SayıştaySayıştay Daire Kararı10927
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareGenel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Daire1
İlam No45
Madde No4
Yılı2022
Yeni Birim Fiyat
… tarafından … tarihinde … ihale edilen … TL sözleşme bedelli …nde; sözleşme kapsamında olmayıp işin devamı sırasında yapımına karar verilen iş kalemleri için düzenlenen yeni birim fiyat tutanaklarında sözleşme yılı resmi birim fiyatlarının ayrıca güncellendiği görülmüştür.
Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde;
“(1) 12 nci maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
...”
hükümleri yer almaktadır.
Söz konusu yapım işinin devamı sırasında yapımına karar verilen …, …, …, … ve … iş kalemleri için düzenlenen yeni birim fiyat tutanaklarında sözleşme yılı olan … yılı resmi birim fiyatlarının alındığı; ancak resmi birim fiyatların (…) katsayısıyla çarpılarak yeni birim fiyatların tespit edildiği görülmüştür.
Sorumlular göndermiş oldukları savunmalarda söz konusu işin yaklaşık maliyet analizlerinin, resmi analiz ve rayiçler kullanılarak oluşturulduktan sonra, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 11’inci maddesi üçüncü fıkrasında yer alan “Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü doğrultusunda, TÜİK Yurt içi ÜFE Genel Endeksi … yılı Ocak ayı … değeri ile … Yılı … Ayı … değerinin oranı ile bulunan … katsayısı ile güncellendiğini, ihale dokümanında yaklaşık maliyetin güncellendiği ile ilgili bir bilgi yer almadığından ihaleden önce yaklaşık maliyet tutarının güncellenip güncellenmediğinin istekliler tarafından bilinmediğini ve yüklenicinin teklif tutarı değişemeyeceğinden dolayı, yaklaşık maliyet tutarının güncellenmiş olup olmamasına bağlı olarak tenzilat oranlarının farklılık göstereceğini, yeni fiyat analizlerinin sözleşme yılı olan … yılı resmi birim fiyatlar kullanılarak oluşturulduğunu ve yapılan güncellemenin resmi birim fiyatlar için değil tenzilat oranı ile ilgili olduğunu ifade etmişlerdir.
Yapım işinin sözleşmesinde bulunmayan ancak işin devamı sırasında yapımına karar verilen iş kalemleri için oluşturulacak yeni birim fiyatlar, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda yer verilen 22’nci maddesi uyarınca belirlenmektedir. Şartnamenin 22’nci maddesinde, yeni birim fiyatlar oluşturulduktan sonra bu fiyatların herhangi bir nedenle güncellenmesine cevaz veren bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle resmi birim fiyatlar kullanılarak yeni birim fiyat yapılan hallerde de sözleşme yılı için yayımlanan resmi birim fiyatlar kullanılmalı ve bu fiyatlara herhangi bir güncelleme katsayısı uygulanmamalıdır.
Bunun yanı sıra, gerek Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’nci maddesinde, gerekse 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile ikincil mevzuatta, sözleşme bedeli (ya da ilgili iş kalemi için yüklenici teklifi) ile yaklaşık maliyet arasındaki farktan hareketle bulunacak bir orandaki indirim/artırım girdisinin yer aldığına veya yeni fiyatların bu oranda indirime veya artırıma tabi tutulacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak işe ait sözleşmenin 55’inci maddesinde yeni birim fiyatların tespitinde … sayılı İç Genelge hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiş olup söz konusu İç Genelge hükümlerine göre, yeni birim fiyat tespitinde duruma göre genel ihale tenzilatı ya da benzer poz tenzilatının uygulanması zorunludur.
İhalede yüklenicinin vermiş olduğu teklifin değişmesi mümkün olmadığından, yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmemesine göre uygulanacak olan tenzilat oranı da değişiklik gösterebilir. Yeni birim fiyatlara uygulanacak tenzilat oranında meydana gelen değişiklik gerekçe gösterilerek mevzuatta yer almadığı halde söz konusu fiyatlara güncelleme katsayısı uygulanması kamu zararına sebebiyet vermiştir.
Bu itibarla, hesabı aşağıda gösterilen … TL kamu zararının …, .., …, ve …’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy Gerekçesi:
Başkan … ve Üye …’ın Karşı Oy Gerekçesi:
Söz konusu işte sözleşme kapsamında olmayıp işin devamı sırasında yapımına karar verilen iş kalemleri için yeni birim fiyatlar sözleşme yılı resmi birim fiyatların güncellenmesi suretiyle tespit edilmiştir.
… tarihinde ilana çıkılan ve ihalesi … tarihinde yapılan söz konusu işin yaklaşık maliyet analizleri, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 11 inci maddesi üçüncü fıkrasında yer alan “Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü doğrultusunda, TÜİK Yurt içi ÜFE Genel Endeksi … Yılı Ocak Ayı … değeri ile … Yılı Eylül Ayı … değerinin oranı ile bulunan … katsayısı ile güncellenmiştir.
İşe ait sözleşmenin 55’inci maddesinde yeni birim fiyatların tespitinde … sayılı … Genelge hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiş olup söz konusu … Genelge hükümlerine göre, yeni birim fiyat tespitinde duruma göre genel ihale tenzilatı ya da benzer poz tenzilatının uygulanması gerekmektedir. Yeni birim fiyatlara uygulanacak tenzilat oranları ise, yüklenicinin teklifi değişemeyeceğinden, yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmemesine bağlı olarak farklılık gösterecek; yaklaşık maliyetin güncellenmesi durumunda yeni birim fiyatlar, yaklaşık maliyetin güncellenmemiş haline kıyasla daha yüksek oranda tenzilata tabi tutulmuş olacaktır.
Söz konusu işte yaklaşık maliyet güncellemesi yapılmış olması nedeniyle, tenzilat oranından yeni birim fiyatların doğru bir şekilde etkilenmesi için, yeni birim fiyatların aynı oranda güncellenerek tespit edilmesi kamu zararına neden olmadığından konu ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.
… tarafından … tarihinde … ihale edilen … TL sözleşme bedelli …nde; sözleşme kapsamında olmayıp işin devamı sırasında yapımına karar verilen iş kalemleri için düzenlenen yeni birim fiyat tutanaklarında sözleşme yılı resmi birim fiyatlarının ayrıca güncellendiği görülmüştür.
Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde;
“(1) 12 nci maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
...”
hükümleri yer almaktadır.
Söz konusu yapım işinin devamı sırasında yapımına karar verilen …, …, …, … ve … iş kalemleri için düzenlenen yeni birim fiyat tutanaklarında sözleşme yılı olan … yılı resmi birim fiyatlarının alındığı; ancak resmi birim fiyatların (…) katsayısıyla çarpılarak yeni birim fiyatların tespit edildiği görülmüştür.
Sorumlular göndermiş oldukları savunmalarda söz konusu işin yaklaşık maliyet analizlerinin, resmi analiz ve rayiçler kullanılarak oluşturulduktan sonra, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 11’inci maddesi üçüncü fıkrasında yer alan “Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü doğrultusunda, TÜİK Yurt içi ÜFE Genel Endeksi … yılı Ocak ayı … değeri ile … Yılı … Ayı … değerinin oranı ile bulunan … katsayısı ile güncellendiğini, ihale dokümanında yaklaşık maliyetin güncellendiği ile ilgili bir bilgi yer almadığından ihaleden önce yaklaşık maliyet tutarının güncellenip güncellenmediğinin istekliler tarafından bilinmediğini ve yüklenicinin teklif tutarı değişemeyeceğinden dolayı, yaklaşık maliyet tutarının güncellenmiş olup olmamasına bağlı olarak tenzilat oranlarının farklılık göstereceğini, yeni fiyat analizlerinin sözleşme yılı olan … yılı resmi birim fiyatlar kullanılarak oluşturulduğunu ve yapılan güncellemenin resmi birim fiyatlar için değil tenzilat oranı ile ilgili olduğunu ifade etmişlerdir.
