SayıştaySayıştay Daire Kararı600
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
Kurum / İdareBelediyeler ve Bağlı İdareler
Daire5
İlam No384
Madde No5
Yılı2017
Vekalet ücreti
….. tarihli ve …. sayılı ilamın … ncı maddesi ile,
Zabıta Müdür kadrosuna yapılan görevlendirmede, vekaleten atanan personele asilde aranan şartları taşımamasına karşın vekalet ücreti ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu, kamu zararının Harcama Yetkilisi, Gerçekleştirme Görevlisi ve Muhasebe Yetkilisine müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, karar verilmişti.
Bu defa, Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ….’ın …..sayılı ilamın ….ncı maddesinde yer alan karar ile ilgili temyiz talebinde bulunması sonucunda, Sayıştay Temyiz Kurulunun …. tarih ve ….tutanak sayılı kararı ile verilen hükmün;
Esas yönünden incelenmesi neticesinde, İlamın gerekçesinin dayanağı olan ve taşınmadığı yönünde hüküm verilen üç koşuldan ilkinin Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte aranan koşullar olduğu, ancak bu Yönetmelik’in 24 üncü maddesi gereği, yayım tarihi olan 04.07.2009 tarihinde yürürlüğe girdiği, ilama konu uygulamada ….’nun vekaleten zabıta müdürlüğü kadrosuna atanma tarihinin ise 15.04.2009 olduğu, diğer bir ifadeyle, ….’nun vekaleten zabıta müdürlüğü kadrosuna atanma tarihinde Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in henüz yürürlükte bulunmadığı, dolayısıyla ….’nun zabıta müdürlüğü kadrosunda vekaleten görevlendirilmesinin 2009 yürürlük tarihli Yönetmelik kapsamında değerlendirilmesinin mevzuata uygun olmadığı,
İlamın gerekçesinin dayanağı olan ve taşınmadığı yönünde hüküm verilen üç koşuldan diğer ikisinin Belediye Zabıta Yönetmeliğinde yer alan koşullar olduğu, ….’nun zabıta müdürlüğü kadrosuna vekaleten görevlendirilmesinin Belediye Zabıta Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmesinin mevzuata uygun olduğu, ancak, ilamın gerekçesinin Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin somut olaya uygun olmayan 17 nci maddesi hükmü esas alınarak oluşturulduğu, dolayısıyla ilam hükmünün Belediye Zabıta Yönetmeliği kapsamındaki gerekçesinin de mevzuata uygun olmadığı, Yönetmeliğin 17 nci maddesi hükmü incelendiğinde, bu hükmün zabıta müdürü kadrosuna atanmayla ilgili görevde yükselme şartlarını içermediği,
….’nun vekaleten görevlendirilmesine ait ….. tarih ve …. sayılı vekaleten görevlendirme yazısında bu görevlendirmenin tedviren vekalet etme niteliğinde olduğu, görevlendirmenin gerçek niteliği vekaleten atanma ise asilde aranan şartların taşınması halinde vekalet aylığına hak kazanılacağı, ancak görevlendirmenin gerçek niteliği tedviren görevlendirme ise görevlendirilen kişi asilde aranan şartları taşımıyor olacağından bu görevlendirme nedeniyle vekalet ücreti ödenmemesi gerekeceği, dolayısıyla, vekaleten görevlendirmenin “tedviren vekalet etme” olarak ifade edilmesi karşısında, bu atamanın gerçek mahiyetinin vekaleten atama mı yoksa tedviren görevlendirme mi olduğu hususunun açıklığa kavuşturularak hüküm verilmesi gerektiği,
Sorumluluk dağıtımı yönünden incelenmesi neticesinde …. sayılı ödeme emri belgesi ile ilgili olarak İlamda yer alan kamu zararının olması gerekenden …. TL fazla olduğu gerekçeleriyle, sorumlularca yapılan itirazların kabulü ile … sayılı ilamın … ncı maddesi ile verilen hükmün bozularak dairesine tevdiine karar verilmiştir.
Söz konusu karar doğrultusunda, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca verilen bozma kararı gereğince ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.
Belediye tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesine göre boş bulunan müdür kadrolarına yapılan görevlendirmelerde, vekaleten atanan personele asilde aranan şartları taşımamasına karşın vekalet ücreti ödenmesi suretiyle …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Derece Yükselmesinin Usul ve Şartları” başlıklı 68 inci maddesinin (B) fıkrasında;
“Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl,
hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır” hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Kanunun “Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175 inci maddesinin (2) nci fıkrasında bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Devlet Memurlarına verilecek zam ve tazminatları düzenleyen 17.04.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının “Vekalet” başlıklı 9 uncu maddesinin (1) inci fıkrasının (cc) bendinde “Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir” hükmü yer almaktadır.
666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesiyle 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 9 uncu maddede; “… kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir” hükümlerine yer verilmiştir.
04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin bazı maddelerini değiştiren, 07.05.2014 tarih ve 28993 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinde;
“Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
MADDE 7 – (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak” düzenlemelerine yer verilmiştir.
11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak” hükümleri yer almaktadır.
Temyiz Kurulu Kararında, İlama konu uygulamada, 1 inci dereceli zabıta komiseri kadrosundaki …..’nun, 1 inci Dereceden Zabıta Müdürlüğü kadrosunda 15.04.2009 tarihinde vekaleten görevlendirildiği, atanma tarihinde Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in henüz yürürlükte bulunmadığı, vekaleten görevlendirilmeye ait …. tarih ve …. sayılı vekaleten görevlendirme yazısında: “Belediyemizde Zabıta Müdürlüğünde çalışmakta iken Başkanlığımca görülen lüzum üzerine kadro, derece ve unvanınız uhdenizde kalmak şartı ile 15.04.2009 tarihinden itibaren Zabıta Müdürlüğüne tedviren vekalet etmeniz uygun görülmüştür.” denildiği, vekaleten görevlendirmenin “tedviren vekalet etme” olarak ifade edilmesi karşısında, bu görevlendirmenin gerçek mahiyetinin anlaşılamadığı, ifade edilmiş ise de;
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; 07.05.2014 tarihli sonraki görevlendirme yazısıyla, 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile ilçe sınırları içindeki köy ve belde belediyelerinin kaldırılarak …. Belediyesi’ne katıldığı, Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik ile yeni Müdürlükler kurulduğu belirtilmiş ve oluşturulan Müdürlüklerden …. Belediyesi Zabıta Müdürlüğüne ….’nun müdür vekili olarak görevlendirildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla ….. 07.05.2014 tarihinde vekaleten görevlendirildiğinden bu tarihte geçerli olan mevzuat hükümlerine göre durumun değerlendirilmesi gerekmektedir.
Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.” denilerek daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalar için gerekli şartlar tek tek sayılmıştır. Zabıta daire başkanlığı ve zabıta müdürlüğü için söz konusu şartlar aranmamaktadır.
Buna karşın, Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 51 inci maddesinde “Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 15/3/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı” ifade edilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Öğrenim düzeyi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Devlet memurlarının;
a) Müdür, Şube Müdürü, Başmühendis, (…), Araştırmacı, Eğitim Uzmanı, Uzman, Müdür Yardımcısı, Çözümleyici ve bu düzeyde bulunan görevler ile daha üstü görevlere atanabilmeleri için en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olmaları şarttır. ” hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki hükümden de anlaşılacağı üzere kamu kurumlarında müdür kadrosuna yapılacak atamalarda en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olma şartı gerekmektedir. İki yıllık yükseköğrenim mezuniyeti olan ….’ya 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 175 inci maddesi gereğince vekalet ettiği müdürlük kadrosu için yapılan ödemeler kamu zararını oluşturmaktadır.
5018 sayılı Kanun’un Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61 inci maddesinde;
“…
Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.
…” hükümlerine yer verilmiştir. Kamu zararının dayanağını teşkil eden ödeme emri belgelerinin ekinde bulunan memur maaş bordrosu dökümleri ve bordro icmalleri incelendiğinde, bunlar üzerinde düzenleyen, kontrol eden ve onaylayan personel için isim ve imza yeri açıldığı, ancak bu yerlerde isim ve imza bulunmadığı görüldüğünden Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ….’ın kamu zararından sorumlu olması gerekmektedir.
Diğer taraftan aynı Kanunun “Üst yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde;
“Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler” hükümleri yer almaktadır. Buna göre Belediye idaresinin en üst yöneticisi olan Belediye Başkanının, harcama talimatında imzasının olmaması dolayısıyla da doğrudan doğruya harcama sürecine dahil olmaması sebebiyle; mali sorumluluğuna hükmedilmesi mümkün değildir.
…. tarih ve …. yevmiye sayılı ödeme emri belgesiyle ilgili kamu zararı tutarının … TL olması gerekirken sehven … TL alındığı, tutara ilişkin düzeltmenin Ek Raporun sonuç kısmında yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, …sayılı ilamın … ncı maddesi ile verilen tazmin hükmünde ısrar edilmesine;
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; Belediye tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesine göre boş bulunan müdür kadrolarına yapılan görevlendirmelerde, vekaleten atanan personele asilde aranan şartları taşımamasına karşın vekalet ücreti ödenmesi hususunda;
Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ….’un sorumluluğunun bulunmadığına,
Sehven yanlış hesaplanarak kamu zararı oluşturmadığı anlaşılan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına,
Mevzuata aykırı olarak vekalet ücreti ödenmesi neticesinde oluşan … TL kamu zararının, Harcama Yetkilisi (Zabıta Müdür V.) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni) …. ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ….’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
….. tarihli ve …. sayılı ilamın … ncı maddesi ile,
Zabıta Müdür kadrosuna yapılan görevlendirmede, vekaleten atanan personele asilde aranan şartları taşımamasına karşın vekalet ücreti ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu, kamu zararının Harcama Yetkilisi, Gerçekleştirme Görevlisi ve Muhasebe Yetkilisine müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, karar verilmişti.
Bu defa, Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ….’ın …..sayılı ilamın ….ncı maddesinde yer alan karar ile ilgili temyiz talebinde bulunması sonucunda, Sayıştay Temyiz Kurulunun …. tarih ve ….tutanak sayılı kararı ile verilen hükmün;
Esas yönünden incelenmesi neticesinde, İlamın gerekçesinin dayanağı olan ve taşınmadığı yönünde hüküm verilen üç koşuldan ilkinin Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte aranan koşullar olduğu, ancak bu Yönetmelik’in 24 üncü maddesi gereği, yayım tarihi olan 04.07.2009 tarihinde yürürlüğe girdiği, ilama konu uygulamada ….’nun vekaleten zabıta müdürlüğü kadrosuna atanma tarihinin ise 15.04.2009 olduğu, diğer bir ifadeyle, ….’nun vekaleten zabıta müdürlüğü kadrosuna atanma tarihinde Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in henüz yürürlükte bulunmadığı, dolayısıyla ….’nun zabıta müdürlüğü kadrosunda vekaleten görevlendirilmesinin 2009 yürürlük tarihli Yönetmelik kapsamında değerlendirilmesinin mevzuata uygun olmadığı,
İlamın gerekçesinin dayanağı olan ve taşınmadığı yönünde hüküm verilen üç koşuldan diğer ikisinin Belediye Zabıta Yönetmeliğinde yer alan koşullar olduğu, ….’nun zabıta müdürlüğü kadrosuna vekaleten görevlendirilmesinin Belediye Zabıta Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmesinin mevzuata uygun olduğu, ancak, ilamın gerekçesinin Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin somut olaya uygun olmayan 17 nci maddesi hükmü esas alınarak oluşturulduğu, dolayısıyla ilam hükmünün Belediye Zabıta Yönetmeliği kapsamındaki gerekçesinin de mevzuata uygun olmadığı, Yönetmeliğin 17 nci maddesi hükmü incelendiğinde, bu hükmün zabıta müdürü kadrosuna atanmayla ilgili görevde yükselme şartlarını içermediği,
….’nun vekaleten görevlendirilmesine ait ….. tarih ve …. sayılı vekaleten görevlendirme yazısında bu görevlendirmenin tedviren vekalet etme niteliğinde olduğu, görevlendirmenin gerçek niteliği vekaleten atanma ise asilde aranan şartların taşınması halinde vekalet aylığına hak kazanılacağı, ancak görevlendirmenin gerçek niteliği tedviren görevlendirme ise görevlendirilen kişi asilde aranan şartları taşımıyor olacağından bu görevlendirme nedeniyle vekalet ücreti ödenmemesi gerekeceği, dolayısıyla, vekaleten görevlendirmenin “tedviren vekalet etme” olarak ifade edilmesi karşısında, bu atamanın gerçek mahiyetinin vekaleten atama mı yoksa tedviren görevlendirme mi olduğu hususunun açıklığa kavuşturularak hüküm verilmesi gerektiği,
Sorumluluk dağıtımı yönünden incelenmesi neticesinde …. sayılı ödeme emri belgesi ile ilgili olarak İlamda yer alan kamu zararının olması gerekenden …. TL fazla olduğu gerekçeleriyle, sorumlularca yapılan itirazların kabulü ile … sayılı ilamın … ncı maddesi ile verilen hükmün bozularak dairesine tevdiine karar verilmiştir.
Söz konusu karar doğrultusunda, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca verilen bozma kararı gereğince ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.
Belediye tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesine göre boş bulunan müdür kadrolarına yapılan görevlendirmelerde, vekaleten atanan personele asilde aranan şartları taşımamasına karşın vekalet ücreti ödenmesi suretiyle …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Derece Yükselmesinin Usul ve Şartları” başlıklı 68 inci maddesinin (B) fıkrasında;
“Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl,
hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır” hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Kanunun “Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175 inci maddesinin (2) nci fıkrasında bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Devlet Memurlarına verilecek zam ve tazminatları düzenleyen 17.04.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının “Vekalet” başlıklı 9 uncu maddesinin (1) inci fıkrasının (cc) bendinde “Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir” hükmü yer almaktadır.
666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesiyle 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 9 uncu maddede; “… kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir” hükümlerine yer verilmiştir.
04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin bazı maddelerini değiştiren, 07.05.2014 tarih ve 28993 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinde;
“Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
MADDE 7 – (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak” düzenlemelerine yer verilmiştir.
11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak” hükümleri yer almaktadır.
Temyiz Kurulu Kararında, İlama konu uygulamada, 1 inci dereceli zabıta komiseri kadrosundaki …..’nun, 1 inci Dereceden Zabıta Müdürlüğü kadrosunda 15.04.2009 tarihinde vekaleten görevlendirildiği, atanma tarihinde Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in henüz yürürlükte bulunmadığı, vekaleten görevlendirilmeye ait …. tarih ve …. sayılı vekaleten görevlendirme yazısında: “Belediyemizde Zabıta Müdürlüğünde çalışmakta iken Başkanlığımca görülen lüzum üzerine kadro, derece ve unvanınız uhdenizde kalmak şartı ile 15.04.2009 tarihinden itibaren Zabıta Müdürlüğüne tedviren vekalet etmeniz uygun görülmüştür.” denildiği, vekaleten görevlendirmenin “tedviren vekalet etme” olarak ifade edilmesi karşısında, bu görevlendirmenin gerçek mahiyetinin anlaşılamadığı, ifade edilmiş ise de;
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; 07.05.2014 tarihli sonraki görevlendirme yazısıyla, 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile ilçe sınırları içindeki köy ve belde belediyelerinin kaldırılarak …. Belediyesi’ne katıldığı, Belediye ve Bağlı Kuruluşları İle Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik ile yeni Müdürlükler kurulduğu belirtilmiş ve oluşturulan Müdürlüklerden …. Belediyesi Zabıta Müdürlüğüne ….’nun müdür vekili olarak görevlendirildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla ….. 07.05.2014 tarihinde vekaleten görevlendirildiğinden bu tarihte geçerli olan mevzuat hükümlerine göre durumun değerlendirilmesi gerekmektedir.
Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.” denilerek daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalar için gerekli şartlar tek tek sayılmıştır. Zabıta daire başkanlığı ve zabıta müdürlüğü için söz konusu şartlar aranmamaktadır.
Buna karşın, Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 51 inci maddesinde “Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 15/3/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı” ifade edilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Öğrenim düzeyi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Devlet memurlarının;
a) Müdür, Şube Müdürü, Başmühendis, (…), Araştırmacı, Eğitim Uzmanı, Uzman, Müdür Yardımcısı, Çözümleyici ve bu düzeyde bulunan görevler ile daha üstü görevlere atanabilmeleri için en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olmaları şarttır. ” hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki hükümden de anlaşılacağı üzere kamu kurumlarında müdür kadrosuna yapılacak atamalarda en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olma şartı gerekmektedir. İki yıllık yükseköğrenim mezuniyeti olan ….’ya 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 175 inci maddesi gereğince vekalet ettiği müdürlük kadrosu için yapılan ödemeler kamu zararını oluşturmaktadır.
5018 sayılı Kanun’un Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61 inci maddesinde;
“…
Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.
…” hükümlerine yer verilmiştir. Kamu zararının dayanağını teşkil eden ödeme emri belgelerinin ekinde bulunan memur maaş bordrosu dökümleri ve bordro icmalleri incelendiğinde, bunlar üzerinde düzenleyen, kontrol eden ve onaylayan personel için isim ve imza yeri açıldığı, ancak bu yerlerde isim ve imza bulunmadığı görüldüğünden Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ….’ın kamu zararından sorumlu olması gerekmektedir.
Diğer taraftan aynı Kanunun “Üst yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde;
“Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler” hükümleri yer almaktadır. Buna göre Belediye idaresinin en üst yöneticisi olan Belediye Başkanının, harcama talimatında imzasının olmaması dolayısıyla da doğrudan doğruya harcama sürecine dahil olmaması sebebiyle; mali sorumluluğuna hükmedilmesi mümkün değildir.
…. tarih ve …. yevmiye sayılı ödeme emri belgesiyle ilgili kamu zararı tutarının … TL olması gerekirken sehven … TL alındığı, tutara ilişkin düzeltmenin Ek Raporun sonuç kısmında yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, …sayılı ilamın … ncı maddesi ile verilen tazmin hükmünde ısrar edilmesine;
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; Belediye tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesine göre boş bulunan müdür kadrolarına yapılan görevlendirmelerde, vekaleten atanan personele asilde aranan şartları taşımamasına karşın vekalet ücreti ödenmesi hususunda;
Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ….’un sorumluluğunun bulunmadığına,
Sehven yanlış hesaplanarak kamu zararı oluşturmadığı anlaşılan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına,
Mevzuata aykırı olarak vekalet ücreti ödenmesi neticesinde oluşan … TL kamu zararının, Harcama Yetkilisi (Zabıta Müdür V.) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni) …. ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ….’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.