurulu” ve “Fakülte Döner Sermaye Komisyonu”nun ise, 2547 sayılı Kanun ile Rektöre verilen idari görevin devamı niteliğindeki görevlerden olduğu anlaşılmaktadır.
Bu hususların dışında, söz konusu komisyon/kurul üyeliği gelir getirici bir faaliyet olarak kabul edilse dahi, Yönetmeliğin “Dağıtım esasları” başlıklı 6 ncı maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca komisyon üyelikleri için “Bireysel gelir getirici faaliyet” değil “Diğer faaliyet” puanı esas alınarak hesaplama yapılması gerekmektedir ki; anılan Yönetmelik eki “Ek-2 Ek Görev Cetveli”nde de komisyon-kurullar arasında Açıköğretim Fakültesinde oluşturulanlar yer almamaktadır. Olayın bu yönüyle de ilgili yöneticilere ek görev mahiyetinde ödemede bulunulması mümkün değildir.
Sonuç itibarıyla, Fakülte Yönetim Kurulunun Kararının Döner Sermaye Yürütme Kurulunca onaylanması suretiyle 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (f) fıkrası kapsamındaki yöneticilere mesai dışında fiilen gelir getirici bir mesleki hizmet sunmadıkları halde yukarıda sayılan idari görev niteliğindeki “inceleme, onaylama, denetleme ve koordinatörlük” gibi asli faaliyetleri nedeniyle yukarıda bahsedilen Yönetmelikte yer alan yönetici ek ödemesinden ayrı ve Yönetmelikte zikredilmeyen bir ek ödeme yapılmış olup, yine yönetici payı niteliğinde bir ödeme olduğu anlaşılan bu (mükerrer) ödeme ile de 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumluluk Yönünden İnceleme:
Öncelikle, 01.05.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Gelirlerin Tahakkuku, Takibi ve Tahsili, Harcama Yetkilisinin Yetki ve Sorumluluğu, Gerçekleştirme Görevlileri ve Sorumluluğu” başlıklı İkinci Bölümünde yer alan 9 uncu ve 10 uncu maddeleri, 5018 sayılı Kanunun harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğuna ilişkin 31 inci, 32 nci ve 33 üncü maddeleri ile yine Sayıştay Genel Kurulunun sorumlulukla ilgili Kararı göz önüne alındığında ödeme emri belgelerini imzalayan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğu noktasında bir şüphe söz konusu değildir.
Diğer taraftan, temyiz talebinde bulunan sorumlular, 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında belirtilen hususlar doğrultusunda somut vakıada; kendilerinin de üyesi oldukları Döner Sermaye Yürütme Kurulunun aldığı … tarihli ve … sayılı Kararın, harcama talimatının yasal unsurlarını taşımadığını ve salt mesai dışı katkı payı ödemesi oranını ihtiva etmekte olduğundan tek başına harcama sonucu doğuracak nitelikte bulunmadığını, Döner Sermaye Yürütme Kurulunun harcama sürecinde de rol almadığını, Döner Sermaye Yürütme Kurulu Kararının harcama talimatının unsurlarını taşıması ancak Döner Sermaye Yürütme Kurulunun harcama sürecinde yer almaması durumunda dahi hesap yargılamasına konu mali sorumluluğun doğmayıp salt idari sorumluluğun doğacağı tespiti karşısında; Döner Sermaye Yürütme Kurulunun aldığı Kararın hiçbir şekilde harcama talimatının unsurlarını taşımaması ve Döner Sermaye Yürütme Kurulunun bilahare harcama sürecinde ver almaması hasebiyle Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyelerinin hiçbir şekilde mali ve/veya idari sorumluluğunun doğmayacağını, Yükseköğretim Kuramlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre; fakülte yönetim kurulunun ek ödeme dağıtımına ilişkin süreçte herhangi bir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını, bu kapsamda Fakülte Yönetim Kurulu tarafından alınan kararın ancak tavsiye kararı niteliğinde değerlendirilebilecek bir nitelikte olup, nihai karar merci Üniversite Yönetim Kurulu olup, yetkinin Yürütme Kuruluna devrinden dolayı da Döner Sermaye İşletmesi Yürütme Kuruluna ait olduğunu iddia etmekte iseler de; Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar nolu Sayıştay Genel Kurul Kararının "SORUMLULAR" başlıklı 3 üncü bölümünün, "Harcama Yetkilileri" başlıklı 3 üncü maddesinin “Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu” başlıklı (b) fıkrasında ve “Gerçekleştirme Görevlileri” başlığını taşıyan 4 üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında yer alan hükümler gereğince; Açık Öğretim Fakültesi Yönetim Kurulunun … tarihli … sayılı Kararı ile Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200’ü üzerinden katkı payı oranlarının belirlenmesi, … Döner Sermaye Yürütme Kurulunun … tarihli ve … sayılı Kararı ile Fakülte Yönetim Kurulu Kararının onaylanması, bu Kararlara istinaden, … Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden yönetici payı alan Rektör, Rektör Yardımcıları ve Genel Sekretere mesai saatleri dışında Açık Öğretim Fakültesinde gerçekleştirdikleri komisyon toplantıları için bireysel gelir getirici faaliyet puanı hesaplanarak Rektör için matrahlarının % 600, Rektör Yardımcıları için % 300 ve Genel Sekreter için % 200’ü üzerinden ek ödemede bulunulması karşısında Fakülte Yönetim Kurulu ve Döner Sermaye Yürütme Kurulu üyelerine sorumluluk tevcih edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Diğer bir ifadeyle, ödemeye ilişkin temel belgeler, yukarıda tarih ve sayıları belirtilen Fakülte Yönetim Kurulu Kararı ve Üniversite Yönetim Kurulunun yetkisini devretmiş olduğu Döner Sermaye Yürütüme Kurulunun almış olduğu Karar olduğundan ve ödemeye ilişkin illiyet bağı bu Kararlar ile oluştuğundan; sorumluluk tevcihi yerindedir.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, konunun esası ve sorumluluk yönünden herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden; temyiz dilekçesindeki iddia ve itirazların reddedilerek 75 sayılı İlamın 2. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ve …. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 11.10.2023 tarih ve 55972 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ve …. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:
Yükseköğretim kurumlarında yönetici pozisyonunda görev yapan öğretim üyelerine yapılacak döner sermaye ek ödemeleri ile ilgili olarak 2547 sayılı Kanununun 58 inci maddesinin (f) fıkrasında;
“Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez. (Ek cümle:15/4/2020-7243/10 md.) Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez.
Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.
Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.”
(d) fıkrasında;
“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”
Denilmiştir.
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanan, 18.02.2011 tarih ve 27850 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 6 ncı maddesinde ise;
“1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.
(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.
(3) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında onaltıncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde binaltıyüzünü geçemez.”
Denilirken “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (h) bendinde gelir getirici faaliyet: “Gelir getirici faaliyet: Yapılan işlem sonucunda döner sermaye işletmesine gelir getiren faaliyetleri,”
(ö) bendinde mesai dışı gelir: “Mesai dışı gelir: İlgili mevzuatı uyarınca tespit edilen çalışma saatleri dışında ve hafta sonu ve resmi tatillerde elde edilen geliri,”
Şeklinde tanımlanmıştır.
Yukarıda yer verilen Kanun (2547/58-f) ve Yönetmelik maddesi (6 ncı madde) hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; döner sermaye hesabından gelir getirici katkılarına bakılmaksızın yönetici payı ödenecek iki gruptan birincisi; Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreter olup bunlara üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılabilecektir. İkincisi; döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim, enstitü, yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarıdır.
58 inci maddenin (f) fıkrası kapsamındaki yöneticilere, döner sermayeye katkılarına bakılmadan Kanun’da belirtilen oranlarda yönetici ücreti ödenebilecek, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı da ayrıca ek ödeme yapılmayacaktır.
Bunun dışında yöneticiler, mesai saatleri dışında gelir getirici faaliyetleri nedeniyle döner sermaye gelirlerine katkıda bulunmaları hâlinde; “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre hesaplanacak (B2) puanı üzerinden bu katkıları karşılığında %400’e kadar mesai dışı bir ek ödemeden de yararlanabilirler. (% 800’ün % 50’si, tıp ve diş hekimliği fakülteleri için % 100’ü)
Döner sermaye gelirlerine katkıyı sadece, “doğrudan ders verme karşılığında yapılan faaliyetler” olarak değerlendirmek doğru değildir. Döner sermaye işletmesinin gelirleri, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları ile diğer gelirlerden oluşur. Açık Öğretim Fakültesinin gelirleri öğrencilerden alınan harçlardır. Öğrenci sayılarının artmasına yönelik yapılan çalışmalar işletme adına yapılan hizmetlerdir.
İlgili yöneticilerin, mesai saatleri dışında, oluşturulan komisyon ve kurullarda; fakültede öğrenim gören öğrencilerin okudukları bölümlere ait dersleriyle ilgili oluşturulacak e-içerik videoları için ilgili kitapları inceleyerek senaryo metinlerinin hazırlanmasında, denetlenmesinde yine aynı yıl içerisinde Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesinin mevcut ders materyallerinin güncellenmesi ve kalitesinin artırılmasına, öğrenci memnuniyetini artırarak bunun sonucunda da öğrenci sayılarının artırılması amacına yönelik çalışmalarda fiilen yer aldıkları bu bağlamda; materyal onaylama ve e-içerik senaryosu oluşturma karşılığında; her bir ünite başına 1000 (bin) puan, e-İçerik Denetleme için her bir ünite başına 800 (sekiz yüz) puan, materyal onaylama hizmetleri için aylık 10000 (on bin) puan, e-içerik koordinasyon hizmetleri için her bir ünite başına 800 (sekiz yüz) puanlar verilerek bu puanlar üzerinden “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli” (B2) oluşturarak ödeme yapıldığı ve yapılan tüm ödemelerin yönetici payı dahil üst sınır olan % 1600’ü geçmediği anlaşılmakla yapılan ödemelerin yasal düzenlemelere uygun olduğu değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, sorumluların ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesindeki iddia ve itirazların kabulüyle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.