Yapım işinin sözleşmesinde bulunmayan ancak işin devamı sırasında yapımına karar verilen iş kalemleri için oluşturulacak yeni birim fiyatlar, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda yer verilen 22’nci maddesi uyarınca belirlenmektedir. Şartnamenin 22’nci maddesinde, yeni birim fiyatlar oluşturulduktan sonra bu fiyatların herhangi bir nedenle güncellenmesine cevaz veren bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle resmi birim fiyatlar kullanılarak yeni birim fiyat yapılan hallerde de sözleşme yılı için yayımlanan resmi birim fiyatlar kullanılmalı ve bu fiyatlara herhangi bir güncelleme katsayısı uygulanmamalıdır.
Bunun yanı sıra, gerek Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’nci maddesinde, gerekse 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile ikincil mevzuatta, sözleşme bedeli (ya da ilgili iş kalemi için yüklenici teklifi) ile yaklaşık maliyet arasındaki farktan hareketle bulunacak bir orandaki indirim/artırım girdisinin yer aldığına veya yeni fiyatların bu oranda indirime veya artırıma tabi tutulacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak işe ait sözleşmenin 55’inci maddesinde yeni birim fiyatların tespitinde … sayılı İç Genelge hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiş olup söz konusu İç Genelge hükümlerine göre, yeni birim fiyat tespitinde duruma göre genel ihale tenzilatı ya da benzer poz tenzilatının uygulanması zorunludur.
İhalede yüklenicinin vermiş olduğu teklifin değişmesi mümkün olmadığından, yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmemesine göre uygulanacak olan tenzilat oranı da değişiklik gösterebilir. Yeni birim fiyatlara uygulanacak tenzilat oranında meydana gelen değişiklik gerekçe gösterilerek mevzuatta yer almadığı halde söz konusu fiyatlara güncelleme katsayısı uygulanması kamu zararına sebebiyet vermiştir.
Bu itibarla, hesabı aşağıda gösterilen … TL kamu zararının …, .., …, ve …’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy Gerekçesi:
Başkan … ve Üye …’ın Karşı Oy Gerekçesi:
Söz konusu işte sözleşme kapsamında olmayıp işin devamı sırasında yapımına karar verilen iş kalemleri için yeni birim fiyatlar sözleşme yılı resmi birim fiyatların güncellenmesi suretiyle tespit edilmiştir.
… tarihinde ilana çıkılan ve ihalesi … tarihinde yapılan söz konusu işin yaklaşık maliyet analizleri, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 11 inci maddesi üçüncü fıkrasında yer alan “Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü doğrultusunda, TÜİK Yurt içi ÜFE Genel Endeksi … Yılı Ocak Ayı … değeri ile … Yılı Eylül Ayı … değerinin oranı ile bulunan … katsayısı ile güncellenmiştir.
İşe ait sözleşmenin 55’inci maddesinde yeni birim fiyatların tespitinde … sayılı … Genelge hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiş olup söz konusu … Genelge hükümlerine göre, yeni birim fiyat tespitinde duruma göre genel ihale tenzilatı ya da benzer poz tenzilatının uygulanması gerekmektedir. Yeni birim fiyatlara uygulanacak tenzilat oranları ise, yüklenicinin teklifi değişemeyeceğinden, yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmemesine bağlı olarak farklılık gösterecek; yaklaşık maliyetin güncellenmesi durumunda yeni birim fiyatlar, yaklaşık maliyetin güncellenmemiş haline kıyasla daha yüksek oranda tenzilata tabi tutulmuş olacaktır.
Söz konusu işte yaklaşık maliyet güncellemesi yapılmış olması nedeniyle, tenzilat oranından yeni birim fiyatların doğru bir şekilde etkilenmesi için, yeni birim fiyatların aynı oranda güncellenerek tespit edilmesi kamu zararına neden olmadığından konu ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.