SayıştaySayıştay Temyiz Kararı55529
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire7
Dosya No48786
Yılı2018
Konu: Kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan derneklere mevzuata aykırı olarak ayni ve nakdi yardımda bulunulması.
170 sayılı İlamın 5. maddesiyle; kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan derneklere mevzuata aykırı olarak ayni ve nakdi yardımda bulunulması sonucu ... TL’nin tazminine hükmedilmiştir.
TEMYİZ DİLEKÇESİ
İlamda Üst Yönetici (Belediye Başkanı) olarak sorumlu tutulan ... ile İlamda yer alan diğer sorumlular sunmuş oldukları ortak temyiz dilekçesinde özetle;
Sorguda ileri sürülen ancak sonradan vazgeçilen rakamın ... TL’si ile vazgeçilmeyen ... TL’sinin harcama niteliği itibarıyla benzer olduğunu,
Her iki harcamanın ayrılmasının sadece bir niyet okuması olduğu, maddi ve yasal dayanağının bulunmamakta olduğunu,
Her iki dernek lokalinin sadece üyelerinin faydalandığı bir mekân olmadığını, kamuya açık olup, dernek merkezinin bulunduğu mahalle halkının düzenli gittiği sosyal mekânlar olduğunu, bu nedenle mahalle sakinlerinin yararlandığı, günlük oturduğu kütüphanelerinden kitap okuduğu dinlendiği ve komşuluk ilişkilerini geliştirdiği bu mekânlar üzerinde belediye isim ve logolarının bulunduğu masa ve sandalye alınmasının, gölgelik konulmasının kamusal bir hizmet olduğunu,
Alınan üzerinde belediyenin adı ve ismi yazılı malzemelerin belediyenin taşınır işlem fişi ile taşınır kayıtlarına alınmamış, tüketilebilecek (eskimeleri ve kullanma ömürleri belli olduğu için) malzemeler olduğu için doğrudan tüzel kişiliklere verilmiş olduğunu,
Ancak bu malzemelerin tüzel kişiliklerin demirbaş defterlerine kaydedilmiş olduğunu, tahsis edilen amacı dışında başka bir yere götürülmesinin, tüketilmesi ya da kişilere çıkar sağlayan bir durumun oluşmasının mümkün olmadığını,
Taşınır ve tüketilebilecek bu malzemelerin doğrudan belediye tarafından alınıp, taşınır kayıtlarına işlenip, adı geçen derneklerin kullanılması için bu derneklere geçici olarak verilebilecek nitelikte olduğunu, bu durumda malzemelerin bakımı onarımı belediye tarafından yapılacak eksilenlerin belediye tarafından tamamlanacak olduğunu, bunun yerine doğrudan derneklerin demirbaşına kaydettirilerek bakımı onarımı korunmasının dernek tüzel kişiliklerine bırakılmış olduğunu,
Her iki dernekte ilçede geniş bir taraftar kitlesinin olduğu dernekler olduğunu, sadece kayıtlı üyeleri değil tüm halkın ve tüm taraftarların kullandığı sosyal mekânların sınırlı ihtiyacının karşılanmış olduğunu, yapılan açık bir kamu hizmeti olduğunu, ifade ederek, temyiz talebinde bulunarak tazmin hükmünün kaldırılmasını arz ve talep etmektedirler.
Gerçekleştirme Görevlisi (Belediye Meclisi Üyeleri) olarak sorumlu tutulan ..., ... ve ... sunmuş oldukları aynı içerikli temyiz dilekçelerinde, yukarıda belirtilen hususlara ilave olarak özetle;
... Belediye Meclisinde 2014-2019 döneminde ... Partisi meclis üyesi olarak görev yapmış bulunduklarını, ... Belediyesi meclis çoğunluğu ve belediye başkanının Cumhuriyet Halk Partisinde olduğu için muhalif meclis üyesi sıfatıyla belirtilen dönemde vazifesini tamamladıklarını,
... belediye meclisinin, sorguya konu karar olan ”Destek Hizmetleri Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazıları ile Başkanlık Makamına sunulan ve Başkanlıktan ... tarihinde Meclis gündemine gelen 5393 sayılı Belediye Kanunun 75. Maddesi (a) ve (b) bendi ile aynı kanunun 14. Maddesi gereği belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı içerisinde bulunan kar amacı gütmeyen kurumlar (İbadethaneler, okullar, dernekler vb.) kamu kurum ve kuruluşlar (Valilik, Kaymakamlık ve bunlara bağlı il ve ilçe spor müdürlükleri) ve muhtarlıklar tarafından Destek Hizmetleri Müdürlüğünden istenen istek ve talepler doğrultusunda bakım, onarım, temizlik kırtasiye ve ayni ihtiyaçların karşılanması ve söz konusu ayni yardımların gerçekleştirilmesi için harcama yapılabilmesi konusu “nu ... tarih ve ... sayılı kararının oybirliğiyle aldığını,
Yine ilgili karara paralel olarak ... Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile “...Destek Hizmetleri Müdürlüğünce ibaresi kaldırılarak, yerine Belediyemizin tüm müdürlükleri ibaresinin eklenmesi” konusunun oybirliği ile alındığını,
Bahse konu meclis kararlarının 5393 Sayılı Kanunun 75. maddesindeki kriterlere dernek ve vakıflara, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına kanuna şekilde yardım yapılması amacıyla mevzuata uygun şekilde meclis tarafından oybirliği ile alındığını, ilgili kararların yapısal olarak beş temel unsuru olan sebep, şekil, yetki, konu, maksat unsurlarında da herhangi bir noksanlığı bulunmamakta olduğunu,
Öncelikle ilgili kararların 5393 sayılı Kanun kapsamında ... Belediyesi Meclisi tarafından alınması gerekmekte olduğunu, dolayısıyla kararın yetki unsuru konusunda herhangi bir sakatlık bulunmamakta olduğunu, kararın meclis tarafından kanuna uygun şekilde alındığını,
Yukarıda belirtilen ilgili kararların 5393 sayılı Kanunun 75. ve 14. maddede sayılan kriterlere uygun olarak kullanılması, uygulanması hususunda genel bir meclis kararı alınmış olduğunu, dolayısıyla sorgu konulu yazıda belirtilen ... Derneği, ... Lisesi, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği’ne ayni veya nakdi vardım yapılması şeklinde özel olarak alınmış bir meclis kararı bulunmadığını,
İkinci olarak sorguya konu yazıda belirtilen hususlarda eğer bir kamu zararı söz konusu ise bu durumdan meclis üyeleri olarak kendilerinin değil, kararı hukuka ve mevzuata aykırı bir şekilde uygulayan belediye başkanının, faaliyeti ve harcamaları yapan başkan yardımcısının, ilgili müdür ve müdürlüğe bağlı personellerin sorumlu olduğunu, zira burada meclis tarafından kanuna uygun şekilde oybirliği ile alınmış bir kararın söz konusu olduğunu, yani eğer bir kamu zararı doğmuş ise bunun nedeninin, meclis tarafından ilgili kararların alınması değil, ilgili kararların mevzuata aykırı ve kendilerine meclis tarafından verilen yetkiyi aşacak şekilde sorumlu kişi/kişilerce uygulanması olduğunu, ilgili kararların uygulayıcısının meclis üyeleri değil, yukarıda sayılan kişi/kişiler olduğunu, dolayısıyla bu kişi/kişilerin meclis tarafından verilen yetkiyi aşarak kararı kanuna ve mevzuata aykırı şekilde uygulamalarının yasal mevzuata aykırı olduğunu, kanuna uygun şekilde alınan kararın, kanuna uygun olmayan şekilde uygulanması sonrasında doğan zararlardan uygulayan kişi/kişilerin iş/işlem ve eylemlerinden tarafının sorumlu tutulamayacağını, ifade ederek, ilgili ilamın temyizde incelenerek bozulmasına karar verilmesini arz ve talep etmektedirler.
BAŞSAVCILIK MÜTALAASI
Başsavcılık makamının dilekçiler için yapmış olduğu aynı içerikli mütalaasında özetle;
“Dosya içeriğinin incelenmesi neticesinde;
5393 sayılı Kanunun 75'inci maddesine hükümleri gereğince; 5253 sayılı Demekler Kanunu'nun 10'uncu maddesi ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 29'uncu maddesi belediyelerde uygulanmaz. Demekler Kanunu'nun 10'uncu maddesinde derneklerin kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütmesi, 5018 sayılı Kanun'un 29'uncu maddesinin 1'inci fıkrasının 1'inci cümlesinde ise; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek demek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabileceği belirtilmiştir.
Tazmine konu somut olayda ise ayni ve nakdi yardım yapılan dernekler ile herhangi bir ortak hizmet projesi gerçekleştirilmediği gibi söz konusu derneklerin Bakanlar Kurulu Kararı(Cumhurbaşkanı tarafından) ile kamuya yararlı dernek statüsüne de alınmadığı belirlenmiştir.
Dolayısıyla kamu zararının oluştuğu açıktır.
Ancak, Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararında 5393 sayılı Belediye Kanunun 75. Maddesi (a) ve (b) bendi ile aynı Kanunun 14. Maddesi gereği Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı içerisinde bulunan kar amacı gütmeyen kurumlar ve Muhtarlıklar tarafından Destek Hizmetleri Müdürlüğünden istenen istek ve talepler doğrultusunda bakım, onarım, temizlik kırtasiye ve ayni ihtiyaçların karşılanması ve söz konusu ayni yardımların gerçekleştirilmesi için harcama yapma yetkisi verilmiştir.
Bu çerçevede genel bir yetki niteliği taşıyan bu kararın uygulanmasından sorumlu olanların mevcut mevzuata göre hareket etmeleri gerekmektedir.
Açıklanan nedenle sorumluluk yönüyle kararı alan Belediye Meclis üyelerinin sorumlu tutulamayacağı, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarının değerlendirilmesi gerektiği düşünüldüğünden Daire Kararının sorumluluk yönüyle bozularak dosyası ile birlikte dairesine tevdi edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Arz olunur.” denilmektedir.
İlamda sorumlu Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ve diğer sorumlular tarafından sunulan duruşma talepli ortak dilekçe doğrultusunda Belediye Başkanı ... ve diğer dilekçileri temsilen duruşmaya katılmasına karar verilen Avukat ...’in sözlü açıklamaları dinlenmiştir.
Avukat ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
170 sayılı İlamın 5. maddesiyle; kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan derneklere mevzuata aykırı olarak ayni ve nakdi yardımda bulunulması sonucu ... TL’nin tazminine hükmedilmiştir.
Bu defa İlamda Harcama Yetkilisi olarak sorumlu tutulan ..., Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan ... ile diğer Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan Belediye Meclis Üyeleri ve Üst Yönetici olarak sorumlu tutulan (Belediye Başkanı) ... tarafından temyiz talebinde bulunularak, tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.
Esas Yönünden İnceleme
İlam hükmünün konusu; ... Belediyesi’nce, belediyenin görev ve sorumluluk kapsamında yer almayan alanlarda, dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılması hususu ile ilgilidir.
Belediyenin görev ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 üncü maddesinde düzenlenmekte, maddenin birinci fıkrasında;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
(a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012- 6360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
(b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir; cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapabilir. (Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
...” hükmüne yer verilmektedir.
Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
...
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
...
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.
...” hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesinde atıf yapılan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinin birinci fıkrasında ise; “Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” hükmü bulunmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; belediyelerin belediye meclisi kararıyla, 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde sayılan görev ve sorumluluk alanına giren konularda, kamu yararına çalışan dernekler ve mahallin en büyük mülki idare amirinin izniyle diğer demek ve vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirilebileceği ve bu kapsamda harcamalar yapabileceği; ancak belediyelerin görev ve sorumluluk kapsamında olmayan alanlarda ve bütçesinde öngörülmüş olsa da kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf gibi teşekküllere ayni ya da nakdi yardım yapamayacağı anlaşılmaktadır.
Rapor dosyası ve eki belgelerden; ... Belediyesi’nce, belediye meclis kararı üzerine farklı nitelikteki derneklere yardım yapılmak suretiyle giderlerin gerçekleştirildiği görülmektedir. Daire İlamıyla; sorguya konu ödeme emri ve eki belgeler incelenmek suretiyle, belediyece yapılan bu harcamalardan; ... Lisesi, ... Derneği ve ... Derneği için yapılan harcamaların belediyenin görev ve sorumluluk kapsamında olması nedeniyle bu ödemelerin kamu zararı oluşturmadığı, ... Derneğinde kullanılmak üzere yapılan derin dondurucu alımı, ... Derneğinde kullanılmak üzere çardak tente alımı ve ... Derneğine masa sandalye alımı için yapılan harcamaların ise, 5393 sayılı Kanunun 14 üncü ve 75 inci maddesi hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle bu alımlar sebebiyle yapılan harcamaların kamu zararı oluşturduğu yönünde hüküm tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Temyiz dilekçesiyle; sorguda ileri sürülen ancak İlamda vazgeçilen ... TL’lik harcamanın, İlamda kamu zararı olarak tazminine hükmolunan ... TL’lik harcama ile nitelik olarak benzer olduğu, bahsi geçen iki derneğin sadece üyelerinin faydalandığı bir mekân olmayıp, tüm halkın ve taraftarlarının kullandığı sosyal bir mekân olduğu ve bu sebeple bu dernekler için yapılan harcamaların açık bir kamu hizmeti olduğu belirtilmekte ise de, ... Belediyesi’nce görev ve sorumluluk alanına girmeyen ve kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan söz konusu derneklere yardım yapılması yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun bulunmamakta, bu sebeple İlamda hüküm tesis edildiği üzere, bu dernekler için yapılan harcamalar kamu zararı oluşturmaktadır.
Sorumluluk Yönünden İnceleme
İlamda; kamu zararına konu ödemeler Belediye Meclis Komisyonu tarafından düzenlenen müşterek rapor ve ilgili derneklerin talebi doğrultusunda belediye başkanının onayı ile gerçekleştirildiği için, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiyle birlikte ilgili meclis üyeleri ve belediye başkanı da oluşan kamu zararından sorumlu tutulmuştur. Kararda imzası olan belediye meclis üyelerinden; ..., ... ve ...’ün sorumluluk itirazı bulunmaktadır.
Temyiz dilekçesiyle; Destek Hizmetleri Müdürlüğünün ... tarihli yazısıyla Başkanlık Makamına sunulan ve Başkanlıktan ... tarihinde Meclis gündemine gelip, Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla; 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesi (a) ve (b) bendi ile aynı Kanunun 14 üncü maddesi gereği, belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı içerisinde bulunan kar amacı gütmeyen kurumlar (ibadethaneler, okullar, dernekler vb.),kamu kurum ve kuruluşları ve muhtarlıklar tarafından Destek Hizmetleri Müdürlüğünden istenen istek ve talepler doğrultusunda bakım, onarım, temizlik, kırtasiye ve ayni ihtiyaçların karşılanması ve söz konusu ayni yardımların gerçekleştirilmesi için harcama yapma yetkisi verildiği belirtilmektedir.
Bahse konu meclis kararının, 5393 sayılı Kanunun 75 inci ve 14 üncü maddede sayılan kriterlere uygun bir şekilde kullanılması ve uygulanması hususunda alınmış genel bir karar olduğu, kamu zararına konu edilen derneklere ayni ya da nakdi yardım yapılması şeklinde alınmış özel bir karar olmadığı anlaşıldığından, genel bir yetki niteliği taşıdığı görülen ve mevzuata aykırı bir husus içermeyen bu meclis kararının mevzuata aykırı olarak uygulanmasında, belediye meclis üyelerinin sorumlulukları bulunmamaktadır.
Bu itibarla, 170 sayılı İlamın 5. maddesiyle verilen ... TL’nin tazminine ilişkin olarak verilen hükmün sorumluluk yönünden BOZULARAK yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Esas yönünden; …. Daire Başkanı ... ve Üye ... ile sorumluluk yönünden; Üyeler ...; ..., ..., ... ve ...’in aşağıda yazılı ayrışık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,
Karar verildiği 14.06.2023 tarih ve 55529 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık Görüşü
…. Daire Başkanı ... ve Üye ...’nin karşı oy gerekçesi;
Belediye tarafından söz konusu derneklere yapılan ödemeler Temsil Ağırlama Yönergesi kapsamında olduğundan tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, karar verilmesi gerekir.
Üyeler ...; ..., ..., ... ve ...’in karşı oy gerekçesi;
Esas yönünden verilen Kurul kararına katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden; kamu zararına konu ödemelerin Belediye Meclisi Komisyonu tarafından düzenlenen müşterek rapor ve ilgili derneklerin talebi doğrultusunda belediye başkanının onayı ile gerçekleştirildiği anlaşıldığından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiyle birlikte meclis üyelerinin de oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır. Bu sebeple sorumluluk itirazı yerinde görülmeyerek, Daire kararının TASDİKİNE karar verilmesi uygun olur.
