İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Yeni birim fiyat

… tarafından … tarihinde …’ye ihale edilen … sözleşme bedelli …nde, işin devamı sırasında yapımına karar verilen …, …, … iş kalemlerinin yeni birim fiyatlarının hatalı tespit edildiği görülmüştür.

Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde;

“(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri”

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükmüne göre, işin devamı sırasında sözleşme kapsamında olmayan bir iş kaleminin yapımına karar verilmesi durumunda yapılacak yeni birim fiyatın tespitinde kullanılacak analizlerde öncelik sıralamasına uyulması gerekmektedir.

… iş kalemi için … tarafından yayımlanan resmi analiz yer almamaktadır. Ancak, İdare tarafından ihale edilen yapım işlerinde söz konusu iş kalemi için hazırlanan ve … tarafından onaylanan yeni birim fiyatlarda kullanılan analiz bulunmaktadır. Söz konusu analizde malzemeler (…) için herhangi bir karşılık yer almamakta; analizlerin diğer kısmını oluşturan işçilik ve makine toplamı için ise … adı altında %... karşılık ayrılmaktadır.

Oysa söz konusu iş kapsamında, işin devamı sırasında yapımına karar verilen …, …, … iş kalemlerinin yeni birim fiyatlarında kullanılan analizlerde “… adı altında hem işçilik ve makine toplamı için %... karşılık ayrılmış hem de malzemeler (…) için %... karşılık ayrılmıştır.

Sorumlular savunmalarında, işin yapımı sürecinde ortaya çıkan teknik zaruret dolayısıyla tünel işleri kapsamında yapılmasına ihtiyaç duyulan ve Sözleşme eki Birim Fiyat Teklif Cetvelinde bulunmayan … iş kalemi için sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesi uyarınca yeni birim fiyat düzenlendiğini, söz konusu iş kalemine ait resmi analiz bulunmadığı için, KGM resmi analizlerinde mevcut olan, mahiyeti ve yapım tekniği bakımından benzerlik gösteren … poz numaralı … ve … poz numaralı … birim fiyat analizlerinin kıyas alındığını, … ve … poz no.lu resmi analizlerin yeni birim fiyatı yapılacak olan iş kalemleri ile kullanılan malzemeler, işin yapım tekniği, imalatın teknik işlevi yönüyle, nicelik ve nitelik bakımından benzer olduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’nci maddesinde, uygulanması gereken analizlere ilişkin öncelik sıralamasının belirlenmiş olduğunu, teklif analizin bulunmaması karşısında, ikinci sırada yer alan benzer nitelikli idare analizlerinin kıyasen uygulanmasının sözleşmesel bir zorunluluk olduğunu ve sorgu konusu yeni birim fiyatların bu doğrultuda … ve … pozları kıyas alınarak oluşturulduğunu ifade etmişlerdir.

…. poz numaralı “…” iş kaleminin birim fiyat tarifi;

“Gerekli makine, ekipman, iş iskelesi ve çalışma platformu ile perfore edilmiş 3" dış çapındaki süren, alçı ve suyun iş başında temini, enjeksiyon borusunun bedeli, her yükseklikte süren için projesinde belirtilen çap ve açıda deliklerin açılması, umbrella arch metodu ile perfore edilmiş 3" dış çapındaki sürenin sürülmesi, enjeksiyon borusunun süren içerisine yerleştirilmesi, çimento şerbetinin; hazırlanması ve enjeksiyon borusu ile yeterli miktarda basılması suretiyle çimento enjeksiyonu yapılması, alçı vb. malzeme ile süren ağzının tıkanması, inşaat yerindeki her türlü yatay ve düşey taşıma, boşaltma, istifi, malzeme zayiatı ile aşağıda "Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar" başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için gerekli her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici karı ve genel masraflar”,

… poz numaralı “…” iş kaleminin birim fiyat tarifi ise;

“Gerekli makine, ekipman, iş iskelesi ve çalışma platformu ile perfore edilmiş 4" dış çapındaki süren, alçı ve suyun iş başında temini, enjeksiyon borusunun bedeli, her yükseklikte süren için projesinde belirtilen çap ve açıda deliklerin açılması, umbrella arch metodu ile perfore edilmiş 4" dış çapındaki sürenin sürülmesi, enjeksiyon borusunun süren içerisine yerleştirilmesi, çimento şerbetinin; hazırlanması ve enjeksiyon borusu ile yeterli miktarda basılması suretiyle çimento enjeksiyonu yapılması, alçı vb. malzeme ile süren ağzının tıkanması, inşaat yerindeki her türlü yatay ve düşey taşıma, boşaltma, istifi, malzeme zayiatı ile aşağıda "Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar" başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için gerekli her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici karı ve genel masraflar”

şeklindedir.

