SayıştaySayıştay Temyiz Kararı57517
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire8
Dosya No54063
Yılı2022
Konu: Belediye Başkan Yardımcısının tapuda kayıtlı arazilerine Belediye araçlarıyla kum götürülmesi ve Belediyeye ait iş makinasının bu araziler üzerinde çalıştırılması.
42 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle, ... Belediyesi Başkan Yardımcısı ...’in tapuda kayıtlı ... mahallesi ... mevkiinde yer alan 118 ada ve 6, 2, 3, 5 parsel numaralı arazilerine, Belediye araçlarıyla kum götürülmesi ve Belediyeye ait iş makinasının bu araziler üzerinde çalıştırılmasından kaynaklanan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine, karar verilmiştir.
Sorumlular temyize başvurmuştur.
Esas yönünden inceleme
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8'inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü,
Aynı Kanun’un "Kamu zararı” başlıklı 71 'inci maddesinin ilk fıkrasında da;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15'inci maddesinde Belediyenin yetkileri arasında;
“Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarım karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak” sayılmış olup,
Anılan Kanun'un "Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18'inci maddesinde ise;
“Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” görevi ve yetkisi belediye meclisine verilmiştir.
5393 sayılı Kanun’un 18’inci maddesine istinaden ... Belediye Meclisinin 26.10.2021 tarihli kararı ile belirlenen 2022 yılı Ücret Tarifesi’nde Belediyeye ait araçların üçüncü kişilere kullandırılması halinde, alınacak ücretler düzenlenmiştir.
Fiili durum, kavramsal çerçeve ve değerlendirme
Gerek Denetçi Raporunda gerekse de Daire İlamında;
Belediyenin … Bilişim Sistemleri A.Ş'den hizmet alımı yoluyla satın aldığı … araç takip sistemi kayıtlarının incelenmesi neticesinde, ... Belediyesi Başkan Yardımcısı ... adına tapuda kayıtlı, ... Mahallesi ... (eski köy yeri) mevkiinde yer alan arazilere, yaklaşık 20 km mesafesi olan … çayı yakınlarından Fen İşleri Müdürlüğü ile Muhtarlık İşleri Müdürlüğüne tahsisli kamyonlarla, bedelsiz olarak kum nakledildiği ve bu arazilerde İdarenin iş makinesinin bedelsiz çalıştırıldığının tespit edilmiş olduğu bilgisine yer verilmiştir.
Bu minvalde olmak üzere, Sorumlulardan Başkan Yardımcısı ... ve Fen İşleri Müdür V. …’ın savunmalarında; söz konusu araçların köy yollarının bakım ve onarımı için çalıştırıldığının iddia edilmesine rağmen, bu yollarda bakım onarım çalışması yapılmasıyla ilgili olarak düzenlenmiş herhangi bir araç ve görev emrine rastlanılmadığı, arazi sahiplerinin yollarda bakım/onarım talep ettiğine ilişkin Belediye resmi kayıtlarına girmiş bir talep yazısının da bulunmadığı, ifade edilmiştir.
“Araç takip sistemi” tanımı, özellikleri ve değerlendirme
Araç takip sistemi, araçların zaman bilgisiyle birlikte hangi konumda oldukları, hangi rotayı izledikleri, rölanti/duraklama süreleri gibi bilgileri anlamak ve öğrenebilmek için geliştirilmiş bir teknolojidir.
Bu teknolojiyle firmalar/kurumlar, araçlarının amacına göre kullanılıp kullanılmadıklarını kontrol edebilir, yakıt maliyetlerini azaltabilir, araçlarının bakım giderlerini kontrol edebilir, sürücü davranışlarını gözlemleyebilir.
Araç takip sistemi, uydular ve bu uydulardan gelen sinyallerin anlaşılabilir verilere çevrilmesiyle çalışır.
Araç takip sistemleri; GPS, GSM/GPRS, sayısal haritalar ve özel yazılımlardan oluşan bir sistem içerisinde çalışır. Araçlara takılan mobil veri cihazları (M2M), GPS uydularından aldıkları iki bilgiyi (uydu sinyalinin gönderildiği gerçek zaman ve uydunun sinyal gönderildiği anda yörüngedeki konumu) GSM/GPRS şebekesi üzerinden kontrol ve iletişim merkezine aktarır.
Konum ve zaman bilgileri dışında da bağlı sensörlerle sıcaklık/soğukluk gibi telemetri bilgileri de sistem üzerinden okunabilir. Gelen bilgiler Seyir Mobil sistem sunucularına kaydedilir ve kullanıcılar sistem üzerinden her türlü veriye ulaşabilir. Bu yapı araç takip sistemlerinin temel çalışma mantığını oluşturur.
Bu bilgiler çerçevesinde ve Yargı Raporu dosyası ekinde bulunan (USB dahilindeki) araç takip sistemi kayıtlarının incelenmesi sonucunda;
... Belediyesi Başkan Yardımcısı ... adına tapuda kayıtlı bulunan arazilere, yaklaşık 20 km mesafe olan … Çayı yakınlarından, Fen İşleri Müdürlüğü ile Muhtarlık İşleri Müdürlüğüne tahsisli kamyonlarla, bizzat ...’in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğu ve bu arazilerde İdarenin iş makinasının çalıştırıldığı, açıkça anlaşılmaktadır.
“Kamu zararı” konusu
5393 sayılı Kanun'un "Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18'inci maddesinde, “Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” görevi ve yetkisi belediye meclisine verilmiştir. Bu maddeye istinaden, ... Belediye Meclisinin 26.10.2021 tarihli kararı ile belirlenen 2022 yılı Ücret Tarifesi’nde Belediyeye ait araçların üçüncü kişilere kullandırılması halinde, alınacak (tahsil edilecek) ücretler düzenlenmiş olduğundan ve Belediyeye ait araçlarla (kamyonlarla), Belediye Başkan Yardımcısı ...’in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğunun ve bu arazilerde İdarenin iş makinasının çalışmış olduğunun sabit olması nedeniyle;
Daire İlamında, ... Belediyesi 2022 yılı Ücret Tarifesine göre “Kamu Zararı Hesabı” başlığı altında detaylı biçimde hesaplanmış olan toplam … TL’nin ...’den tahsil edilmemiş olması nedeniyle, kamu zararına neden olunmuştur.
Bu itibarla;
... Belediyesi Başkan Yardımcısı ...’in tapuda kayıtlı arazilerine, Belediye araçlarıyla kum götürülmesi ve Belediyeye ait iş makinasının bu araziler üzerinde çalıştırılmasından kaynaklanan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi yönündeki Daire İlam hükmünün TASDİKİNE (5. Daire ve Temyiz Kurulu Başkanı ...ile Üye ..., Üye ... ve Üye ...’nın aşağıda yazılı karşı oylarına/azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 20.11.2024 tarih ve 57517 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
KARŞI OYLAR/AZINLIK GÖRÜŞLERİ
5. Daire ve Temyiz Kurulu Başkanı …:
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8'inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü,
Aynı Kanun’un "Kamu zararı” başlıklı 71 'inci maddesinin ilk fıkrasında da;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15'inci maddesinde Belediyenin yetkileri arasında;
“Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarım karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak” sayılmış olup,
Anılan Kanun'un; "Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18'inci maddesinde ise;
“Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” görevi ve yetkisi Belediye Meclisi’ne verilmiştir.
Bu maddeye istinaden, ... Belediye Meclisi’nin 26.10.2021 tarihli kararına göre, 2022 yılı Ücret Tarifesi’ nde Belediye’ye ait araçların üçüncü kişilere kullandırılması halinde, alınacak ücretler belirlenmiştir.
Gerek Denetçi sorgusunda gerekse Daire İlam metninde;
Belediye’nin … Bilişim Sistemleri A.Ş' den hizmet alımı yoluyla satın aldığı … araç takip sistemi kayıtlarının incelenmesinde, ... Belediyesi Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ... adına tapuda kayıtlı, ... Mahallesi ... (eski köy yeri) mevkiinde yer alan arazilere, yaklaşık 20 km mesafesi olan … çayı yakınlarından Fen İşleri Müdürlüğü ile Muhtarlık İşleri Müdürlüğüne tahsisli kamyonlarla, bedelsiz olarak kum nakledildiği ve iş makinesi çalıştırıldığı “tespitine” yer verilmiştir.
Bu minvalde; Sorumlulardan Başkan Yardımcısı ... ve Fen İşleri Müdür V ...’ ın savunmalarında; söz konusu araçların köy yollarının bakım ve onarımı için çalıştırıldığını iddia ettiği ve bu yollarda bakım onarım çalışması yapılmasıyla ilgili olarak düzenlenmiş herhangi bir araç ve görev emrine rastlanılmadığı, arazi sahiplerinin yollarda bakım/onarım talep ettiğine ilişkin Belediye resmi kayıtlarına girmiş bir talep yazısının da bulunmadığı, ifade edilmiştir.
Araç takip sistemi, araçların zaman bilgisiyle birlikte hangi konumda oldukları, hangi rotayı izledikleri, rölanti/duraklama süreleri gibi bilgileri anlamak ve öğrenebilmek için geliştirilmiş bir teknolojidir.
Bu teknolojiyle firmalar/kurumlar, araçlarının amacına göre kullanılıp kullanılmadıklarını kontrol edebilir, yakıt maliyetlerini azaltabilir, araçlarının bakım giderlerini kontrol edebilir, sürücü davranışlarını gözlemleyebilir.
Araç takip sistemi, uydular ve bu uydulardan gelen sinyallerin anlaşılabilir verilere çevrilmesiyle çalışır.
Araç takip sistemleri; GPS, GSM/GPRS, sayısal haritalar ve özel yazılımlardan oluşan bir sistem içerisinde çalışır. Araçlara takılan mobil veri cihazları (M2M), GPS uydularından aldıkları iki bilgiyi (uydu sinyalinin gönderildiği gerçek zaman ve uydunun sinyal gönderildiği anda yörüngedeki konumu) GSM/GPRS şebekesi üzerinden kontrol ve iletişim merkezine aktarır.
Konum ve zaman bilgileri dışında da bağlı sensörlerle sıcaklık/soğukluk gibi telemetri bilgileri de sistem üzerinden okunabilir. Gelen bilgiler Seyir Mobil sistem sunucularına kaydedilir ve kullanıcılar sistem üzerinden her türlü veriye ulaşabilir. Bu yapı araç takip sistemlerinin temel çalışma mantığını oluşturur.
Ancak bu bilgilere göre;
... Belediyesi Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ... adına tapuda kayıtlı bulunan ... Mahallesindeki arazilere, yaklaşık 20 km mesafe olan … Çayı yakınlarından, Fen İşleri Müdürlüğü ile Muhtarlık İşleri Müdürlüğüne tahsisli kamyonlarla, bizzat ...’ in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğunun ve bu arazilerde iş makinasının çalıştırıldığının sadece “Araç Kayıt Sistemi” kayıtlarına dayanılarak, tereddüde mahal bırakmayacak biçimde ispat edilebildiğini, ileri sürmek mümkün değildir. Çünkü gerek Denetçi sorgusunda gerekse Daire İlam metninde yer verilen “Araç Takip Sisteminde Alınan Araç Bilgileri” başlıklı tabloda, araç plakalarına, hareket tarih ve saatlerine yer verilmiş olmasına rağmen, bu araçların konumlarına, yani ... Belediyesi Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ...’ in arazilerinde bulunup bulunmadığı (yani tam olarak hangi konumlarda/koordinatlarda olduğu) bilgisine yer verilmemektedir.
Bu bakımdan, adı geçen şirketin kullandığı “Araç Kayıt Sistemi”’nin sahip olduğu teknik özelliklerin varlığına/yokluğuna göre, geriye dönük kayıtlarda; hangi aracın/iş makinesinin, hangi tarihte ve tam olarak hangi konumda/koordinatlarda olduğu tespitinin olmaması dolayısıyla, söz konusu Belediye araçlarının “adı geçen Belediye bürokratının şahsi arazisine kum taşımak için kullanıldığı” iddiasını kesin ve tereddütsüz olarak kabul etmek, mümkün değildir.
Bununla birlikte, ileri sürülen iddiaya ilişkin olarak, Denetçi tarafından işin mahallinde bir inceleme yaptırılmadığı veya teknik detaylara dayalı kanıt toplanmadığı ve bu işlemlerle ilgili herhangi bir tutanak vb bir belge de tanzim edilmediği ya da iddiasıyla alakalı bilirkişi marifeti ile tespit/tespitler yapılmadığı ve ayrıntılı bir rapor düzenlettirilmediği, görülmektedir.
İş’le ilgili söz konusu araçların köy yollarının bakım ve onarımı için çalıştırıldığı ve bu yollarda bakım onarım çalışması yapılmasıyla ilgili olarak düzenlenmiş herhangi bir araç ve görev emri olmaması, arazi sahiplerinin de yollarda bakım/onarım talep ettiğine ilişkin Belediye resmi kayıtlarına girmiş bir talep yazısının da bulunmaması, hususu ile ilgili olarak;
Temyiz dilekçesinde de belirtildiği üzere;
Bu konuda Belediye’de, 1 Muhakkik dahil 3 kişilik bir Komisyon oluşturularak konunun detaylıca araştırıldığı ve sonuç olarak Komisyon tarafından hazırlanan raporda, malzemelerin ...' e ait araziye değil, yollara döküldüğünün tespit edildiği, belirtilmiştir.
Kaldı ki dilekçe bulunmaması durumu da Belediye’ye ait araçlarla (kamyonlarla), bizzat ...’ in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğunun ispatı değildir.
5393 sayılı Kanun'un; "Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18'inci maddesinde;
“Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” görevi ve yetkisi Belediye Meclisi’ne verilmiştir.
Bu maddeye istinaden, ... Belediye Meclisi’nin 26.10.2021 tarihli kararına göre, 2022 yılı Ücret Tarifesi’ nde Belediye’ye ait araçların üçüncü kişilere kullandırılması halinde, alınacak (tahsil edilecek) ücretler belirlenmiş olduğundan, Belediye’ye ait araçlarla (kamyonlarla), Belediye Başkan Yardımcısı ...’ in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğunun ancak açıkça ispatının mümkün olması halinde, gerek Denetçi sorgusunda gerekse Daire İlam metninde yer verilen “Kamu Zararı Hesabı” başlığı altında (... Belediyesi 2022 yılı Ücret Tarifelerine göre detaylı biçimde belirlenmiş) hesaplanmış olan toplam … TL tutar, ...’ den tahsil edilmemiş olması nedeniyle, kamu zararı olarak nitelenebilir.
Bu durumda, İş’in mahallinde ayrıntılı bir inceleme/tespit yaptırılmaksızın veya konu ile alakalı bilirkişi marifetiyle kanıtlara dayalı bir rapor tanzim ettirilmeksizin, konum/koordinat bilgilerinden yoksun ve sadece tarih-saat bilgilerini içeren araç takip sistemi kayıtları esas alınmak suretiyle “kamu zararı” na hükmedilmesinin isabetli olmadığı düşünüldüğünden,
42 sayılı İlamının 2’nci maddesiyle; ... Belediyesi’nde Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ...’ in tapuda kayıtlı ... mahallesi ... mevkiinde yer alan 118 ada ve 6, 2, 3, 5 parsel numaralı arazilerine, Belediye araçlarıyla kum götürülmesi ve Belediyeye ait iş makinasının bu araziler üzerinde çalıştırılmasından kaynaklanan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, yönündeki kararın yönündeki kararın KALDIRILMASI, kararı verilmesi gereklidir.
Üye ..., Üye ... ve Üye ...
42 sayılı İlamının 2’nci maddesiyle; ... Belediyesi’nde Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ...’ in tapuda kayıtlı ... mahallesi ... mevkiinde yer alan 118 ada ve 6, 2, 3, 5 parsel numaralı arazilerine, Belediye araçlarıyla kum götürülmesi ve Belediyeye ait iş makinasının bu araziler üzerinde çalıştırılmasından kaynaklanan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiş olup:
Konuyla ilgili olarak Kurum personelinden müteşekkil inceleme komisyonunca düzenlenen raporda, ilamda döküldüğü iddia edilen malzemenin …' e ait araziye değil, yollara döküldüğü ve adı geçen kişinin arazisi üzerinde, iş makinesi çalıştırılmadığı belirtilmiştir.
Bu durumda İlamdaki iddia ile inceleme komisyonunca düzenlenen rapor çelişmektedir. Dolayısıyla işin mahallinde bir inceleme yaptırılmaksızın yahut konunun ayrıntılarının bilirkişi marifetiyle tespit ettirilmeksizin, konum/koordinat bilgilerinden yoksun ve sadece tarih-saat bilgilerini içeren araç takip sistemi kayıtları esas alınmak suretiyle kamu zararına hükmedilmesi, hukuken isabetli olmayacaktır.
Bu nedenle temyiz talebinin kabul edilerek, Daire İlam hükmünün BOZULMASI, kararı verilmesi uygun olur.
42 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle, ... Belediyesi Başkan Yardımcısı ...’in tapuda kayıtlı ... mahallesi ... mevkiinde yer alan 118 ada ve 6, 2, 3, 5 parsel numaralı arazilerine, Belediye araçlarıyla kum götürülmesi ve Belediyeye ait iş makinasının bu araziler üzerinde çalıştırılmasından kaynaklanan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine, karar verilmiştir.
Sorumlular temyize başvurmuştur.
Esas yönünden inceleme
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8'inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü,
Aynı Kanun’un "Kamu zararı” başlıklı 71 'inci maddesinin ilk fıkrasında da;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15'inci maddesinde Belediyenin yetkileri arasında;
“Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarım karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak” sayılmış olup,
Anılan Kanun'un "Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18'inci maddesinde ise;
“Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” görevi ve yetkisi belediye meclisine verilmiştir.
5393 sayılı Kanun’un 18’inci maddesine istinaden ... Belediye Meclisinin 26.10.2021 tarihli kararı ile belirlenen 2022 yılı Ücret Tarifesi’nde Belediyeye ait araçların üçüncü kişilere kullandırılması halinde, alınacak ücretler düzenlenmiştir.
Fiili durum, kavramsal çerçeve ve değerlendirme
Gerek Denetçi Raporunda gerekse de Daire İlamında;
Belediyenin … Bilişim Sistemleri A.Ş'den hizmet alımı yoluyla satın aldığı … araç takip sistemi kayıtlarının incelenmesi neticesinde, ... Belediyesi Başkan Yardımcısı ... adına tapuda kayıtlı, ... Mahallesi ... (eski köy yeri) mevkiinde yer alan arazilere, yaklaşık 20 km mesafesi olan … çayı yakınlarından Fen İşleri Müdürlüğü ile Muhtarlık İşleri Müdürlüğüne tahsisli kamyonlarla, bedelsiz olarak kum nakledildiği ve bu arazilerde İdarenin iş makinesinin bedelsiz çalıştırıldığının tespit edilmiş olduğu bilgisine yer verilmiştir.
Bu minvalde olmak üzere, Sorumlulardan Başkan Yardımcısı ... ve Fen İşleri Müdür V. …’ın savunmalarında; söz konusu araçların köy yollarının bakım ve onarımı için çalıştırıldığının iddia edilmesine rağmen, bu yollarda bakım onarım çalışması yapılmasıyla ilgili olarak düzenlenmiş herhangi bir araç ve görev emrine rastlanılmadığı, arazi sahiplerinin yollarda bakım/onarım talep ettiğine ilişkin Belediye resmi kayıtlarına girmiş bir talep yazısının da bulunmadığı, ifade edilmiştir.
“Araç takip sistemi” tanımı, özellikleri ve değerlendirme
Araç takip sistemi, araçların zaman bilgisiyle birlikte hangi konumda oldukları, hangi rotayı izledikleri, rölanti/duraklama süreleri gibi bilgileri anlamak ve öğrenebilmek için geliştirilmiş bir teknolojidir.
Bu teknolojiyle firmalar/kurumlar, araçlarının amacına göre kullanılıp kullanılmadıklarını kontrol edebilir, yakıt maliyetlerini azaltabilir, araçlarının bakım giderlerini kontrol edebilir, sürücü davranışlarını gözlemleyebilir.
Araç takip sistemi, uydular ve bu uydulardan gelen sinyallerin anlaşılabilir verilere çevrilmesiyle çalışır.
Araç takip sistemleri; GPS, GSM/GPRS, sayısal haritalar ve özel yazılımlardan oluşan bir sistem içerisinde çalışır. Araçlara takılan mobil veri cihazları (M2M), GPS uydularından aldıkları iki bilgiyi (uydu sinyalinin gönderildiği gerçek zaman ve uydunun sinyal gönderildiği anda yörüngedeki konumu) GSM/GPRS şebekesi üzerinden kontrol ve iletişim merkezine aktarır.
Konum ve zaman bilgileri dışında da bağlı sensörlerle sıcaklık/soğukluk gibi telemetri bilgileri de sistem üzerinden okunabilir. Gelen bilgiler Seyir Mobil sistem sunucularına kaydedilir ve kullanıcılar sistem üzerinden her türlü veriye ulaşabilir. Bu yapı araç takip sistemlerinin temel çalışma mantığını oluşturur.
Bu bilgiler çerçevesinde ve Yargı Raporu dosyası ekinde bulunan (USB dahilindeki) araç takip sistemi kayıtlarının incelenmesi sonucunda;
... Belediyesi Başkan Yardımcısı ... adına tapuda kayıtlı bulunan arazilere, yaklaşık 20 km mesafe olan … Çayı yakınlarından, Fen İşleri Müdürlüğü ile Muhtarlık İşleri Müdürlüğüne tahsisli kamyonlarla, bizzat ...’in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğu ve bu arazilerde İdarenin iş makinasının çalıştırıldığı, açıkça anlaşılmaktadır.
“Kamu zararı” konusu
5393 sayılı Kanun'un "Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18'inci maddesinde, “Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” görevi ve yetkisi belediye meclisine verilmiştir. Bu maddeye istinaden, ... Belediye Meclisinin 26.10.2021 tarihli kararı ile belirlenen 2022 yılı Ücret Tarifesi’nde Belediyeye ait araçların üçüncü kişilere kullandırılması halinde, alınacak (tahsil edilecek) ücretler düzenlenmiş olduğundan ve Belediyeye ait araçlarla (kamyonlarla), Belediye Başkan Yardımcısı ...’in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğunun ve bu arazilerde İdarenin iş makinasının çalışmış olduğunun sabit olması nedeniyle;
Daire İlamında, ... Belediyesi 2022 yılı Ücret Tarifesine göre “Kamu Zararı Hesabı” başlığı altında detaylı biçimde hesaplanmış olan toplam … TL’nin ...’den tahsil edilmemiş olması nedeniyle, kamu zararına neden olunmuştur.
Bu itibarla;
... Belediyesi Başkan Yardımcısı ...’in tapuda kayıtlı arazilerine, Belediye araçlarıyla kum götürülmesi ve Belediyeye ait iş makinasının bu araziler üzerinde çalıştırılmasından kaynaklanan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi yönündeki Daire İlam hükmünün TASDİKİNE (5. Daire ve Temyiz Kurulu Başkanı ...ile Üye ..., Üye ... ve Üye ...’nın aşağıda yazılı karşı oylarına/azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 20.11.2024 tarih ve 57517 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
KARŞI OYLAR/AZINLIK GÖRÜŞLERİ
5. Daire ve Temyiz Kurulu Başkanı …:
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8'inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü,
Aynı Kanun’un "Kamu zararı” başlıklı 71 'inci maddesinin ilk fıkrasında da;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15'inci maddesinde Belediyenin yetkileri arasında;
“Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarım karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak” sayılmış olup,
Anılan Kanun'un; "Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18'inci maddesinde ise;
“Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” görevi ve yetkisi Belediye Meclisi’ne verilmiştir.
Bu maddeye istinaden, ... Belediye Meclisi’nin 26.10.2021 tarihli kararına göre, 2022 yılı Ücret Tarifesi’ nde Belediye’ye ait araçların üçüncü kişilere kullandırılması halinde, alınacak ücretler belirlenmiştir.
Gerek Denetçi sorgusunda gerekse Daire İlam metninde;
Belediye’nin … Bilişim Sistemleri A.Ş' den hizmet alımı yoluyla satın aldığı … araç takip sistemi kayıtlarının incelenmesinde, ... Belediyesi Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ... adına tapuda kayıtlı, ... Mahallesi ... (eski köy yeri) mevkiinde yer alan arazilere, yaklaşık 20 km mesafesi olan … çayı yakınlarından Fen İşleri Müdürlüğü ile Muhtarlık İşleri Müdürlüğüne tahsisli kamyonlarla, bedelsiz olarak kum nakledildiği ve iş makinesi çalıştırıldığı “tespitine” yer verilmiştir.
Bu minvalde; Sorumlulardan Başkan Yardımcısı ... ve Fen İşleri Müdür V ...’ ın savunmalarında; söz konusu araçların köy yollarının bakım ve onarımı için çalıştırıldığını iddia ettiği ve bu yollarda bakım onarım çalışması yapılmasıyla ilgili olarak düzenlenmiş herhangi bir araç ve görev emrine rastlanılmadığı, arazi sahiplerinin yollarda bakım/onarım talep ettiğine ilişkin Belediye resmi kayıtlarına girmiş bir talep yazısının da bulunmadığı, ifade edilmiştir.
Araç takip sistemi, araçların zaman bilgisiyle birlikte hangi konumda oldukları, hangi rotayı izledikleri, rölanti/duraklama süreleri gibi bilgileri anlamak ve öğrenebilmek için geliştirilmiş bir teknolojidir.
Bu teknolojiyle firmalar/kurumlar, araçlarının amacına göre kullanılıp kullanılmadıklarını kontrol edebilir, yakıt maliyetlerini azaltabilir, araçlarının bakım giderlerini kontrol edebilir, sürücü davranışlarını gözlemleyebilir.
Araç takip sistemi, uydular ve bu uydulardan gelen sinyallerin anlaşılabilir verilere çevrilmesiyle çalışır.
Araç takip sistemleri; GPS, GSM/GPRS, sayısal haritalar ve özel yazılımlardan oluşan bir sistem içerisinde çalışır. Araçlara takılan mobil veri cihazları (M2M), GPS uydularından aldıkları iki bilgiyi (uydu sinyalinin gönderildiği gerçek zaman ve uydunun sinyal gönderildiği anda yörüngedeki konumu) GSM/GPRS şebekesi üzerinden kontrol ve iletişim merkezine aktarır.
Konum ve zaman bilgileri dışında da bağlı sensörlerle sıcaklık/soğukluk gibi telemetri bilgileri de sistem üzerinden okunabilir. Gelen bilgiler Seyir Mobil sistem sunucularına kaydedilir ve kullanıcılar sistem üzerinden her türlü veriye ulaşabilir. Bu yapı araç takip sistemlerinin temel çalışma mantığını oluşturur.
Ancak bu bilgilere göre;
... Belediyesi Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ... adına tapuda kayıtlı bulunan ... Mahallesindeki arazilere, yaklaşık 20 km mesafe olan … Çayı yakınlarından, Fen İşleri Müdürlüğü ile Muhtarlık İşleri Müdürlüğüne tahsisli kamyonlarla, bizzat ...’ in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğunun ve bu arazilerde iş makinasının çalıştırıldığının sadece “Araç Kayıt Sistemi” kayıtlarına dayanılarak, tereddüde mahal bırakmayacak biçimde ispat edilebildiğini, ileri sürmek mümkün değildir. Çünkü gerek Denetçi sorgusunda gerekse Daire İlam metninde yer verilen “Araç Takip Sisteminde Alınan Araç Bilgileri” başlıklı tabloda, araç plakalarına, hareket tarih ve saatlerine yer verilmiş olmasına rağmen, bu araçların konumlarına, yani ... Belediyesi Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ...’ in arazilerinde bulunup bulunmadığı (yani tam olarak hangi konumlarda/koordinatlarda olduğu) bilgisine yer verilmemektedir.
Bu bakımdan, adı geçen şirketin kullandığı “Araç Kayıt Sistemi”’nin sahip olduğu teknik özelliklerin varlığına/yokluğuna göre, geriye dönük kayıtlarda; hangi aracın/iş makinesinin, hangi tarihte ve tam olarak hangi konumda/koordinatlarda olduğu tespitinin olmaması dolayısıyla, söz konusu Belediye araçlarının “adı geçen Belediye bürokratının şahsi arazisine kum taşımak için kullanıldığı” iddiasını kesin ve tereddütsüz olarak kabul etmek, mümkün değildir.
Bununla birlikte, ileri sürülen iddiaya ilişkin olarak, Denetçi tarafından işin mahallinde bir inceleme yaptırılmadığı veya teknik detaylara dayalı kanıt toplanmadığı ve bu işlemlerle ilgili herhangi bir tutanak vb bir belge de tanzim edilmediği ya da iddiasıyla alakalı bilirkişi marifeti ile tespit/tespitler yapılmadığı ve ayrıntılı bir rapor düzenlettirilmediği, görülmektedir.
İş’le ilgili söz konusu araçların köy yollarının bakım ve onarımı için çalıştırıldığı ve bu yollarda bakım onarım çalışması yapılmasıyla ilgili olarak düzenlenmiş herhangi bir araç ve görev emri olmaması, arazi sahiplerinin de yollarda bakım/onarım talep ettiğine ilişkin Belediye resmi kayıtlarına girmiş bir talep yazısının da bulunmaması, hususu ile ilgili olarak;
Temyiz dilekçesinde de belirtildiği üzere;
Bu konuda Belediye’de, 1 Muhakkik dahil 3 kişilik bir Komisyon oluşturularak konunun detaylıca araştırıldığı ve sonuç olarak Komisyon tarafından hazırlanan raporda, malzemelerin ...' e ait araziye değil, yollara döküldüğünün tespit edildiği, belirtilmiştir.
Kaldı ki dilekçe bulunmaması durumu da Belediye’ye ait araçlarla (kamyonlarla), bizzat ...’ in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğunun ispatı değildir.
5393 sayılı Kanun'un; "Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18'inci maddesinde;
“Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” görevi ve yetkisi Belediye Meclisi’ne verilmiştir.
Bu maddeye istinaden, ... Belediye Meclisi’nin 26.10.2021 tarihli kararına göre, 2022 yılı Ücret Tarifesi’ nde Belediye’ye ait araçların üçüncü kişilere kullandırılması halinde, alınacak (tahsil edilecek) ücretler belirlenmiş olduğundan, Belediye’ye ait araçlarla (kamyonlarla), Belediye Başkan Yardımcısı ...’ in sahibi olduğu arazilere kum taşınmış olduğunun ancak açıkça ispatının mümkün olması halinde, gerek Denetçi sorgusunda gerekse Daire İlam metninde yer verilen “Kamu Zararı Hesabı” başlığı altında (... Belediyesi 2022 yılı Ücret Tarifelerine göre detaylı biçimde belirlenmiş) hesaplanmış olan toplam … TL tutar, ...’ den tahsil edilmemiş olması nedeniyle, kamu zararı olarak nitelenebilir.
Bu durumda, İş’in mahallinde ayrıntılı bir inceleme/tespit yaptırılmaksızın veya konu ile alakalı bilirkişi marifetiyle kanıtlara dayalı bir rapor tanzim ettirilmeksizin, konum/koordinat bilgilerinden yoksun ve sadece tarih-saat bilgilerini içeren araç takip sistemi kayıtları esas alınmak suretiyle “kamu zararı” na hükmedilmesinin isabetli olmadığı düşünüldüğünden,
42 sayılı İlamının 2’nci maddesiyle; ... Belediyesi’nde Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ...’ in tapuda kayıtlı ... mahallesi ... mevkiinde yer alan 118 ada ve 6, 2, 3, 5 parsel numaralı arazilerine, Belediye araçlarıyla kum götürülmesi ve Belediyeye ait iş makinasının bu araziler üzerinde çalıştırılmasından kaynaklanan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, yönündeki kararın yönündeki kararın KALDIRILMASI, kararı verilmesi gereklidir.
Üye ..., Üye ... ve Üye ...
42 sayılı İlamının 2’nci maddesiyle; ... Belediyesi’nde Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan ...’ in tapuda kayıtlı ... mahallesi ... mevkiinde yer alan 118 ada ve 6, 2, 3, 5 parsel numaralı arazilerine, Belediye araçlarıyla kum götürülmesi ve Belediyeye ait iş makinasının bu araziler üzerinde çalıştırılmasından kaynaklanan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiş olup:
Konuyla ilgili olarak Kurum personelinden müteşekkil inceleme komisyonunca düzenlenen raporda, ilamda döküldüğü iddia edilen malzemenin …' e ait araziye değil, yollara döküldüğü ve adı geçen kişinin arazisi üzerinde, iş makinesi çalıştırılmadığı belirtilmiştir.
Bu durumda İlamdaki iddia ile inceleme komisyonunca düzenlenen rapor çelişmektedir. Dolayısıyla işin mahallinde bir inceleme yaptırılmaksızın yahut konunun ayrıntılarının bilirkişi marifetiyle tespit ettirilmeksizin, konum/koordinat bilgilerinden yoksun ve sadece tarih-saat bilgilerini içeren araç takip sistemi kayıtları esas alınmak suretiyle kamu zararına hükmedilmesi, hukuken isabetli olmayacaktır.
Bu nedenle temyiz talebinin kabul edilerek, Daire İlam hükmünün BOZULMASI, kararı verilmesi uygun olur.