170 sayılı İlamın 5. maddesiyle; kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan derneklere mevzuata aykırı olarak ayni ve nakdi yardımda bulunulması sonucu ... TL’nin tazminine hükmedilmiştir.
TEMYİZ DİLEKÇESİ
İlamda Üst Yönetici (Belediye Başkanı) olarak sorumlu tutulan ... ile İlamda yer alan diğer sorumlular sunmuş oldukları ortak temyiz dilekçesinde özetle;
Sorguda ileri sürülen ancak sonradan vazgeçilen rakamın ... TL’si ile vazgeçilmeyen ... TL’sinin harcama niteliği itibarıyla benzer olduğunu,
Her iki harcamanın ayrılmasının sadece bir niyet okuması olduğu, maddi ve yasal dayanağının bulunmamakta olduğunu,
Her iki dernek lokalinin sadece üyelerinin faydalandığı bir mekân olmadığını, kamuya açık olup, dernek merkezinin bulunduğu mahalle halkının düzenli gittiği sosyal mekânlar olduğunu, bu nedenle mahalle sakinlerinin yararlandığı, günlük oturduğu kütüphanelerinden kitap okuduğu dinlendiği ve komşuluk ilişkilerini geliştirdiği bu mekânlar üzerinde belediye isim ve logolarının bulunduğu masa ve sandalye alınmasının, gölgelik konulmasının kamusal bir hizmet olduğunu,
Alınan üzerinde belediyenin adı ve ismi yazılı malzemelerin belediyenin taşınır işlem fişi ile taşınır kayıtlarına alınmamış, tüketilebilecek (eskimeleri ve kullanma ömürleri belli olduğu için) malzemeler olduğu için doğrudan tüzel kişiliklere verilmiş olduğunu,
Ancak bu malzemelerin tüzel kişiliklerin demirbaş defterlerine kaydedilmiş olduğunu, tahsis edilen amacı dışında başka bir yere götürülmesinin, tüketilmesi ya da kişilere çıkar sağlayan bir durumun oluşmasının mümkün olmadığını,
Taşınır ve tüketilebilecek bu malzemelerin doğrudan belediye tarafından alınıp, taşınır kayıtlarına işlenip, adı geçen derneklerin kullanılması için bu derneklere geçici olarak verilebilecek nitelikte olduğunu, bu durumda malzemelerin bakımı onarımı belediye tarafından yapılacak eksilenlerin belediye tarafından tamamlanacak olduğunu, bunun yerine doğrudan derneklerin demirbaşına kaydettirilerek bakımı onarımı korunmasının dernek tüzel kişiliklerine bırakılmış olduğunu,
Her iki dernekte ilçede geniş bir taraftar kitlesinin olduğu dernekler olduğunu, sadece kayıtlı üyeleri değil tüm halkın ve tüm taraftarların kullandığı sosyal mekânların sınırlı ihtiyacının karşılanmış olduğunu, yapılan açık bir kamu hizmeti olduğunu, ifade ederek, temyiz talebinde bulunarak tazmin hükmünün kaldırılmasını arz ve talep etmektedirler.
Gerçekleştirme Görevlisi (Belediye Meclisi Üyeleri) olarak sorumlu tutulan ..., ... ve ... sunmuş oldukları aynı içerikli temyiz dilekçelerinde, yukarıda belirtilen hususlara ilave olarak özetle;
... Belediye Meclisinde 2014-2019 döneminde ... Partisi meclis üyesi olarak görev yapmış bulunduklarını, ... Belediyesi meclis çoğunluğu ve belediye başkanının Cumhuriyet Halk Partisinde olduğu için muhalif meclis üyesi sıfatıyla belirtilen dönemde vazifesini tamamladıklarını,
... belediye meclisinin, sorguya konu karar olan ”Destek Hizmetleri Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazıları ile Başkanlık Makamına sunulan ve Başkanlıktan ... tarihinde Meclis gündemine gelen 5393 sayılı Belediye Kanunun 75. Maddesi (a) ve (b) bendi ile aynı kanunun 14. Maddesi gereği belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı içerisinde bulunan kar amacı gütmeyen kurumlar (İbadethaneler, okullar, dernekler vb.) kamu kurum ve kuruluşlar (Valilik, Kaymakamlık ve bunlara bağlı il ve ilçe spor müdürlükleri) ve muhtarlıklar tarafından Destek Hizmetleri Müdürlüğünden istenen istek ve talepler doğrultusunda bakım, onarım, temizlik kırtasiye ve ayni ihtiyaçların karşılanması ve söz konusu ayni yardımların gerçekleştirilmesi için harcama yapılabilmesi konusu “nu ... tarih ve ... sayılı kararının oybirliğiyle aldığını,
Yine ilgili karara paralel olarak ... Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile “...Destek Hizmetleri Müdürlüğünce ibaresi kaldırılarak, yerine Belediyemizin tüm müdürlükleri ibaresinin eklenmesi” konusunun oybirliği ile alındığını,
Bahse konu meclis kararlarının 5393 Sayılı Kanunun 75. maddesindeki kriterlere dernek ve vakıflara, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına kanuna şekilde yardım yapılması amacıyla mevzuata uygun şekilde meclis tarafından oybirliği ile alındığını, ilgili kararların yapısal olarak beş temel unsuru olan sebep, şekil, yetki, konu, maksat unsurlarında da herhangi bir noksanlığı bulunmamakta olduğunu,
Öncelikle ilgili kararların 5393 sayılı Kanun kapsamında ... Belediyesi Meclisi tarafından alınması gerekmekte olduğunu, dolayısıyla kararın yetki unsuru konusunda herhangi bir sakatlık bulunmamakta olduğunu, kararın meclis tarafından kanuna uygun şekilde alındığını,
Yukarıda belirtilen ilgili kararların 5393 sayılı Kanunun 75. ve 14. maddede sayılan kriterlere uygun olarak kullanılması, uygulanması hususunda genel bir meclis kararı alınmış olduğunu, dolayısıyla sorgu konulu yazıda belirtilen ... Derneği, ... Lisesi, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği’ne ayni veya nakdi vardım yapılması şeklinde özel olarak alınmış bir meclis kararı bulunmadığını,
İkinci olarak sorguya konu yazıda belirtilen hususlarda eğer bir kamu zararı söz konusu ise bu durumdan meclis üyeleri olarak kendilerinin değil, kararı hukuka ve mevzuata aykırı bir şekilde uygulayan belediye başkanının, faaliyeti ve harcamaları yapan başkan yardımcısının, ilgili müdür ve müdürlüğe bağlı personellerin sorumlu olduğunu, zira burada meclis tarafından kanuna uygun şekilde oybirliği ile alınmış bir kararın söz konusu olduğunu, yani eğer bir kamu zararı doğmuş ise bunun nedeninin, meclis tarafından ilgili kararların alınması değil, ilgili kararların mevzuata aykırı ve kendilerine meclis tarafından verilen yetkiyi aşacak şekilde sorumlu kişi/kişilerce uygulanması olduğunu, ilgili kararların uygulayıcısının meclis üyeleri değil, yukarıda sayılan kişi/kişiler olduğunu, dolayısıyla bu kişi/kişilerin meclis tarafından verilen yetkiyi aşarak kararı kanuna ve mevzuata aykırı şekilde uygulamalarının yasal mevzuata aykırı olduğunu, kanuna uygun şekilde alınan kararın, kanuna uygun olmayan şekilde uygulanması sonrasında doğan zararlardan uygulayan kişi/kişilerin iş/işlem ve eylemlerinden tarafının sorumlu tutulamayacağını, ifade ederek, ilgili ilamın temyizde incelenerek bozulmasına karar verilmesini arz ve talep etmektedirler.
BAŞSAVCILIK MÜTALAASI
Başsavcılık makamının dilekçiler için yapmış olduğu aynı içerikli mütalaasında özetle;
“Dosya içeriğinin incelenmesi neticesinde;
5393 sayılı Kanunun 75'inci maddesine hükümleri gereğince; 5253 sayılı Demekler Kanunu'nun 10'uncu maddesi ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 29'uncu maddesi belediyelerde uygulanmaz. Demekler Kanunu'nun 10'uncu maddesinde derneklerin kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütmesi, 5018 sayılı Kanun'un 29'uncu maddesinin 1'inci fıkrasının 1'inci cümlesinde ise; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek demek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabileceği belirtilmiştir.
Tazmine konu somut olayda ise ayni ve nakdi yardım yapılan dernekler ile herhangi bir ortak hizmet projesi gerçekleştirilmediği gibi söz konusu derneklerin Bakanlar Kurulu Kararı(Cumhurbaşkanı tarafından) ile kamuya yararlı dernek statüsüne de alınmadığı belirlenmiştir.
Dolayısıyla kamu zararının oluştuğu açıktır.
Ancak, Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararında 5393 sayılı Belediye Kanunun 75. Maddesi (a) ve (b) bendi ile aynı Kanunun 14. Maddesi gereği Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı içerisinde bulunan kar amacı gütmeyen kurumlar ve Muhtarlıklar tarafından Destek Hizmetleri Müdürlüğünden istenen istek ve talepler doğrultusunda bakım, onarım, temizlik kırtasiye ve ayni ihtiyaçların karşılanması ve söz konusu ayni yardımların gerçekleştirilmesi için harcama yapma yetkisi verilmiştir.
Bu çerçevede genel bir yetki niteliği taşıyan bu kararın uygulanmasından sorumlu olanların mevcut mevzuata göre hareket etmeleri gerekmektedir.
Açıklanan nedenle sorumluluk yönüyle kararı alan Belediye Meclis üyelerinin sorumlu tutulamayacağı, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarının değerlendirilmesi gerektiği düşünüldüğünden Daire Kararının sorumluluk yönüyle bozularak dosyası ile birlikte dairesine tevdi edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Arz olunur.” denilmektedir.
İlamda sorumlu Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ve diğer sorumlular tarafından sunulan duruşma talepli ortak dilekçe doğrultusunda Belediye Başkanı ... ve diğer dilekçileri temsilen duruşmaya katılmasına karar verilen Avukat ...’in sözlü açıklamaları dinlenmiştir.
Avukat ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
170 sayılı İlamın 5. maddesiyle; kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan derneklere mevzuata aykırı olarak ayni ve nakdi yardımda bulunulması sonucu ... TL’nin tazminine hükmedilmiştir.
Bu defa İlamda Harcama Yetkilisi olarak sorumlu tutulan ..., Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan ... ile diğer Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan Belediye Meclis Üyeleri ve Üst Yönetici olarak sorumlu tutulan (Belediye Başkanı) ... tarafından temyiz talebinde bulunularak, tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.
Esas Yönünden İnceleme
İlam hükmünün konusu; ... Belediyesi’nce, belediyenin görev ve sorumluluk kapsamında yer almayan alanlarda, dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılması hususu ile ilgilidir.
Belediyenin görev ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 üncü maddesinde düzenlenmekte, maddenin birinci fıkrasında;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
(a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012- 6360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
(b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir; cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapabilir. (Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
...” hükmüne yer verilmektedir.
Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75 inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
...
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
...
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.
...” hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesinde atıf yapılan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29 uncu maddesinin birinci fıkrasında ise; “Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” hükmü bulunmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; belediyelerin belediye meclisi kararıyla, 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde sayılan görev ve sorumluluk alanına giren konularda, kamu yararına çalışan dernekler ve mahallin en büyük mülki idare amirinin izniyle diğer demek ve vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirilebileceği ve bu kapsamda harcamalar yapabileceği; ancak belediyelerin görev ve sorumluluk kapsamında olmayan alanlarda ve bütçesinde öngörülmüş olsa da kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf gibi teşekküllere ayni ya da nakdi yardım yapamayacağı anlaşılmaktadır.
Rapor dosyası ve eki belgelerden; ... Belediyesi’nce, belediye meclis kararı üzerine farklı nitelikteki derneklere yardım yapılmak suretiyle giderlerin gerçekleştirildiği görülmektedir. Daire İlamıyla; sorguya konu ödeme emri ve eki belgeler incelenmek suretiyle, belediyece yapılan bu harcamalardan; ... Lisesi, ... Derneği ve ... Derneği için yapılan harcamaların belediyenin görev ve sorumluluk kapsamında olması nedeniyle bu ödemelerin kamu zararı oluşturmadığı, ... Derneğinde kullanılmak üzere yapılan derin dondurucu alımı, ... Derneğinde kullanılmak üzere çardak tente alımı ve ... Derneğine masa sandalye alımı için yapılan harcamaların ise, 5393 sayılı Kanunun 14 üncü ve 75 inci maddesi hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle bu alımlar sebebiyle yapılan harcamaların kamu zararı oluşturduğu yönünde hüküm tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Temyiz dilekçesiyle; sorguda ileri sürülen ancak İlamda vazgeçilen ... TL’lik harcamanın, İlamda kamu zararı olarak tazminine hükmolunan ... TL’lik harcama ile nitelik olarak benzer olduğu, bahsi geçen iki derneğin sadece üyelerinin faydalandığı bir mekân olmayıp, tüm halkın ve taraftarlarının kullandığı sosyal bir mekân olduğu ve bu sebeple bu dernekler için yapılan harcamaların açık bir kamu hizmeti olduğu belirtilmekte ise de, ... Belediyesi’nce görev ve sorumluluk alanına girmeyen ve kamuya yararlı dernek statüsünde bulunmayan söz konusu derneklere yardım yapılması yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun bulunmamakta, bu sebeple İlamda hüküm tesis edildiği üzere, bu dernekler için yapılan harcamalar kamu zararı oluşturmaktadır.
Sorumluluk Yönünden İnceleme
İlamda; kamu zararına konu ödemeler Belediye Meclis Komisyonu tarafından düzenlenen müşterek rapor ve ilgili derneklerin talebi doğrultusunda belediye başkanının onayı ile gerçekleştirildiği için, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiyle birlikte ilgili meclis üyeleri ve belediye başkanı da oluşan kamu zararından sorumlu tutulmuştur. Kararda imzası olan belediye meclis üyelerinden; ..., ... ve ...’ün sorumluluk itirazı bulunmaktadır.
Temyiz dilekçesiyle; Destek Hizmetleri Müdürlüğünün ... tarihli yazısıyla Başkanlık Makamına sunulan ve Başkanlıktan ... tarihinde Meclis gündemine gelip, Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla; 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesi (a) ve (b) bendi ile aynı Kanunun 14 üncü maddesi gereği, belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı içerisinde bulunan kar amacı gütmeyen kurumlar (ibadethaneler, okullar, dernekler vb.),kamu kurum ve kuruluşları ve muhtarlıklar tarafından Destek Hizmetleri Müdürlüğünden istenen istek ve talepler doğrultusunda bakım, onarım, temizlik, kırtasiye ve ayni ihtiyaçların karşılanması ve söz konusu ayni yardımların gerçekleştirilmesi için harcama yapma yetkisi verildiği belirtilmektedir.
Bahse konu meclis kararının, 5393 sayılı Kanunun 75 inci ve 14 üncü maddede sayılan kriterlere uygun bir şekilde kullanılması ve uygulanması hususunda alınmış genel bir karar olduğu, kamu zararına konu edilen derneklere ayni ya da nakdi yardım yapılması şeklinde alınmış özel bir karar olmadığı anlaşıldığından, genel bir yetki niteliği taşıdığı görülen ve mevzuata aykırı bir husus içermeyen bu meclis kararının mevzuata aykırı olarak uygulanmasında, belediye meclis üyelerinin sorumlulukları bulunmamaktadır.
Bu itibarla, 170 sayılı İlamın 5. maddesiyle verilen ... TL’nin tazminine ilişkin olarak verilen hükmün sorumluluk yönünden BOZULARAK yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Esas yönünden; …. Daire Başkanı ... ve Üye ... ile sorumluluk yönünden; Üyeler ...; ..., ..., ... ve ...’in aşağıda yazılı ayrışık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,
Karar verildiği 14.06.2023 tarih ve 55529 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık Görüşü
…. Daire Başkanı ... ve Üye ...’nin karşı oy gerekçesi;
Belediye tarafından söz konusu derneklere yapılan ödemeler Temsil Ağırlama Yönergesi kapsamında olduğundan tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, karar verilmesi gerekir.
Üyeler ...; ..., ..., ... ve ...’in karşı oy gerekçesi;
Esas yönünden verilen Kurul kararına katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden; kamu zararına konu ödemelerin Belediye Meclisi Komisyonu tarafından düzenlenen müşterek rapor ve ilgili derneklerin talebi doğrultusunda belediye başkanının onayı ile gerçekleştirildiği anlaşıldığından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiyle birlikte meclis üyelerinin de oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır. Bu sebeple sorumluluk itirazı yerinde görülmeyerek, Daire kararının TASDİKİNE karar verilmesi uygun olur.