SayıştaySayıştay Daire Kararı645
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire7
İlam No86
Madde No1
Yılı2022
İhalede uygulanan puanlama yöntemi
… ihale kayıt numaralı … Limited Şirketi yükleniminde Bulunan … TL sözleşme bedelli “… İşi” ihalesinde uygulanan puanlama yöntemi nedeniyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin yapılan incelemede;
Rapor konusu ihalede uygulanan puanlama yöntemiyle ilgili İdari Şartname’nin “Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde;
“A. Değerlendirme “teklif fiyatı” ile “kalite ve teknik değer nitelik” olmak üzere iki kısımda yapılacaktır.
A.1. Teklif Fiyat Puanlaması (TFP)
Teklif fiyatı puanlaması 50 tam puan üzerinden yapılacaktır. Teklifi sınır değerin üzerinde kalan veya sınır değerin altında olmakla beraber aşırı düşük açıklaması yeterli görülen istekliler puanlama sistemine dâhil edilecek geçerli teklifler olacaktır. En düşük teklif fiyatı sahibi istekli 50 puan alacak olup, geçerli teklife sahip diğer isteklilere ait teklif puanları;
TFP = (TFmin x 50) / TF formülü ile hesaplanacaktır.
Bu formülde;
TFP = Teklif puanı,
TFmin = Geçerli teklifler arasında teklif edilen en düşük teklif fiyatı,
TF = İsteklinin teklif fiyatı,
ifade eder.
A.2. Kalite ve Teknik Değer Nitelik Puanlaması (KTP)
Puanlama sistemi imalat kalemi bazında yapılacak hesaplara dayalı olup, her isteklinin her imalat kaleminden aldığı puanlar toplanarak isteklinin toplam puanı elde edilecektir.
1) A1 maddesinde tarif edilen geçerli tekliflerin ve idarenin yaklaşık maliyetinin her bir iş kalemi fiyatının iş kalemi bazında aritmetik ortalaması alınarak, o iş kaleminin Mukayese Fiyatı (MF) elde edilecektir.
2) İsteklilerin her bir iş kalemine teklif ettikleri fiyatın, o iş kaleminin MF değerinin %70’i - %110’u aralığında (%70 ve %110 dâhil) kalması durumunda o iş kalemi için istekliye bir (1) puan verilecek, aralığın dışında kalan teklif fiyatı içinse o iş kalemi için sıfır (0) puan verilecektir.
Kalite ve Teknik Değer Nitelik Puanlaması 50 tam puan üzerinden yapılacaktır. Geçerli teklif veren isteklilerin her bir imalat kaleminden topladığı puanların toplamları (KP) arasında kazanılan en yüksek puan (KPmaks) sahibi istekli 50 puan alacak olup, diğer isteklilere ait teklif puanları;
KTP = (KP X 50) / KPmaks formülü ile hesaplanacaktır.
Bu formülde;
KTP: Kalite ve Teknik Değer Puanı,
KPmaks: Geçerli teklifler içinden istekliler arasında kazanılan en yüksek toplam kalite puanı,
KP: İsteklinin toplam kalite puanı, ifade eder.
A.3 Toplam puan (TP)
Toplam puan, teklif fiyat puanı ile kalite ve teknik değer nitelik puanının toplamıdır.
TP = TFP + KTP
A.4 Matematiksel Düzenlemeler
Puan ve matematiksel hesap niteliğindeki tüm değerler (TFP, KTP, KP, TP, vb.) hesaplandıktan sonra virgülden sonra dört basamak olacak şekilde yuvarlanacak ve sonraki hesaplara yuvarlanmış değerler ile gireceklerdir.
Parasal değerler (MF vb.) ile bu ile bu değerden türetilen sınır değerler, hesaplandıktan sonra virgülden sonra iki basamak olacak şekilde yuvarlanacak ve sonraki hesaplara yuvarlanmış değerler ile gireceklerdir.
B. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, toplam puanı (TP) en yüksek olan istekliye ait teklif bedelidir. TP değeri en yüksek olan isteklilerin birden fazla olması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif fiyatı (TFmin) en düşük olan istekliye ait tekliftir.”
şeklinde düzenleme yapılmıştır.
İdari Şartnamede yer alan düzenlemeler uyarınca ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde teklif fiyatları ile birlikte fiyat dışı unsurun da dikkate alındığı; tekliflerin yukarıda hesaplama yöntemi belirtilmiş olan teklif fiyatı ile kalite ve teknik değer nitelik puanlaması olmak üzere iki kısımda değerlendirildiği; puanlama aşamasında geçerli teklifler içindeki en düşük olan teklife tam fiyat puanı verilmiş, diğer tekliflerin bu teklife oranlanmak suretiyle puanlandırıldığı görülmüştür. Teklif fiyat ile kalite ve teknik değerin her ikisi 50 tam puan üzerinden puanlamaya tabi tutulmuş; ekonomik açıdan en avantajlı teklif de bu puanların toplamı üzerinden belirlenmiştir.
Yine ihale konusu işi oluşturan bütün imalat kalemlerinin puanlama aşamasında, önce sınır değerin üzerinde kalan ve geçerli teklif veren isteklilerin her bir iş kalemine teklif ettikleri fiyatların ve yaklaşık maliyet cetvelinde o iş kalemine ait belirlenen fiyatın aritmetik ortalamasının alınması sonucu mukayese fiyatın belirlendiği, ardından mukayese fiyata idari şartnamede belirtilen oranların uygulanması sonucu belirli bir aralığın elde edildiği ve isteklinin iş kalemine teklif ettiği fiyatın bu aralık içinde kalıp kalmamasına göre puan elde edildiği görülmüştür.
Raporda ihtilaf konusu husus, ihale yapılırken kullanılan puanlama yönteminin kamu zararına sebep olup olmadığına ilişkindir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Fiyat Dışındaki Unsurlar da Dikkate Alınarak Belirlenmesi ile İlgili Hususlar” başlıklı 53.3’üncü maddesinde;
“53.3.1. Kanun’un 40’ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem kullanılarak belirlenebileceği hususu tamamen idarenin takdirinde olup fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir.
53.3.2. Fiyat dışı unsurların, Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen ilkelere halel getirmeyecek bir biçimde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenmesi gerekmektedir.
53.3.3. İdari şartnamede fiyat dışı unsur olarak belirlenen hususların parasal değerlerinin veya nispi ağırlıklarının belirlenmesi gerekmektedir.
53.3.4. Fiyat dışı unsur olarak yalnızca niceliksel unsurların belirlenmesi zorunlu olmayıp bu kapsamda niteliksel belirlemeler de yapılabilir. Bu bağlamda, ihale konusu işin beklenen kaliteye uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlamaya yönelik parametreler, kamuya karşı yükleniminde bulunan işlerin miktarı veya tutarı bakımından kapasite durumu ya da ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibariyle isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu gibi hususlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilecektir.”
ifadelerine yer verilmiştir.
Görüldüğü üzere Tebliğin 53.3.3.4 sayılı maddesinde, “… fiyat dışı unsur olarak değerlendirilebilecek hususlardan biri de ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibarıyla isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumudur. Bu düzenleme ile yaklaşık maliyet içindeki idarece belirlenen her bir iş kaleminin yaklaşık maliyetteki oranı ile isteklinin teklifindeki aynı iş kalemlerinin her birinin isteklinin teklif fiyatına oranının karşılaştırılmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır,” ifadesine yer verilmiştir. Burada yer alan “isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu” hususunun uygulamada nasıl bir somut yöntem ile ölçüleceğine dair herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Miktar ve birim fiyatların çarpımından elde edilen pursantajların, yaklaşık maliyetteki pursantajlar ile uyumlu olup olmadığına bakılması bir yöntem olmakla birlikte, bunun tek yöntem olup olmadığına veya başka hangi yöntemlerin kullanılabileceğine veya kullanılamayacağına dair bir hüküm bulunmamaktadır.
İhale dokümanları incelendiğinde ihale ilanının 5’inci maddesi ile idari şartnamenin 35’inci maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği, fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirmenin “teklif fiyatı” ve “kalite ve teknik değer nitelik” olmak üzere iki kısımda yapılacağı ve söz konusu düzenlemelerde her iki değerlendirmenin nasıl yapılacağına ilişkin ayrıntılı açıklama ve formüllere yer verildiği görülmektedir. Puanlar bu açıklama ve formüller ışığında belirlenmiştir.
Nitekim yargılama konusu işe ait Kamu İhale Kurumuna yapılan şikayet sonucu 29.07.2021 tarih ve 2021/UY.I-1456 nolu KİK kararında “ihale ilanının 5’inci maddesi ile idari şartnamenin 35’inci maddesinde düzenlenen usul ve yönteme göre yapılan puanlama neticesinde oluşturulan sıralamanın ihale dokümanı düzenlemelerine uygun olduğu, dolayısıyla idarece söz konusu madde düzenlemelerinin hatalı yorumlanmadığı anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin anılan iddiasının bu açıdan da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.” Denilmek suretiyle yapılan işlemin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ve anılan KİK kararı doğrultusunda sorgu konusu edilen hususta mevzuata aykırılık bulunmadığı ve kamu zararı oluşmadığı değerlendirilmiştir.
Bu itibarla, sorgu konusu edilen … TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle
… ihale kayıt numaralı … Limited Şirketi yükleniminde Bulunan … TL sözleşme bedelli “… İşi” ihalesinde uygulanan puanlama yöntemi nedeniyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin yapılan incelemede;
Rapor konusu ihalede uygulanan puanlama yöntemiyle ilgili İdari Şartname’nin “Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde;
“A. Değerlendirme “teklif fiyatı” ile “kalite ve teknik değer nitelik” olmak üzere iki kısımda yapılacaktır.
A.1. Teklif Fiyat Puanlaması (TFP)
Teklif fiyatı puanlaması 50 tam puan üzerinden yapılacaktır. Teklifi sınır değerin üzerinde kalan veya sınır değerin altında olmakla beraber aşırı düşük açıklaması yeterli görülen istekliler puanlama sistemine dâhil edilecek geçerli teklifler olacaktır. En düşük teklif fiyatı sahibi istekli 50 puan alacak olup, geçerli teklife sahip diğer isteklilere ait teklif puanları;
TFP = (TFmin x 50) / TF formülü ile hesaplanacaktır.
Bu formülde;
TFP = Teklif puanı,
TFmin = Geçerli teklifler arasında teklif edilen en düşük teklif fiyatı,
TF = İsteklinin teklif fiyatı,
ifade eder.
A.2. Kalite ve Teknik Değer Nitelik Puanlaması (KTP)
Puanlama sistemi imalat kalemi bazında yapılacak hesaplara dayalı olup, her isteklinin her imalat kaleminden aldığı puanlar toplanarak isteklinin toplam puanı elde edilecektir.
1) A1 maddesinde tarif edilen geçerli tekliflerin ve idarenin yaklaşık maliyetinin her bir iş kalemi fiyatının iş kalemi bazında aritmetik ortalaması alınarak, o iş kaleminin Mukayese Fiyatı (MF) elde edilecektir.
2) İsteklilerin her bir iş kalemine teklif ettikleri fiyatın, o iş kaleminin MF değerinin %70’i - %110’u aralığında (%70 ve %110 dâhil) kalması durumunda o iş kalemi için istekliye bir (1) puan verilecek, aralığın dışında kalan teklif fiyatı içinse o iş kalemi için sıfır (0) puan verilecektir.
Kalite ve Teknik Değer Nitelik Puanlaması 50 tam puan üzerinden yapılacaktır. Geçerli teklif veren isteklilerin her bir imalat kaleminden topladığı puanların toplamları (KP) arasında kazanılan en yüksek puan (KPmaks) sahibi istekli 50 puan alacak olup, diğer isteklilere ait teklif puanları;
KTP = (KP X 50) / KPmaks formülü ile hesaplanacaktır.
Bu formülde;
KTP: Kalite ve Teknik Değer Puanı,
KPmaks: Geçerli teklifler içinden istekliler arasında kazanılan en yüksek toplam kalite puanı,
KP: İsteklinin toplam kalite puanı, ifade eder.
A.3 Toplam puan (TP)
Toplam puan, teklif fiyat puanı ile kalite ve teknik değer nitelik puanının toplamıdır.
TP = TFP + KTP
A.4 Matematiksel Düzenlemeler
Puan ve matematiksel hesap niteliğindeki tüm değerler (TFP, KTP, KP, TP, vb.) hesaplandıktan sonra virgülden sonra dört basamak olacak şekilde yuvarlanacak ve sonraki hesaplara yuvarlanmış değerler ile gireceklerdir.
Parasal değerler (MF vb.) ile bu ile bu değerden türetilen sınır değerler, hesaplandıktan sonra virgülden sonra iki basamak olacak şekilde yuvarlanacak ve sonraki hesaplara yuvarlanmış değerler ile gireceklerdir.
B. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, toplam puanı (TP) en yüksek olan istekliye ait teklif bedelidir. TP değeri en yüksek olan isteklilerin birden fazla olması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif fiyatı (TFmin) en düşük olan istekliye ait tekliftir.”
şeklinde düzenleme yapılmıştır.
İdari Şartnamede yer alan düzenlemeler uyarınca ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde teklif fiyatları ile birlikte fiyat dışı unsurun da dikkate alındığı; tekliflerin yukarıda hesaplama yöntemi belirtilmiş olan teklif fiyatı ile kalite ve teknik değer nitelik puanlaması olmak üzere iki kısımda değerlendirildiği; puanlama aşamasında geçerli teklifler içindeki en düşük olan teklife tam fiyat puanı verilmiş, diğer tekliflerin bu teklife oranlanmak suretiyle puanlandırıldığı görülmüştür. Teklif fiyat ile kalite ve teknik değerin her ikisi 50 tam puan üzerinden puanlamaya tabi tutulmuş; ekonomik açıdan en avantajlı teklif de bu puanların toplamı üzerinden belirlenmiştir.
Yine ihale konusu işi oluşturan bütün imalat kalemlerinin puanlama aşamasında, önce sınır değerin üzerinde kalan ve geçerli teklif veren isteklilerin her bir iş kalemine teklif ettikleri fiyatların ve yaklaşık maliyet cetvelinde o iş kalemine ait belirlenen fiyatın aritmetik ortalamasının alınması sonucu mukayese fiyatın belirlendiği, ardından mukayese fiyata idari şartnamede belirtilen oranların uygulanması sonucu belirli bir aralığın elde edildiği ve isteklinin iş kalemine teklif ettiği fiyatın bu aralık içinde kalıp kalmamasına göre puan elde edildiği görülmüştür.
Raporda ihtilaf konusu husus, ihale yapılırken kullanılan puanlama yönteminin kamu zararına sebep olup olmadığına ilişkindir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Fiyat Dışındaki Unsurlar da Dikkate Alınarak Belirlenmesi ile İlgili Hususlar” başlıklı 53.3’üncü maddesinde;
“53.3.1. Kanun’un 40’ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem kullanılarak belirlenebileceği hususu tamamen idarenin takdirinde olup fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir.
53.3.2. Fiyat dışı unsurların, Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen ilkelere halel getirmeyecek bir biçimde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenmesi gerekmektedir.
53.3.3. İdari şartnamede fiyat dışı unsur olarak belirlenen hususların parasal değerlerinin veya nispi ağırlıklarının belirlenmesi gerekmektedir.
53.3.4. Fiyat dışı unsur olarak yalnızca niceliksel unsurların belirlenmesi zorunlu olmayıp bu kapsamda niteliksel belirlemeler de yapılabilir. Bu bağlamda, ihale konusu işin beklenen kaliteye uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlamaya yönelik parametreler, kamuya karşı yükleniminde bulunan işlerin miktarı veya tutarı bakımından kapasite durumu ya da ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibariyle isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu gibi hususlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilecektir.”
ifadelerine yer verilmiştir.
Görüldüğü üzere Tebliğin 53.3.3.4 sayılı maddesinde, “… fiyat dışı unsur olarak değerlendirilebilecek hususlardan biri de ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibarıyla isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumudur. Bu düzenleme ile yaklaşık maliyet içindeki idarece belirlenen her bir iş kaleminin yaklaşık maliyetteki oranı ile isteklinin teklifindeki aynı iş kalemlerinin her birinin isteklinin teklif fiyatına oranının karşılaştırılmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır,” ifadesine yer verilmiştir. Burada yer alan “isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu” hususunun uygulamada nasıl bir somut yöntem ile ölçüleceğine dair herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Miktar ve birim fiyatların çarpımından elde edilen pursantajların, yaklaşık maliyetteki pursantajlar ile uyumlu olup olmadığına bakılması bir yöntem olmakla birlikte, bunun tek yöntem olup olmadığına veya başka hangi yöntemlerin kullanılabileceğine veya kullanılamayacağına dair bir hüküm bulunmamaktadır.
İhale dokümanları incelendiğinde ihale ilanının 5’inci maddesi ile idari şartnamenin 35’inci maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği, fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirmenin “teklif fiyatı” ve “kalite ve teknik değer nitelik” olmak üzere iki kısımda yapılacağı ve söz konusu düzenlemelerde her iki değerlendirmenin nasıl yapılacağına ilişkin ayrıntılı açıklama ve formüllere yer verildiği görülmektedir. Puanlar bu açıklama ve formüller ışığında belirlenmiştir.
Nitekim yargılama konusu işe ait Kamu İhale Kurumuna yapılan şikayet sonucu 29.07.2021 tarih ve 2021/UY.I-1456 nolu KİK kararında “ihale ilanının 5’inci maddesi ile idari şartnamenin 35’inci maddesinde düzenlenen usul ve yönteme göre yapılan puanlama neticesinde oluşturulan sıralamanın ihale dokümanı düzenlemelerine uygun olduğu, dolayısıyla idarece söz konusu madde düzenlemelerinin hatalı yorumlanmadığı anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin anılan iddiasının bu açıdan da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.” Denilmek suretiyle yapılan işlemin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ve anılan KİK kararı doğrultusunda sorgu konusu edilen hususta mevzuata aykırılık bulunmadığı ve kamu zararı oluşmadığı değerlendirilmiştir.
Bu itibarla, sorgu konusu edilen … TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle