SayıştaySayıştay Daire Kararı524
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire3
İlam No69
Madde No6
Yılı2023
Zabıta memuru kadrosunda bulunmayan personele maktu mesai ücreti ödenmesi
İdare tarafından zabıta biriminde görevlendirilen “zabıta memuru” kadrosunda bulunmayan personele mevzuata aykırı olarak maktu mesai ücreti ödenmesi sonucunda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
13.07.2005 tarih 25874 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Zabıtanın görevleri ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinde;
“Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usul ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”,
31.12.2022 tarihli ve 32060 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7427 sayılı 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (K) Cetvelinin “(B) Aylık maktu fazla çalışma ücreti” başlıklı bölümünde;
“Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. (...)” hükümleri yer almaktadır.
Öte yandan 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
(…)
c) Belediye zabıta personeli: Belediye zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurları, (…)
ifade eder.”,
“Geçici görevlendirme” başlıklı 41 inci maddesinde;
“Zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebilir.
Geçici görev süresi bir yıl içinde altı ayı geçemez.”
Şeklinde düzenlemeler yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde:
Belediyelerin zabıta hizmetlerinin yalnızca zabıta teşkilatındaki daire başkanı, şube müdürü, amir, komiser ve memur kadrolarında bulunan personeller tarafından yürütülebileceği; söz konusu kadrolarda bulunmayan personelin zabıta hizmetlerini yürütmesinin mümkün olmadığı; zorunlu hallerde, belediyenin diğer memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personelin zabıta biriminin yalnızca büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği; söz konusu geçici görev süresinin bir yıl içinde altı ayı geçemeyeceği; bu durumda boş bulunan zabıta memurluğu kadrosuna başka kadrolarda bulunan memurların vekaleten görevlendirilmiş olmasının, bu personelin zabıta hizmetlerinde fiilen görev yaptığı anlamına gelmeyeceği;
Zabıta hizmetlerinin yürütülmesinde, yalnızca fiilen görev yapan zabıta personeline yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla fazla mesai ücreti ödenebileceği; fiilen zabıta görevinde bulunulmasının ise ancak söz konusu göreve ilişkin kadroda bulunulması ile mümkün olabileceği; o halde zabıta memurluğu kadrosunda bulunmadığı halde Zabıta Daire Başkanlığı bünyesinde görevlendirilen personele herhangi bir gerekçeyle maktu mesai ücreti ödenemeyeceği
Anlaşılmaktadır.
Buna karşın, yapılan incelemede; “Bilgisayar İşletmeni” kadrosunda bulunan … ile “Teknisyen” kadrosunda bulunan …’a Zabıta Daire Başkanlığı bünyesinde vekaleten görevlendirildikleri gerekçesiyle mevzuata aykırı olarak maktu mesai ücreti ödendiği tespit edilmiştir.
Sorumluların savunmalarında; mevzuatın ilgili hükümlerinde, zabıta memuru ibaresine yer verilmeksizin zabıta hizmetlerinde fiilen çalışan personele fazla çalışma ücreti ödeneceği belirtildiğinden, anılan personele kadro unvanına bağlı kalmaksızın maktu mesai ücreti ödendiği iddia edilmişse de ilgili mevzuatta yer verilen “zabıta hizmetlerinde fiilen çalışanlara (…)” hükmü, zabıta memuru kadrosunda bulunmasına rağmen, fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmayan zabıta memurlarına maktu mesai ücreti ödenmemesi için getirilmiş bir düzenleme olduğundan, Sorumluların savunmaları hukuken kabul edilebilir değildir.
Bu itibarla; belediyenin diğer memurlarının, Zabıta Daire Başkanlığı bünyesinde çalışmak üzere vekaleten görevlendirilmiş olması, bu personelin zabıta hizmetlerini fiilen yürütebileceği anlamına gelmediği halde, “zabıta memuru” kadrosunda bulunmayan … ile …’a maktu mesai ücreti ödenmesi sonucunda, 24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinin birinci fıkrası ve ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.
Oluşan kamu zararından sorumlular:
5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkililerinin ve
5018 sayılı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi ile 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, “Harcama yetkilileri, (…) bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerini düzenleyen gerçekleştirme görevlilerinin
Oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.
Ek olarak, 5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61 inci maddesinin üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkralarında;
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.
(…)
Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır.” hükümleri yer almakta olup ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisinin imzası bulunmamasına rağmen, ödemeyi gerçekleştiren muhasebe yetkilisinin de bahse konu eksikliğin bulunduğu ödeme emri belgesi ile ilişikli kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.
Sonuç:
Yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen gerekçeler uyarınca oluşan ve hesabı İlama ekli tabloda gösterilen … TL kamu zararının;
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Zabıta Dairesi Başkanı) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Zabıta Memuru) ...’a
… TL’sinin Harcama Yetkilisi ... (Zabıta Dairesi Başkanı) ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Dairesi Başkanı) ...’a
Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Karar verildi.
İdare tarafından zabıta biriminde görevlendirilen “zabıta memuru” kadrosunda bulunmayan personele mevzuata aykırı olarak maktu mesai ücreti ödenmesi sonucunda … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
13.07.2005 tarih 25874 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Zabıtanın görevleri ve yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinde;
“Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usul ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”,
31.12.2022 tarihli ve 32060 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7427 sayılı 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (K) Cetvelinin “(B) Aylık maktu fazla çalışma ücreti” başlıklı bölümünde;
“Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. (...)” hükümleri yer almaktadır.
Öte yandan 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
(…)
c) Belediye zabıta personeli: Belediye zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurları, (…)
ifade eder.”,
“Geçici görevlendirme” başlıklı 41 inci maddesinde;
“Zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebilir.
Geçici görev süresi bir yıl içinde altı ayı geçemez.”
Şeklinde düzenlemeler yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde:
Belediyelerin zabıta hizmetlerinin yalnızca zabıta teşkilatındaki daire başkanı, şube müdürü, amir, komiser ve memur kadrolarında bulunan personeller tarafından yürütülebileceği; söz konusu kadrolarda bulunmayan personelin zabıta hizmetlerini yürütmesinin mümkün olmadığı; zorunlu hallerde, belediyenin diğer memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personelin zabıta biriminin yalnızca büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği; söz konusu geçici görev süresinin bir yıl içinde altı ayı geçemeyeceği; bu durumda boş bulunan zabıta memurluğu kadrosuna başka kadrolarda bulunan memurların vekaleten görevlendirilmiş olmasının, bu personelin zabıta hizmetlerinde fiilen görev yaptığı anlamına gelmeyeceği;
Zabıta hizmetlerinin yürütülmesinde, yalnızca fiilen görev yapan zabıta personeline yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla fazla mesai ücreti ödenebileceği; fiilen zabıta görevinde bulunulmasının ise ancak söz konusu göreve ilişkin kadroda bulunulması ile mümkün olabileceği; o halde zabıta memurluğu kadrosunda bulunmadığı halde Zabıta Daire Başkanlığı bünyesinde görevlendirilen personele herhangi bir gerekçeyle maktu mesai ücreti ödenemeyeceği
Anlaşılmaktadır.
Buna karşın, yapılan incelemede; “Bilgisayar İşletmeni” kadrosunda bulunan … ile “Teknisyen” kadrosunda bulunan …’a Zabıta Daire Başkanlığı bünyesinde vekaleten görevlendirildikleri gerekçesiyle mevzuata aykırı olarak maktu mesai ücreti ödendiği tespit edilmiştir.
Sorumluların savunmalarında; mevzuatın ilgili hükümlerinde, zabıta memuru ibaresine yer verilmeksizin zabıta hizmetlerinde fiilen çalışan personele fazla çalışma ücreti ödeneceği belirtildiğinden, anılan personele kadro unvanına bağlı kalmaksızın maktu mesai ücreti ödendiği iddia edilmişse de ilgili mevzuatta yer verilen “zabıta hizmetlerinde fiilen çalışanlara (…)” hükmü, zabıta memuru kadrosunda bulunmasına rağmen, fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmayan zabıta memurlarına maktu mesai ücreti ödenmemesi için getirilmiş bir düzenleme olduğundan, Sorumluların savunmaları hukuken kabul edilebilir değildir.
Bu itibarla; belediyenin diğer memurlarının, Zabıta Daire Başkanlığı bünyesinde çalışmak üzere vekaleten görevlendirilmiş olması, bu personelin zabıta hizmetlerini fiilen yürütebileceği anlamına gelmediği halde, “zabıta memuru” kadrosunda bulunmayan … ile …’a maktu mesai ücreti ödenmesi sonucunda, 24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinin birinci fıkrası ve ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.
Oluşan kamu zararından sorumlular:
5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkililerinin ve
5018 sayılı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi ile 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, “Harcama yetkilileri, (…) bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” hükmü gereğince ilişikli ödeme emri belgelerini düzenleyen gerçekleştirme görevlilerinin
Oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.
Ek olarak, 5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61 inci maddesinin üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkralarında;
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.
(…)
Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır.” hükümleri yer almakta olup ödeme emri belgesi üzerinde gerçekleştirme görevlisinin imzası bulunmamasına rağmen, ödemeyi gerçekleştiren muhasebe yetkilisinin de bahse konu eksikliğin bulunduğu ödeme emri belgesi ile ilişikli kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.
Sonuç:
Yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen gerekçeler uyarınca oluşan ve hesabı İlama ekli tabloda gösterilen … TL kamu zararının;
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Zabıta Dairesi Başkanı) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Zabıta Memuru) ...’a
… TL’sinin Harcama Yetkilisi ... (Zabıta Dairesi Başkanı) ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Dairesi Başkanı) ...’a
Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
Karar verildi.