SayıştaySayıştay Daire Kararı35814
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareDiğer Özel Bütçeli İdareler
Daire2
İlam No79
Madde No13
Yılı2023
Yeni birim fiyat
... ihale kayıt numaralı “...” yapım işinde, sözleşme kapsamında bulunmayan işlere yönelik tespit edilen yeni birim fiyatların hatalı belirlenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
İşe ilişkin Sözleşme’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belli Olmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti ile İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 28’inci maddesinde;
“28.1. Sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedeli, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre hesaplanır.
…” ifadesi yer almaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;
“…
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
…
(5) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır. Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kâr ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır. Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %10 oranındaki yüklenici karına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir. Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.”
Hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca belirlenen yeni birim fiyata üst sınır uygulaması getirilmiştir. Buna göre yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemeyecektir.
Yapılan incelemede ... ihale kayıt numaralı birim fiyatlı yapım işinde; “...”, “...”, “...” ile “...” iş kalemlerinde yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranının 0,90’ın üzerinde olduğu görülmüştür.
Yapılan savunmalarda; yeni birim fiyat tutanaklarında iş kapsamında hazırlanan jeoteknik etüd raporunda yer alan şev oranlarının sehven atlanması nedeniyle ½ şev oranının analizlerde kullanıldığı; ayrıca, zorunlu güzergah değişiklikleri sonucu 3-4-5-6-7-8-8/a-9-24-25-28-35-45-46-51-52-53-54-55-56-57-58-59-60-61-61/a-62-76-77-78 no.lu paftalarda revize uygulama projeleri yapılarak onaylandığı, bu değişiklikler sonucu ihale aşamasında yükleniciye verilen projeye göre değişiklik gösteren kazı, dolgu, nakliye ve imla tutucu duvar metrajlarının bulunduğu;
Tüm bu tespitler neticesinde; projelerine uygun olarak hesaplanan metrajlar ile jeoteknik etüd raporunda yer alan şev oranları ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 53.5 maddesine istinaden işin Sözleşmesinde bulunan benzer fiyatla kıyaslama yapılarak hazırlanan yeni birim fiyatlara ait tutanak ve analizlerin ... tarihli ve ... sayılı ... Olur’u ile onaylandığı; gelinen aşamada, 13 sayılı geçici hakediş raporuna, daha önce kıyaslama yapılmadan onaylanan yeni birim fiyatların ve metrajların tamamının eksi (-) girildiği ve düzeltilerek onaylanan yeni birim fiyatların ve metrajların tamamının artı (+) girildiği bu suretle gerekli düzeltmelerin yapıldığı ve Sayıştay Başkanlığınca tespit edilen kamu zararının ortadan kalktığı,
ifade edilmiştir.
Savunma ekinde yer alan belgelerin incelenmesi sonucunda; yeni birim fiyat tutanaklarının projelerine uygun olarak hesaplanan metrajlar ve jeoteknik etüd raporunda yer alan şev oranları ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin beşinci fıkrasına uygun olarak hazırlanması sonucunda kamu zararı tutarının ... TL değil ... TL olduğu anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak ... İş Ortaklığı yüklenimindeki “...” yapım işine ilişkin olarak yeni birim fiyatların hatalı tespit edilmesi ile ilgili olarak sorgu konusu edilen ... TL tutarın ... TL’si ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına;
Kalan ... TL kamu zararının; ahizi ... İş Ortaklığı’dan ... tarih ve 13 no.lu hakedişin ekli olduğu ... tarih ve ... numaralı ödeme emri belgesi ile mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek bir husus kalmadığına;
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile;
... ihale kayıt numaralı “...” yapım işinde, sözleşme kapsamında bulunmayan işlere yönelik tespit edilen yeni birim fiyatların hatalı belirlenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
İşe ilişkin Sözleşme’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belli Olmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti ile İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 28’inci maddesinde;
“28.1. Sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedeli, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre hesaplanır.
…” ifadesi yer almaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;
“…
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
…
(5) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır. Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kâr ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır. Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %10 oranındaki yüklenici karına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir. Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90’ını geçemez.”
Hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca belirlenen yeni birim fiyata üst sınır uygulaması getirilmiştir. Buna göre yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90’ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutarı geçemeyecektir.
Yapılan incelemede ... ihale kayıt numaralı birim fiyatlı yapım işinde; “...”, “...”, “...” ile “...” iş kalemlerinde yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranının 0,90’ın üzerinde olduğu görülmüştür.
Yapılan savunmalarda; yeni birim fiyat tutanaklarında iş kapsamında hazırlanan jeoteknik etüd raporunda yer alan şev oranlarının sehven atlanması nedeniyle ½ şev oranının analizlerde kullanıldığı; ayrıca, zorunlu güzergah değişiklikleri sonucu 3-4-5-6-7-8-8/a-9-24-25-28-35-45-46-51-52-53-54-55-56-57-58-59-60-61-61/a-62-76-77-78 no.lu paftalarda revize uygulama projeleri yapılarak onaylandığı, bu değişiklikler sonucu ihale aşamasında yükleniciye verilen projeye göre değişiklik gösteren kazı, dolgu, nakliye ve imla tutucu duvar metrajlarının bulunduğu;
Tüm bu tespitler neticesinde; projelerine uygun olarak hesaplanan metrajlar ile jeoteknik etüd raporunda yer alan şev oranları ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 53.5 maddesine istinaden işin Sözleşmesinde bulunan benzer fiyatla kıyaslama yapılarak hazırlanan yeni birim fiyatlara ait tutanak ve analizlerin ... tarihli ve ... sayılı ... Olur’u ile onaylandığı; gelinen aşamada, 13 sayılı geçici hakediş raporuna, daha önce kıyaslama yapılmadan onaylanan yeni birim fiyatların ve metrajların tamamının eksi (-) girildiği ve düzeltilerek onaylanan yeni birim fiyatların ve metrajların tamamının artı (+) girildiği bu suretle gerekli düzeltmelerin yapıldığı ve Sayıştay Başkanlığınca tespit edilen kamu zararının ortadan kalktığı,
ifade edilmiştir.
Savunma ekinde yer alan belgelerin incelenmesi sonucunda; yeni birim fiyat tutanaklarının projelerine uygun olarak hesaplanan metrajlar ve jeoteknik etüd raporunda yer alan şev oranları ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin beşinci fıkrasına uygun olarak hazırlanması sonucunda kamu zararı tutarının ... TL değil ... TL olduğu anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak ... İş Ortaklığı yüklenimindeki “...” yapım işine ilişkin olarak yeni birim fiyatların hatalı tespit edilmesi ile ilgili olarak sorgu konusu edilen ... TL tutarın ... TL’si ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına;
Kalan ... TL kamu zararının; ahizi ... İş Ortaklığı’dan ... tarih ve 13 no.lu hakedişin ekli olduğu ... tarih ve ... numaralı ödeme emri belgesi ile mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek bir husus kalmadığına;
İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile;