SayıştaySayıştay Temyiz Kararı51047
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire1
Dosya No48938
Yılı2018
Konu: Şartları taşımayan personele belediye başkan yardımcısı kadrosunun maaşının ödenmesi
1-175 sayılı İlamın 4. Maddesi ile, Belediye Başkan Yardımcısı kadrosundan Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna atanan ...’ın aylığının müdür kadrosu yerine, belediye başkan yardımcısı kadrosuna ait ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme gösterge ve oranlarının esas alınarak ödenmesi neticesinde … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
Harcama yetkilisi …, gerçekleştirme görevlileri ... ile … aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;
Belediyede münhal bulunan Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna ...’ın atamasının 18.01.2018 tarihinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesine göre, belediye başkanı tarafından yapıldığını, bu nedenle de ...’ın fazladan almış olduğu özel hizmet tazminatının, ek ödemenin ve yan ödemenin kendilerinden talep edilmesinin yanlış ve haksız olduğunu,
..., harcama yetkilisi olarak belediye başkanının yazılı talimatları doğrultusunda işlem yaptığını, toplam … TL kamu zararından kendisine düşen … TL bedelin kaldırılmasını,
..., gerçekleştirme görevlisi olarak belediye başkanının yazılı talimatları doğrultusunda işlem yaptığını, toplam … TL kamu zararından kendisine düşen … TL bedelin kaldırılmasını,
..., sorumlu işçi (mutemet) görevlisi olarak belediye başkanının yazılı talimatları doğrultusunda işlem yaptığını, toplam … TL kamu zararından kendisine düşen … TL bedelin kaldırılmasını,
Talep etmişlerdir.
Başsavcılık mütalaasında;
“Adı geçen ilamın 4. Maddesi ile ilgili dilekçesinde,
" Belediyemizde münhal bulunan Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna ...'ın ataması 12.01.2018 tarihinde yapılmıştır. Bu atama 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesine göre belediye başkanı tarafından yapılmıştır. Ben sorumlu işçi (mutemet) görevlisi olarak belediye başkanının tarafıma yazılı talimatları doğrultusunda işlem yapıyorum. Bu nedenle de ...' ın fazladan almış olduğu özel hizmet tazminatının, ek ödemenin ve yan ödemenin benden talep edilmesinin yanlış ve haksız olduğunu düşünüyorum. Bu nedenle toplam … TL kamu zararından tarafıma düşen … TL bedelin kaldırılması için gerekli hassasiyetinin gösterilmesi ve değerlendirilmesini arz ve talep ederim." Demiştir.
Temyiz talebi yerinde değildir.
Çünkü Sayıştay 1. Dairesi tarafından verilen karar da savunmada ileri sürülen hususlar karşılanmıştır
Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile ... Belediyesi 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 08.04.2021 tarih ve 175 numaralı ilamın 4. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.” Denilmiştir.
Dosyadaki mevcut belgelerin okunup, incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
175 sayılı İlamın 4. Maddesi ile, Belediye Başkan Yardımcısı kadrosundan Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna atanan ...’ın aylığının müdür kadrosu yerine, belediye başkan yardımcısı kadrosuna ait ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme gösterge ve oranlarının esas alınarak ödenmesi neticesinde … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
Sorumluluk yönünden inceleme
Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde;
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.
Yine, aynı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10 uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,
Usul ve Esasların 12 nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007/5189-1 sayılı Kararının “sorumlular” başlıklı 3 üncü bölümünde, harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları açıklanmış olup; ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlilerinin düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.
5018 sayılı Kanun ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararı uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar. Dolayısıyla, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin hukuka aykırı nitelik taşıyan söz konusu ödeme işleminde sorumluluğu bulunmaktadır. Bu itibarla; sorumluluk yönünden yapılan itirazların REDDİNE,
Esas yönünden inceleme
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Göstergeler” başlıklı 43’üncü maddesinde;
“Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylık ve ek göstergeleri aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilir:
A) Aylık Göstergesi: …
B) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. …
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1,2,3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz.
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkan ve üyelikleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Müşavir ve 1'inci dereceden uzman ünvanlı kadrolara atananlara bu kadrolarda bulundukları sürece daha önce almış oldukları en yüksek ek gösterge üzerinden ödeme yapılır.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un 152’nci maddesine istinaden yürürlüğe konulan ve 2018/11547 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2018 yılında da uygulanmasına devam edilen 17.04.2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar’a ekli I sayılı Cetvelin “(A) Genel İdare Hizmetleri Bölümü” nün 25/a sırasında 1-4 derece arası müdür kadroları için 1.100 puan yan ödeme, II sayılı Cetvelin “(A) Üst Yönetim ve Genel İdare Hizmetleri” bölümünün “Grup-10” alt bölümünün 5’inci sırasında 1 dereceli müdür kadrosu için %135 oranında özel hizmet tazminatı belirlenmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, … mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil almakta oldukları toplam ödeme tutarı dikkate alınmak suretiyle aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılır.” hükmü yer almaktadır. Maddede anılan (I) sayılı Cetvelin A/1-g bölümünde müdür kadroları için %170 oranında ek ödeme belirlenmiştir.
Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; 12.01.2018 tarihinde Belediye Başkan Yardımcısı kadrosundan, Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna atanan ...'ın maaşının müdür kadrosu yerine, belediye başkan yardımcısı kadrosuna ait ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme gösterge ve oranlarının esas alınarak ödendiği görülmüştür.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; memurlara yapılacak ödemelerde kişinin bulunduğu kadronun esas alınması gerekmektedir. Kişi belli dönem başkan yardımcılığı yaptıktan sonra müdürlüğe atandığı zaman artık başkan yardımcılığının değil, müdürlüğün haklarını almalıdır. Dolayısıyla müdürlüğe atanan kişiye başkan yardımcısına yapılan ödemelerin verilmesi mümkün değildir. Kişinin daha önce bulunduğu görevlerden, ek göstergesi yüksek olanına ilişkin ödemeleri alabileceğine dair mevzuatta bir düzenleme bulunmamaktadır. Sonuç olarak, başkan yardımcılığı kadrosu kazanılmış hak teşkil etmediğinden, adı geçen kişinin maaşının müdür kadrosuna ait gösterge ve oranlar üzerinden ödenmesi yerine belediye başkan yardımcısı kadrosuna ait gösterge ve oranların esas alınarak ödenmesi nedeniyle kamu zararına neden olunmuştur.
Bu itibarla, 175 sayılı İlamın 4. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliği ile,
Karar verildiği 09.02.2022 tarih ve 51047 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Konu: Taşıt kiralamalarında kira bedelinin, taşıtın kasko sigorta değerinin %2’sini aşacak şekilde ödenmesi
2-175 sayılı İlamın 11. Maddesi ile, taşıt kiralamalarında kira bedelinin, taşıtın kasko sigorta değerinin %2’sini aşacak şekilde ödenmesi neticesinde ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
Sorumlu ... temyiz dilekçesinde özetle;
Belediyede hizmet alımı ile temin edilen taşıtlara ilişkin aylık kira bedelinin söz konusu taşıtların kasko sigortası değerinin % 2 sini aştığını, araç kiralamalarıyla ilgili kararların tarafınca verilmediğini, dönemin belediye başkanının araç kiralamalarıyla ilgili kararları bizzat kendisinin verdiğini, kiralamaya konu olan aracın kira bedeliyle ilgili İlçe Şoförler ve Otomobilciler Odası ile Esnaf ve Sanatkarlar Odasından yapılan piyasa fiyat araştırması sonucunda, ortalama KDV hariç … TL olduğunun tespit edildiğini, belediye tarafından yapılan kiralamanın ise KDV hariç … TL olarak belirlendiğini, buradan anlaşılacağı gibi ... ilçesinde kasko bedelinin % 2’si değerinde araç kiralamanın mümkün olmadığı, kiralama bedeli ilçenin piyasa fiyatlarının altında olduğunu, dolayısıyla yapılan araç kiralama işinde kamu bulunmadığını, ayrıca EKAP üzerinden yaptığı araştırma sonucunda ülke genelinde bir çok ihalenin bu sebeplen iptal edildiğini, yapılan bu kiralamanın, vatandaşa gidecek olan hizmetin engellenmemesi adına yapıldığını, bu nedenle toplam ... TL kamu zararından tarafına düşen … TL bedelin kaldırılması talep etmiştir.
Başsavcılık mütalaasında;
“Belediyemizde hizmet alımı ile temin edilen taşıtlara ilişkin aylık kira bedelinin söz konusu taşılların kasko sigortası değerinin % 2 sini aşlığı görülmektedir. Araç kiralamalarla ilgili kararlar taralımdan verilmemektedir. Dönemin belediye başkanı araç kiralamalarla alakalı kararları bizzat kendisi vermekleydi. Kiralamaya konu alan aracın kira bedeliyle ilgili ilçemiz Şoförler ve Otomobilciler Odası ve Esnaf ve Sanatkârlar Odası'ndan yapılan piyasa fiyat araştırması sonucu ortalama KDV hariç … TL. Olduğu tespit edilmiştir. Bizim yaptığımız kiralamada KDV hariç … TL olarak belirlenmiştir. Buradan anlaşılacağı gibi ... ilçesinde Kasko bedelinin % 2'si değerinde araç kiralamanın mümkün olmadığı anlaşılmakla olup izahta sorulan kiralama bedeli ilçemiz piyasa fiyatlarının altındadır. Dolayısıyla yapılan araç kiralama işinde kamu zararı olduğunu düşünmemekteyim. Ayrıca EKAP üzerinden yaptığım araştırma sonucunda ülke genelinde bir çok ihalenin bu sebeplen iptal edildiği anlaşılmıştır. Yapılan bu kiralama vatandaşa gidecek olan hizmetin engellenmemesi adına yapılmıştır. Bu nedenle toplam … TL kamu zararından tarafıma düşen … TL bedelin kaldırılması için gerekli hassasiyetinin gösterilmesi ve değerlendirilmesini arz ve talep ederim." Demiştir.
Temyiz talebi yerinde değildir.
Çünkü Sayıştay 1. Dairesi tarafından verilen karar da savunmada ileri sürülen hususlar karşılanmıştır.
Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile ... ... Belediyesi 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 08.04.2021 tarih ve 175 numaralı ilamın 11. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.” Denilmiştir.
Dosyadaki mevcut belgelerin okunup, incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
175 sayılı İlamın 11. Maddesi ile, ... Belediyesinde hizmet alımı suretiyle yapılan taşıt kiralamalarında aylık kira bedelinin, taşıtın kasko sigorta değerinin %2’sini aşacak şekilde ödenmesi neticesinde ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in;
“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Esas ve Usuller, 237 sayılı Kanuna tabi olan kurumları ve taşıtları kapsar.”
“Genel Esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında da;
“(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.
b) Şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, (a) bendine göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacaktır.
(3) İkinci fıkranın (a) bendinde belirlenen oranı, idareler ve taşıt cinsleri itibarıyla %20’ye kadar arttırmaya ve eksiltmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Ayrıca, anılan Esas ve Usullerin yukarıda bahsedilen kapsam maddesinde atıf yapılan 05.01.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununun 1 inci maddesinde;
“a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri,
….. tarafından kullanılacak taşıtlar bu Kanun hükümlerine tabidir.”
denilmiş olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3 üncü maddesinde de; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin; uluslararası sınıflandırmalara göre belirlenmiş olan, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareleri ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, şoför giderleri hariç, kiralanacak taşıt için ödenecek aylık kira bedelinin, kiralanacak taşıtın harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ... Belediyesinde doğrudan temin yöntemiyle yapılan taşıt kiralamalarında aylık kira bedelinin, taşıtın kasko sigorta değerinin %2’sini aşacak şekilde ödendiği bu sebeple de kamu zarına neden olunduğu görülmüştür.
Diğer taraftan, temyiz dilekçesinde sorumlu, her ne kadar söz konusu kiralamalara dönemin belediye başkanının bizzat kendisinin karar verdiğini bu sebeple sorumlu olmadığını iddia etmişse de;
5018 sayılı Kanunun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde yer alan; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü uyarınca mevzuata aykırı hükmüler içeren bahse konu taşıt kiralamasına ilişkin sözleşmenin akdedilmesi işlemi ile bu sözleşme hükümlerine istinaden yapılan ödeme neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiğinden sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla, 175 sayılı İlamın 11. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliği ile,
Karar verildiği 09.02.2022 tarih ve 51047 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
1-175 sayılı İlamın 4. Maddesi ile, Belediye Başkan Yardımcısı kadrosundan Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna atanan ...’ın aylığının müdür kadrosu yerine, belediye başkan yardımcısı kadrosuna ait ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme gösterge ve oranlarının esas alınarak ödenmesi neticesinde … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
Harcama yetkilisi …, gerçekleştirme görevlileri ... ile … aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;
Belediyede münhal bulunan Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna ...’ın atamasının 18.01.2018 tarihinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesine göre, belediye başkanı tarafından yapıldığını, bu nedenle de ...’ın fazladan almış olduğu özel hizmet tazminatının, ek ödemenin ve yan ödemenin kendilerinden talep edilmesinin yanlış ve haksız olduğunu,
..., harcama yetkilisi olarak belediye başkanının yazılı talimatları doğrultusunda işlem yaptığını, toplam … TL kamu zararından kendisine düşen … TL bedelin kaldırılmasını,
..., gerçekleştirme görevlisi olarak belediye başkanının yazılı talimatları doğrultusunda işlem yaptığını, toplam … TL kamu zararından kendisine düşen … TL bedelin kaldırılmasını,
..., sorumlu işçi (mutemet) görevlisi olarak belediye başkanının yazılı talimatları doğrultusunda işlem yaptığını, toplam … TL kamu zararından kendisine düşen … TL bedelin kaldırılmasını,
Talep etmişlerdir.
Başsavcılık mütalaasında;
“Adı geçen ilamın 4. Maddesi ile ilgili dilekçesinde,
" Belediyemizde münhal bulunan Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna ...'ın ataması 12.01.2018 tarihinde yapılmıştır. Bu atama 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesine göre belediye başkanı tarafından yapılmıştır. Ben sorumlu işçi (mutemet) görevlisi olarak belediye başkanının tarafıma yazılı talimatları doğrultusunda işlem yapıyorum. Bu nedenle de ...' ın fazladan almış olduğu özel hizmet tazminatının, ek ödemenin ve yan ödemenin benden talep edilmesinin yanlış ve haksız olduğunu düşünüyorum. Bu nedenle toplam … TL kamu zararından tarafıma düşen … TL bedelin kaldırılması için gerekli hassasiyetinin gösterilmesi ve değerlendirilmesini arz ve talep ederim." Demiştir.
Temyiz talebi yerinde değildir.
Çünkü Sayıştay 1. Dairesi tarafından verilen karar da savunmada ileri sürülen hususlar karşılanmıştır
Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile ... Belediyesi 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 08.04.2021 tarih ve 175 numaralı ilamın 4. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.” Denilmiştir.
Dosyadaki mevcut belgelerin okunup, incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
175 sayılı İlamın 4. Maddesi ile, Belediye Başkan Yardımcısı kadrosundan Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna atanan ...’ın aylığının müdür kadrosu yerine, belediye başkan yardımcısı kadrosuna ait ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme gösterge ve oranlarının esas alınarak ödenmesi neticesinde … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
Sorumluluk yönünden inceleme
Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde;
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.
Yine, aynı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10 uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,
Usul ve Esasların 12 nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007/5189-1 sayılı Kararının “sorumlular” başlıklı 3 üncü bölümünde, harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları açıklanmış olup; ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlilerinin düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.
5018 sayılı Kanun ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararı uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar. Dolayısıyla, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin hukuka aykırı nitelik taşıyan söz konusu ödeme işleminde sorumluluğu bulunmaktadır. Bu itibarla; sorumluluk yönünden yapılan itirazların REDDİNE,
Esas yönünden inceleme
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Göstergeler” başlıklı 43’üncü maddesinde;
“Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylık ve ek göstergeleri aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilir:
A) Aylık Göstergesi: …
B) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. …
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1,2,3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz.
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkan ve üyelikleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Müşavir ve 1'inci dereceden uzman ünvanlı kadrolara atananlara bu kadrolarda bulundukları sürece daha önce almış oldukları en yüksek ek gösterge üzerinden ödeme yapılır.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un 152’nci maddesine istinaden yürürlüğe konulan ve 2018/11547 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2018 yılında da uygulanmasına devam edilen 17.04.2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar’a ekli I sayılı Cetvelin “(A) Genel İdare Hizmetleri Bölümü” nün 25/a sırasında 1-4 derece arası müdür kadroları için 1.100 puan yan ödeme, II sayılı Cetvelin “(A) Üst Yönetim ve Genel İdare Hizmetleri” bölümünün “Grup-10” alt bölümünün 5’inci sırasında 1 dereceli müdür kadrosu için %135 oranında özel hizmet tazminatı belirlenmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, … mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil almakta oldukları toplam ödeme tutarı dikkate alınmak suretiyle aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılır.” hükmü yer almaktadır. Maddede anılan (I) sayılı Cetvelin A/1-g bölümünde müdür kadroları için %170 oranında ek ödeme belirlenmiştir.
Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; 12.01.2018 tarihinde Belediye Başkan Yardımcısı kadrosundan, Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü kadrosuna atanan ...'ın maaşının müdür kadrosu yerine, belediye başkan yardımcısı kadrosuna ait ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme gösterge ve oranlarının esas alınarak ödendiği görülmüştür.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; memurlara yapılacak ödemelerde kişinin bulunduğu kadronun esas alınması gerekmektedir. Kişi belli dönem başkan yardımcılığı yaptıktan sonra müdürlüğe atandığı zaman artık başkan yardımcılığının değil, müdürlüğün haklarını almalıdır. Dolayısıyla müdürlüğe atanan kişiye başkan yardımcısına yapılan ödemelerin verilmesi mümkün değildir. Kişinin daha önce bulunduğu görevlerden, ek göstergesi yüksek olanına ilişkin ödemeleri alabileceğine dair mevzuatta bir düzenleme bulunmamaktadır. Sonuç olarak, başkan yardımcılığı kadrosu kazanılmış hak teşkil etmediğinden, adı geçen kişinin maaşının müdür kadrosuna ait gösterge ve oranlar üzerinden ödenmesi yerine belediye başkan yardımcısı kadrosuna ait gösterge ve oranların esas alınarak ödenmesi nedeniyle kamu zararına neden olunmuştur.
Bu itibarla, 175 sayılı İlamın 4. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliği ile,
Karar verildiği 09.02.2022 tarih ve 51047 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Konu: Taşıt kiralamalarında kira bedelinin, taşıtın kasko sigorta değerinin %2’sini aşacak şekilde ödenmesi
2-175 sayılı İlamın 11. Maddesi ile, taşıt kiralamalarında kira bedelinin, taşıtın kasko sigorta değerinin %2’sini aşacak şekilde ödenmesi neticesinde ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
Sorumlu ... temyiz dilekçesinde özetle;
Belediyede hizmet alımı ile temin edilen taşıtlara ilişkin aylık kira bedelinin söz konusu taşıtların kasko sigortası değerinin % 2 sini aştığını, araç kiralamalarıyla ilgili kararların tarafınca verilmediğini, dönemin belediye başkanının araç kiralamalarıyla ilgili kararları bizzat kendisinin verdiğini, kiralamaya konu olan aracın kira bedeliyle ilgili İlçe Şoförler ve Otomobilciler Odası ile Esnaf ve Sanatkarlar Odasından yapılan piyasa fiyat araştırması sonucunda, ortalama KDV hariç … TL olduğunun tespit edildiğini, belediye tarafından yapılan kiralamanın ise KDV hariç … TL olarak belirlendiğini, buradan anlaşılacağı gibi ... ilçesinde kasko bedelinin % 2’si değerinde araç kiralamanın mümkün olmadığı, kiralama bedeli ilçenin piyasa fiyatlarının altında olduğunu, dolayısıyla yapılan araç kiralama işinde kamu bulunmadığını, ayrıca EKAP üzerinden yaptığı araştırma sonucunda ülke genelinde bir çok ihalenin bu sebeplen iptal edildiğini, yapılan bu kiralamanın, vatandaşa gidecek olan hizmetin engellenmemesi adına yapıldığını, bu nedenle toplam ... TL kamu zararından tarafına düşen … TL bedelin kaldırılması talep etmiştir.
Başsavcılık mütalaasında;
“Belediyemizde hizmet alımı ile temin edilen taşıtlara ilişkin aylık kira bedelinin söz konusu taşılların kasko sigortası değerinin % 2 sini aşlığı görülmektedir. Araç kiralamalarla ilgili kararlar taralımdan verilmemektedir. Dönemin belediye başkanı araç kiralamalarla alakalı kararları bizzat kendisi vermekleydi. Kiralamaya konu alan aracın kira bedeliyle ilgili ilçemiz Şoförler ve Otomobilciler Odası ve Esnaf ve Sanatkârlar Odası'ndan yapılan piyasa fiyat araştırması sonucu ortalama KDV hariç … TL. Olduğu tespit edilmiştir. Bizim yaptığımız kiralamada KDV hariç … TL olarak belirlenmiştir. Buradan anlaşılacağı gibi ... ilçesinde Kasko bedelinin % 2'si değerinde araç kiralamanın mümkün olmadığı anlaşılmakla olup izahta sorulan kiralama bedeli ilçemiz piyasa fiyatlarının altındadır. Dolayısıyla yapılan araç kiralama işinde kamu zararı olduğunu düşünmemekteyim. Ayrıca EKAP üzerinden yaptığım araştırma sonucunda ülke genelinde bir çok ihalenin bu sebeplen iptal edildiği anlaşılmıştır. Yapılan bu kiralama vatandaşa gidecek olan hizmetin engellenmemesi adına yapılmıştır. Bu nedenle toplam … TL kamu zararından tarafıma düşen … TL bedelin kaldırılması için gerekli hassasiyetinin gösterilmesi ve değerlendirilmesini arz ve talep ederim." Demiştir.
Temyiz talebi yerinde değildir.
Çünkü Sayıştay 1. Dairesi tarafından verilen karar da savunmada ileri sürülen hususlar karşılanmıştır.
Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile ... ... Belediyesi 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 08.04.2021 tarih ve 175 numaralı ilamın 11. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.” Denilmiştir.
Dosyadaki mevcut belgelerin okunup, incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
175 sayılı İlamın 11. Maddesi ile, ... Belediyesinde hizmet alımı suretiyle yapılan taşıt kiralamalarında aylık kira bedelinin, taşıtın kasko sigorta değerinin %2’sini aşacak şekilde ödenmesi neticesinde ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in;
“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Esas ve Usuller, 237 sayılı Kanuna tabi olan kurumları ve taşıtları kapsar.”
“Genel Esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında da;
“(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.
b) Şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, (a) bendine göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacaktır.
(3) İkinci fıkranın (a) bendinde belirlenen oranı, idareler ve taşıt cinsleri itibarıyla %20’ye kadar arttırmaya ve eksiltmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Ayrıca, anılan Esas ve Usullerin yukarıda bahsedilen kapsam maddesinde atıf yapılan 05.01.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununun 1 inci maddesinde;
“a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri,
….. tarafından kullanılacak taşıtlar bu Kanun hükümlerine tabidir.”
denilmiş olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3 üncü maddesinde de; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin; uluslararası sınıflandırmalara göre belirlenmiş olan, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareleri ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, şoför giderleri hariç, kiralanacak taşıt için ödenecek aylık kira bedelinin, kiralanacak taşıtın harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ... Belediyesinde doğrudan temin yöntemiyle yapılan taşıt kiralamalarında aylık kira bedelinin, taşıtın kasko sigorta değerinin %2’sini aşacak şekilde ödendiği bu sebeple de kamu zarına neden olunduğu görülmüştür.
Diğer taraftan, temyiz dilekçesinde sorumlu, her ne kadar söz konusu kiralamalara dönemin belediye başkanının bizzat kendisinin karar verdiğini bu sebeple sorumlu olmadığını iddia etmişse de;
5018 sayılı Kanunun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde yer alan; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü uyarınca mevzuata aykırı hükmüler içeren bahse konu taşıt kiralamasına ilişkin sözleşmenin akdedilmesi işlemi ile bu sözleşme hükümlerine istinaden yapılan ödeme neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiğinden sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla, 175 sayılı İlamın 11. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliği ile,
Karar verildiği 09.02.2022 tarih ve 51047 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.