İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Konu: Yapım işinde, boru imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunması.

430 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle; … A.Ş. + … Ltd. Şti İş Ortaklığının taahhüdündeki “... İşi”nde; 2.800 mm çapında çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu [(Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden ... Bölge Müdürü …], temyiz dilekçesinde (genel anlamda sadece sorumluluk yönünden itiraz ederek, bu bağlamda Ek İlamın 2’nci ve 3’üncü maddelerini de kapsayacak şekilde) özetle; yetki ve sorumluluklarına; ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi, yapım işlerinin temeli ve 1. sırada yol göstericisi Yapım İşleri Genel Şartnamesi, ... Genel Müdürlüğü 6200 sayılı Kuruluş Kanunu, Borçlar Kanunundaki hukuki sorumluluk ve kusurlar yönünden bakıldığında;

I- 6200 sayılı ... Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Yönünden Bakıldığında;

“Madde 20-Bölge müdürleri kendilerine bağlı teşkilatın amiri ve Umum Müdürlüğün mümessili olup, bölgelerindeki muamelattan Umum Müdürlüğe karşı sorumludurlar.” denildiğini, bu durumda Bölge Müdürünün, Yapı Denetim Teşkilatının yaptığı işlerden sorumluluğunun genel sorumluluk kapsamında olup; Yapı Denetim Teşkilatının yaptıklarından ancak işin yapılmasını engelleyen kasıt, kusur ya da açık ihmalin olması durumunda sorumlu olacağının açık olduğunu,

II- ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi Yönünden Bakıldığında;

... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi Madde 5:

“1- ... Genel Müdürü, ... teşkilatının en üst amiri olup, Genel Müdürlüğün hizmetlerini ilgili mevzuata göre yürütmekle yetkili ve görevlidir. Genel Müdür, yetkilerini kısmen veya tamamen Genel Müdür Yardımcılarına, Daire Başkanlarına devredebilir. Genel Müdür sözleşmelerden kaynaklanan yetkilerini görevlendireceği kişilerle de kullanabilir. Sözleşmelerden kaynaklanan yetkilerin kullanılması amacıyla yapılan her türlü iş ve işlemlerde görevlendirilmiş teknik personel de sorumludur.

2- Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğün faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde Şube Müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için bütün tedbirleri almakla sorumludur.

3- Bölge Müdürü, Şube Müdürlüklerinden veya yapı denetim amirliklerinden gelen proje tadilat tekliflerini, sözleşmeden kaynaklanan tüm evrakları tetkik ederek veya ettirerek yetkisi dâhilinde olanları tasdik eder, diğerlerini görüşleriyle birlikte tetkik ve tasdik edilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderir.

4- Bölge Müdürü, işin durdurulmasının gerektiği kendisine intikal ettirilen işlerden, Genel Müdürlüğün bilgisine sunulması gerekenleri bildirir ve müteakibinde alınması icap eden tedbirleri alır veya aldırır.

5- İdarenin merkez ve taşradaki Şube Müdürleri, inşaatın sözleşme hükümlerine uygun olarak yürütülmesi için gerekli yazışmaları ve düzenlemeleri, proje, hakediş ve eklerinin uygunluğunu, yeni fiyatı, keşif atışı, süre uzatımı ve benzeri konuların tetkikini yapar ve bu bağlamda yapılan değişikliklerden ve bu işlemlerin doğru bir şekilde yapılmasından sorumludurlar.”,

... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi Madde 6:

“(1) ... Yapı Denetim Teşkilatı, işlerin büyüklük ve önemine göre; Merkez birimleri,

(2) Bölge Müdürlükleri, Şube Müdürlükleri, Yapı denetim amirliği, yapı denetim birimi, Başmühendis, yapı denetim mühendisi ile yapı denetim yardımcılarından oluşur.

(3) Yapı Denetim Teşkilatı:

(a) Merkezde Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı, Yetkilendirilmiş Daire Başkan Yardımcısı, Şube Müdürü, Başmühendis, Mühendis ve Yardımcı denetim elemanlarından,

(b) Bölge Müdürlüklerinde Bölge Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, ilgili Şube Müdürü, Taşra Şube Müdürü, Yapı denetim şefi, Başmühendis, Yapı denetim mühendisi, Yardımcı Yapı denetim mühendisi ve Yardımcı denetim elemanlarından oluşur.”

Hükümlerinin yer aldığını, madde 6 (3)’te yapı denetim teşkilatları sayılırken; merkezde Genel Müdürden, bölgelerde ise Bölge Müdüründen aşağıya doğru sırasıyla bütün makam sahiplerinin sayıldığını, ancak, yapı denetim teşkilatının esasen Yapım İşleri Genel Şartnamesinde sayılan sorumluluk ve yetkileri tek tek belirlenmiş bir teşkilat olduğunu, dolayısıyla Yönergede yazılan ve 6200 sayılı Yasaya göre sadece genel sorumluluğu olan, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde ise yapı denetim sorumluluğu ve yetkisi olmayan gerek Genel Müdüre, Genel Müdür Yardımcılarına, Daire Başkanlarına gerekse Bölge Müdürüne yapı denetim elemanlarının sorumluluğunu yükleme imkânı bulunmadığını, ancak özel olarak, yapı denetim işleriyle yetkilendirilmiş ve sadece denetim amacı ile kurulmuş Bölge Müdürlüklerinin (… Projeleri …. Bölge Müdürlüğü, … … …. Bölge Müdürlüğü) proje amaçlı kurulmuş olup; sadece proje denetimi ile görevli olduklarını ve proje bitirildiği anda Bölge Müdürlüğünün de lağvedilmekte olduğunu, dolayısıyla, Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesinde bölgeleri ayırmadan tanımlamalar yapılması ve Genel Müdürün bile Yapı Denetim Teşkilatının içinde sayılmasının, öncelikle 6200 sayılı Yasaya ve fiili görev sorumluluk tanımına açıkça aykırılık teşkil ettiğini,

- Yukarıda zikredilen Genel Müdürün Bölge Müdürüne devrettiği yetkinin, işlerin ilgili mevzuata ve yıllık programlara uygun olarak yürütme görevi ve yetkisi olduğunu, yoksa arazide yapı denetim görevine Bölge Müdürünü de dâhil etmenin, ya da kalite tespit ve denetlemelerine dâhil etmenin Bölge Müdürünün görevi olmadığı gibi her konuda ihtisasının da bulunmadığını,

- “Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğünün faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde Şube Müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için bütün tedbirleri almakla sorumludur.” ifadesinin açık olup; Bölge Müdürünün görevinin evrak üzerinde işin ödenek, iş ilerleme, harcama yüzdeleri ve işin gerçekleşme oranı gibi iş ve işlemleri matematiksel olarak denetlemek olduğunu, bu maddenin, “Bölge Müdürü Genel Müdürün temsilcisi sıfatıyla Bölgede tüm çalışanların amiridir.” hükmünü ifade etiğini, ancak, amir olmasının arazide tüm projelere ait faaliyetleri tek tek denetlemesi, işin kalitesini tek tek tespit etmesi, ya da arazide yapılanla hakedişte yapılan hesaplan tek tek tetkik etmesi gerektiği manasına gelmediğini, buradaki sorumluluğun genel bir sorumluluk olup; Yapı Denetim Teşkilatının oluşturulması, Yapı Denetim Teşkilatının görevlerini yapabilmesi adına gerekli olan araç-gereç ve diğer tüm imkânların sağlanması anlamında olduğunu, aksi takdirde gerek arazide, gerekse hakediş evrakları üzerindeki kontrolde, Bölge Müdürüne yapı denetim sorumluluğunu yüklemenin Bölge Müdürünün görev, yetki ve sorumluluğundaki genel sorumluluktan uzaklaştığı gibi, genel sorumluluğunu da engelleyeceğini, bu durumun, Bölge Müdürlüğünde görev yapan yaklaşık 2500 çalışanın görevini ve sorumluluğunu, Bölge Müdürüne yüklemek anlamına geleceğini ki; bunun da hayatın olağan akışına uygun düşmediğini, çünkü hakediş kontrolünün değişik mesleklerden uzmanlığı gerektirdiği gibi, aynı meslekten olsa bile projenin niteliğinin Bölge Müdürünün geçmişte edindiği uzmanlık alanı dışında olabildiğini (Bölge Müdürünün proje dalında uzman ise planlama mühendisliğinde veya malzeme mühendisliğinde uzman olmayabileceğini), örneğin hakedişte kazı, dolgu, kübaj hesaplarının harita ekibince, enjeksiyon hesaplarının jeoloji mühendislerince yapılmakta olduğunu,

- Hakedişin büro kontrolleri, yeni fiyat, analiz, tutanak ve diğer evrakların kontrolünün Genel Müdürlüğün ilgili kurmay Dairesi personeli tarafından da yapılmakta olduğunu, Yönerge Madde 5 (5)’teki; “İdarenin merkez ve taşradaki Şube Müdürleri, inşaatın sözleşme hükümlerine uygun olarak yürütülmesi için gerekli yazışmaları ve düzenlemeleri, proje, hakediş ve eklerinin uygunluğunu, yeni fiyatı, keşif atışı, süre uzatımı ve benzeri konuların tetkikini yapar ve bu bağlamda yapılan değişikliklerden ve bu işlemlerin doğru bir şekilde yapılmasından sorumludurlar.” hükmüne binaen, işlerin sözleşme ve eklerine uygun yürütülmesi yönünden kontrollerini yapmakla sorumlu olduklarını, bu durumda, böylesine büyük bir oluşumda sadece Bölge Müdürüne, Yapı Denetim Teşkilatı ile eşdeğer sorumlulukların verilmesinin, hakkaniyete ve Bölge Müdürünün görev ve sorumluluklarına aykırı olduğu kanaatinde olduğunu,

- Bölge Müdürü olarak, bölgede devam eden değişik safhalardaki tüm işlerin detayını bilmesinin ve birebir takip edebilmesinin ne zaman ne de uzmanlık olarak imkân dâhilinde olmadığını, zaten Bölge Müdürü olarak hakedişlerdeki sorumluluğunun genel olarak, ödenek üstü harcama olup olmadığı ile görevlilerin imza eksikliğini kontrol amaçlı olduğunu,

- Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi ve eklerine bakıldığında iş miktarları, metrajlar, hesaplar ve tutulması gerekli evraklar yönüyle şantiye günlük defteri, sürveyan günlük defteri, röleve defteri, puantaj defteri, ataşman defteri ve diğer eklerin yapı denetim elemanlarınca, yerinde ölçüm ve tespitleri bizzat yapılarak, tutulması ve imzalanması gereken evraklar olduğunu, bu evrakların hiçbirinde Bölge Müdürünün imzası ya da parafı bulunmadığını, bu minvalde, bahse konu işle ilgili şüphe/şikâyet vb. hiçbir durum da söz konusu olmadığından; yüklenici ile yapı denetim mühendisleri ve amirince sorunsuzca imzalanarak tarafına getirilen hakedişi imzalamakta hiçbir mahsur görmediğini, çünkü diğer evrak ve hesap kontrollerinin de Yönergenin 5 (5) maddesine göre sorumlu bulunan Genel Müdürlükteki Uzman Mühendis, Tatbikat Şube Müdürü, Başkan Yardımcısı tarafından detaylı olarak yapılmakta ve Daire Başkanı tarafından da (Harcama Yetkilisi) onaylanmakta olduğunu,

- Yine, Yönergenin Üçüncü Bölüm “Yapı Denetim Teşkilatının Görev, Yetki ve Sorumlukları” Madde 8’e bakıldığında, Yapı Denetim Teşkilatının Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ilgili hükümlerine uygun olarak;

Yapı Denetim Amiri (Daire Başkanlığında ya da Bölge Müdürlüğünde Şube Müdürü),

Yapı Denetim Şefi (Yapı Denetim Mühendislerinin koordinasyonu için),

Yapı Denetim Mühendisleri,

Yardımcı Yapı Denetim Mühendisi,

Yardımcı Yapı Denetim Elemanları (Tekniker, Teknisyen, Topoğraf, Laborant unvanlı),

İdarece oluşturulacak komisyonlarda görev alanlardan oluşacağı ve sorumlu olacaklarından bahsedilmekte olup; Yönergede Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı ve Bölge Müdürünün Yapı Denetim Teşkilatında yer almadığını,

III- Bölge Müdürünün Temsili Olarak Belli Toplantılara Katılmak Zorunda Olması; Dolayısıyla Yapı Denetim Elemanı Gibi Her An Araziye Gitme İmkânı Olmadığı Gibi Her Konuda İhtisas Sahibi de Olmaması;

1- Bölge Müdürünün, hizmet ettiği taşra teşkilatında; bağlı olunan Bakanlık ve Genel Müdür adına Yatırım Programı ve Uygulama Planında yer alan tüm işleri yürüttüğünü ve genel hatlarıyla bu işlerin harcama, gerçekleşme durumu ile faydaya dönüşmesinden sorumlu olduğunu, bu minvalde; ... 10. (...) Bölge Müdürlüğü yaptığı 10.01.2013 - 20.05.2014 tarihleri arasında yaklaşık 16 ay gibi kısa bir sürede; Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde yer alan ... merkez olmak üzere …, …, … ve … illeri ile çok sayıda bağlı ilçe, belde, köy ve mahallede; baraj, gölet, sulama, içmesuyu, enerji, taşkın koruma ve rüsubat kontrolü işlerine yönelik çok sayıda planlama, proje, yapım ve işletme-bakım işlerini emniyet, estetik ve işletme aşaması güvenlik önlemlerinden ödün vermeden, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatını da ön plana çıkararak ve gerekli tedbirleri alma gayreti içinde mesai mevhumu gözetmeksizin bire bir takip etmeye çalıştığını, bu manada, arazi gezilerinin yanı sıra, çoğu zaman aynı gün içinde, farklı il sınırlarındaki farklı projelere giderek hem yerinde inceleme yapma hem de yetkililerle (vali, kaymakam, belediye başkam, muhtar vb.) görüşme yapmak durumunda kaldığını,

2- Bölge Müdürlüğü faaliyet alanındaki işler düşünüldüğünde; planlama, proje, yapım vb. 300 civarında iş olup, Bölge Müdürünün hiç büroda oturmadan her gün araziye çıkması durumunda bile normalde bir işe en fazla bir defa gidebileceği, önem arz eden (... …, ... Tüneli, … vb.) işlere bile 3-4 defadan fazla gidebilmesi imkânı bulunmadığını, Diğer taraftan, Bölgenin güvenlik yönünden o dönem itibarıyla çok sıkıntılı olduğu göz önüne alındığında; birçok projeye (özellikle …nın bu yerlerden olduğunu) güvenlik kuvvetlerinin tavsiyesi gereği daima tedbir alınarak gidilmesi ve erken dönülmesinin önerildiğini, bu durumda, özelikle görev yaptığı dönem itibarı ile Bölge Müdürlüğünü; gece gündüz rahatlıkla araziye gidilebilen ve güvenlik sorunu olmayan bir başka Bölge Müdürlüğü ile eş tutmanın ve değerlendirmenin adil olmadığını,

3- Şantiye ziyaretlerinin ise arazide kısa bir gezintiden sonra şantiyede sunum, sorunların ve işin gidişatının değerlendirilmesi şeklinde olduğunu, bu durumda, Yapı Denetim Teşkilatının bildirmediği sorun, sıkıntı ya da eksikliği Bölge Müdürünün bu kısa süre zarfında arazide tespit etme imkânı bulunmadığını, örneğin, … İşi özelinde; boru hattının kazılması, boru döşenmesi, yastık ve gömlek tabakalarının sıkıştırılması ve üzerinin geri dolgu malzemesi ile kapatılmasının kısa bir sürede yapılacak işler olmayıp; Yapı Denetim Teşkilatının Bölge Müdürünü istediği yere yönlendirmesi gayet kolay olup, şüphe ve şikâyet dışında, Bölge Müdürünün herhangi bir olumsuzluğu arazide yakalama imkânı bulunmadığını, Bölge Müdürünün şüphe ve şikâyet durumunda, gerek bölge içinden gerekse bölge dışından ekip ya da heyet oluşturarak, yerinde tespit ve incelemeler yaptırabileceğini ki; Yapı Denetim Teşkilatının böyle bir sorun bildirme ve anlaşmazlık durumunu hiçbir zaman hiçbir şekilde (yazılı ya da sözlü) kullanmadığını,

4- Bu işle ilgili ödeme ve yapılan tespitlerle alakalı sorunların; imza tasvibi bulunan 1 ve 2 no.lu hakedişlerin yapıldığı (1 no.lu 25.11.2013, 2 no.lu 16.12.2013) ve tayininin çıktığı (20.05.2014) dönemden sonra da devam etmesi ve yeni gelen Bölge Müdürlerinin de uzunca bir süre bu durumu tespit edememesinin, Yapı Denetim Teşkilatının görevini layıkı veçhile ifa etmediğinin göstergesi olduğunu,

5- Yukarıda arz ve izah etmeye çalıştığı üzere “Bölge Müdürü, Bölgede çalışan tüm personelin amiri konumundadır.” hükmünden hareketle; yapılan tüm iş ve eylemlerden birinci derecede sorumludur manası çıkarmanın ve 5 ilde devam eden tüm projelerden ve 2500 çalışanın bütün yaptıklarından birebir sorumlu tutmanın hak ve adalet anlayışına sığmadığını,

6- Bölge Müdürünü, ... Merkezde oturan ve her şantiyeye ya da bölgenin herhangi bir işine veya sorununa hemen yetişen ve müdahale eden bir mevkii ve sorumluluk makamı olarak görmenin doğru olmadığını, Bölge Müdürünün sorumluluğu olağan durumlarda, yapım işlerinde yapı denetim teşkilatını oluşturmak, çalışacağı şartları sağlamak, dürüst ve güvenle çalıştıklarına inanarak getirilen ve yüklenici ile karşılıklı imzaladıkları bilgi ve belgelere itibar etmek olduğunu, diğer taraftan, yapı denetim teşkilatı ile yüklenicinin anlaşmazlığa düşmesi ve kendisine anlaşmazlık konularının iletilmesi durumunda, YİGŞ Madde 51’e göre sözleşme kapsamında olayı çözümlemek; haricen şikâyetle hata, kusur ve eksikliğin kendisine haber verilmesi durumunda ise konu ile ilgili heyet kurma, tespitler yapma, teftiş, iç denetim ve hukuk yollarını kullanmak görevinin olduğunu, çalıştığı dönemde bu işle ilgili olarak, Yapı Denetim Teşkilatının tarafına hiçbir sorun iletmediği gibi, bütün hakediş evraklarını yüklenici ile ihtilafsız ve karşılıklı olarak imzalayarak getirdiklerini, bu durumda, sorumlu tutulmasının, kendisine haber verilen ve iletilen bir sorun karşısında ilgisiz kalması, ya da hiçbir mekanizmayı harekete geçirmemesi durumunda başlayacağı kanaatinde olduğunu, bu minvalde, varsa bir kusur, kasıt ya da ihmal, tarafına hiçbir şekilde sorun ya da sorunları iletmeyen, işin problemsiz gittiğini gösteren ve bütün belgeleri ihtilafsız olarak yüklenici ile imzalayarak, Bölge Müdürünü yanlış yönlendiren Yapı Denetim Teşkilatında olduğunun mütalaa edilmesi gerektiğini, bu durumda kamu zararının oluşmasında kusur, kasıt ya da ihmalim bulunmadığını,

IV- 4735 Sayılı Kamu Sözleşmeleri Kanunu ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi Yönünden Bakılacak Olursa;

Yapım işleri öncelik sıralamasında 1. sırada yer alan ve işlerin yürütülmesi, kontrol ve denetimi, anlaşmazlıkların çözümünde el kitabı konumunda olan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (b) fıkrasının ikinci bendine dayanılarak hazırlanmış olan; Yapım İşlerine ait Tip Sözleşmelerde ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sırasının;

1- Yapı İşleri Genel Şartnamesi

2- İdari Şartname,

3- Sözleşme Tasarısı,

4- Birim Fiyat Tarifleri ve cetveli,

5- Mahal Listesi,

6- Özel Teknik Şartname,

7- Genel Teknik Şartname,

8- Ön / Kesin Projeler,

9- Açıklamalar (varsa),

10- Diğer Ekler.

Şeklinde olduğunu, yukarıda görüldüğü üzere Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında ilk sırada olduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ilgili maddelerinde;

“İşlerin denetimi

Madde 14 - (1) Sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işleri, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir.

(2) Herhangi bir işin, yapı denetim görevlisinin denetimi altında yapılmış olması yüklenicinin, üstlenmiş olduğu işi bütünüyle projelerine, sözleşme ve şartnamelerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmak hususundaki yükümlülüklerini ve sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

(3) Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır. Bununla birlikte yüklenici, kendisine verilen projelerin ve/veya şartnamelerin, teslim edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlere aykırı olduğunu veya fen ve sanat kurallarına uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim ediliş veya talimat alış tarihinden başlayarak on beş gün içinde (özelliği bakımından incelenmesi uzun sürebilecek işlerde, yüklenicinin isteği halinde bu süre idarece artırılabilir) idareye yazı ile bildirmek zorundadır. Bu sürenin aşılması halinde yüklenicinin itiraz hakkı kalmaz. Yüklenicinin iddia ve itirazlarına rağmen, idare işi kendi istediği gibi yaptırdığı takdirde yüklenici, bu uygulamanın sonunda doğabilecek sorumluluktan kurtulur.

(4) Yüklenici ile yapı denetim görevlisi arasında anlaşmazlık olursa, bu anlaşmazlık 51 inci madde hükümlerine göre idarece karara bağlanır.

Yapı denetim görevlisinin yetkileri

Madde 15- (1) Yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.

(2) Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremez.

(3) Malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi temin eder.

(4) Yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örnekleri mühürlenerek işin geçici kabulüne kadar saklanır.

(5) Yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, bu konuda kendisine verilen yazılı talimatın tebliği tarihinden başlamak üzere on gün içinde söz konusu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorundadır. Bunu yapmadığı takdirde yapı denetim görevlisi bu malzemeyi, bütün zarar ve giderleri yükleniciye ait olmak üzere, işyeri çevresi dışına çıkarmaya yetkilidir.

(6) Yüklenici tarafından fen ve sanat kurallarına aykırı olarak kusurlu yapıldıkları anlaşılan iş kısımlarını yıktırıp yükleniciye yeniden yaptırmak hususunda yapı denetim görevlisi yetkilidir. Yüklenici, bu konuda kendisine yazılı olarak verilen talimat üzerine, belirlenen süre içinde söz konusu iş kısımlarını ayrıca bir bedel istemeksizin yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bu hususta bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir.

Hatalı, kusurlu ve eksik işler

Madde 24 - (1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.

(2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.”

Denildiğini,

8. Bölüm Madde 39 Geçici Hakediş Raporları

...’deki büyük yapım işlerinin (BSİ) uzun yıllar sürmekte olduğunu, devam eden işin herhangi bir safhasında yapı denetim elemanlarının (şube müdürü, kontrol mühendisleri) emeklilik, tayin veya görev değişikliği, terfi gibi nedenlerle değişebildiğini, buradan da anlaşılacağı üzere kontrol teşkilatında her zaman değişiklik olabildiğini, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, 8. Bölüm Geçici Hakediş Raporları başlıklı 39 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının b) bendinde; “İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dâhil edilir.” denildiğini, yukarıda da belirtildiği üzere “Yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte, sadece o hakediş döneminde meydana getirilen işler değil, İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler birlikte ölçülerek bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dâhil edilir.” denildiğini, sorgu aşamasında da belirtildiği üzere; adı geçen iş ortaklığı yüklenimindeki söz konusu işe ait 2017 yılında düzenlenen 30 sayılı hakedişe göre inceleme yapıldığının, ancak yıl yıl geriye gidilerek hakedişleri imzalayanlara sorumluluk yüklendiğinin görüleceğini, bu durumda yapılan işlemin, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, 8. Bölüm Geçici Hakediş Raporları başlıklı 39 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen hükümlere aykırılık oluşturduğunu, çünkü yukarıda da belirtildiği üzere yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte, sadece o hakediş döneminde meydana getirilen işlerin değil, işe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işlerin tamamının birlikte ölçülerek bulunan miktarların sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dâhil edildiğinin çok açık olduğunu, bu durumda, en son hakedişi yani inceleme sırasındaki 2017 yılı 30 no.lu hakedişi imzalayanların, meydana getirilen işlerin tamamı için yapılan eksik veya fazla ödemelerden sorumlu oldukları sonucunun çıkmakta olduğunu,

Anlaşmazlıkların çözümü

“Madde 51 - (1) İşin yürütülmesi veya kesin hesapların çıkarılması aşamasında yapı denetim görevlisi ile yüklenici arasında çıkabilecek anlaşmazlıklar, öncelik sırası sözleşmesinde belirtilen, sözleşme eklerindeki hükümler dikkate alınmak suretiyle aşağıda yazılı olduğu şekilde idare tarafından çözüme bağlanacaktır. Yüklenici, anlaşmazlığa yol açan konuda, bu durumun ortaya çıktığı günden başlamak üzere on beş gün içinde itiraz ve şikâyetlerinin sebeplerini açıklayan bir dilekçe ile idareye başvuracaktır. (2) İdare, bu dilekçeyi aldığı tarihten başlamak üzere en çok iki ay içinde inceleyip bu husustaki kararını yükleniciye bildirecektir. İki ay içinde kendisine bir cevap verilmediği veya verilen karara razı olmadığı takdirde, yüklenici anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin sözleşme hükümlerine göre hareket etmekte serbesttir.”

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin yukarıdaki maddeleri dikkate alındığında;

- Bölge Müdürünün, yapı denetim teşkilatı ile ilgili görevinin yapı denetim teşkilatını atamak, eksik elemanlarını tamamlamak, şantiyede ve merkezde çalışma ortamlarını hazırlamak, gidiş gelişleri için araç gereç temin etmek/ettirmek, yardımcı eleman ve malzeme eksikliklerini gidermek olduğunu, bölge Müdürü olarak bu görevin eksiksiz olarak yerine getirildiğini, Yapı Denetim Teşkilatının tam olarak oluşturulduğunu, bina ve diğer olanakların eksiksiz yerine getirildiğini,

- Bölge Müdürünün, yapı denetim teşkilatının çalışmaya başlamasıyla birlikte, yapı denetim teşkilatının tespit ve değerlendirmelerine ve taleplerine göre de işin yapılmasını kolaylaştırmakta olduğunu, yapılan işin eksikliği, kusuru, proje ve teknik şartnamelere göre değerlendirilmesinin, bütün zamanını bu işe ayırması gereken Yapı Denetim Teşkilatının görevi ve sorumluğu olduğunu, Yapı Denetim Teşkilatının bu sorumluluğu genel bir sorumluluk olmayıp; işin bütün detaylarını bilmesi gerektiğinden; işin kalitesi, miktarı ile bütün evraklarında imzası da bulunduğundan 1. derece sorumluluk olduğunu,

- Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 13’üncü, 14’üncü ve 15’inci maddelerinde belirlenen görev ve sorumluluklarından kaynaklı olarak, Yapı Denetim Teşkilatının hiçbir kusur ya da eksikliği tarafına sözlü veya yazılı olarak iletmediği gibi, işin tamamen sıkıntısız ve sorunsuz gittiğini ifade ederek, hakedişe attıkları tevsik edici imzalarıyla tarafına getirdiklerini,

- Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 51 ihtilafların çözümü ile ilgili olarak tarafına hiçbir sorun getirilmediğini,

- Yine şüphe ve şikâyetle tahkik, araştırma, soruşturma yapabileceği/yaptırabileceği bir hususun da görev süresi içerisinde tarafına hiçbir zaman iletilmediğini,

- Dolayısıyla, hiçbir sorunu tarafına iletmeyen Yapı Denetim Teşkilatının, Madde 51’e göre yerine getirilmesi gereken sorumluluğu yapmasını açıkça engellemiş durumda olduğunu,

V- Yargı Kararları Açısından Bakılacak Olursa;

1- Sayıştay Temyiz Kurulunun 4/10/2017 tarihli 43415 tutanak no.lu Kararında; “.. .bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata aykırı harcama talimatı olmayan, hatalı işleme yönelik bir evrak düzenlemeyen, ödeme emri belgesi üzerinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmayan, böyle bir görevi bulunsa bile, hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkânı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulması mümkün değildir. İmalatın fen ve sanat kurallarına ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yapılmayışından, sadece ilgili branştaki yapı denetim görevlisi sorumudur...” denilerek inceleyen birimlere sorumluluk yüklenmediğini,

• … hakedişlerini Gerçekleştirme Görevlisi olarak imzaladığını,

• Kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer mevzuata aykırı hiçbir talimatı bulunmadığını,

• Hatalı işleme yönelik hiçbir evrak düzenlemediği gibi, hakedişin sadece kapak sayfasında tasvip onayı bulunduğunu, kapak sayfası da işin sözleşme ve ödenek yönünden ne durumda olduğunu, bir başka deyişle ödenek üstü harcamanın olup olmadığını, ilgililerin imzalarının tamam olup olmadığını gösteren sayfa olduğunu, ayrıca kendisinin tasvip onayının yanı sıra, ... Genel Müdürlüğünde ihtisas sahibi Kurmay Daire Başkanlığınca (… için Proje İnşaat Daire Başkanlığına) gönderilen hakedişler, tutanaklar, yeni fiyat analizi ve tutanakları gibi diğer evrakların detaylı bir şekilde incelendiğini,

• Gerek ödeme evrakları, gerekse ödeme emri belgesinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmadığını,

• Hakedişlere konulacak belgelerin neler olduğu, sözleşme eki YİGŞ ve Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde (MYHBY) yer aldığını, yapılan imalatların kanıtlayıcı belgelerinin ise ... Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi doğrultusunda sözleşme eki birim fiyat tariflerinde yer alan ölçü esaslarına uygun tutanaklar olduğunu, bu tutanakların özeti niteliğinde olan ve iş kalemleri ile ölçüm ilişkisinin kurulmasını sağlayan “metraj icmali (yeşil defter)”nin (MYHBY eki Ör No 3-3) ise hakedişlerin metraj tespiti için dikkate alınabilecek en temel ve zorunlu sayfalarından olduğunu, bu belgelerin uzmanlık alanlarına göre; önce yardımcı yapı denetim elemanlarınca (topoğraf, sürveyan, formen, laborant vb.) sonra yapı denetim elemanlarınca (inşaat mühendisi, jeoloji mühendisi, harita mühendisi, makina mühendisi vb.), sonra Yapı Denetim Amiri Numaralı Şube Müdürü (101. Şube Müdürü), kontrol için Kurmay Şube Müdürlüğü (Proje ve İnşaat Şube Müdürlüğü) ve ilgili Bölge Müdür Yardımcısı tarafından paraf/imzalanmakta olduğunu,

• Bu kadar değişik ihtisas sahibi meslek grubunca, gerek şantiyede fiilen gerekse evrak üzerinde inceleme ve kontrol etme yetki ve sorumluluğundan sonra, bölgenin bütün işleri ile ilgili genel sorumluluğu bulunan, araziye her zaman gitme imkânı olmayan, gittiğinde de arazide ölçme, kalite kontrol gibi işlemlerle ilgili ihtisası olmayan, işin ancak genel organizasyonuyla ilgilenebilen Bölge Müdürüne, Yapı Denetim Teşkilatı ile aynı sorumluluğu paylaştırmanın Sayıştay Temyiz Kurulunun yukarıda bahsedilen Kararına açıkça aykırı olduğunu,

2- T.C. Danıştay İkinci Dairesi’nin 1998-… sayılı Kararında (1997-… Esas) ise Köy Hizmetleri … İl Müdürlüğünün 1993 yılı ek emanet yapım programında yer alan …-… … İşinin fen ve sanat kaidelerine göre yapılmadığı, yapılan imalat ile ataşman değerlerinin birbirini tutmadığı halde usulsüz hakedişler düzenlemek suretiyle müteahhide fazla ödemede bulunulduğu gerekçesi ile yapılan yargılamada; Köy Hizmetleri … İl Müdürlüğünün 1993 yılı ek emanet yapım programında yer alan … İşini fen ve sanat kaidelerine uygun biçimde yaptırmadıkları, bu inşaat işiyle ilgili imalat ile ataşmanların birbirini tutmaması sebebiyle düzenlenen hakedişlerin de doğruyu yansıtmadığı, dolayısıyla gerek bu inşaatın yapımında ve gerekse imalat ile ilgili hakedişlerin düzenlenmesinde gerekli dikkat ve özeni göstermedikleri anlaşılan sanıklar; Köy Hizmetleri İl Müdürü, aynı Yerde Yol Şube Müdürü ve İnşaat Teknisyeni hakkında eylemlerine uyan TCK’nın 230 ve 80 inci maddeleri gereğince lüzumu muhakemelerine karar verilmişken, … Köy Hizmetleri …. Bölge Müdürü hakkında; “Sanık … Köy Hizmetleri …. Bölge Müdürü için inşaat mahallinde imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediği anlaşıldığından meni muhakemesine” denildiğini, özetle, Danıştay 2. Dairesinin “Bölge Müdürünün inşaat mahallinde, imalat-hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediğinden meni muhakeme kararı verilmesine” ilişkin 1997/… Esas ve 1998/… sayılı Kararının mevcut olduğunu,

3- Danıştay 2. Dairesinin 2000/… E. ve 2000/… K. sayılı Kararında da sanıkların il merkezinde görev yaptıkları için hakediş raporlarına dâhil edilen imalatların tamamlanıp tamamlanmadığım mahallinde yeniden ölçme ve kontrol etme imkânlarının bulunmadığı, ayrıca sanıklar tarafından incelenmesinin gerekmediği değerlendirilerek meni muhakemelerine karar verildiğini,

VI- Yukarıda Yapılan Tespit ve Değerlendirmeler Neticesinde;

1- Gerek ... Genel Müdürlüğünce gerekse diğer kurumlarca ihale edilen tüm yapım işlerinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 53 üncü maddesinin (b) fıkrasının ikinci bendine dayanılarak hazırlanmış olan Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre yapılmak zorunda olduğunu, bu Genel Şartnamenin amacının, iş sahibi idareler tarafından 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işinin yürütülmesinde uygulanacak genel esasları tespit etmek olduğunu, ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesinin bazı hükümlerinin ise Yapım İşleri Genel Şartnamesine ve dolayısıyla 4734 sayılı Kanuna açıkça aykırılık teşkil ettiğini, Örneğin yapı denetim teşkilatının işe münhasıran ve ismen atanması gerekmekte olup, atamaların işin özelliğine ve meslek grubuna göre yapılması gerektiğini, ancak, Denetim Yönergesinin 5-2 ve 6-3 maddelerinin, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hiç dikkate alınmadan hazırlandığını ve “Merkezde Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı, Yetkilendirilmiş Daire Başkan Yardımcısı, Şube Müdürü, Başmühendis, Mühendis ve Yardımcı denetim elemanlarından, Bölge Müdürlüklerinde Bölge Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, İlgili Şube Müdürü, Taşra Şube Müdürü, Yapı Denetim Şefi, Başmühendis, Yapı Denetim Mühendisi, Yardımcı Yapı Denetim Mühendisi ve Yardımcı Denetim Elemanlarından oluşur.” denilerek topyekûn bir yapı denetim sorumluluğunu Genel Müdürden Bölge Müdürüne kadar tüm makam sahiplerine yüklediğini, ancak sorumluluğu verilen iş sayısının bir Bölge Müdürü için yüzleri, Genel Müdür için ise binleri geçmekte olduğunu, dolayısıyla buradaki sorumluluğun genel bir sorumluluk olduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirlenen yapı denetim sorumluluğu olmadığını, bu durumun Yapım İşleri Genele Şartnamesine çok açık bir şekilde aykırılık teşkil ettiğinin açık olduğunu, kaldı ki Denetim Yönergesinin 5-2 maddesinde bahsedilen “İş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için bütün tedbirleri almakla sorumludur.” maddesine aykırı hiçbir eylem ve işlemim bulunmadığını,

2- İmalatın yerinde tespit ve metrajına ilişkin yapım ve sorumluluğun, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 14’üncü ve 15’inci maddelerine göre yapı denetim teşkilatında olup; Yapım İşleri Genel Şartnamesi Geçici Hakediş Raporları, 39. madde 4. fıkrası (b) bendinde; “... İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dâhil edilir.” denildiğini, Bölge Müdürü olarak, Yapı Denetim Teşkilatında görevi ve sorumluluğu bulunmadığını, yüklenici ile Yapı Denetim Teşkilatı kusurlu ya da eksik bir imalat hususunda anlaşmazlığa düşmedikleri gibi, tam bir mutabakat halinde geçici hakedişi Bölge Müdürüne kadar ihtilafsız olarak getirdiklerini, tarafınca herhangi bir tereddüt oluşturacak bulgu ve şikâyet de bulunulmadığından hakedişin tarafınca tasviben onaylandığını,

3- İşle ilgili bütün sorunların çözümünde Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 51 ihtilafların çözümü ile ilgili olarak tarafına hiçbir sorun ve problem getirilmediğini, yine, şüphe ve şikâyetle tahkik, araştırma, soruşturma yapabileceği/yaptırabileceği bir husus da görev sürem içerisinde tarafına hiçbir zaman iletilmediğini, Bölge Müdürünün bütün hakediş ölçümlerine nezaret etmesi, denetlemesi, Yapı Denetim Teşkilatınca yapılan ölçüm ve tespitleri olağanüstü bir durum dışında (şüphe, şikâyet vb.) bütün hakedişleri ölçtürmesi için ayrı bir ekip oluşturmasının 1. maddede kısaca bahsettiği üzere Bölge Müdürünce yapılmasının imkânsız olduğunu, çünkü bölgenin 5 vilayette devam eden yüzlerce işi bulunduğunu,

4- Bölge Müdürlüğündeki öncelikli görevinin; yapı denetim teşkilatının oluşturulması, ihtiyaçlarının karşılanması, birimler arasındaki koordinasyonun sağlanarak, ödenek ve önceliklerin tespit ve tayin edilerek, ödenek üstü harcama yapılmamasını takip ve neticelendirmek olduğunu,

5- Bölge Müdürünü, ... Merkezde görev yapan, bölgenin bütün işlerini genel olarak takip eden, dolayısıyla her zaman araziye gidemediği gibi, hakedişlerde yerindelik tespiti yapma imkânı hem zaman hem de meslek ihtisası yönüyle olmayan, bu nedenle sadece evrak yönüyle işleri takip eden, ancak olağanüstü durumlarda (şüphe ve şikâyet), işle ilgili araştırma, yeni heyet kurma görevlerini yapan bir idareci konumunda olduğunu, bu konumu ve yaptığı diğer iş ve sorumluluklar yönüyle ve III. Bölümde arz ettiği güvenlik sorunları nedeniyle her zaman araziye gitme imkânı ve fırsatı bulunmadığını, bu nedenle, Bölge Müdürünün bu yönüyle değerlendirilerek; Merkez görevlileri için uygulanmaması uygun görülen, Denetim Yönergesi Madde 5-2 ve 6-3’ün açıkça Yapım İşleri Genel Şartnamesine ve dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 53/b maddesine aykırılığı nedeniyle Bölge Müdürü için de uygulanması kanaatinde olduğunu,

6- Sayıştay Temyiz Kurulunun; “İmalatın fen ve sanat kurallarına ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yapılmayışından, sadece ilgili branştaki yapı denetim görevlisi sorumludur. ...” denilerek aldığı kararın, Danıştay’ın yukarıda aldığı kararlar ve diğer açıklamaları dâhilinde; iddialarla ilgili olarak 4735 sayılı Kanun, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, ... Genel Müdürlüğü 6200 sayılı kuruluş Kanunu, Borçlar Kanunundaki hukuki sorumluluk ve kusurlar yönünden bakıldığında; yapı denetim görevi olmadığından ve sadece hakedişlerde tasvip onayı bulunduğundan; kanun, şartname vb. hükümlerine uygun işler yaptığı ve dolayısıyla sorumluluğunun olmadığı için kamu zararına sebep olmadığının açık olduğunu, buraya kadar Bölge Müdürü olarak genel sorumlu olduğu, gerek 4734 sayılı Yasanın 53/b maddesine göre hazırlanan Yapım İşleri Genel Şartnamesi gerekse 6200 sayılı Yasaya göre Bölge Müdürünün yapı denetim görevi olmadığı hususlarının vurgulandığını, diğer taraftan, 5018 sayılı Kanunda, kamu mali yönetiminde yer alanların görev yetki ve sorumluluklarına, özellikle Bölge Müdürü olarak yetki ve sorumluluklarına bakıldığında;

5018 Sayılı Yasa Yönünden;

Üst yöneticiler:

“Madde 11 - Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. (Mülga ikinci cümle: 3/10/2016-KHK- 676/69 md. Aynen kabul: 1/2/2018-7070/55 md.) (Ek cümle: 2/7/2018-KHK-703/213 md.) Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. (4)”

Denildiğini, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nün hazırladığı, 31.12.2015 tarihli ve 26040 sayılı 4. Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sıra nolu Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ, ayrıca 5018 sayılı Kanunun 22’inci maddesi uyarınca kamu idarelerinin merkez teşkilatı harcama yetkililerinin, merkez dışı birimlerine ödenek belgesi gönderme belgesi düzenlemek suretiyle ödenek gönderdiklerini, ödenek gönderme belgesiyle ödenek gönderilen merkez dışı birimlerin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğunu, merkez dışı birimlerde harcama yetkililerinin görev unvanları itibarıyla aşağıdaki gibi belirlendiğini;

Ödenek Gönderme Belgesiyle Ödenek Gönderilen Birim Harcama Yetkilisi

Bölge Müdürlükleri veya eşdeğer birimler Bölge Müdürü veya eşdeğer vekili

İl Müdürlükleri veya eşdeğer birimler İl Müdürü veya eşdeğer vekili

İlçe Müdürlükleri veya eşdeğer birimler İlçe Müdürleri veya eşdeğer birimler

5018 sayılı Yasanın 11’inci maddesi gereği Bölge Müdürü veya eşdeğer vekilinin en üst yönetici olduğunu, yine 5018 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde; “Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlar, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu sorumluluklarının yerine getirilmesinden en üst yöneticiye karşı sorumludur.” denildiğini, dolayısıyla Bölge Müdürünün, … Genel Müdürlüğünün en üst yöneticisi konumundaki ... Genel Müdürüne karşı sorumlu olduğunu, hukuken 5018 sayılı Yasaya, 4734 sayılı Yasanın 53/b maddesine göre hazırlanmış olan Yapım İşleri Genel Şartnamesine ve 6200 sayılı Yasa’ya göre bölge müdürünün yapı denetim görevi bulunmadığını, ilgili kanunlarda verilmeyen, yapım işlerinde el kitabı konumunda olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 14’üncü, 15’inci ve sonraki maddelerinin, yapı denetim teşkilatından, atanmasından, yetki ve sorumluklarından çok açık bir şekilde bahsetmekle birlikte; Bölge Müdürü ya da muadili bir üst yöneticinin, yapı denetimle ilgili görev ve sorumluluğundan hiçbir şekilde bahsetmediğini, dolayısıyla 5018 sayılı Yasada açıkça üst yönetici olarak görev tanımı ve sorumluluğu tariflenen Bölge Müdürüne, Denetim Yönergesine bir madde ekleyerek ya da bu maddeye atıfta bulunarak, yapı denetim hizmetleri sorumluluğunu vermenin doğru olmadığını, esasen Yapı Denetim Yönergesinin 5.2 maddesinin de açıkçası yapı denetim görevi yüklemediğini, “İş ve işlemlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesinden ve süresinde bitirilmesi için bütün tedbirleri almakla sorumludur.” derken yapı denetim sorumluluğu yüklemediğini, yanı sıra, bahse konu işte sözleşme ve eklerine aykırı olarak, alması gerekirken almadığı hiçbir tedbir de bulunmadığını, dolayısıyla, ... Bölge Müdürlüğünün en üst yöneticisi konumunda olması itibarıyla; 6200 sayılı Yasaya, yapım işlerinde el kitabı konumundaki Yapım İşleri Genel Şartnamesine, 5018 sayılı Yasanın 11’inci, 31’inci, 32’nci ve 71’inci maddelerine açıkça aykırı olan Denetim Hizmetleri Yönergesinin 5.2 ve 6.3 maddelerini uygulamanın, ... Genel Müdürlüğünün en üst yöneticisi olan ... Genel Müdürünü, ... Bölge Müdürlüğünün en üst yöneticisi olan ... Bölge Müdürünü yapı denetim hizmetleri içinde ve sorumlusu ilan etmenin kanuni ve hukuki dayanağı bulunmadığını, diğer taraftan, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde; “Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem ve ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denildiğini, sorguya (ve sonrasında ek ilama) esas konular ile ilgili olarak, mevzuata aykırı bir karar, işlem veya eylemim bulunmadığını, Yapı Denetim Teşkilatı veya yüklenicinin aralarında anlaşmazlık ya da sorun olabilecek bir hususu tarafına yazılı veya sözlü olarak iletmediğini, dolayısıyla, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 51 inci maddesine göre çözüm imkânının kullanılma imkânı da kalmadığını, burada, 5.2 maddesinde bahsedilen iş ve işlemlerle ilgili olarak; iş ve işlemlerin sözleşmeye ve eklerine uygun olarak ve süresinde bitirilmesi için hangi tedbirleri almadığının bildirilmediğini, ayrıca, … Bakanı … tarafından 657 saylı Devlet Memurları Kanunu’nun 122’nci maddesi uyarınca, 2021 yılında Başarı Belgesi ile ödüllendirilmiş (2021 yılı Performans Değerlendirme Birincisi) bir Bölge Müdürü olduğunu (Dilekçe Eki: 9), bilindiği üzere DMK. Madde 122’de; “Değişik madde ve başlığı: 6111 - 13.2.2011 / m. 110) Görevli oldukları kuramlarda olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı görev yapmak suretiyle; kamu kaynağında önemli ölçüde tasarruf sağlanmasında, kamu zararının oluşmasının önlenmesinde ve önlenemez kamu zararlarının önemli ölçüde azaltılmasında, kamusal fayda ve gelirlerin beklenenin üzerinde artırılmasında veya sunulan hizmetlerin etkinlik ve kalitesinin yükseltilmesinde somut olaylara ve verilere dayalı olarak katkı sağladıkları tespit edilen memurlara, merkezde bağlı veya ilgili bakan, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar tarafından başarı belgesi verilebilir.” denildiğini, bu görev bilinciyle çalışan bir devlet memuru olarak herhangi bir kamu zararına sebebiyet verme durumunun söz konusu olmadığını, bu açıklamalardan sonra, sorguya (ve sonrasında ek ilama) esas maddelere değinilecek olursa; çeşitli basınç sınıflarında CTP bora imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiası ile verilen tazmin hükmüne dayanan işbu 1 no.lu ek ilam maddesi açısından; ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesinin “Yapı Denetim Amiri” başlıklı 9’uncu maddesinde;

“(2) Yönetim ve denetimi kendisine verilen işlerin, sözleşme ve eklerine, şartnamelere, uygulama projelerine, fen ve sanat kurallarına ve iş programına uygun bir biçimde yapılmasını, işin süresinde bitirilmesini sağlatmak üzere gözetim ve denetiminden sorumludur.

(3) Yapı denetim mühendisliğince düzenlenecek röleve, yeşil defter, ataşman defteri, plankote, hesap, hakediş, tutanak ve işin yürütülmesi için gerekli diğer evrak ve projelerin zamanında ve usulüne uygun olarak hazırlanmasını sağlar ve yapı denetim hizmetlerinde çalışanların görevlerini eksiksiz olarak yapmalarını takip eder.

(11) İşin sözleşme ve eklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadığını ve iş programına göre işin süresinde bitirilip bitirilemeyeceğini denetler.

(13) Yapı denetim birimince hakediş raporlarının zamanında ve usulüne göre ve noksansız olarak düzenlenmesini sağlar. Hakediş üzerinde gerekli incelemeyi ve varsa gerekli gördüğü düzenlemeyi yapar veya yaptırır, imzalayarak bölge müdürlüğüne sunar. ... ”

Şeklinde yapı denetim amirinin görev, yetki ve sorumluluklarının tanımlandığını, aynı Yönergenin, “Yapı Denetim Mühendisi” başlıklı 11’inci maddesinde;

“(11) İdarece, ara hakedişlerle bedeli ödenen, tahsis edilmiş veya şantiyeye intikal etmiş, tüm ihzarat malzemesinin şantiyeye girişini, şantiye içinde saklanmasını, inşaatta kullanılmasını denetler.

(20) İşin, sözleşme ve ekleriyle, şartnamelere, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadığını sürekli kontrol eder, uygun olmayan hususlar gördüğünde düzeltilmesi için gerekli direktifleri verir, sonuç alamadığı takdirde durumu yapı denetim amirine bildirir.

(28) Geçici hakediş raporlarını, imalat ve ihzarat miktarlarını ölçerek, tartarak ve sayarak tespit ederek, yeşil defter ile ataşman değerlerini esas almak suretiyle düzenler. ...”

Şeklinde yapı denetim mühendisinin görev, yetki ve sorumlulukları tanımlandığını, ... 2 no.lu hakedişinde; yapı denetim amiri ve yapı denetim mühendisi görev, yetki ve sorumlulukları ile sözleşme eki birim fiyat tarifleri hükümleri doğrultusunda ihzarat ve imalat tutanaklarının (Dilekçe Eki: 1) tanzim edildiğini, yapı denetim mühendisi ve yapı denetim amiri ile yüklenici tarafından imzalanan ödemeyi kanıtlayıcı belgelerde, yapılan işlere ilişkin imalat metrajlarının (Dilekçe Eki: 2); ödemesi gerçekleştirilen hakediş metrajları ile aynı olduğunun görüldüğünü, tanzim edilen bu tutanaklara göre de hakediş düzenlendiğini, bu durumda, düzenlenen 2 no.lu hakedişte tanzim edilen tutanaklar ile ödeme yapılması hususunda sözleşme ve eklerine aykırı bir durum görmediğinden hakedişi tasviben onayladığını, sorguda (ve sonrasında Ek İlamda) bahsi geçen teknik raporla ilgili olarak da; Resmi Gazete: 31/12/2005 - 26040/3 Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği (MYHBY) ekinde yayımlanan hakediş formatında teknik rapor adında bir evrak bulunmamakta olup, lüzumsuz yere konulduğunu, asıl olanın imalat tutanağı olduğunu, 2 no.lu hakediş incelendiğinde; 01-02.10.2013 tarihli muayene kabul tutanağına göre (Dilekçe Eki: 1) toplam 4500 m 2800 mm çapında 4 atü CTP boru kabulünün yapıldığının görüleceğini, 1 ve 2 no.lu hakedişte toplam 4200 m 2800 mm çapında 4 atü CTP boru imalatı gerçekleştirildiğini, 2 no.lu hakedişe tekabül eden boru miktarının ise 3200 m 2800 mm çapında 4 atü CTP boru olduğunu, bu imalatların yapıldığı ve tutanakla zapt altına alındığının görüldüğünü, 1 ve 2 no.lu hekedişte ödenen boru miktarının, fabrika testlerinde belirtilen miktar ile örtüştüğünü, boru imalatlarında asıl olanın, imalatların membadan mansaba doğru gerçekleştirilmesi olduğunu, ancak, kısıtlı ödeneklerden ötürü kamulaştırmanın zamanında yapılamaması, toplulaştırma çalışmalarında vatandaş engellemeleri, vatandaşların çalışma/ödemelere rıza göstermemesi, ekili dikili araziler, kısıtlı ödeneklerden ötürü ürün bedelinin zamanında ödenememesi, iklim ve arazi şartlan (2 no.lu hakedişe esas imalatlar Aralık ayında yapılmış olmakla birlikte), karayolu/demiryolu yatay sondaj geçişleri, terör (bahse konu şantiye Lice-Genç ilçeleri terör örgütünün geçiş güzergâhında yer almakta ve o dönemde o bölgede ciddi terör tehdidi altında çalışmalar sürdürülmekle beraber) vb. problemler neticesinde, boru güzergâhlarındaki imalatların zaman zaman aralıklı ya da sorunlu bölgenin tekrar geri dönülmek üzere o an atlanarak geçilmesi şeklinde yapılabildiğini, “... Sol Sahil Ana Boru Hattı Aplikasyon Sonrası Plan ve Profil” projesinde görüleceği üzere (Dilekçe Eki: 3); 

Km: 0+000 - 4+000 ve 4+000 - 8+000 arasındaki 4 atü CTP Borular:

Km: 0+400.00 - 2+357.22 arası 4 atü (1.957,22 m)

Km: 2+806.95 - 3+247.37 arası 4 atü (440,42 m)

Km: 3+561.88 - 3+804.94 arası 4 atü (243,06 m)

Km: 3+978.22 - 4+908.85 arası 4 atü (930,63 m)

Km: 5+075.53 - 5+243.21 arası 4 atü (167,68 m)

Km: 5+257.38 - 5+903.97 arası 4 atü (646,59 m)

Şeklinde olduğunu,

Sorguda (ve sonrasında Ek İlamda) belirtildiği üzere 2 no.lu hakedişte imalatı yapılan 3200 m 2800 mm çapında 4 atü boru döşenmesi işinin; 1+675 ile 3+875 km’leri (2200 m) (Teknik Raporda gösterilen ve gerçeği yansıtmayan aralık) arasını değil de, yukarıda açıklanan sebeplerden dolayı, aralıklı yapılmış boru miktarını gösterdiğini, 3 no.lu hakedişteki imalatın Km: 11+425 den başlaması, 4 no.lu hakedişteki imalatın Km: 7+400 ile Km: 11+719 arasında olmasının da, imalatların parçalı ve aralıklı yapıldığının ispatı niteliğinde olduğunu, ayrıca sorguda (ve sonrasında Ek İlamda), Dilekçe Eki: 4 Tablo’da ve yapılan hesapta ... kapsamında tanzim edilen 2 no.lu hakedişte … TL ödeme yapıldığının belirtildiğini, burada, 2 no.lu hakedişte düşülen ihzarat miktarı dikkate alınmadan hesap yapıldığını (1 no.lu hakedişte imalata giren 1.000 m ihzaratın, 2 no.lu hakedişte minha edildiğini), bu durumda, 2 no.lu hakedişte … TL değil, sözleşme fiyatları, fiyat farkı ve KDV dâhil … TL ödeme yapıldığını (Dilekçe Eki: 5), Dilekçe Eki:6 Tablo’da yapılan hesapta ise ... kapsamında tanzim edilen 2 no.lu hakedişte ödenmesi gerektiği iddia edilen hakediş tutarının belirtildiğini, 01-02.10.2013 tarihli muayene kabul tutanağına (Dilekçe Eki: 1) göre toplam 4500 m 2800 mm çapında 4 atü CTP boru kabulünün yapıldığının görüleceğini, 2013 yılında 2800 mm çapında 6 atü CTP boru alımı yapılmadığını, 2800 mm çapında 6 atü CTP borunun, yüklenici tarafından 2014 yılında satın alındığını ve muayene kabulünün 26-28.05.2014 tarihinde yapıldığını (Dilekçe Eki: 7), 2014 yılında satın alınan ve 2014 yılında kabulü yapılan 2800 mm 6 atü CTP borunun 2013 yılında tanzim edilen 2 no.lu hakedişte ödenmesi gerekiyordu denilerek hesap yapılması ve bu hesaba göre kamu zararı oluşturulmasının gerçeği yansıtmadığını, alımı yapılmayan 6 atü boru 2 no.lu hakedişte ödenmiş olsaydı usulsüz ödeme yapılmış ve kamu zararı oluşmuş olacağını, yukarıda zikredilen sebeplerden ötürü, imalat yapılamayacağı Yapı Denetim Heyetince tarafına bildirilen 6 atü olan kısımlar sonradan geri dönülmek üzere atlanarak; arazide yer teslimi yapıldığı ve boru hendek kazılarının açıldığı bildirilen 4 atülük güzergâhlara göre sipariş verilerek, boru alımı, imalat ve ihzarat işlemleri gerçekleştirildiğini, sorguda (ve sonrasında Ek İlamda) iddia edilen mükerrerlik varsa da 2 no.lu hakedişten sonra gerçekleştiğini, sonuç olarak, imalatların metrajına ve düzenlenen imalat, ihzarat tutanaklarına ilişkin sorumluluğun Yapı Denetim Teşkilatında olup; metrajlar hakkında herhangi bir tereddüt oluşturacak bulguya rastlanmadığından 1 ve 2 no.lu hakedişlerin tarafınca tasvip edildiğini ve incelenmesi ve tasdik edilerek ödenmesi için ... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığına gönderildiğini, tasvip onayı bulunan 1 ve 2 no.lu hakedişlerin kendi içerisinde belge ve tutanak yönünden tutarlı olduğunu ifade etmek suretiyle tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini Kurulumuza arz etmiştir.

Aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak (Ödeme Emri Belgesi ve Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı … ile (Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden İnşaat Mühendisi … ise, kendi gündem sıralarında görüşülen dosyalarındaki temyiz dilekçelerinde tamamen aynı mahiyette olmak üzere özetle; 09.08.2019 tarihinde savunmaayistay.gov.tr posta adresine savunması ile konunun izah edildiğini (Dilekçe Eki: 1), “... İnşaatı” işi için düzenlenen 2013 yılında düzenlenen 1 ve 2 no.lu geçici hakediş raporlarını Proje ve İnşaat Dairesi Başkanı (… ise bu Dairede görev yapan mühendis) olarak imzaladığını (parafladığını), 05.11.2013 tarihli 1 no.lu hakedişte (Dilekçe Eki: 2); ... -CTP-29 poz no ile 1000m, Ø2800mm Anma çapında 4 Atm Basınç Dayanımlı CTP Boru ve Özel Parçalarının Temini ve Döşenmesi kaleminden imalat yapıldığının, imalat tespit tutanağı (Dilekçe Eki: 2/53), imalatı yapılan işler listesi (Dilekçe Eki: 2/18), 1 no.lu hakediş eki yeşil defterden (Dilekçe Eki: 2-1/6), yine ... -CTP-29 poz no ile 3500m, Ø2800mm Anma çapında 4 Atm Basınç Dayanımlı CTP Boru ve Özel Parçalarının Temini ve Döşenmesi kaleminden ihzarat yapıldığının, İhzarat Tespit Tutanağı (Dilekçe Eki: 2/54), yapılan işler listesi (İhzarat) (Dilekçe Eki: 2/32), 1 no.lu hakediş eki yeşil defterden (Dilekçe Eki: 2-1/15), 16.12.2013 tarihli 2 no.lu hakedişte (Dilekçe Eki: 3); ... -CTP-29 poz no ile 3200m, Ø2800mm Anma çapında 4 Atm Basınç Dayanımlı CTP Boru ve Özel Parçalarının Temini ve Döşenmesi kaleminden imalat yapıldığının, imalat tespit tutanağı (Dilekçe Eki: 3/52), imalatı yapılan işler listesi (Dilekçe Eki: 3/17), 2 no.lu hakediş eki yeşil defterden (Dilekçe Eki: 3-1/6), yine ... -CTP-29 poz no ile 2500m, Ø2800mm Anma çapında 4 Atm Basınç Dayanımlı CTP Boru ve Özel Parçalarının Temini ve Döşenmesi kaleminden 3500m-1000 m = 2500m (1000m’si imalata sokulduğundan) ihzarat kaldığının, İhzarat Tespit Tutanağı (Dilekçe Eki: 3/53), yapılan işler listesi (İhzarat) (Dilekçe Eki: 3/31), 2 no.lu hakediş eki yeşil defterden (Dilekçe Eki: 3-1/15), 16.12.2013 tarihli 2 no.lu hakediş (Dilekçe Eki: 3) itibarıyla; ... -CTP-29 poz no ile toplam imalat miktarı olarak; 4200m, Ø2800mm Anma çapında 4 Atm Basınç Dayanımlı CTP Boru ve Özel Parçalarının Temini ve Döşenmesi kaleminden imalat yapıldığının, imalat tespit tutanakları (Dilekçe Eki: 2/53), (Dilekçe Eki: 3/52), imalatı yapılan işler listesi (Dilekçe Eki: 2/18), (Dilekçe Eki: 3/17), 2 no.lu hakediş eki yeşil defterden (Dilekçe Eki: 3-1/6), yine ... -CTP-29 poz no ile toplam ihzarat olarak 2500m, Ø2800mm Anma çapında 4 Atm Basınç Dayanımlı CTP Boru ve Özel Parçalarının Temini ve Döşenmesi kaleminden 3500m-1000 m=2500m (1000m’si imalata sokulduğundan) ihzarat kaldığının, İhzarat Tespit Tutanağı (EK:3/53), yapılan işler listesi (İhzarat) (Dilekçe Eki: 3/31), 2 no.lu hakediş eki yeşil defterden (Dilekçe Eki: 3-1/15) görüldüğünü, görüldüğü üzere yapılan imalatın ve ihzaratın miktarlarının tespiti ile ilgili olarak Kontrol Mühendisi … ile yüklenici temsilcisi … tarafından imzalanarak imalat tespit tutanakları (Dilekçe Eki:2/53), (Dilekçe Eki: 3/52) ile İhzarat Tespit Tutanakları (Dilekçe Eki: 2/32), (Dilekçe Eki:3/53) tutulduğunu ve bu tutanaklara istinaden yine kontrol Mühendisi ve yüklenici temsilcinin birlikte hazırlayarak imzaladıkları yeşil defterlere (hakediş ekleri) (Dilekçe Eki: 2-1), (Dilekçe Eki:3-1) göre, Kontrollük Teşkilatınca düzenlenen 1 ve 2 no.lu hakedişlerle (Dilekçe Eki: 2), (Dilekçe Eki: 3) yükleniciye ödeme yapıldığını, Ek İlam da belirtildiği üzere, “Ödemesi yapılan hakedişlerde “Metraj Tutanakları” ve “Yeşil Defter” bulunmadığı ve ödemenin tamamıyla “Teknik Rapor” adı verilen kontrol mühendisi ile yüklenici tarafından karşılıklı imzalanan belgeye göre yapıldığı anlaşılmaktadır.” iddiasının doğru olmadığını, ... Genel Müdürlüğü tarafından yapımı gerçekleştirilen işlerin denetiminin 30/09/2010 tarihli ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde yürütüldüğünü, bu Yönerge gereğince merkez ihaleli işlerin arazideki denetiminin taşra şube müdürlükleri veya müstakil proje müdürlüklerince yürütüldüğünü, hakedişlerin ilgili belgeler eklenmek suretiyle hazırlanarak bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğüne sunulduğunu, buradaki incelemenin ardından Daire Başkanlığına ödeme yapılmak üzere gönderildiğini, Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’nın Tatbikat Şube Müdürlüğümde geçici hakediş raporları üzerinde; yapılan hakedişler için ödeme şartlarının oluşup oluşmadığı, sözleşme ve eklerindeki ödeme aşamalarına uygun olup olmadığı, sunulan belgeler içerisinde eksik veya hatalı olanın yer alıp almadığı, hakedişin usulüne ve şekline uygun olup olmadığı, aritmetik bir hatanın yer alıp almadığı incelenerek gereken diğer ödeme emri belgeleri oluşturulduktan sonra ödeneği var ise Başkanlık Makamına imzaya sunulduğunu, “... İnşaatı İşi” için düzenlenen hakedişlerin de yukarıdaki çerçevede ilgili personelce incelendikten sonra herhangi bir hata veya eksiklik tespit edilmediğinden ödenmek üzere imzaya sunulduğunu, hakedişte ödemeyi kanıtlayıcı belge olarak sunulan tespit tutanaklarında da (imalat tespit tutanakları (Dilekçe Eki: 2/53), (Dilekçe Eki: 3/52) İhzarat Tespit Tutanakları (Dilekçe Eki:2/32), (Dilekçe Eki: 3/53), 1 no.lu hakediş eki yeşil defter (Dilekçe Eki::2-1/6), (Dilekçe Eki:2-1/15), 2 no.lu hakediş eki yeşil defter 3 (Dilekçe Eki:3-1/6), (Dilekçe Eki:3-1/15)) herhangi bir hata veya imalatın gerçekleşmediğini düşündürecek bir yanlışa rastlanmadığından evrakın tamamlatılması ya da hakedişin iade edilmesi yoluna gidilmediğini, konuya ilişkin olarak Danıştay İkinci Dairesinin 1997/… E. ve 1998/… K. sayılı Kararında merkez personelinin inşaat mahallinde, imalat - hakediş karşılaştırması yapmasının mümkün olmadığı, hakediş ve eklerini matematiksel yönden incelediği değerlendirilerek yargılamaya gerek görülmediğini, Yapı Denetim Teşkilatı dışındaki birimlere metraja bağlı fazla ödeme ile ilgili herhangi bir sorumluluk yüklenmediğini, … Bölge İdare Mahkemesinin 2003/… E. ve 2004/… K. sayılı Kararında ise hakediş raporlarında düzenleyen sıfatı ile imzası bulunmayıp inceleyen sıfatı ile imzası bulunan şahsın TCK kapsamında suç sayılacak ve yargılama gerektirecek bir suçu olmadığı değerlendirilerek soruşturma izni verilmesine ilişkin kararın kaldırılmasına karar verildiğini, Danıştay İkinci Dairesinin 2000/… E. ve 2000/… K. sayılı Kararında da sanıkların il merkezinde görev yaptıkları için hakediş raporlarına dahil edilen imalatların tamamlanıp tamamlanmadığını mahallinde yeniden ölçme ve kontrol etme imkanlarının bulunmadığı, ayrıca sanıklar tarafından incelenmesinin gerekmediği değerlendirilerek meni muhakemelerine karar verildiğini, ayrıca Sayıştay Temyiz Kurulunun 4/10/2017 tarihli 43415 tutanak no.lu Kararında “... bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata aykırı harcama talimatı olmayan, hatalı işleme yönelik bir evrak düzenlemeyen, ödeme emri belgesi üzerinde kontrol işlemi yapma görevi bulunmayan, böyle bir görevi bulunsa bile, hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkanı bulunmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulması mümkün değildir. ...” denilerek inceleyen birimlere sorumluluk yüklenmediğini, Yapı Denetim Mühendisi (Kontrol Mühendisi) ve Yapı Denetim Amiri (Proje Müdürü) ile yüklenici tarafından imzalanan ödemeyi kanıtlayıcı belgelerde (imalat tespit tutanakları (Dilekçe Eki: 2/53), (Dilekçe Eki: 3/52), İhzarat Tespit Tutanakları (Dilekçe Eki: 2/32), (Dilekçe Eki: 3/53), 1 no.lu hakediş eki yeşil defter (Dilekçe Eki: 2-1/6), (Dilekçe Eki: 2-1/15), 2 no.lu hakediş eki yeşil defter (Dilekçe Eki: 3-1/6), (Dilekçe Eki: 3-1/15) yapılan işlere ilişkin inceleyeni şüpheye düşürecek bir hususun bulunmadığının görüldüğünü, Daire Başkanlığı personeli olarak ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi gereği araziye gidip imalatı yerinde görmek gibi bir sorumlulukları olmamakla birlikte Bölge Müdürlüğünden veya yükleniciden gelebilecek teknik inceleme talepleri olması durumunda işi yerinde görmek üzere dönem dönem arazi ziyaretlerinde de bulunulduğunu, ancak burada böyle bir inceleme veya Bölge Müdürlüğü ile yüklenici arasında uzlaşılamayan bir konu üzerine arazide inceleme yapılmasını gerektirecek bir niza durumu da olmadığını, işe başlama ile eserin teslim alınması süresi arasında yaşanması muhtemel sorunlar ile ilgili olarak YİGŞ’nin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığım ve daha fazla emek harcadığım öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” hükmü, “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24 üncü maddesinde; “(1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır. (2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan islerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.” hükmü ve “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım islerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir. İdare bu işler için yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir ... (4) Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır.” hükümlerinin yer aldığını, bu hükümlerden hareketle işin devamı sırasında ve kesin kabul yapılmasına kadar olan süreçte yüklenicinin kusurundan kaynaklanan, proje ve şartnameye uymayan her türlü imalat yapı denetim görevlisi tarafından yıktırılıp sözleşmeye uygun hale getirilebildiğini, mevzuatta yer alan bu hükümlerin temel gerekçesinin; sözleşme ve eklerine uygun iş yapmayan yüklenicinin bu işleri fen kurallarına uygun yapana (eseri meydana getirene) kadar İdarenin yaptırımlarını, yüklenicinin görevlerini ve sürecin usulünü ortaya koymak olduğunu, sözleşme eki YİGŞ'de yer alan bu hükümlerin sözleşmenin yürütülmesi sırasında olması muhtemel sorunların sözleşme şartları içerisinde nasıl düzeltilebileceğine ilişkin hususları içermekte olduğunu, öte yandan metrajın yanlış veya fazla hesaplanmasına ilişkin olarak ise; YİGŞ’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzar attan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. ...” hükmü ile herhangi bir hakediş döneminde bu metrajlann düzeltilebileceğinin belirlendiğini, YİGŞ’nin “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “... Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır...” hükmü ile asıl belirleyici olan metrajın kesin hesapta belirlenen metraj olduğunun hüküm altına alındığını, hakedişlere konulacak belgelerin neler olduğunun, sözleşme eki YİGŞ ve Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde (MYHBY) yer aldığını, yapılan imalatların kanıtlayıcı belgelerinin ise ... Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi doğrultusunda sözleşme eki birim fiyat tariflerinde yer alan ölçü esaslarına uygun tutanaklar olduğunu, bu tutanakların özeti niteliğinde olan ve iş kalemleri ile ölçüm ilişkisinin kurulmasını sağlayan “metraj icmali (yeşil defter)”in (MYHBY eki Ör No 3-3) ise hakedişlerin metraj tespiti için dikkate alınabilecek en temel ve zorunlu sayfalarından olduğunu, ayrıca hakedişlerde sahaya gitme zorunluluğu bulunmayan inceleme elemanlarına iş hakkında bilgi vermek üzere iş ilerleme raporu, teknik rapor gibi fotoğraflı, haritalı, çizelgeli belgeler bulunduğunu, ancak bu belgelerin herhangi bir imalatın varlığını, miktarım, fen ve sanat kurallarına uygun yapılıp yapılmadığı kanıtlayıcı belgeler olmadığı gibi, MYHBY gereği zorunlu evrak da olmadığını, ancak sorguda (ve sonrasında Ek İlamda) yapılan inceleme ve tespitlerin hakedişler ekindeki Teknik Raporlardaki tutarsızlıklara dayandırıldığının görüldüğünü, burada fazla ödemenin olduğunu tespitinin, ancak yeşil defterde yer alan metrajların sahada ölçüm alınarak döşenen güzergah ile karşılaştırılması ile tespit edilebileceğini, sahada böyle bir sorunun olup olmadığının belirlenmesi amacıyla gerekli ölçüm işlemlerinin ilgili Dairesince, heyet marifetiyle yaptırıldığı bilgisinin alındığını, mevzuatı çerçevesinde eksik veya fazla ödendiği tespit edilen imalatlar varsa idarece (ilgili Bölge Müdürlüğü ve Daire Başkanlığınca) yüklenicinin bir sonraki hakedişinden güncel fiyat farkı ile ödenmesi veya kesilmesi yada yükleniciden tahsil edilmesi gerektiğini, görüldüğü üzere yapılan imalatı ve ihzarat miktarlarının tespiti ile ilgili olarak Kontrol Mühendisi … ile Yüklenici temsilcisi … tarafından imalat tespit tutanakları (Dilekçe Eki: 2/53), (Dilekçe Eki: 3/52) ile İhzarat Tespit Tutanaklarının (Dilekçe Eki: 2/32), (Dilekçe Eki: 3/53) tutulduğunu ve imzalandığını, bu tutanaklara istinaden yine kontrol Mühendisi ve yüklenici temsilcisinin birlikte hazırlayarak imzaladıkları yeşil defterlere (hakediş ekleri) (Dilekçe Eki: 2-1), (Dilekçe Eki: 3-1) göre Kontrollük Teşkilatınca düzenlenen 05.11.2013 tarihli 1 no.lu hakediş (Dilekçe Eki: 2) ve 16.12.2013 tarihli 2 no.lu hakedişlerle (Dilekçe Eki: 3) yükleniciye ödeme yapıldığını, dolayısıyla, Yapı Denetim Mühendisi (Kontrol Mühendisi) ve Yapı Denetim Amiri (Proje Müdürü) ile yüklenici tarafından imzalanan ödemeyi kanıtlayıcı belgelerde (imalat tespit tutanakları (Dilekçe Eki: 2/53), (Dilekçe Eki: 3/52), İhzarat Tespit Tutanakları (Dilekçe Eki: 2/32), (Dilekçe Eki: 3/53), yeşil defterler (Dilekçe Eki: 2-1/6), (Dilekçe Eki: 2-1/15), (Dilekçe Eki: 3-1/6), (Dilekçe Eki: 3-1/15) yapılan işlere ilişkin inceleyeni şüpheye düşürecek bir hususun bulunmadığının görüleceğini, ...’deki büyük yapım işlerinin uzun yıllar sürdüğünü, devam eden işin herhangi bir safhasında yapı denetim elemanlarının (kontrol mühendisleri), kontrol teşkilatında görevli personelinin (şube müdürü, bölge müdürü) emeklilik, tayin veya görev değişikliği, terfi gibi nedenlerle değiştiğini, buradan da anlaşılacağı üzere kontrol teşkilatında her zaman değişiklik olabildiğini, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, sekizinci Bölüm “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde; “İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir.” denildiğini, yukarıda da belirtildiği üzere; “Yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte, sadece o hakediş döneminde meydana getirilen işler değil, İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler birlikte ölçülerek bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir.” Denildiğini, sorguda da belirtildiği üzere adı geçen yüklenicinin söz konusu işe ait 2017 yılında düzenlenen 30 sayılı hakedişe göre inceleme (Daire Başkanlığından aldığı bilgiye göre bugüne kadar da başka bir hakediş düzenlenmediğini) yapılmış olduğunu, ancak sözleşme eki “Yapım İşleri Genel Şartnamesi, sekizinci Bölüm “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendindeki; “İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir.” hükmüne aykırı olarak yıl yıl geriye gidilerek hakedişleri imzalayanlara sorumluluk yüklendiğini, aksine son hakediş itibarıyla tespiti yapılan hatalı, eksik veya fazla ödemeler için son hakedişi imzalayanlara herhangi bir sorumluluk yüklenmediğinin anlaşılmakta olduğunu, bu nedenle Sayıştay Denetçilerince, inceleme tarihinde dikkate alınan en son 2017 tarihli ve 30 no.lu hakedişi imzalayanlarin; sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi, sekizinci Bölüm “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen hükümlere göre, işin başından, inceleme tarihindeki 30 no.lu hakediş dahil, yapılan bütün eksik, fazla veya hatalı ödemelerden sorumlu olduklarını, sözleşme ve eklerindeki madde hükümlerinin diğer kanunlardaki benzer hükümlerden öncelikle uygulanmasının esas olduğunu, ayrıca yukarıda belirtildiği üzere, Yapı Denetim Mühendisi (Kontrol Mühendisi) ve Yapı Denetim Amiri (Proje Müdürü) ile yüklenici tarafından imzalanan ödemeyi kanıtlayıcı belgelerde (imalat tespit tutanakları (Dilekçe Eki: 2/53), (Dilekçe Eki: 3/52), İhzarat Tespit Tutanakları (Dilekçe Eki: 2/32), (Dilekçe Eki: 3/53), yeşil defterler (Dilekçe Eki: 2-1/6), (Dilekçe Eki: 2-1/15), (Dilekçe Eki: 3-1/6), (Dilekçe Eki: 3-1/15)) yapılan imalat ve ihzarata ilişkin inceleyeni şüpheye düşürecek bir hususun bulunmadığının görüleceğini, ek ilama konu olan yapım işinde, imalatın fiili olarak ... İl sınırlan içinde yapıldığını, iş kapsamındaki kontrollük görevinin, 30.09.2010 tarihli ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde, ... ... ... Bölge Müdürlüğüne bağlı ... Proje Müdürlüğü tarafından yürütüldüğünü, dolayısıyla, yukarıda bahsedilen mahkeme kararları gereğince, işin yürütülmesi, sırasında, imalatın hatalı, eksik, fazla yapılması veya hiç yapılmamasından doğan sorumluluğun, işin fiilen başında bulunan Kontrol Teşkilatına ait olduğunu, bunlara ilave olarak idarelerde devamlılığın esas olduğunu, idarelerin yapılan yanlışlıkları düzeltme yükümlülükleri bulunduğunu, dolayısıyla geriye dönük olarak hakedişleri imzalayanlara sorumluluk yüklenmesi (YİGŞ’nin 39’uncu maddesine aykırı olmakla beraber), halinde son hakedişi imzalayan ve düzeltme sorumluluğu olmasına rağmen “bana ne diyerek nasılsa ben sorumlu değilim diyerek” düzeltmelerin zamanında yapılmadığını, 2017 tarihli 30 no.lu hakedişten sonra bugüne kadar hiçbir hakediş yapılmamış olmasının da bunu tespiti teyit etmekte olduğunu, bu itibarla, merkez teşkilatı çalışanı olarak Ek İlamın diğer benzer maddelerinde olduğu gibi söz konusu kamu zararında herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını ifade etmek suretiyle tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini Kurulumuza arz etmiştir.

(Sorumlu …’ın temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; adı geçenin dilekçesinde özetle; Bölge Müdürü olarak devam eden değişik safhalardaki tüm işlerin detayını bilmesinin ve birebir takip etmesinin mümkün olamayacağı, ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve ... Genel Müdürlüğü 6200 sayılı Kuruluş Kanunu’nun bölge müdürlerine vermiş olduğu sorumluluğun genel bir sorumluluk olduğu, yapı denetim teşkilatının oluşturulmasının, yapı denetim teşkilatının görevlerini yapabilmesi adına gerekli olan araç-gereç ve diğer tüm imkânların sağlanması olarak değerlendirilmesi gerektiği, yapı denetim mühendisleri ve amirince sorunsuzca imzalanarak kendisine getirilen hakedişi imzalamakta hiçbir mahsur görmediği, evrak ve hesap kontrollerinin Yönerge’nin 5’inci maddesine göre sorumlu bulunan Genel Müdürlükte bulunan uzman mühendis, Tatbikat Şube Müdürü, Başkan Yardımcısı tarafından detaylı olarak yapıldığı ve Daire Başkanı tarafından da (Harcama Yetkilisi) onaylandığı, şüphe ve şikâyet dışında, Bölge Müdürünün herhangi bir olumsuzluğu arazide yakalama imkânı bulunmadığı, imzasının bulunduğu 1 ve 2 no.lu hakedişlerin yapıldığı (1 no.lu 25.11.2013, 2 no.lu 16.12.2013) ve tayininin çıktığı (20.05.2014) dönemden sonra da devam etmesi, yeni gelen Bölge Müdürlerinin de uzunca bir süre bu durumu tespit edememesi, Yapı Denetim Teşkilatının görevini layıkı veçhile ifa etmediğini gösterdiği, sorumluluğun işin problemsiz gittiğini gösteren ve bütün belgeleri ihtilafsız olarak yüklenici ile imzalayarak, Bölge Müdürünü yanlış yönlendiren yapı denetim teşkilatında olduğu, 5018 sayılı Kanunun 11 inci maddesine göre de üst yöneticinin sorumlu olmaması gerektiği, tazmine konu Ek İlamın 1’inci maddesi ile ilgili olarak; ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin, “Yapı Denetim Amiri” başlıklı 9’uncu ve 11’inci maddelerine göre hakedişlerde yer alması gereken bütün belgelerin tamam olduğu, teknik raporun ise fazladan ve ihtiyaç olmamasına rağmen konulduğu, kendisine herhangi bir şikayet veya ihbarın intikal etmediği, saha ve işin özelliği, ayrıca terör unsuru ve kamulaştırma nedenleriyle boru güzergâhlarındaki imalatların zaman zaman aralıklı ya da sorunlu bölgenin tekrar geri dönülmek üzere o an atlanarak geçilmesi şeklinde yapılabildiği, hakedişlerden de bunun anlaşıldığı, Yapı Denetim Örgütünce tarafına bildirilen 6 atü olan kısımlar sonradan geri dönülmek üzere atlanarak; arazide yer teslimi yapıldığı ve boru hendek kazılarının açıldığı bildirilen 4 atülük güzergâhlara göre sipariş verilerek, boru alımı, imalat ve ihzarat işlemlerinin gerçekleştirildiği, iddia edilen mükerrerlik varsa da 2 no.lu hakedişten sonra sorumlu olmadığı dönemde gerçekleştiği hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; dosya içeriğinin incelenmesi sonucunda; sorumlunun iddia etmiş olduğu hususların dayandığı ana unsurun fazla ve yersiz ödemenin ancak fiili denetim ile tespitinin mümkün olacağı, Bölge Müdürü olması hasebiyle fili denetimin kendisi açısından mümkün olmadığı, herhangi bir şikayet veya ihbar söz konusu olmadığı için Sorumluluğun Yapı Denetim Teşkilatında olduğunun belirtildiği, oysa, 13.12.2021tarihli ve 430-176 sayılı Ek İlamda; “İmalat tespit tutanağı ve yapılan işler listesi üzerindeki verilerin, proje verileri ile karşılaştırılması suretiyle yapıldığı görülmektedir. Her ne kadar hakedişlere “metraj cetveli” ve “yeşil defterin” eklenmediği hususu doğru olmakla birlikte, bu eksiklikler kamu zararının varlığını, hesabını ve sonuçlarını etkilememektedir. Zira mevcut belgeler (teknik rapor, imalat tespit tutanağı ve yapılan işler listesi ile işe ait projeler) kullanılarak da kamu zararının sağlıklı olarak tespit edilerek hesaplanabildiği görülmektedir. Dolayısıyla “metraj cetveli” veya “yeşil defter”in eksik olması, şekli bir hata olup, kamu zararına bir tesiri bulunmamaktadır. Şöyle ki, her ne kadar Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğine göre metraj cetveli ve yeşil defterin hakediş dosyasına eklenmesi zorunlu ise de, 30/09/2010 tarihli Bakanlık Onayı ile yürürlüğe giren “... Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi”’nin 16’ncı ve 21’inci maddelerinde; yüklenicinin taahhüdüne ilişkin olarak düzenlenen her türlü hesap, cetvel, röleve, ataşman defteri ve tutanakları imza etmek zorunda olduğu, bunların müsbit evrak niteliğinde olduğu, iş ile ilgili tespiti zorunlu hususlar için müştereken veya gerektiğinde İdarece düzenlen tutanakların, yapı denetim mühendisinin katılımıyla en az iki kişilik bir komisyon ve yüklenici ile birlikte düzenlenip imzalanacağı, vb. şeklinde düzenlemeler yer almaktadır. Her ne kadar Yönerge'de yeşil defter ile metraj/ataşman cetvellerine de atıf yapılmakta ise de, gerektiğinde düzenlenecek “tutanaklar” ile de imalatların cinsi ve miktarlarının tespit edilebileceği vurgulanmıştır. Yapılan incelemede, hakedişte eksik olan yeşil defter ile metraj cetvelleri yerine, hakedişte yer alan ve Yönergeye uygun olarak düzenlenmiş bulunan imalat tespit tutanağı ile teknik raporun, bu eksiklikleri gidermiş olduğu, zira alternatif olarak düzenlenen söz konusu belgeler esas alınarak Yapılan İşler Listesinin düzenlendiği ve ödenecek bedellerin hesaplandığı görülmektedir.” şeklinde bu hususun karşılandığı, ayrıca, ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesinin 5'inci maddesinin 2’nci ve 3’üncü fıkralarında;

“2-Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğün faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde Şube Müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için bütün tedbirleri almakla sorumludur.

3-Bölge Müdürü, Şube Müdürlüklerinden veya yapı denetim amirliklerinden gelen proje tadilat tekliflerini, sözleşmeden kaynaklanan tüm evrakları tetkik ederek veya ettirerek yetkisi dâhilinde olanları tasdik eder, diğerlerini görüşleriyle birlikte tetkik ve tasdik edilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderir.”

İfadelerinin yer aldığı, bu çerçevede, yetki ve sorumluluk dikkate alındığında yapı denetim görevlileriyle birlikte tespit edilmiş kamun zararı tutarından dilekçe sahibinin de sorumlu olduğunun değerlendirildiği, kamu zararı tutarı ile bilirkişi tespitlerine ilişkin değerlendirme niteliği taşıyan ve somut bulgudan uzak iddiaların ise bilirkişi rapor tespitleri ile Daire kararında karşılandığı görülmekte olup, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu …’ın temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; adı geçenin dilekçesinde; imalat tespit tutanakları ile ihzarat tespit tutanakları tutulduğu ve bu tutanaklara istinaden yine kontrol mühendisi ve yüklenici temsilcisinin birlikte hazırlayarak imzaladıkları yeşil defterlere (hakediş ekleri) göre, Kontrollük Teşkilatınca düzenlenen 1 ve 2 no.lu hakedişlerle ödemenin yapıldığı, yeşil defterin hakediş eki olarak ödeme belgesi ekinde yer aldığı, ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde merkez ihaleli işlerin arazideki denetimi taşra şube müdürlükleri veya müstakil proje müdürlüklerince yürütüldüğü, ödeme belgesi eklerin tam ve şüphe uyandıracak nitelikte olmadığı için ödemesinin gerçekleştirildiği, kamu zararı hesabının hakedişler ekindeki Teknik Raporlardaki tutarsızlıklara dayandırıldığı, fazla ödemenin olduğunu tespiti, ancak yeşil defterde yer alan metrajların sahada ölçüm alınarak döşenen güzergah ile karşılaştırılması ile tespit edilebileceği, dolayısıyla sahada ölçüm ve yapılan imalatın merkezden yapılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle yapılan işlere ilişkin inceleyeni şüpheye düşürecek bir hususun bulunmaması nedeni ile sorumluluğunun bulunmadığı hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; dosya içeriğinin incelenmesi sonucunda; sorumlu …’ın temyiz dilekçesine verilen mütalaada olduğu gibi Ek İlamda tüm itirazların karşılandığı, ayrıca, sorumlunun tazmine konu olan kamu zararına itiraz etmeksizin zımni kabul ile kendi sorumluluğuna dair savunması ön plana çıkarıldığının görüldüğü, sonuç olarak, sorumlunun dilekçesinde yer alan hususların Daire kararında karşılandığı görülmekte olup, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

(Sorumlu …’in temyiz dilekçesi için geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; adı geçenin dilekçesinde; imalat tespit tutanakları ile ihzarat tespit tutanakları tutulduğu ve bu tutanaklara istinaden yine kontrol mühendisi ve yüklenici temsilcisinin birlikte hazırlayarak imzaladıkları yeşil defterlere (hakediş ekleri) göre, Kontrollük Teşkilatınca düzenlenen 1 ve 2 no.lu hakedişlerle ödemenin yapıldığı, yeşil defterin hakediş eki olarak ödeme belgesi ekinde yer aldığı, ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde hakedişlerin ilgili belgeler eklenmek suretiyle hazırlanarak bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğüne sunulduğu, buradaki incelemenin ardından Daire Başkanlığına ödeme yapılmak üzere iletildiği, Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığının Tatbikat Şube Müdürlüğü'nde geçici iş raporları üzerinde yapılan hakedişler için ödeme şartlarının oluşup oluşmadığı, sözleşme ve eklerindeki ödeme aşamalarına uygun olup olmadığı, sunulan belgeler içerisinde eksik veya hatalı olanın yer alıp almadığı, hakedişin usulüne ve şekline uygun olup olmadığı, aritmetik bir hatanın yer alıp almadığı hususlarının incelenerek gereken diğer ödeme emri belgeleri oluşturulduktan sonra ödeneği var ise Başkanlık Makamına imzaya sunulduğu, ek ilama konu hakedişlerde de aynı usulün uygulandığı ve tüm belge ve hesaplamaların mevzuata uygun olduğu, bunun üzerine ödemelerin gerçekleştirildiği, Danıştay 2. Dairesinin 1997/… E. ve 1998/… K. sayılı Kararında da bu yönde hüküm tesis edildiği, merkez ihaleli işlerin arazideki denetimi taşra şube müdürlükleri veya müstakil proje müdürlüklerince yürütüldüğü, ödeme belgesi eklerin tam ve şüphe uyandıracak nitelikte olmadığı için ödemesinin gerçekleştirildiği, kamu zararı hesabının hakedişler ekindeki Teknik Raporlardaki tutarsızlıklara dayandırıldığı, fazla ödemenin olduğunu tespiti, ancak yeşil defterde yer alan metrajların sahada ölçüm alınarak döşenen güzergah ile karşılaştırılması ile tespit edilebileceği, dolayısıyla sahada ölçüm ve yapılan imalatın merkezden yapılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle yapılan işlere ilişkin inceleyeni şüpheye düşürecek bir hususun bulunmaması nedeni ile sorumluluğunun bulunmadığı hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; dosya içeriğinin incelenmesi sonucunda; sorumlu …’ın temyiz dilekçesine verilen mütalaada olduğu gibi Ek İlamda tüm itirazların karşılandığı, Teknik Rapor üzerinde yer alan çelişkilerden yola çıkıldığı ve tazmin kararının verildiği savunulmakla birlikte fili olarak arazi üzerinde yapılan iş ve işlemlerin tespiti yapıldıktan sonra hakedişler üzerinden karşılaştırmasının yapıldığının görüldüğü, sonuç olarak, sorumlunun dilekçesinde yer alan hususların Daire kararında karşılandığı görülmekte olup, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

Yukarıda adı geçen sorumlu (…), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde (Ek İlamın 2’nci ve 3’üncü maddelerini de kapsayacak şekilde) özetle; önceki temyiz başvurusunda sunulan açıklamalarının dayandığı ana unsurun, olası fazla ve yersiz ödemenin fiili denetim ile tespitinin mümkün olacağı; büroda proje, metraj, tutanak vs. üzerinden yapılan incelemelerden fazla ve yersiz ödemenin tespit edilemeyebileceği (kitabına uydurulabileceği), ancak bir şikâyet üzerine, yerinde tespit ile durumun ortaya çıkacağı hususlarında ısrarcılığını sürdürmekte olduğunu, Bölge Müdürlüğünü tedviren yürüttüğü ve sadece 25.11.2013 tarihli 1 no.lu ve temyize konu 16.12.2013 tarihli 2 no.lu hakedişte imza tasvibi olan, tayininin çıktığı 20.05.2014 tarihine kadar başka da hakediş imzalamadığı bahse konu işte; aradan geçen yaklaşık üç sene ve 30 no.lu hakedişten sonra yapılan şikâyet ve başlatılan teftiş üzerine, yerinde fiilen yapılan incelemeler sonucu tazmin hükmü verilmesinin bunun bir kanıtı olduğunu, diğer taraftan, Bölge Müdürü olarak büroda, evraklar üzerinde yapmış olduğu incelemelerde (Dilekçe Eki: 1- 1 ve 2 no.lu hakediş ait Muayene ve Kabul, İhzarat, İmalat Tutanakları, Dilekçe Eki: 2- 1 ve 2 no.lu Yeşil Defter , Dilekçe Eki: 3- Sol Sahil Ana Boru Hattı Aplikasyon Sonrası Plan ve Profil), ... 2 no.lu hakedişinde; Yapı Denetim Teşkilatınca sözleşme eki birim fiyat tarifleri hükümleri doğrultusunda ihzarat ve imalat tutanaklarının tanzim edildiğini, Yapı Denetim Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri ile yüklenici tarafından imzalanan ödemeyi kanıtlayıcı belgelerde, yapılan işlere ilişkin imalat metrajlarının bulunduğu ve ödemesi gerçekleştirilen hakediş metrajları ile aynı olduğunu, tanzim edilen bu tutanaklara göre de hakediş düzenlendiği, 2 no.lu hakedişte tanzim edilen tutanaklar ile ödeme yapılması hususunda sözleşme ve eklerine aykırı bir durum görmediğimden hakedişi tasviben onayladığını, hakedişlere konulacak belgelerin neler olduğunun, sözleşme eki YİGŞ ve Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde (MYHBY) yer aldığını, yapılan imalatların kanıtlayıcı belgelerinin ise ... Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi doğrultusunda sözleşme eki birim fiyat tariflerinde yer alan ölçü esaslarına uygun tutanaklar olduğunu, bu tutanakların özeti niteliğinde olan ve iş kalemleri ile ölçüm ilişkisinin kurulmasını sağlayan “metraj icmalinin (yeşil defter) (Dilekçe Eki: 2)” ise hakedişlerin metraj tespiti için dikkate alınabilecek en temel ve zorunlu sayfalarından olduğunu, bu belgelerin uzmanlık alanlarına göre; önce yardımcı yapı denetim elemanlarınca (topoğraf, sürveyan, formen, laborant vb.) sonra yapı denetim elemanlarınca (inşaat mühendisi, jeoloji mühendisi, harita mühendisi, makina mühendisi vb.), sonra Yapı Denetim Amiri Numaralı Şube Müdürü (…. Şube Müdürü), kontrol için Kurmay Şube Müdürlüğü (Proje ve İnşaat Şube Müdürlüğü) ve ilgili Bölge Müdür Yardımcısı tarafından paraflandığını/imzalandığını, sorguda (ve sonrasında Ek İlamda) bahsi geçen Teknik Raporla ilgili olarak ise; Resmi Gazete: 31/12/2005¬26040/3 Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği (MYHBY) ekinde yayımlanan hakediş formatımda teknik rapor adında bir evrak bulunmamakta olup, 2 no.lu hakedişte yer alan “yeşil defter” ve “metraj cetveli” ile uyuşmayan bu hatalı evrakın dikkate alınmaması gerektiğini, asıl olanın imalat tutanağı olduğunu (Sayıştay bilirkişisinin tüm iddialarını, MYHBY’de yer almayan bu tutanağa dayandırdığını), bununla birlikte, önceki temyiz başvurusunda sunulan ve sözleşme ve teknik açıklamaların tafsilatlı olarak yer aldığı, bilimsel ve teknik bulgulara dayanan 27.10.2021 tarihli … Müfettiş ve Bilirkişi İnceleme Raporundan; Sayıştay bilirkişi tespitlerinin bilimsellikten ve teknikten uzak olduğu sonucunu çıktığını ve her iki raporun üçüncü kez değerlendirilmesi gerektiği kanaatinde olduğunu Kurulumuza arz ederek tazmin hükmünün kaldırılması talebini yinelemiştir.

Başsavcılık ikinci mütalaasında (Ek İlamın 2’nci ve 3’üncü maddelerini de kapsayacak şekilde) özetle; adı geçenin dilekçesinde özetle; fazla ve yersiz ödemenin fiili denetim ile tespitinin mümkün olacağı, bu nedenle bir şikâyet üzerine, yerinde tespit ile durumun ortaya çıkacağı, Bölge Müdürlüğünü tedviren yürüttüğü ve sadece 25.11.2013 tarihli 1 no.lu ve temyize konu 16.12.2013 tarihli 2 no.lu hakedişte imzasının olduğu, Yapı Denetim Mühendisi ve Yapı Denetim Amiri ile yüklenici tarafından imzalanan ödemeyi kanıtlayıcı belgelerde, yapılan işlere ilişkin imalat metrajlarının bulunduğu ve ödemesi gerçekleştirilen hakediş metrajları ile aynı olduğu, tanzim edilen bu tutanaklara göre de hakediş düzenlendiği; bu nedenle ödemenin yapılmasına müsaade ettiği, bu ödemenin gerçekleşmesi için metraj icmali (yeşil defter) temel alınarak beş aşamada kontrol sağlanmak suretiyle paraflandığı ve 27.10.2021 tarihli ... Müfettiş ve Bilirkişi İnceleme raporundan; Sayıştay bilirkişi tespitlerinin bilimsellikten ve teknikten uzak olduğu sonucunun ortaya çıktığı ve her iki raporun üçüncü bir kişi tarafından tekrar değerlendirilmesi gerektiği hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; Ek İlamın temel aldığı hususun evrak üzerinden yapılacak inceleme ile fazla ödemenin tespit edilebileceği gerçeğine dayandığı, bu çerçevede; ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin 5'inci maddesinin 2’nci ve 3’üncü fıkralarında;

“2-Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğün faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde Şube Müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için bütün tedbirleri almakla sorumludur.

3-Bölge Müdürü, Şube Müdürlüklerinden veya yapı denetim amirliklerinden gelen proje tadilat tekliflerini, sözleşmeden kaynaklanan tüm evrakları tetkik ederek veya ettirerek yetkisi dâhilinde olanları tasdik eder, diğerlerini görüşleriyle birlikte tetkik ve tasdik edilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderir.”

İfadelerinin yer aldığı, açıklanan nedenle, yetki ve sorumluluk dikkate alındığında yapı denetim görevlileriyle birlikte tespit edilmiş kamun zararı tutarından dilekçe sahibinin de sorumlu olduğunun değerlendirildiği, kamu zararı tutarı ile bilirkişi tespitlerine ilişkin değerlendirme niteliği taşıyan ve somut bulgudan uzak iddiaların ise bilirkişi rapor tespitleri ile Daire Kararında karşılandığı görülmekte olup, sorumlunun karşılamasının önceki görüşü değiştirecek nitelik taşımadığı bu nedenle temyiz talebinin ret edilerek Daire Kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

Yukarıda adı geçen sorumlu (…), (Başsavcılık ikinci mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) üçüncü temyiz dilekçesinde (Ek İlamın 2’nci ve 3’üncü maddelerini de kapsayacak şekilde) ilk iki dilekçesindeki hususları aynen tekrar ettikten sonra farklı olarak sadece özetle; konu ile ilgili olarak, 2 no.lu hakedişi imzalarken farkına vararak, Proje ve İnşaat Şube Müdürüne (Teknik Rapor olarak adlandırılan) bu lüzumsuz evrakın, Genel Müdürlüğe onaya gönderilmeden önce hakedişlerden çıkarılması talimatı vermiş olmama rağmen, sehven unutulduğunu ve bu uygulamanın kendisinden sonra da devam ettiğini öğrenmiş bulunduğunu, ayrıca Başsavcılık ikinci mütalaasındaki “... Somut bulgudan uzak iddiaların ...” ifadesinin; önceki temyiz başvurusunda sunulan ve sözleşme ve teknik açıklamaların tafsilatlı olarak yer aldığı, tamamen bilimsel ve teknik bulgulara dayanan 27.10.2021 tarihli ... Müfettiş ve Bilirkişi İnceleme raporu dikkate alınmadan yapıldığı kanaatinde olduğunu Kurulumuza bildirmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ve aynı ek ilam maddesi ile ilgili olarak kendi gündem sırasında görüşülen dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

Temyize konu işbu ilam maddesinde tazmin hükmü, (Sayıştayca görevlendirilen Bilirkişi Heyeti tespitlerine de dayandırılarak) 2.800 mm çapında çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunduğu ve ödemeye esas alınan boru basınç sınıflarının projeye uygun olmadığı; bu suretle yükleniciye fazla ödemede bulunularak kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle verilmiştir.

Sayıştay Başkanlığı tarafından ... İşine ilişkin olarak hakedişlere giren ödemelerin yerinde yapılan imalatlarla karşılaştırılması amacıyla, konusunda uzman mühendislerden oluşan Bilirkişi Heyetince düzenlenen 22.03.2019 tarihli ... İşine Ait Bilirkişi Kurulu Raporunun, söz konusu işe ait 2.800 mm çapında çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin kısmında;

“a. Hakediş ödemelerinde metrajların belirlenmesinde herhangi bir harita çalışması yapılmadığı tespit edilmiştir. Yapılan incelemelerde hat ile ilgili onaylı herhangi bir harita çalışması (as-built, sayısal işletme, kot tutanağı vb.) olmadığı görülmüştür. Ödemeler için hakediş ekinde bulunan kontrol mühendisi ve yüklenici tarafından imzalı teknik raporun esas alındığı görülmektedir. Teknik rapor ile hakediş icmaline yansıyan farklılıklar da tespit edilerek belirtilmiştir. Teknik rapora göre hazırlanan hakediş ödemeleri Tablo-8’de yer almaktadır. Hakediş ödemelerine göre başlangıç ve bitiş mesafeleri esas alınarak yapılan ödemelerde toplam 48.917,42 metre hat bulunması gerekirken, teknik raporlar ile icmal arasındaki farklılıklar nedeni ile toplam ödemesi yapılan hat miktarı 758,42 metre azalarak 48.159 metre olmaktadır. Hakediş eki teknik rapora göre km’leri çakışarak mükerrerlik gösteren hat uzunluğu 2.537,12 metredir. Km’lerdeki 2.537,12 metre mükerrerlik düşüldüğünde hakedişe girmesi gereken gerçek hat uzunluğu 46.380,30 metre olmaktadır.

SOL SAHİL

KM BAŞ KM BİT KESİŞEN GERÇEK MESAFE HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM FİYATI HAKEDİŞ MİKTARI

0+675,000 1+675,000 1000 1 29

1+675,000 3+875,000 -1.055,64 2200 2 29 3200

2+819,360 3+090,230 270,87 30 30/YF

3+090,230 3+978,220 887,99 28 31/YF

3+978,220 4+029,820 51,6 28 30/YF

4+550,000 6+550,000 -20,00 2000 7 30

6+530,000 7+900,000 -500,00 1370 6 30

7+400,000 11+719,000 4319 4 29/30 1319metre 6 ATÜ,

750metre 4 ATÜ

7+400,000 7+900,000 -500,00 500 5 31

11+425,000 11+675,000 -250,00 250 3 30

11+995,000 12+720,000 725 8 30 700

14+274,370 16+401,000 2126,63 30 31/YF

16+401,000 17+461,410 1060,41 28 31/YF

17+548,000 17+895,000 347 9 30

17+895,000 18+898,000 -91,00 1003 10 30

18+807,000 20+604,000 1797 11 30 1809

20+604,000 22+099,000 1495 12 31 1500

22+099,000 24+884,000 -43,00 2785 13 30 995 metre 6 atü, 1790 metre 10 atü

24+841,000 25+918,000 -66,00 1077 15 31/32 250metre 16 atü

827 metre 10 atü

25+852,000 26+114,000 262 16 31 263

26+340,000 26+610,000 270 10 31

Toplam : -2.525,64 25797,5



SAĞ SAHİL

KM BAŞ KM BİT KESİŞEN GERÇEK MESAFE HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM FİYATI HAKEDİŞ MİKTARI

1+755,850 2+821,360 1065,51 29 31/YF

2+821,360 4+168,000 1346,64 24 30/YF

4+168,000 7+100,980 2932,98 22 30/YF

7+100,980 8+255,760 -1,42 1154,78 24 30/YF

8+254,340 10+754,340 2500 23 30/YF 2498,58

10+754,340 11+821,360 1067,02 22 30/YF

11+821,360 12+358,400 537,04 22 31/YF

12+358,400 14+358,400 2000 20 31

14+358,400 16+358,400 -10,06 2000 19 31

16+348,340 18+364,340 2016 18 31

18+364,340 19+327,300 962,96 22 31/YF 1462,96

19+827,300 21+559,940 1732,64 25 31/YF

21+559,940 21+919,940 360 30 32/YF

21+998,330 24+765,150 2766,82 27 31/YF

24+765,150 25+442,680 677,53 27 30/YF

Toplam : -11,48 23119,92

Tablo-8: Hakediş Ödemelerinde kullanılan Km'lerin, hakediş numaraları ve ödemelerin yapıldığı birim fiyatların listesi.

b. İmalatların projede belirtilen boru basınç dayanımı değerlerine uygun yapılması gerektiğinden, ödemeler ile proje değerlerinin uygunluğu incelenmiştir. Bu sayede ödemelerde kullanılan birim fiyatların doğru olup olmadığı tespit edilmiştir. Bölge Müdürlüğünün dosyalarında revize proje yapılarak, ana projede bulunan basınç sınıfları değiştirilen hat görülmemiştir. Yeni birim fiyat üzerinden ödemesi yapılan 4 ATÜ basınç sınıfındaki hatlar, ... Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı yazısına istinaden 6 ATÜ olarak değiştirilmiştir. Hakedişlerde bulunan km aralıkları ve birim fiyatlarının, projede bulunan km aralıkları ve basınç sınıfları ile karşılaştırması Tablo-9’da yer almaktadır. Mükerrerlik gösteren km aralıkları minha edilerek boş gösterilmiştir.

Boruların bulunduğu km aralıkları esas alınarak basınç sınıfları belirlendiğinde, sol sahilde; 4 Atü toplam 6.601,83 metre, 6 Atü toplam 10.054,59 metre, 10 Atü toplam 6.446,22 metre, 16 Atü toplam 169,22 metre hat, sağ sahilde; 6 Atü toplam 14.612,19 metre, 10 Atü toplam 8.136,25 metre, 16 Atü toplam 360 metre hat bulunmaktadır.

SOL SAHİL (MÜKERRER KM'LER MİNHA EDİLMİŞ)

SOL SAHİL (MÜKERRER KM'LER MİNHA EDİLMİŞ)

HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM FİYATI HAKEDİŞ KM BAŞ HAKEDİŞ KM BİT PROJE

KM BAŞ PROJE

KM SON PROJEYE

GÖRE ATÜ PROJE

MESAFE

1 29 0+675,000 1+675,000 0+675,000 1+675,000 4 1000,000

2 29 1+675,000 3+875,000 1+675,000 2+357,220 4 682,220

2+357,220 2+792,740 6 435,520

2+792,740 3+247,370 4 454,630

3+247,370 3+561,880 6 314,510

3+561,880 3+804,940 4 243,060

3+804,940 3+875,000 6 70,060



28 31/YF 3+875,000 3+978,220





3+875,000 3+978,220 6 103,220

28 30/YF 3+978,220 4+029,820 3+978,220 4+029,820 6 51,600

7 30 4+550,000 6+550,000 4+550,000 4+906,850 4 356,850

4+906,850 5+075,530 6 168,680

5+075,530 5+243,210 4 167,680

5+243,210 5+258,370 6 15,160

5+258,370 5+593,970 4 335,600

5+593,970 5+918,410 6 324,440

5+918,410 6+092,730 4 174,320

6+092,730 6+281,750 6 189,020

6+281,750 6+340,940 4 59,190

6+340,940 6+550,000 6 209,060

6 30 6+550,000 7+900,000 6+550,000 6+850,960 6 300,960

6+850,960 7+105,200 4 254,240

7+105,200 7+438,400 6 333,200

7+438,400 7+900,000 4 461,600

4 29/30 7+900,000 11+719,000

7+900,000 8+059,670 4 159,670

8+059,670 8+468,160 6 408,490

8+468,160 8+702,160 4 234,000

8+702,160 8+977,480 6 275,320

8+977,480 9+209,520 4 232,040

9+209,520 9+275,490 6 65,970

9+275,490 9+496,090 4 220,600

9+496,090 9+870,870 6 374,780

9+870,870 10+096,600 4 225,730

10+096,600 10+136,560 6 39,960

10+136,560 10+322,310 4 185,750

10+322,310 10+496,500 6 174,190

10+496,500 10+920,050 4 423,550

10+920,050 10+966,510 6 46,460

10+966,510 11+326,880 4 360,370

11+326,880 11+719,000 6 392,120

5 31



3 30

8 30 11+995,000 12+720,000 11+995,000 12+260,460 10 265,460

12+260,460 12+720,000 6 459,540

30 31/YF 14+274,370 16+401,000 14+274,370 16+401,000 10 2126,630

28 31/YF 16+401,000 17+461,410 16+401,000 16+962,690 10 561,690

16+962,690 17+209,990 6 247,300

17+209,990 17+244,820 10 34,830

17+244,820 17+461,410 6 216,590

9 30 17+548,000 17+895,000 17+548,000 17+895,000 6 347,000

10 30 17+895,000 18+898,000 17+895,000 18+317,670 6 422,670

18+317,670 18+439,310 4 121,640

18+439,310 18+801,810 6 362,500

18+801,810 18+898,000 4 96,190

11 30 18+898,000 20+604,000 18+898,000 18+936,060 4 38,060

18+936,060 20+113,830 6 1177,770

20+113,830 20+228,670 4 114,840

20+228,670 20+604,000 6 375,330

12 31 20+604,000 22+099,000 20+604,000 20+620,250 6 16,250

20+620,250 21+986,810 10 1366,560

21+986,810 22+099,000 6 112,190

13 30 22+099,000 24+884,000 22+099,000 22+536,410 6 437,410

22+536,410 22+568,100 10 31,690

22+568,100 22+783,760 6 215,660

22+783,760 22+807,720 10 23,960

22+807,720 23+992,010 6 1184,290

23+992,010 24+884,000 10 891,990

15 31/32 24+884,000 25+918,000 24+884,000 25+593,190 10 709,190

25+593,190 25+762,410 16 169,220

25+762,410 25+918,000 10 155,590

16 31 25+918,000 26+114,000 25+918,000 26+114,000 10 196,000

10 31 26+340,000 26+610,000 26+340,000 26+421,790 10 81,790

26+421,790 26+609,160 6 187,370

26+609,160 26+610,000 10 0,840



SAĞ SAHİL (MÜKERRER KM'LER MİNHA EDİLMİŞ)

HAKEDİŞ

NO'SU BİRİM FİYATI HAKEDİŞ KM BAŞ HAKEDİŞ KM BİT PROJE

KM BAŞ PROJE

KM SON PROJEYE

GÖRE ATÜ PROJE

MESAFE

29 31/YF 1+755,850 2+821,360 1+755,850 1+860,440 6 104,590

1+860,440 2+086,660 6 226,220

2+086,660 2+130,460 6 43,800

2+130,460 2+294,720 6 164,260

2+294,720 2+642,950 6 348,230

2+642,950 2+821,360 6 178,410

24 30/YF 2+821,360 4+168,000 2+821,360 4+168,000 6 1346,640

22 30/YF 4+168,000 7+100,980 4+168,000 7+100,980 6 2932,980

24 30/YF 7+100,980 8+255,760 7+100,980 7+150,770 6 49,790

7+150,770 7+485,950 6 335,180

7+485,950 7+901,390 6 415,440

7+901,390 8+027,790 6 126,400

8+027,790 8+166,300 6 138,510

8+166,300 8+255,760 6 89,460

23 30/YF 8+255,760 10+754,340 8+255,760 8+366,680 6 110,920

8+366,680 8+432,150 6 65,470

8+432,150 8+510,540 6 78,390

8+510,540 8+564,860 6 54,320

8+564,860 8+695,750 6 130,890

8+695,750 8+746,780 6 51,030

8+746,780 9+111,050 6 364,270

9+111,050 9+832,250 6 721,200

9+832,250 10+177,390 6 345,140

10+177,390 10+754,340 6 576,950

22 30/YF 10+754,340 11+821,360 10+754,340 11+821,360 6 1067,020

22 31/YF 11+821,360 12+358,400 11+821,360 12+183,360 10 362,000

12+183,360 12+358,400 6 175,040

20 31 12+358,400 14+358,400 12+358,400 13+929,180 6 1570,780

13+929,180 14+028,270 10 99,090

14+028,270 14+358,400 6 330,130

19 31 14+358,400 16+358,400 14+358,400 14+795,500 6 437,100

14+795,500 14+890,050 10 94,550

14+890,050 15+710,900 6 820,850

15+710,900 15+813,090 10 102,190

15+813,090 16+348,340 6 535,250

16+348,340 16+358,400 10 10,060

18 31 16+358,400 18+364,340 16+358,400 18+364,340 10 2005,940

22 31/YF 18+364,340 19+327,300 18+364,340 19+327,300 10 962,960

25 31/YF 19+827,300 21+559,940 19+827,300 21+559,940 10 1732,640

30 32/YF 21+559,940 21+919,940 21+559,940 21+919,940 16 360,000



27 31/YF 21+998,330 24+765,150 21+998,330 24+765,150 10 2766,820

27 30/YF 24+765,150 25+442,680 24+765,150 25+442,680 6 677,530

Tablo-9: KM aralıklarına ait Proje Basınç sınıfları ve Hakediş ödemelerinde kullanılan Birim Fiyatları listesi

c. Bölge Müdürlüğü hakedişlerinde mükerrer ödemeler silinerek, ödemesi yapılan km aralıklarının projede yer alan basınç sınıflarına göre metrajları Tablo-10’da yer almaktadır. 30 no.lu hakedişte ödemesi yapılan hatlar ile tespiti yapılan metrajların bedellerinin farkı … TL (KDV ve Fiyat Farkları Hariç) olmaktadır.

Her hakedişin ekinde yer alan teknik raporda hangi km’ler için ödeme yapıldığı ve hangi basınç sınıfında boru döşendiği ile ilgili bilgi bulunmaktadır. Teknik raporda yer alan metraj ve basınç sınıfına göre de parasal icmalde ilgili imalat kalemine teknik raporda yer alan metrajın girilmesi gerekmektedir. Ancak teknik rapor ile icmaller arasındaki farklılıklar, teknik raporda yer alan km aralıklarının mükerrer olması ve km aralıklarında yapılan ödemelerin proje basınç sınıflarına uygun olarak yapılmamış olması nedeniyle hakedişlerde hatalar görülmektedir.”

Denilmiştir.

Söz konusu tespit, kamu ihale mevzuatı ve mali mevzuat açısından değerlendirilecek olursa;

04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ) “Projelerin Uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinde:

“(1) Sözleşme konusu işler, idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılır.

…

(3) Projelerin zemine uygulanması sırasında meydana gelen hataların sorumluluğu ve hataların neden olduğu zararlar ve giderler yükleniciye ait olup, bunun sonucu olarak meydana gelen hatalı işin bedeli de yükleniciye ödenmez. …”,

“Sözleşme ve Eklerine Uymayan İşler” başlıklı 23’üncü maddesinde:

“(1) Yüklenici projelerde kendiliğinden hiçbir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.”,

“Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24’üncü maddesinde:

“(1) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.

(2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir.”,

“Yüklenicinin Bakım ve Düzeltme Sorumlulukları” başlıklı 25’nci maddesinde:

(1) Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım işlerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir. İdare bu işler için yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir.

(2) İdare, yüklenicinin yaptığı işlerde kesin kabul tarihine kadar geçen zaman içinde herhangi bir aksaklık gördüğü takdirde, bu aksaklıkları yukarıda belirtildiği şekilde düzelttirip onarmakla birlikte, işin niteliğine göre aksaklığı tespit edilen yapım işlerinin kesin kabul işlemlerini uygun bir tarihe erteleyebilir. Bu takdirde kabulü ertelenen kısım için, idarenin uygun göreceği bir tutarda teminat alıkonur.

…

(4) Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır.”

Hükümleri yer almakta olup, bu hükümler karşısında sözleşme ve eklerine uymayan, hatalı, kusurlu ve eksik oldukları tespit edilen iş/imalatlar için hakedişlerden kesinti yapılmamasının (diğer bir ifadeyle tam ödeme yapılmasının), 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesindeki kamu zararına esas alınan kriterlerden “a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması” ve “b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması” kapsamlarında kamu zararına sebebiyet vereceği noktasında herhangi bir şüphe bulunmamaktadır.

Temyize konu Ek İlamda da bu değerlendirmeden hareketle; “yapılan incelemede, hakediş ödemelerine esas metrajların belirlenmesinde herhangi bir haritalama çalışması (as-built, sayısal işletme, kot tutanakları vb) yapılmadığı; İdarenin mutat uygulamasında yapılan imalatların, öncelikle imalat tespit tutanaklarıyla belirlendiği, ardından yeşil deftere geçirildiği ve hakediş ekinin, yapılan işler listesine ilave edilerek ödemesinin yapıldığı, bununla birlikte, bahse konu yapım işinde gerçekleştirilen imalatların, yüklenici ile kontrol mühendisi tarafından imzalanan Teknik Rapor ile belirlendiği ve yapılan işler listesine dâhil edilmek suretiyle hakediş ödemesinin yapıldığı; hakedişler üzerinde yapılan çalışmada, Teknik Raporda yapıldığı ifade edilen imalat miktarı ile yapılan işler listesine dâhil edilerek ödemesi yapılan imalat miktarının da birebir aynı olmadığı, 30 no.lu hakediş itibariyle Teknik Raporda yapıldığı ifade edilen toplam boru hattı uzunluğu 48.917,42 m iken, hakedişlerde ödemesi yapılan toplam hat uzunluğunun 48.159,00 m olduğu; hakediş ekinde yer alan ve ilgili hakedişte yapılan ödemenin hangi km aralıklarında yapıldığı, hangi imalat kalemine ilişkin olduğunu belirten Teknik Raporda yapıldığı ifade edilen km aralıklarında mükerrerliklerin yer aldığı, Teknik Raporlar baz alınarak yapılan çalışmada, mükerrer olarak ödemesi yapılan hat uzunluğunun 2.537,12 m olduğu, ayrıca, Bilirkişi Raporunda da belirtildiği üzere, hakedişe girerek ödemesi yapılan boru basınç sınıflarının işe esas projeye uygun olmadığı” ifade edilerek kamu zararı oluştuğuna karar verilmiştir.

Ek İlamdan açıkça görüleceği üzere; Sayıştayca görevlendirilen Bilirkişi Heyeti, hakediş tahakkuk tutarını oluşturan evrak olarak (hakediş bazlı düzenlenen) teknik raporları esas almış, teknik raporlarında km aralığı yazılmamış olan 27, 28, 29 ve 30 no.lu hakedişlerde ise (yine hakediş bazlı düzenlenen) kesin hesap cetvellerini esas almıştır.

Öncelikle, teknik raporun bir ödeme belgesi olarak hukuki vasfına yönelik Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Şöyle ki; anılan Yönetmeliğin 7’nci maddesinde, hakediş raporunun; yapım işleri hakediş raporu (ön kapak), dizi pusulası, hakediş icmali, hakediş raporu (arka kapak), metraj icmali (yeşil defter), metraj cetvelleri, fiyat farkı hesap tablosu, fiyat farkı ağırlık oranları, ödenek dilimleri, yapılan işler listesi ve hakediş özetinden oluştuğu hükme bağlanmıştır.

Benzer şekilde, ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin 16’ncı maddesinde; yaptırılmakta olan her türlü iş için hakedişler düzenlenirken; şantiye defteri, röleve defteri, ataşman defteri, yeşil defter ve tutanakların düzenlenmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Buna göre; düzenlenen hakedişlerde yapılan imalatlara karşılık gelen miktar ilk olarak metraj icmaline (yeşil defter) işlenir. Yeşil deftere metraj miktarı olarak yansıyan rakam yapılan işler listesine girer. Yapılan işler listesinde metrajlar teklif birim fiyat cetvelinde bulunan teklif birim fiyatlar ile çarpılarak sözleşme birim fiyatları cinsinden hakediş tutarı bulunur. İşin sözleşmesinde öngörülmüş ise fiyat farkı eklenerek hakediş raporu (arka kapak) sayfasında tahakkuk tutarı belirlenir. Bu işleyiş sırasına göre metrajların denetiminin yapılması için yapım işleri hakediş raporunda incelenmesi gereken evrak yeşil defter veya yapılan işler listesi olmalıdır.

Her ne kadar Ek İlamda ödemesi yapılan hakedişlerde “metraj tutanakları” ve “yeşil defter” bulunmadığı, ödemenin tamamen “teknik rapor” adı verilen kontrol mühendisi ile yüklenici tarafından karşılıklı imzalanan belgeye göre yapıldığı ve bu belge doğrultusunda kamu zararı hesabı yapılmasında hukuken bir isabetsizlik bulunmadığı ifade edilmiş ise de; sorumlularca iş kapsamında düzenlenen ve tahakkuka bağlanan 30 adet hakedişte bulunan (9 no.lu hakediş ve sonrasında düzenlenen) kesin hesap cetvellerinin birleştirilmiş hali Kurulumuza sunulmuş olup, ayrıca sorumluların dilekçelerinde; bu cetvellerden görüleceği üzere projesinde yazan basınç sınıfı ile kesin hesap ve icmalde hakedişe giren basınç sınıfında farklılıklar bulunduğu, yüklenicinin temin ettiği, fabrika muayene testleri yapılıp, test komisyonunca uygun görülerek sahaya getirilen 4-6-10-16 atü basınç sınıflarında boruların, arazi problemleri (toplulaştırma, zarar-ziyan problemi, vatandaş engellemeleri), iklim şartları, karayolu/demiryolu yatay sondaj geçişleri ve terör nedenleriyle kesintisiz olarak döşenememiş olup, problemleri çözülmüş yerlere (diğer bir deyişle, boru güzergâhlarındaki imalatların zaman zaman aralıklı ya da sorunlu bölgenin tekrar geri dönülmek üzere o an atlanarak geçilmesi şeklinde) döşendiği (3 no.lu hakedişteki imalatın Km: 11+425 den başlaması, 4 no.lu hakedişteki imalatın Km: 7+400 ile Km: 11+719 arasında olması da, imalatların parçalı ve aralıklı yapıldığının ispatı niteliğinde olmakla beraber), Genel Müdürlüğün … tarihli ve … sayılı yazısı ile yeni üretim siparişi verilecek olan şebeke hatları için 4 atü basınç sınıfında boru kullanılmaması, projesinde 4 atü olarak yer alan ancak döşenmeyen boruların yerine 6 atü basınç sınıfında boru döşenmesi talimatı verildiği, dolayısıyla bu yazıdan sonra henüz üretim siparişi verilmemiş ve projesinde 4 atü görünen hatlarda, 6 atü döşenmesi ve 6 atü boru pozundan ödeme yapıldığı, birleştirilmiş kesin hesap tablosunda, teknik rapor bilgilerine göre var görünen mükerrerliklerin kesin hesap cetvellerinde düzeltildiği, kesin hesap metraj cetvellerinde Sol Sahilde 58,31 m, Sağ Sahilde 10,06 m olmak üzere toplam 68,37 m’nin sehven mükerrer gösterildiği ve bu metraj ile ilgili fazla yapılan ve (hakedişler bazındaki fazla/eksik ödemelerin kümülatif toplamı sonucunda yapılan hesaplamayla) parasal olarak fiyat farkı ve %18 KDV’siz 1.453.596,81 TL’ye tekabül ettiği bildirilen ödemenin düzenlenecek hakedişten minha edileceği hususları ileri sürülmüştür.

Bu manada, hakedişler özelinde gönderilen yeşil defterler ve imalat-ihzarat tutanakları ve kesin hesap metraj cetvellerinin birleştirildiğine ve proje basınç sınıfları sütunu projeye göre revize edilerek yapılan yanlış kalemden ödeme miktarlarının açıklamalı olarak hakediş bazında hesaplandığına yönelik (detaylı tablolarla hazırlanmış) iddia ve itirazlar dikkate alınmadan tazmin hükmü verilmesi hukuken isabetli olmayacaktır.

Nitekim Dairemizce düzenlenen Ek İlamdan sonra, ... Genel Müdürlüğünün Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından alınan … tarihli ve … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile; Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından alınan … tarihli … sayılı Genel Müdürlük Oluru ile Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’na verilen inceleme görevlerinin yerine getirilmesi ve Sayıştay Başkanlığının “... İşi” ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere görevlendirilen Komisyonun söz konusu iş ile ilgili tespitlerini içeren 31.08.2021 tarihli Kök Raporda da aynı konu hakkında inceleme yapılmış ve bu kez kamu zararı tutarı fiyat farkı ve %18 KDV’siz olarak 1.646.898 TL olarak hesaplanmıştır.

Dolayısıyla, halihazırda yukarıda sözü edilen Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporundaki açıklamalar doğrultusunda düzenlenecek olan “tespit hakedişi”nin beklenilmesi ve bu hakedişten sonraki (miktarı değişen imalatlar için) son verilere göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. ...

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar…”

Hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca Sayıştay Genel Kurulu’nun, Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik verdiği 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı Kararı’nda da; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Yine aynı Karar’ın “Gerçekleştirme Görevlileri” başlıklı 4’üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında da:

“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.

Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,”

Denilmek suretiyle ödemeye esas hakediş raporları ile diğer belgeleri düzenleyen kişilerin sorumluluğundan bahsedilmektedir.

Sorguya (ve sonrasında Ek İlama) konu olan ... Yapım İşinde, imalat fiili olarak ... İl sınırları içinde yapılmaktadır. İş kapsamındaki kontrollük görevi, 30.09.2010 tarihli ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde, ... ... ... Bölge Müdürlüğüne bağlı ... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.

Bahse konu kamu zararı, (işin fiilen başında bulunan ve Bölge Müdürlüğüne bağlı Proje ve Şube Müdürlüklerinde çalışan) Kontrol Teşkilatında görevli kamu görevlileri ile yüklenicinin imzaladığı hakediş raporunun ödeme emri belgesine bağlanarak ödenmesi sonucu ortaya çıkmış olup, hakediş raporları ile buna ekli yapılan işler listesi, metraj cetvelleri, yeşil defter vb. belgeleri düzenleyen, imzalayan ve onaylayan söz konusu kişilerin sorumluluğu bulunmaktadır.

Hakediş raporu üzerinde imzası bulunan Bölge Müdürü (ve vekillerinin) sorumluluk itirazına gelince; ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin 5’inci maddesinin ikinci fıkrası; “Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahasındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.” şeklinde olup, söz konusu madde hükmünden, Bölge Müdürünün, Bölge Müdürlüğü kapsamındaki işlerin sözleşmeye uygun bir şekilde yürütülmesinden sorumlu olduğu açıkça görülmektedir.

Öte yandan, sorumlulardan bazılarınca; söz konusu yapım işinde, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde imzası bulunan ve Merkez Teşkilatında görevli olan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerinin, işe ait şartnameler ve sözleşme gibi dokümanlar da göz önünde bulundurularak, uzmanlık ve teknik bilgi ile fiili fiziki incelemeye dayanılarak hazırlanan ve onaylanan hakediş raporu ve eki belgelerden, iş kapsamında imalatların yapılıp yapılmadığını kontrol etme, yapılmayan veya hatalı imalatı ödeme emri belgesi ve eki belgelerden tespit etme imkânı bulunmadığı iddia edilmekte ise de; boru hattındaki mükerrer ödemeler ile projedeki basınç sınıfına uygun olmayan ödemeler, hakedişler üzerinde yapılacak basit bir inceleme ile tespit edilebilecek olup fiilen işin başında bulunmayı gerektirecek nitelikte olmadığından; hakedişi inceleme ve kontrol etme yükümlülüğü bulunan Genel Müdürlük çalışanlarının, oluşan kamu zararı nedeniyle sorumluluklarının bulunmadığı yönündeki bu iddialarının kabul edilmesi de mümkün görülmemektedir.

Ek İlamda da; aynı değerlendirmelerle kurulan illiyet bağı neticesinde 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne uygun bir biçimde sorumluluk tevcihi yapılmıştır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının sadece konunun esası yönünden kısmen kabulüyle, 430 sayılı Ek İlamın 1’nci maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve gerek sorumlularca gönderilen hakediş bazlı birleştirilmiş kesin hesap cetvelleri ile Dairemizce düzenlenen Ek İlamdan sonra ortaya çıkan ve temyize konu edilen mükerrer ve şartnamesine uygun olamayan ödemeler hakkında değerlendirmelerin de yapıldığı (ve Dairemizce henüz görülmediği anlaşılan) ... Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporunun incelenmesini gerekse de düzenlenecek olan tespit hakedişinin beklenilmesini ve kamu zararı tutarının Kök Rapordaki değerlendirmeler ve tespit hakedişindeki miktarlar dikkate alınarak yeniden belirlenmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …’un aşağıda yazılı sorumluluk yönünden farklı görüşleriyle), (Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 25.12.2024 tarih ve 57611 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Sorumluluk Yönünden) Farklı görüş/gerekçe

…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …:

Konunun esası yönünden yukarıda karar metnimizde yazılı çoğunluk bozma gerekçelerine aynen katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden;

Sorguya (ve sonrasında Ek İlama) konu olan iş; merkez ihaleli ve ödemeli bir iş olup kontrolörlük hizmeti, ilgili 30/09/2010 tarihli ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi hükümleri çerçevesinde, ... ... ... Bölge Müdürlüğüne bağlı ... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. ... Bölge Müdürlüğünde düzenlenen geçici hakediş raporu, üzerinde gerekli incelemeler yapıldıktan sonra, ödemesi yapılmak üzere, ... Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığına gönderilmektedir.

Bu Daire Başkanlığında, geçici hakediş raporları üzerinde yapılan incelemede; düzenlenen hakedişler için ödeme şartlarının oluşup oluşmadığı, sözleşme ve eklerindeki ödeme aşamalarına uygun olup olmadığı, hakediş ekleri arasında eksik veya hatalı belgelerin yer alıp almadığı, hakedişin usulüne ve şekline uygun olup olmadığı, aritmetik bir hatanın yer alıp almadığı gibi hususların kontrolünün yapıldığı, dolayısıyla yapılan işin miktarına/sözleşme ve eklerine uygun olup olmadığına yönelik herhangi bir kontrolün yapılmadığı, hakedişte ödemeyi kanıtlayıcı belge olarak sunulan imalat tutanaklarında, imalatın gerçekleşmediğini veya sözleşmeye uygun olarak gerçekleşmediğini düşündürecek herhangi bir hataya rastlanılmaması nedeniyle de, söz konusu yapım işinin yerinde denetimine ilişkin herhangi bir çalışma yapılmağı anlaşılmaktadır.

Ek İlam maddesindeki kamu zararı hesabı; Sayıştay Başkanlığı tarafından 17.01.2019 tarihinde, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 6’ncı maddesine istinaden görevlendirilen, 3 inşaat mühendisinden müteşekkil Bilirkişi Heyetinin, söz konusu işe ilişkin hakedişlere giren imalatların, mahallinde yapılan imalatlarla karşılaştırılması suretiyle düzenlemiş olduğu Bilirkişi Heyeti Raporuna dayanmaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre, sözleşmeye bağlanan yapım işlerinin yürütülmesinde uygulanacak genel esasları belirlemek amacıyla hazırlanan, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ), “İşlerin denetimi” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında; sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işlerinin, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilip ve gerçekleştirileceği, dördüncü fıkrasında; yüklenici ile yapı denetim görevlisi arasında anlaşmazlık olursa, bu anlaşmazlığın 51’nci madde hükümlerine göre idarece karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

YİGŞ’nin 15’inci maddesinde, yapı denetim görevlisinin yetkileri;

“(1) Yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.

(2) Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremez.

(3) Malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi temin eder.

(4) Yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örnekleri mühürlenerek işin geçici kabulüne kadar saklanır.

(5) Yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, bu konuda kendisine verilen yazılı talimatın tebliği tarihinden başlamak üzere on gün içinde söz konusu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorundadır. Bunu yapmadığı takdirde yapı denetim görevlisi bu malzemeyi, bütün zarar ve giderleri yükleniciye ait olmak üzere, işyeri çevresi dışına çıkarmaya yetkilidir.

(6) Yüklenici tarafından fen ve sanat kurallarına aykırı olarak kusurlu yapıldıkları anlaşılan iş kısımlarını yıktırıp yükleniciye yeniden yaptırmak hususunda yapı denetim görevlisi yetkilidir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

Yine YİGŞ’nin 39’uncu maddesinde de; geçici hakediş raporları ile ilgili olarak; (c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacaklarının, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödeneceği, metrajların, yeşil defter ve eklerinde gösterileceği, (4) Hakediş raporlarının düzenlenmesinde; (b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işlerin, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülüp ve bulunan miktarların sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edileceği, (c) İhzarat yapılmasının öngörüldüğü işlerde; İhzarat miktarının yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülüp ve bulunan miktarların sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıdaki düzenlemelere göre, yüklenicinin yaptığı işlerin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılması, ölçülmesi ve metrajlara göre hesaplanarak, bulunan miktarların geçici hakediş raporuna dahil edilmesi, metrajların, yeşil defter ve eklerinde gösterilmesi faaliyetleri, yapı denetimi yapan kamu görevlisi/görevlilerine ait bir görevdir.

Dolayısıyla, yapı denetim görevlisince, yüklenici tarafından yapıldığı gerekçesiyle, geçici hakediş raporlarına dahil edilen imalatlardaki, imalat miktarı/ölçü hataları ile yapılan işlerin sözleşme ve eklerine uygun olmamasından kaynaklanan kamu zararından, yapı denetim görevlisi/görevlileri sorumludur.

30/09/2010 tarihli, ... Genel Müdürlüğü Yapı Denetim Hizmetleri Yönergesi’nin, “Genel Hükümler” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında, Bölge Müdürünün görevleri;

“(2) Bölge Müdürü, Genel Müdürlüğün temsilcisi sıfatıyla Bölge Müdürlüğü faaliyet sahalarındaki denetim hizmetlerinde şube müdürü ve yapı denetim mühendislerinin amiri olup, iş ve işlemlerin, sözleşme ve eklerine uygun olarak yürütülmesi ve süresinde bitirilmesi için gerekli bütün tedbirleri almakla sorumludur.

(3) Bölge Müdürü, şube müdürlüklerinden veya yapı denetim amirliklerinden gelen proje tadilat tekliflerini, sözleşmelerden kaynaklanan tüm evrakları tetkik ederek veya ettirerek yetkisi dâhilinde olanları tasdik eder, diğerlerini görüşleriyle birlikte tetkik ve tasdik edilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda yer verilen Yönerge hükümlerine göre, Bölge Müdürü, kontrol teşkilatının amiri olarak, faaliyet sahasındaki denetim hizmetlerinde, işlerin idari işleyişinden sorumludur.

Söz konusu işin denetimi, ... ... ... Bölge Müdürlüğüne bağlı ... Proje Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre işin yürütülmesi esnasında, imalatın sözleşme ve eklerine uygun yapılmamasından, geçici hakediş raporunda gösterildiği miktarda veya hiç yapılmamasından doğan sorumluluk, işin fiilen başında bulunan Kontrol Teşkilatına aittir.

İşin yalnızca ihalesi ve ödemesinin Genel Müdürlük tarafından yapılması, Genel Müdürlük personelinin yapılan imalatlar ile ilgili fiili ve fiziki kontrol imkânının olmaması, geçici hakediş raporunda gösterilen yapılmamış veya sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılmamış imalatı, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinden tespit etme imkânın bulunmaması nedenleriyle, ödeme emri belgesi üzerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile geçici hakediş raporunda İnceleyenler ve Onaylayan bölümünde imzası bulunan ... Genel Müdürlüğü personellerinin,

Geçici hakediş raporunun, ... ... Bölge Müdürlüğü ile ilgili bölümünde tetkik eden olarak imzası bulunan teknik personel ve Bölge Müdürü ile Bölge Müdür Yardımcısının,

Sorumlulukları bulunmamaktadır.

Kamu zararından sorumlular, sadece ödeme emri eki geçici hakediş raporlarını düzenleyen yapı denetim görevlileri olup, bunlar dışında Ek İlamda kendilerine sorumluluk yüklenen kamu görevlilerinin sorumluluklarının kaldırılmasını teminen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden de bozulması gerekir.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …:

Çoğunluğun bozma kararına dayanak olarak ileri sürdüğü, ... Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı Kök Raporunun incelenmesi, düzenlenecek olan tespit hakedişinin beklenilmesi ve kamu zararı tutarının Kök Rapordaki değerlendirmeler ve tespit hakedişindeki miktarlar dikkate alınarak yeniden belirlenmesi yönündeki görüşe katılmak mümkün değildir.

Şöyle ki;

Söz konusu işin ihalesi … tarihinde yapılmış, … tarihinde işyeri teslimi yapılarak işe başlanmıştır. İşin sözleşmesine göre iş bitim tarihi … olup, verilen süre uzatımları ile 03.06.2018 tarihine uzatılmıştır.

İşe ilişkin olarak en son 05.10.2017 tarihli 30 no.lu hakediş düzenlenmiş, bu hakedişe göre % 80 oranında gerçekleşme sağlanmış olup, bundan sonra herhangi bir belge düzenlenmemiş ve kabul aşamasına geçilememiştir.

Sayıştay Başkanlığı tarafından adı geçen işe ilişkin olarak görevlendirilen Bilirkişi Heyetince düzenlenen ve eksikliklerin tespit edildiği rapor 22.03.2019 tarihinde düzenlenmiştir. Bu Bilirkişi Raporu sorumlulara gönderilmiştir. Bu rapor üzerine, ... Genel Müdürlüğünce Sayıştay Başkanlığının ... İşi ile ilgili sorgulara konu edilen kusurlu veya eksik imalatların yerinde inceleme ve tespitinin yapılması ve inceleme sonrasında İdare adına yapılacak kesinti işlemlerine karar verilmesi konusunda inceleme yapmak üzere müfettişlerden oluşan bir Komisyon görevlendirilmiş olup, bu Komisyon da raporunu 31.08.2021 tarihinde düzenlemiştir. Bu iki raporda da eksikliklere ilişkin tespitlere yer verilmiştir.

İşle ilgili olarak 05.10.2017 tarihinden sonra herhangi bir hakediş düzenlenmemesi, eksikliklere ilişkin 22.03.2019 tarihli Bilirkişi Raporu ve bu rapor sonrası yaptırılan inceleme sonucu düzenlenen 31.08.2021 tarihli Komisyon Raporunda tespitlerde bulunulması ve Sayıştay tarafından rapor düzenlenmesi ve kamu zararının tazminine ilişkin karar verilmesine rağmen, temyiz görüşmesinin yapıldığı 25.12.2024 tarihi itibariyle söz konusu işin tasfiye veya kabul sürecinin başlatılmadığı gibi mevcut duruma ilişkin tespit tutanağı ve tespit hakedişi düzenlenmesine ilişkin herhangi bir işlem de başlatılmamıştır.

Bu durum, idarenin söz konusu işle ilgili olarak tasarrufta bulunma konusunda istekli olmadığını göstermekte olup bu sürecin beklenmesi yönünde karar verilmesi Sayıştay kararlarının uygulanmasının gecikmesine ve etkinliğinin azalmasına sebep olacaktır.

Kaldı ki, Sayıştay yargısında kesin hesap veya kesin kabul yapılıp yapılmadığının ve bu aşamalarda düzeltme yapılabileceğinin bir önemi yoktur. Yapılacak düzeltme ve tahsilatlar, Sayıştay yargılamalarının her aşamasında dikkate alınabilecektir.

Dolayısıyla, Sayıştay tarafından görevlendirilen Bilirkişi Heyetince denetim yerinde yapılan fiili-fiziki denetim sonucu resmi belge ve kanıtlara dayalı ölçümlerle gerçekleştirilen ve 2.800 mm çapında çeşitli basınç sınıflarında CTP boru imalatlarına ilişkin ödemelerde mükerrerliklerin bulunması ve ödemeye esas alınan boru basınç sınıflarının projeye uygun olmayacak bir şekilde hakedişlerde ödeme yapılması gerekçelerinden kaynaklanan kamu zararı tespitinde ve bu kamu zararından sorumluluklarına hükmedilen kamu görevlilerinin sorumlu tutulmasında sorumluluk hukuku bağlamında bir isabetsizlik görülmediğinden; temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının reddedilerek tazmin hükmünün tasdik edilmesi gerekir.