Yukarıda yer alan birim fiyat tariflerinden görüleceği üzere, …ve … imalatlarında önce projesinde belirtilen çap ve açıda delikler açılmakta; daha sonra açılan deliklere sürenler sürülmektedir. Rapora konu olan yeni birim fiyatlar ise … imalatına ait olup bu imalat, kendinden delgili şekilde yapılmaktadır. Süren borusunun ucuna takılan özel malzemeler (Ring bit, pilot bit) sayesinde süren borusu tüneli delerek ilerlemekte ve istenilen mesafeye ulaşınca orada kalmaktadır. Dolayısıyla, … iş kalemi ile … ve … iş kalemlerinin yapım tekniklerinin birbirinden farklı olduğu anlaşılmaktadır.

Yine savunmalarda … ve … poz no.lu iş kalemlerinin resmi analizlerinde, analize giren malzeme, işçilik ve makine-ekipman unsurlarının karsız ve genel gidersiz toplamlarına; “Süren delgisi patern etüt ölçüm hizmetleri ile yapılan ancak görev yapmadığından sayıya dahil edilmeyen sürenler karşılığı” olarak %... eklendiği, kıyas alınan resmi analizlerin getirdiği bu kurala uygun şekilde, oluşturulan yeni birim fiyat analizlerinin hem işçilik ve makine toplamına hem de malzeme (3,5” çapında dikişli siyah boru, Ring bit, Pilot bit) bedelleri toplamına “Süren delgisi patern etüt ölçüm hizmetleri ile yapılan ancak görev yapmadığından sayıya dahil edilmeyen sürenler karşılığı” olarak %... şeklinde bir unsur eklendiğini ve bu durumun da mevzuata uygun olduğu ifade edilmiştir.

… ve … poz numaralı iş kalemlerinde analize giren malzeme, işçilik ve makine-ekipman unsurlarının karsız ve genel gidersiz toplamlarına; “Süren delgisi patern etüt ölçüm hizmetleri ile yapılan ancak görev yapmadığından sayıya dahil edilmeyen sürenler karşılığı olarak” %... eklenmektedir. Bunun sebebi, önce deliklerin açılmasından kaynaklanmaktadır. Delikler açıldıktan sonra delik delme ekipmanı geri çekilmekte ve sürenler açılan bu deliklere yerleştirilmektedir. Delik delme ekipmanı geri çekilirken açılan bu deliklerin çökmesi/kapanması durumları daha fazla olmaktadır. Bu sebeple, söz konusu iş kalemlerinde karşılık oranı %... olarak belirlenmiştir. “3,5” Kendinden Delgili Süren Yapılması”nda ise sürenler tünelde delerek ilerlediğinden ve söz konusu sürenler delinen delikte kaldığından açılan deliklerin çökme/kapanma durumları daha az görülmektedir. Bu yüzden “3,5” Kendinden Delgili Süren Uygulaması”nda “Süren delgisi patern etüt ölçüm hizmetleri ile yapılan ancak görev yapmadığından sayıya dahil edilmeyen sürenler karşılığı” %... olarak belirlenmiştir.

Yukarıda belirtildiği üzere söz konusu iş kalemine ilişkin olarak … teknik heyetince yerinde yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan analizlerde malzemeler hariç yalnızca makine ve işçilik toplamına “Süren delgisi patern etüt ölçüm hizmetleri ile yapılan ancak görev yapmadığından sayıya dahil edilmeyen sürenler karşılığı olarak” %... eklenmiştir. Söz konusu analizler ... tarafından muhtelif yapım işlerinde yalnızca yeni birim fiyatların oluşturulmasında değil aynı zamanda daha önce gerçekleştirilen benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan analizlerde de kullanıldığından, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince söz konusu yeni birim fiyatın tespit edilmesinde kullanılması gereken analizlerdir.

Bu nedenle, işin devamı sırasında yapımına karar verilen …, … ve … iş kalemlerinin yeni birim fiyatlarının tespitinde, … teknik heyetince hazırlanan analizlerin kullanılmaması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Bu itibarla, hesabı aşağıda gösterilen … TL kamu zararının, …, …, …’e müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.