SayıştaySayıştay Temyiz Kararı56989
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire4
Dosya No53929
Yılı2018
Konu: Belediyede işçi kadrosunda bulunan kişiye, devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi.
286 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan ...’e, devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi sonucu sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
Söz konusu hükme karşı Sorumlu Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla ... (Belediye Başkan Yardımcısı) tarafından 53929 sayılı dosya kapsamında gönderilen temyiz dilekçesinde özetle;
Belediyelerde belirli görevleri yapan işçilerin, yaptıkları görev nedeniyle sorumluluk altına girdikleri, diğer bir kısım çalışanın sorumluluğunu üstlendikleri, imza yetkisi kullandıkları, özetle diğer işçilerden farklı ve fazla sorumluluk altına girdikleri,
Bu tarz sorumluluk yüklenen işçiye Toplu İş Sözleşmesi ile sorumluluk tazminatı ödenmesinin son derece normal olduğu, bu durumun Anayasa ve Kanunların emredici hükümlerine hiçbir aykırılık teşkil etmediği,
Müdürlük görevinin mevcut mevzuat gereği memurlar eliyle yürütülecek olsa da ortada fiilen yapılmış bir görev olduğu, bu görevin yapılmadığına veya yapılamadığına dair herhangi bir tespitin bulunmadığı, fiilen yapılan bir görev nedeniyle şahsa toplu iş sözleşmesi gereğince yapılan ödemenin kamu zararı oluşturmadığı, söz konusu kişinin yıllardır aynı başarı ile layıkıyla yerine getirdiği, fiilen yürüttüğü bu görevinden dolayı almış olduğu sorumluluk tazminatının yasa ve usullere aykırı olmadığı,
Bu nedenle yukarıda açıklanan gerekçelerle söz konusu kamu zararının temyiz edildiği, ifade edilmiştir.
Başsavcılık Mütalaasında;
“Belediyede işçi kadrosunda görev yapan adı geçen kişiye Temizlik İşleri Müdürlüğü görevini vekaleten yürütmesi ve bunun karşılığı olarak da Toplu İş Sözleşmesinin 31 inci maddesine dayanılarak sorumluluk tazminatı adı altında günlük yevmiyesinin %70 oranında artırılarak ödenmesi suretiyle kamu zararına sebep olunduğu tespit edilmiştir.
Anayasanın 128 inci, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3, 4 ve 86'ncı maddeleri ve ayrıca Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 6'ncı maddesi ile 5393 sayılı Kanununun 49 uncu maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerinin yerine getirilmesiyle görevli birim yetkililerinin 657 sayılı Kanuna tabi Devlet memurları olmaları gerekmektedir. Söz konusu istihdam ihtiyacı ya 657 sayılı Kanununa göre istihdam edilen Devlet memurları arasından ya da 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin 6'ncı fıkrası kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar arasından karşılanması gerekir.
Dolayısıyla, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi bir işçinin 657 sayılı Kanunda öngörülen bir kadroda istihdam edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, bir memur eliyle yürütülmesi gereken Müdürlük görevinin vekaleten de olsa işçi statüsündeki bir personel eliyle yürütülmesinin mümkün olamayacağı düşünülmektedir.
Ayrıca bu görev karşılığında Toplu İş Sözleşmesine konulan "1. Derece idari sorumluluk tazminatı" adı altındaki düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, bu düzenlemeye dayanılarak yapılan ödemenin de 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükmü gereği kamu zararını oluşturduğu değerlendirilmektedir. Bu itibarla, Daire kararının tasdikine karar verilmesi uygun olur.” denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
286 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan ...’e, devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi sonucu ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
657 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; bu Kanun’un, genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda çalışan memurlar hakkında uygulanacağı, hükmü yer almaktadır.
Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin;
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; bu Yönetmeliğin, il özel idareleri, belediyeler ve bu idarelerin bağlı kuruluşları ile bunların kurdukları birlik, müessese, işletme ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan devlet memurlarından, 5’inci maddede sayılan kadrolara görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakları kapsadığı,
“Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; müdür kadrosunun görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında yer aldığı,
Belirtilmektedir.
Ayrıca, 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren “Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar”ın 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında; vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları gerektiği, hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; müdür kadrosuna asaleten atanabilmek veya görevi vekaleten yürütebilmek için öncelikle 657 sayılı Kanun’a göre memur olmak gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, işçi kadrosundaki ...’ün, 27.06.2014 tarihli Belediye Başkanı onayıyla Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekaleten görevlendirildiği ve karşılığında kendisine toplu iş sözleşmesine konulan “İdari Sorumluluk Tazminatı” başlıklı hüküm uyarınca günlük yevmiyesinin %70 fazlasının vekalet ücreti olarak ödendiği tespit edilmiştir.
... Belediyesi ile ... Sendikası arasında imzalanan ve 15.03.2017-14.01.2019 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesinin 31’inci maddesinin “İdari Sorumluluk Tazminatı” başlıklı fıkrasının (a) bendinde; Belediye Başkanının Olurlarıyla 1’inci derece idari sorumluluk verilmesi halinde mevcut yevmiyelerinin %70 fazlasının 1 inci Derece İdari Sorumluluk Tazminatı olarak ödeneceği belirtilmiş, ancak söz konusu toplu iş sözleşmesinde 1’inci derece idari sorumluluğun hangi görevleri kapsadığı tanımlanmamıştır. Kaldı ki, toplu iş sözleşmesinde sadece işçileri ilgilendiren hususların düzenlenmesi gerektiği dikkate alındığında, toplu iş sözleşmesine 657 sayılı Kanun’a göre memurlar eliyle yürütülmesi gereken bir görevin işçi kadrosunda yer alan personel eliyle yürütüleceğine dair hüküm konulması mümkün olmadığı gibi, buna ilişkin bir sorumluluğun da toplu iş sözleşmesinde düzenlenmesi mevzuata uygun bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, Toplu İş Sözleşmesini sendika adına imzalayan kişinin, sorgu konusu Temizlik İşleri Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten ... olduğu anlaşılmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde; kamu zararı kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmış ve mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı nedenleri arasında sayılmıştır.
Anılan Kanun'un 32’nci maddesinde harcama yetkililerinin, 33’üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğundan bahsedilmiş olup;
“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddede ise;
“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”
Denilmektedir.
Söz konusu görevlendirme işlemi Belediye Başkanı ...’in 27.06.2014 tarihli onayıyla gerçekleşmiş ve Toplu İş Sözleşmesini belediye adına imzalayan Belediye Başkanı ... ile Belediye Başkan Yardımcısı ... tarafından idari sorumluluk tazminatı ödemesini içeren 15.03.2017-14.01.2019 tarihleri arasında uygulanacak toplu iş sözleşmesi onaylanmıştır. Görevlendirme onayı ve toplu iş sözleşmesinde yer alan hüküm uyarınca harcama yetkilisi tarafından harcama talimatı verilmiş ve harcama talimatı üzerine gerçekleştirme görevlileri tarafından ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması sağlanmıştır.
Açıklanan gerekçelerle, işçi kadrosunda bulunan ...’ün Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekaleten görevlendirilmesi ve karşılığında toplu iş sözleşmesine göre 1’inci derece idari sorumluluk tazminatı ödenmesi işleminde; harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin mali sorumlulukları bulunmamakta olup, söz konusu hatalı uygulamadan ve oluşan kamu zararından görevlendirme yazısını imzalayan (aynı zamanda toplu iş sözleşmesini belediye adına imzalayan) belediye başkanı ile yine toplu iş sözleşmesini belediye adına imzalayan belediye başkan yardımcısının sorumlulukları bulunmaktadır.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle ... Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan ...’e, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında toplu iş sözleşmesine göre günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiğinden, sorumlunun konunun esasına ilişkin iddia ve itirazlarının REDDİ ile 286 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in aşağıda yazılı azınlık görüşleri karşısında) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 26.06.2024 tarih ve 56989 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi
Temyize konu olayda, esasen memurlar eliyle yürütülmesi gereken bir göreve işçi kadrosundaki personelin vekalet etmesi nedeniyle yapılan bir ödeme değil, toplu iş sözleşmesi kapsamında kendisine idari sorumluluk verilen bir işçiye, yine toplu iş sözleşmesi kapsamında yapılan bir ödeme söz konusudur.
Bir işçinin Temizlik İşleri Müdürlüğü kadrosuna vekalet edip edemeyeceği idari bir konu olup, gerekirse bu konuda idari bir soruşturma yürütülebilir. Ancak mali açıdan bakıldığında, buradaki işçi personele Temizlik İşleri Müdürlüğü görevi ile ilgili bir vekalet ödemesi yapılmamış, Toplu İş Sözleşmesinin 31/O maddesinde yer alan; “Belediye Başkanının olurlarıyla 1. derece sorumluluk verilmesi halinde mevcut yevmiyesinin %70 fazlası ödenir” hükmü kapsamında bir ödeme yapılmıştır.
Bu tür bir sözleşme, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na göre tarafların bir araya gelerek yapabileceği bir sözleşmedir. Müdürlük görevinin memurlar eliyle yürütülmesi gerekse dahi ortada fiilen yapılmış bir görev vardır. Fiilen yürütülen bir görev karşılığı toplu sözleşme hükümlerine göre ödeme yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle Daire Kararının KALDIRILMASINA, karar verilmesi gerekir.
…. Daire Başkanı ...’ın karşı oy gerekçesi
286 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan ...’e, Devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi sonucu oluşan ... TL’nin tazminine karar verilmiştir.
Yapılan uygulamanın mevzuata açıkça aykırı ve toplu sözleşmeye konu olamayacağı hususuyla ilgili olarak Kararın gerekçelerine katılmakla birlikte;
İlamda kamu zararı olarak, işçi kadrosundaki ...’e, toplu iş sözleşmesine konulan “İdari Sorumluluk Tazminatı” başlıklı hüküm uyarınca ödenen günlük yevmiyesinin %70 fazlası esas alınmıştır. Oysa buradaki uygulama, temizlik işleri müdürlüğü hizmetinin işçi kadrosundaki personel çalıştırılmak suretiyle yerine getirilmesidir. Kamu zararının ya da bu zararın oluşup oluşmadığının, bu hizmet memur personelle yerine getirildiğinde bu personele yapılacak ödemelerle, fiili uygulama sebebiyle yapılan ödemeler karşılaştırılarak hesaplanması gerekirdi. Bu yönüyle eksik incelemeye dayalı hüküm verilmiştir.
Ayrıca İlamda, toplu sözleşmede imzası bulunan Belediye Başkan Yardımcısı da sorumlu tutulmuştur. Belediye adına toplu sözleşme imzalama yetkisi Belediye Başkanına ait bir yetkidir. Dolayısıyla Başkan yardımcısının imzası fazladan imza olup, sözleşmenin geçerliğine bir etkisi bulunmadığı gibi herhangi bir sorumluluk da doğurmaz.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle kararın BOZULMASI gerekir.
286 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan ...’e, devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi sonucu sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
Söz konusu hükme karşı Sorumlu Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla ... (Belediye Başkan Yardımcısı) tarafından 53929 sayılı dosya kapsamında gönderilen temyiz dilekçesinde özetle;
Belediyelerde belirli görevleri yapan işçilerin, yaptıkları görev nedeniyle sorumluluk altına girdikleri, diğer bir kısım çalışanın sorumluluğunu üstlendikleri, imza yetkisi kullandıkları, özetle diğer işçilerden farklı ve fazla sorumluluk altına girdikleri,
Bu tarz sorumluluk yüklenen işçiye Toplu İş Sözleşmesi ile sorumluluk tazminatı ödenmesinin son derece normal olduğu, bu durumun Anayasa ve Kanunların emredici hükümlerine hiçbir aykırılık teşkil etmediği,
Müdürlük görevinin mevcut mevzuat gereği memurlar eliyle yürütülecek olsa da ortada fiilen yapılmış bir görev olduğu, bu görevin yapılmadığına veya yapılamadığına dair herhangi bir tespitin bulunmadığı, fiilen yapılan bir görev nedeniyle şahsa toplu iş sözleşmesi gereğince yapılan ödemenin kamu zararı oluşturmadığı, söz konusu kişinin yıllardır aynı başarı ile layıkıyla yerine getirdiği, fiilen yürüttüğü bu görevinden dolayı almış olduğu sorumluluk tazminatının yasa ve usullere aykırı olmadığı,
Bu nedenle yukarıda açıklanan gerekçelerle söz konusu kamu zararının temyiz edildiği, ifade edilmiştir.
Başsavcılık Mütalaasında;
“Belediyede işçi kadrosunda görev yapan adı geçen kişiye Temizlik İşleri Müdürlüğü görevini vekaleten yürütmesi ve bunun karşılığı olarak da Toplu İş Sözleşmesinin 31 inci maddesine dayanılarak sorumluluk tazminatı adı altında günlük yevmiyesinin %70 oranında artırılarak ödenmesi suretiyle kamu zararına sebep olunduğu tespit edilmiştir.
Anayasanın 128 inci, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3, 4 ve 86'ncı maddeleri ve ayrıca Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 6'ncı maddesi ile 5393 sayılı Kanununun 49 uncu maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerinin yerine getirilmesiyle görevli birim yetkililerinin 657 sayılı Kanuna tabi Devlet memurları olmaları gerekmektedir. Söz konusu istihdam ihtiyacı ya 657 sayılı Kanununa göre istihdam edilen Devlet memurları arasından ya da 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin 6'ncı fıkrası kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar arasından karşılanması gerekir.
Dolayısıyla, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi bir işçinin 657 sayılı Kanunda öngörülen bir kadroda istihdam edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, bir memur eliyle yürütülmesi gereken Müdürlük görevinin vekaleten de olsa işçi statüsündeki bir personel eliyle yürütülmesinin mümkün olamayacağı düşünülmektedir.
Ayrıca bu görev karşılığında Toplu İş Sözleşmesine konulan "1. Derece idari sorumluluk tazminatı" adı altındaki düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, bu düzenlemeye dayanılarak yapılan ödemenin de 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükmü gereği kamu zararını oluşturduğu değerlendirilmektedir. Bu itibarla, Daire kararının tasdikine karar verilmesi uygun olur.” denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
286 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan ...’e, devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi sonucu ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
657 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; bu Kanun’un, genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda çalışan memurlar hakkında uygulanacağı, hükmü yer almaktadır.
Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin;
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; bu Yönetmeliğin, il özel idareleri, belediyeler ve bu idarelerin bağlı kuruluşları ile bunların kurdukları birlik, müessese, işletme ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan devlet memurlarından, 5’inci maddede sayılan kadrolara görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakları kapsadığı,
“Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; müdür kadrosunun görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında yer aldığı,
Belirtilmektedir.
Ayrıca, 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren “Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar”ın 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında; vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları gerektiği, hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; müdür kadrosuna asaleten atanabilmek veya görevi vekaleten yürütebilmek için öncelikle 657 sayılı Kanun’a göre memur olmak gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, işçi kadrosundaki ...’ün, 27.06.2014 tarihli Belediye Başkanı onayıyla Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekaleten görevlendirildiği ve karşılığında kendisine toplu iş sözleşmesine konulan “İdari Sorumluluk Tazminatı” başlıklı hüküm uyarınca günlük yevmiyesinin %70 fazlasının vekalet ücreti olarak ödendiği tespit edilmiştir.
... Belediyesi ile ... Sendikası arasında imzalanan ve 15.03.2017-14.01.2019 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesinin 31’inci maddesinin “İdari Sorumluluk Tazminatı” başlıklı fıkrasının (a) bendinde; Belediye Başkanının Olurlarıyla 1’inci derece idari sorumluluk verilmesi halinde mevcut yevmiyelerinin %70 fazlasının 1 inci Derece İdari Sorumluluk Tazminatı olarak ödeneceği belirtilmiş, ancak söz konusu toplu iş sözleşmesinde 1’inci derece idari sorumluluğun hangi görevleri kapsadığı tanımlanmamıştır. Kaldı ki, toplu iş sözleşmesinde sadece işçileri ilgilendiren hususların düzenlenmesi gerektiği dikkate alındığında, toplu iş sözleşmesine 657 sayılı Kanun’a göre memurlar eliyle yürütülmesi gereken bir görevin işçi kadrosunda yer alan personel eliyle yürütüleceğine dair hüküm konulması mümkün olmadığı gibi, buna ilişkin bir sorumluluğun da toplu iş sözleşmesinde düzenlenmesi mevzuata uygun bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, Toplu İş Sözleşmesini sendika adına imzalayan kişinin, sorgu konusu Temizlik İşleri Müdürlüğü görevini vekaleten yürüten ... olduğu anlaşılmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde; kamu zararı kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmış ve mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı nedenleri arasında sayılmıştır.
Anılan Kanun'un 32’nci maddesinde harcama yetkililerinin, 33’üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğundan bahsedilmiş olup;
“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddede ise;
“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”
Denilmektedir.
Söz konusu görevlendirme işlemi Belediye Başkanı ...’in 27.06.2014 tarihli onayıyla gerçekleşmiş ve Toplu İş Sözleşmesini belediye adına imzalayan Belediye Başkanı ... ile Belediye Başkan Yardımcısı ... tarafından idari sorumluluk tazminatı ödemesini içeren 15.03.2017-14.01.2019 tarihleri arasında uygulanacak toplu iş sözleşmesi onaylanmıştır. Görevlendirme onayı ve toplu iş sözleşmesinde yer alan hüküm uyarınca harcama yetkilisi tarafından harcama talimatı verilmiş ve harcama talimatı üzerine gerçekleştirme görevlileri tarafından ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması sağlanmıştır.
Açıklanan gerekçelerle, işçi kadrosunda bulunan ...’ün Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekaleten görevlendirilmesi ve karşılığında toplu iş sözleşmesine göre 1’inci derece idari sorumluluk tazminatı ödenmesi işleminde; harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin mali sorumlulukları bulunmamakta olup, söz konusu hatalı uygulamadan ve oluşan kamu zararından görevlendirme yazısını imzalayan (aynı zamanda toplu iş sözleşmesini belediye adına imzalayan) belediye başkanı ile yine toplu iş sözleşmesini belediye adına imzalayan belediye başkan yardımcısının sorumlulukları bulunmaktadır.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle ... Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan ...’e, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında toplu iş sözleşmesine göre günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiğinden, sorumlunun konunun esasına ilişkin iddia ve itirazlarının REDDİ ile 286 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in aşağıda yazılı azınlık görüşleri karşısında) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 26.06.2024 tarih ve 56989 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
…. Daire Başkanı ..., …. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi
Temyize konu olayda, esasen memurlar eliyle yürütülmesi gereken bir göreve işçi kadrosundaki personelin vekalet etmesi nedeniyle yapılan bir ödeme değil, toplu iş sözleşmesi kapsamında kendisine idari sorumluluk verilen bir işçiye, yine toplu iş sözleşmesi kapsamında yapılan bir ödeme söz konusudur.
Bir işçinin Temizlik İşleri Müdürlüğü kadrosuna vekalet edip edemeyeceği idari bir konu olup, gerekirse bu konuda idari bir soruşturma yürütülebilir. Ancak mali açıdan bakıldığında, buradaki işçi personele Temizlik İşleri Müdürlüğü görevi ile ilgili bir vekalet ödemesi yapılmamış, Toplu İş Sözleşmesinin 31/O maddesinde yer alan; “Belediye Başkanının olurlarıyla 1. derece sorumluluk verilmesi halinde mevcut yevmiyesinin %70 fazlası ödenir” hükmü kapsamında bir ödeme yapılmıştır.
Bu tür bir sözleşme, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na göre tarafların bir araya gelerek yapabileceği bir sözleşmedir. Müdürlük görevinin memurlar eliyle yürütülmesi gerekse dahi ortada fiilen yapılmış bir görev vardır. Fiilen yürütülen bir görev karşılığı toplu sözleşme hükümlerine göre ödeme yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle Daire Kararının KALDIRILMASINA, karar verilmesi gerekir.
…. Daire Başkanı ...’ın karşı oy gerekçesi
286 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan ...’e, Devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi sonucu oluşan ... TL’nin tazminine karar verilmiştir.
Yapılan uygulamanın mevzuata açıkça aykırı ve toplu sözleşmeye konu olamayacağı hususuyla ilgili olarak Kararın gerekçelerine katılmakla birlikte;
İlamda kamu zararı olarak, işçi kadrosundaki ...’e, toplu iş sözleşmesine konulan “İdari Sorumluluk Tazminatı” başlıklı hüküm uyarınca ödenen günlük yevmiyesinin %70 fazlası esas alınmıştır. Oysa buradaki uygulama, temizlik işleri müdürlüğü hizmetinin işçi kadrosundaki personel çalıştırılmak suretiyle yerine getirilmesidir. Kamu zararının ya da bu zararın oluşup oluşmadığının, bu hizmet memur personelle yerine getirildiğinde bu personele yapılacak ödemelerle, fiili uygulama sebebiyle yapılan ödemeler karşılaştırılarak hesaplanması gerekirdi. Bu yönüyle eksik incelemeye dayalı hüküm verilmiştir.
Ayrıca İlamda, toplu sözleşmede imzası bulunan Belediye Başkan Yardımcısı da sorumlu tutulmuştur. Belediye adına toplu sözleşme imzalama yetkisi Belediye Başkanına ait bir yetkidir. Dolayısıyla Başkan yardımcısının imzası fazladan imza olup, sözleşmenin geçerliğine bir etkisi bulunmadığı gibi herhangi bir sorumluluk da doğurmaz.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle kararın BOZULMASI gerekir.