SayıştaySayıştay Daire Kararı620
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
İlam No79
Madde No6
Yılı2022
Revize birim fiyat
“…” yapım işinde; iş kalemine ait revize birim fiyatların rayiçlerle kıyaslanmadan hesaplanması sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verilmesi hususu ile ilgili olarak;
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 52.1’inci maddesinde;
“(Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./4. md., yürürlük: 18.08.2019)Birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi (örnekteki gibi, bu iş kaleminde %50’lik bir artış olması halinde) ve bu toplam artışın (örnekteki gibi %50) aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini (örnekteki gibi %2,5) geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan (örnekteki gibi, %50- %20=%30 ‘luk kısmına) kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.”,
52.2’nci maddesinde; “52.1. maddesi uyarınca hesaplanan revize birim fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemez. İş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, bu fiyat Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanır.” denilmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinde yapım işlerinde iş kalemi miktarlarının değişmesi sonucu oluşan revize birim fiyat hesabında resmi analiz ve rayiçlerin kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
“…” yapım işi kapsamında “RBF 1.005 …” pozu için revize birim fiyat hesaplanırken söz konusu mevzuat hükümlerine aykırı olarak ilgili iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyatın daha düşük olmasına rağmen dikkate alınmaması nedeniyle yükleniciye fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.
Söz konusu yapım işinde;
“RBF 1.005 …” pozuna ilişkin … TL fiyat ile ödeme yapılmış iken,
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının “…” pozunun fiyatı … TL’dir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinde yapım işlerinde iş kalemi miktarlarının değişmesi sonucu oluşan revize birim fiyat hesabında resmi analiz ve rayiçlerin kullanılması gerektiği ifade edilmiş ancak İdarenin revize birim fiyat hesabında bu analiz ve rayiçlerin dikkate alınmadığı görülmüştür.
Sorumluların savunmalarında ilgili pozun yapım işinin ana kalemi olduğu, bu pozun özel poz olarak hazırlandığı, imalat fiyatlarının aşırı yükselmesi sebebiyle söz konusu işin tasfiye edilemesi yerine böyle bir yöntem seçilerek aynı işin daha yüksek fiyata yapılmasının önüne geçilmesine çalışıldığı, yayımlanan kararnamelerle tasfiye edilme ve ek fiyat farkı hakkı getirilen ihaleler olduğu düşünüldüğünde bu işin böylece yerine getirilmesiyle kamu yararı sağlandığı, revize birim fiyat yapılırken en yakın resmi rayiçlerin dikkate alındığı ifade edilmiştir.
Sorumluların savunmalarında her ne kadar söz konusu imalat kaleminin özel poz olarak kullandığını ifade etmiş olsalar da imalatın birim fiyat analiz ve tariflerinde resmi analizin aynısının olduğu görülmüştür. Diğer taraftan söz konusu yapım işinin 13.05.2022 Tarih 5546 Karar Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’na göre tasfiyesi Karar tarihi itibarıyla işin tamamlanma oranı %15 ten fazla bulunduğu için mümkün olmadığı gibi yapım işinde gerek fiyat farkı gerek 24.02.2022 Tarih ve 5203 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’na göre ek fiyat farkı da ödenmiştir. Kamu yararının gözetilmesi ise yürürlükteki mevzuat hükümleri dikkate alınarak gerçekleştirilmelidir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin devamında ise kamu zararının belirlenmesinde; iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının da esas alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere iş veya hizmet karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması kamu zararı oluşması sonucunu doğurmaktadır. Söz konusu yapım işinde “RBF 1.005 …” iş kalemine ilişkin revize birim fiyat hesabında ilgili iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyat daha düşük olmasına rağmen dikkate alınmaması nedeniyle yükleniciye … TL fazla ödemede bulunularak kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, “…” yapım işinde, “RBF 1.005 …” pozuna ilişkin hatalı revize fiyat üzerinden yapılan ödemeler sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlular Harcama Yetkilisi (…) …, Gerçekleştirme Görevlisi (…) …, Diğer Sorumlular; (…) … ve (…) …’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı … ve Üye …’un karşı oy gerekçesi;
“…” İşi ile ilgili olarak; Rapora konu edilen, “RBF 1.005 …” iş kalemine ilişkin revize birim fiyat hesabında ilgili iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyat daha düşük olmasına rağmen dikkate alınmaması hususuna katılınmakla birlikte, pandemi döneminde imalat fiyatlarının aşırı yükselmesi sebebiyle söz konusu işin tasfiye edilmesi yerine böyle bir yöntem seçilerek aynı işin daha yüksek fiyata yapılmasının önüne geçilmesine çalışıldığı anlaşıldığından kamu zararı oluşmadığı değerlendirilmektedir.”
“…” yapım işinde; iş kalemine ait revize birim fiyatların rayiçlerle kıyaslanmadan hesaplanması sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verilmesi hususu ile ilgili olarak;
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 52.1’inci maddesinde;
“(Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./4. md., yürürlük: 18.08.2019)Birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi (örnekteki gibi, bu iş kaleminde %50’lik bir artış olması halinde) ve bu toplam artışın (örnekteki gibi %50) aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini (örnekteki gibi %2,5) geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan (örnekteki gibi, %50- %20=%30 ‘luk kısmına) kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.”,
52.2’nci maddesinde; “52.1. maddesi uyarınca hesaplanan revize birim fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemez. İş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, bu fiyat Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanır.” denilmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinde yapım işlerinde iş kalemi miktarlarının değişmesi sonucu oluşan revize birim fiyat hesabında resmi analiz ve rayiçlerin kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
“…” yapım işi kapsamında “RBF 1.005 …” pozu için revize birim fiyat hesaplanırken söz konusu mevzuat hükümlerine aykırı olarak ilgili iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyatın daha düşük olmasına rağmen dikkate alınmaması nedeniyle yükleniciye fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.
Söz konusu yapım işinde;
“RBF 1.005 …” pozuna ilişkin … TL fiyat ile ödeme yapılmış iken,
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının “…” pozunun fiyatı … TL’dir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinde yapım işlerinde iş kalemi miktarlarının değişmesi sonucu oluşan revize birim fiyat hesabında resmi analiz ve rayiçlerin kullanılması gerektiği ifade edilmiş ancak İdarenin revize birim fiyat hesabında bu analiz ve rayiçlerin dikkate alınmadığı görülmüştür.
Sorumluların savunmalarında ilgili pozun yapım işinin ana kalemi olduğu, bu pozun özel poz olarak hazırlandığı, imalat fiyatlarının aşırı yükselmesi sebebiyle söz konusu işin tasfiye edilemesi yerine böyle bir yöntem seçilerek aynı işin daha yüksek fiyata yapılmasının önüne geçilmesine çalışıldığı, yayımlanan kararnamelerle tasfiye edilme ve ek fiyat farkı hakkı getirilen ihaleler olduğu düşünüldüğünde bu işin böylece yerine getirilmesiyle kamu yararı sağlandığı, revize birim fiyat yapılırken en yakın resmi rayiçlerin dikkate alındığı ifade edilmiştir.
Sorumluların savunmalarında her ne kadar söz konusu imalat kaleminin özel poz olarak kullandığını ifade etmiş olsalar da imalatın birim fiyat analiz ve tariflerinde resmi analizin aynısının olduğu görülmüştür. Diğer taraftan söz konusu yapım işinin 13.05.2022 Tarih 5546 Karar Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’na göre tasfiyesi Karar tarihi itibarıyla işin tamamlanma oranı %15 ten fazla bulunduğu için mümkün olmadığı gibi yapım işinde gerek fiyat farkı gerek 24.02.2022 Tarih ve 5203 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’na göre ek fiyat farkı da ödenmiştir. Kamu yararının gözetilmesi ise yürürlükteki mevzuat hükümleri dikkate alınarak gerçekleştirilmelidir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin devamında ise kamu zararının belirlenmesinde; iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının da esas alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere iş veya hizmet karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması kamu zararı oluşması sonucunu doğurmaktadır. Söz konusu yapım işinde “RBF 1.005 …” iş kalemine ilişkin revize birim fiyat hesabında ilgili iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyat daha düşük olmasına rağmen dikkate alınmaması nedeniyle yükleniciye … TL fazla ödemede bulunularak kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, “…” yapım işinde, “RBF 1.005 …” pozuna ilişkin hatalı revize fiyat üzerinden yapılan ödemeler sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlular Harcama Yetkilisi (…) …, Gerçekleştirme Görevlisi (…) …, Diğer Sorumlular; (…) … ve (…) …’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı … ve Üye …’un karşı oy gerekçesi;
“…” İşi ile ilgili olarak; Rapora konu edilen, “RBF 1.005 …” iş kalemine ilişkin revize birim fiyat hesabında ilgili iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler kullanılarak hesaplanan birim fiyat daha düşük olmasına rağmen dikkate alınmaması hususuna katılınmakla birlikte, pandemi döneminde imalat fiyatlarının aşırı yükselmesi sebebiyle söz konusu işin tasfiye edilmesi yerine böyle bir yöntem seçilerek aynı işin daha yüksek fiyata yapılmasının önüne geçilmesine çalışıldığı anlaşıldığından kamu zararı oluşmadığı değerlendirilmektedir.”